{"id":25706,"date":"2020-10-04T13:22:59","date_gmt":"2020-10-04T11:22:59","guid":{"rendered":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2020\/?p=25706"},"modified":"2020-10-20T15:05:24","modified_gmt":"2020-10-20T13:05:24","slug":"liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/","title":{"rendered":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) &#8211; Priftmurgu Grigor Kutlumusiani"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>\u201cSe aq shum\u00eb e deshe bot\u00ebn, <\/em><em>sa d\u00ebrgove Birin t\u00ebnd t\u00eb Vet\u00ebmlindur,\u00a0<\/em><br \/>\n<em>q\u00eb kushdo q\u00eb beson tek Ai t\u00eb mos humbas\u00eb,\u00a0<\/em><br \/>\n<em>por t\u00eb ket\u00eb jet\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetshme\u201d.<\/em><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span lang=\"SQ\">Liturgjia Hyjnore e sh\u00ebn Joan Gojartit<\/span><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Liturgjia Hyjnore: Vep\u00ebr e popullit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kur nj\u00eb i krishter\u00eb i thjesht\u00eb thot\u00eb \u201ckish\u00ebrohem\u201d ose \u201cshkoj n\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore\u201d, n\u00ebnkupton, zakonisht, se shkon n\u00eb kish\u00eb dhe ndjek misterin e Liturgjis\u00eb Hyjnore. Por Liturgjia Hyjnore nuk \u00ebsht\u00eb shfaqe, t\u00eb cil\u00ebn thjesht e ndjekim, as d\u00ebgjim himnesh apo leximesh. Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr hyjnore, t\u00eb cil\u00ebn e kryen prifti i Per\u00ebndis\u00eb bashk\u00eb me popullin e Per\u00ebndis\u00eb. Vet\u00eb fjala \u201cLiturgji\u201d do t\u00eb thot\u00eb \u201cvep\u00ebr e popullit\u201d. Si rrjedhim, \u201cshkoj n\u00eb kish\u00eb p\u00ebr Liturgji\u201d, do t\u00eb thot\u00eb: \u201cShkoj n\u00eb kish\u00eb dhe marr pjes\u00eb n\u00eb kryerjen e Liturgjis\u00eb Hyjnore. Shkoj n\u00eb kish\u00eb p\u00ebr t\u00eb kryer nj\u00eb vep\u00ebr hyjnore\u201d. Dhe vepra \u00ebsht\u00eb lavd\u00ebrimi dhe fal\u00ebnderimi i Per\u00ebndis\u00eb p\u00ebr dhurat\u00ebn e dashuris\u00eb s\u00eb tij t\u00eb pafund.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebrbesa e Liturgjis\u00eb Hyjnore shpreh qart\u00eb se populli i Per\u00ebndis\u00eb merr pjes\u00eb n\u00eb kryerjen e saj. Blatimi i dhuratave q\u00eb do t\u00eb shenjt\u00ebrohen, e psalura, lutjet e p\u00ebrbashk\u00ebta, pjes\u00ebmarrja e besimtar\u00ebve n\u00eb Tryez\u00ebn e Zotit, t\u00eb gjitha k\u00ebto na m\u00ebsojn\u00eb se Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e t\u00ebr\u00eb Trupit t\u00eb Kish\u00ebs, e Trupit t\u00eb Krishtit. P\u00ebr Kish\u00ebn ton\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb nuk ka kuptim kryerja e Liturgjis\u00eb Hyjnore pa pjes\u00ebmarrjen qoft\u00eb edhe t\u00eb nj\u00eb besimtari t\u00eb vet\u00ebm ose pa kungimin qoft\u00eb edhe t\u00eb nj\u00eb besimtari t\u00eb vet\u00ebm. Le t\u00eb shohim tani pak m\u00eb holl\u00ebsisht m\u00ebnyr\u00ebn se si nj\u00eb besimtar merr pjes\u00eb n\u00eb kryerjen e Liturgjis\u00eb Hyjnore.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00eb pari, merr pjes\u00eb me parap\u00ebrgatitjen dhe blatimin e dhuratave. Mesha e b\u00ebr\u00eb me miell gruri, vera, qiriu, vaji i ullirit, pra, \u00e7do gj\u00eb q\u00eb nevojitet p\u00ebr t\u00eb kryer adhurimin pa gjak \u00ebsht\u00eb dhurat\u00eb e besimtar\u00ebve.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb koh\u00ebt e m\u00ebparshme, t\u00eb gjitha k\u00ebto i p\u00ebrgatitnin besimtar\u00ebt me nj\u00eb kujdes dhe nj\u00eb shpres\u00ebtari t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. I ndjeri at\u00eb Gjervasio Paraskevopulo p\u00ebrmend d\u00ebshmin\u00eb e nj\u00eb peshkopi n\u00eb fillimet e shekullit t\u00eb kaluar: Besimtar\u00ebt kujdeseshin q\u00eb mielli i mesh\u00ebs t\u00eb ishte i bardh\u00eb dhe i past\u00ebr. Por edhe personi q\u00eb p\u00ebrgatiste mesh\u00ebn kujdesej t\u00eb ishte i past\u00ebr n\u00eb shpirt dhe n\u00eb trup: vajz\u00eb e kulluar dhe e past\u00ebr; grua e urt\u00eb dhe e qasht\u00ebr. N\u00eb manastire, klerik\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb zinin brumin dhe p\u00ebrgatitnin mesh\u00ebt. \u00c7do familje e krishter\u00eb, nd\u00ebrmjet en\u00ebve t\u00eb kuzhin\u00ebs, kishte edhe en\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta, posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e mesh\u00ebve: mbajt\u00ebse t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr miellin, en\u00eb dhe pet\u00ebs t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb z\u00ebn\u00eb brumin, mbulesa t\u00eb ve\u00e7anta, en\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb pjekur mesh\u00ebn, pra, \u00e7do gj\u00eb e kishte t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. En\u00ebt, trupat dhe shpirtrat e atyre q\u00eb p\u00ebrgatitnin brumin e mesh\u00ebve shk\u00eblqenin nga past\u00ebrtia\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00ebt\u00eb tradit\u00eb t\u00eb bekuar t\u00eb parap\u00ebrgatitjes s\u00eb mesh\u00ebs do t\u00eb duhet ta ruajm\u00eb edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, kur p\u00ebrgatitemi t\u00eb kryejm\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore p\u00ebr prehjen e shpirtit t\u00eb ndonj\u00eb personi ton\u00eb t\u00eb dashur, duhet t\u00eb kujdesemi p\u00ebr parap\u00ebrgatitjen e mesh\u00ebs. K\u00ebshtu, buka e parap\u00ebrgatitur prej nesh, b\u00ebhet nj\u00eb nga m\u00ebnyrat konkrete t\u00eb pjes\u00ebmarrjes son\u00eb n\u00eb kryerjen e Liturgjis\u00eb Hyjnore.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00ebnyra e dyt\u00eb e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb besimtar\u00ebve n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive n\u00eb kryerjen e Liturgjis\u00eb Hyjnore, \u00ebsht\u00eb e psalura dhe lutjet e p\u00ebrbashk\u00ebta. N\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn, t\u00eb gjitha himnet dhe troparet q\u00eb sot psalen nga psalt\u00ebt, thuheshin nga t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja se p\u00ebrse himnet e lashta t\u00eb Kish\u00ebs kan\u00eb melodi t\u00eb thjesht\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ebrshkrimi m\u00eb i lasht\u00eb i Liturgjis\u00eb Hyjnore, t\u00eb cilin na e p\u00ebr\u00e7oi d\u00ebshmori i shenjt\u00eb Justin, thot\u00eb: Prelati l\u00eb\u00e7it uratat dhe fal\u00ebnderimet sipas aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb vet, nd\u00ebrsa populli p\u00ebrgjigjet duke th\u00ebn\u00eb \u201cAmin\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a>. Fjala \u201cAmin\u201d vjen nga hebraishtja dhe do t\u00eb thot\u00eb \u201cashtu qoft\u00eb\u201d ose \u201cashtu u b\u00ebft\u00eb\u201d. Me k\u00ebt\u00eb fjal\u00eb besimtar\u00ebt miratojn\u00eb fjal\u00ebt e priftit. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, mund t\u00eb themi se, me p\u00ebrgjigjet e tyre ndaj k\u00ebrkesave t\u00eb priftit, besimtar\u00ebt plot\u00ebsojn\u00eb lutjet e meshtarit. Ky \u00ebsht\u00eb kuptimi i p\u00ebrgjigjeve: \u201cFalna, o Zot\u201d, \u201cTy, o Zot\u201d dhe \u201cM\u00ebshiro, o Zot\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Vasili i Madh na siguron se \u201ct\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt s\u00eb bashku, si t\u00eb kishin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn goj\u00eb dhe t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn zem\u00ebr, i l\u00eb\u00e7itin Zotit psalmin e pendimit\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>, dometh\u00ebn\u00eb psalmin 50. Sh\u00ebn Joan Gojarti na shpjegon se si i bashkon besimtar\u00ebt e psalura kur lavd\u00ebrojn\u00eb Per\u00ebndin\u00eb: \u201cPsalmi i p\u00ebrzien z\u00ebrat e ndrysh\u00ebm dhe b\u00ebn t\u00eb lart\u00ebsohet drejt qiellit nj\u00eb k\u00ebng\u00eb harmonike. K\u00ebshtu, t\u00eb rinjt\u00eb dhe t\u00eb moshuarit, t\u00eb pasurit dhe t\u00eb varfrit, burrat dhe grat\u00eb, rob\u00ebrit dhe t\u00eb lir\u00ebt, t\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku ofrojm\u00eb nj\u00eb melodi&#8230; Jo vet\u00ebm z\u00ebrat tan\u00eb, por edhe z\u00ebrat e atyre q\u00eb kan\u00eb fjetur, psalmi i bashkon me ne t\u00eb gjall\u00ebt&#8230; Flet Profeti dhe t\u00eb gjith\u00eb i p\u00ebrgjigjemi dhe e shoq\u00ebrojm\u00eb n\u00eb t\u00eb psalur. K\u00ebtu nuk mund t\u00eb shohim m\u00eb n\u00eb \u00ebsht\u00eb dikush i lir\u00eb apo i rob\u00ebruar, i pasur apo i varf\u00ebr, prij\u00ebs i popullit apo besimtar i thjesht\u00eb, sepse kjo pabarazi e jet\u00ebs \u00ebsht\u00eb zhdukur t\u00ebr\u00ebsisht dhe t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt kan\u00eb formuar nj\u00eb kor, n\u00eb t\u00eb cilin ka shum\u00eb barazi dhe toka imiton qiellin. Kaq e madhe \u00ebsht\u00eb mir\u00ebsia e Kish\u00ebs&#8230; T\u00eb gjith\u00eb bashk\u00eb, duke shijuar k\u00ebt\u00eb nder t\u00eb barabart\u00eb, blatojm\u00eb flijimin dhe ofert\u00ebn ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, dometh\u00ebn\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore. Nuk ka asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb nj\u00ebri nga tjetri, por t\u00eb gjith\u00eb jemi veshur me t\u00eb nj\u00ebjtin nderim dhe nj\u00eb z\u00eb i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb prej shum\u00eb gjuh\u00ebsh ngrihet drejt Krijuesit t\u00eb gjith\u00ebsis\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a>. Besimtar\u00ebt, t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb Trupin e shenjt\u00eb t\u00eb Krishtit, i cili psal dhe lavd\u00ebron Zotin me nj\u00eb z\u00eb, dashuron Zotin me nj\u00eb zem\u00ebr dhe shpreson tek Zoti me nj\u00eb shpres\u00eb dhe g\u00ebzim t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/p>\n<p>\u00a0M\u00ebnyra e tret\u00eb dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb tregon pjes\u00ebmarrjen e besimtar\u00ebve n\u00eb kryerjen e Liturgjis\u00eb Hyjnore, \u00ebsht\u00eb blatimi i flijimit t\u00eb pagjaksh\u00ebm bashk\u00eb me priftin dhe pjes\u00ebmarrja e tyre n\u00eb Tryez\u00ebn e Zotit.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joan Gojarti analizon me holl\u00ebsi barazin\u00eb nd\u00ebrmjet besimtar\u00ebve dhe meshtarit t\u00eb Zotit p\u00ebrball\u00eb k\u00ebtyre Mistereve t\u00eb shenjta. N\u00eb lidhje m\u00eb k\u00ebt\u00eb, shkruan: \u201cKa disa raste kur prifti nuk ndryshon fare nga besimtari, si p\u00ebr shembull, gjat\u00eb \u00e7astit t\u00eb Kungimit Hyjnor. T\u00eb gjith\u00eb shijojm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb dhe me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb. Jo sikurse ndodhte n\u00eb Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr, ku tjet\u00ebr gj\u00eb hante prifti dhe tjet\u00ebr gj\u00eb besimtar\u00ebt e tjer\u00eb. Popullit nuk i lejohej t\u00eb merrte pjes\u00eb n\u00eb ato gj\u00ebra q\u00eb merrte pjes\u00eb prifti. Nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb nuk ndodh sot, n\u00eb periudh\u00ebn e Dhiat\u00ebs s\u00eb Re, por para t\u00eb gjith\u00ebve ndodhet i nj\u00ebjti Trup dhe e nj\u00ebjta Kup\u00eb. Gjithashtu, gjat\u00eb lutjes, populli jep ndihmes\u00ebn e tij t\u00eb madhe. Sepse prifti dhe besimtar\u00ebt luten s\u00eb bashku si p\u00ebr ata q\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb lig\u00ebn, edhe p\u00ebr ata q\u00eb jan\u00eb n\u00eb periudh\u00eb pendimi. T\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku l\u00eb\u00e7itin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn lutje, lutjen plot dhembshuri. Pasi largojm\u00eb nga kisha ata q\u00eb nuk mund t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb misterin e Kungimit Hyjnor, duhet t\u00eb themi lutje t\u00eb tjera, t\u00eb p\u00ebrkulemi t\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku deri n\u00eb tok\u00eb dhe t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00eb t\u00eb ngrihemi s\u00ebrish. Kur i urojm\u00eb paqen nj\u00ebri-tjetrit, t\u00eb gjith\u00eb shk\u00ebmbejm\u00eb p\u00ebrqafimin e dashuris\u00eb. Kur kryhet Misteri m\u00eb i mahnitsh\u00ebm, dometh\u00ebn\u00eb Eukaristia Hyjnore, prifti uron popullin, por edhe populli uron priftin nj\u00ebkoh\u00ebsisht. Sepse fraza q\u00eb thon\u00eb besimtar\u00ebt <em>\u201cdhe n\u00eb shpirtin t\u00ebnd\u201d, <\/em>do t\u00eb thot\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Edhe fal\u00ebnderimi drejtuar Per\u00ebndis\u00eb \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrbashk\u00ebt. Sepse nuk fal\u00ebnderon vet\u00ebm prifti, por s\u00eb bashku me t\u00ebr\u00eb popullin. Pasi fillon prifti, t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt jan\u00eb n\u00eb nj\u00eb mendje me t\u00eb, sepse ky fal\u00ebnderim \u00ebsht\u00eb i drejt\u00eb dhe si\u00e7 i ka hije Per\u00ebndis\u00eb: <em>\u201cI ka hije dhe \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb\u201d<\/em>. N\u00eb vazhdim, prifti nis Eukaristin\u00eb&#8230; T\u00eb gjitha k\u00ebto i p\u00ebrmenda n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt t\u00eb ken\u00eb kujdes, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kuptojm\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb jemi nj\u00eb trup dhe ndryshojm\u00eb nga nj\u00ebri-tjetri si\u00e7 ndryshojn\u00eb gjymtyr\u00ebt e nj\u00eb trupi\u201d. Dhe sh\u00ebn Joan Gojarti del n\u00eb p\u00ebrfundimin se t\u00eb gjith\u00eb, prift\u00ebrinj dhe besimtar\u00eb, duhet ta konsiderojm\u00eb Kish\u00ebn ton\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb si sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe k\u00ebshtu t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb brenda saj: \u201cTa shohim Kish\u00ebn si sht\u00ebpin\u00eb ton\u00eb, si nj\u00eb trup. Sepse, &#8211; thot\u00eb shenjti, &#8211; nj\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe Pag\u00ebzimi, nj\u00eb \u00ebsht\u00eb Tryeza, nj\u00eb \u00ebsht\u00eb burimi, nj\u00eb \u00ebsht\u00eb krijimi dhe nj\u00eb \u00ebsht\u00eb Ati\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Brenda n\u00eb kish\u00eb, gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb kryhet Liturgjia Hyjnore, meshuesi dhe populli i Per\u00ebndis\u00eb i kushtojn\u00eb Zotit <em>\u201cme nj\u00eb z\u00eb dhe me nj\u00eb zem\u00ebr\u201d<\/em> theroren pa gjak. \u201cN\u00eb Tryez\u00ebn e Zotit, &#8211; thot\u00eb sh\u00ebn Joan Gojarti, &#8211; si meshues, nuk marr pjes\u00eb m\u00eb shum\u00eb, nd\u00ebrsa ju, besimtar\u00ebt, m\u00eb pak, por t\u00eb gjith\u00eb kungohemi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb. Fakti q\u00eb un\u00eb, si meshues, kungohem i pari, nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi, sepse edhe n\u00eb nj\u00eb familje, f\u00ebmija i madh\u00a0 zgjat dor\u00ebn i pari q\u00eb t\u00eb marr\u00eb nga tryeza e shtruar. Por un\u00eb nuk kam ndonj\u00eb p\u00ebrfitim m\u00eb t\u00eb madh nga kjo gj\u00eb, sepse \u00e7do gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne. Jeta q\u00eb ruan dhe shp\u00ebton shpirtrat tan\u00eb (dometh\u00ebn\u00eb Trupi i shenjt\u00eb dhe Gjaku i t\u00ebr\u00ebshenjt\u00eb i Krishtit) i jepet \u00e7donj\u00ebrit me t\u00eb nj\u00ebjtin nderim. Un\u00eb nuk kungohem nga nj\u00eb Qengj i ndrysh\u00ebm nga juaji, por t\u00eb gjith\u00eb kungohemi nga i nj\u00ebjti Qengj\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00eb gjitha uratat e Liturgjis\u00eb Hyjnore na tregojn\u00eb se Anafora e shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebve. Prifti i drejtohet Per\u00ebndis\u00eb n\u00eb em\u00ebr t\u00eb besimtar\u00ebve dhe t\u00eb gjith\u00eb luten: <em>\u201cT\u00eb blatojm\u00eb edhe k\u00ebt\u00eb therore shpirt\u00ebrore e t\u00eb pagjashme dhe t\u00eb falemi ty, t\u00eb lutemi dhe t\u00eb p\u00ebrgj\u00ebrohemi: D\u00ebrgo Shpirtin t\u00ebnd t\u00eb Shenjt\u00eb mbi ne dhe mbi k\u00ebto dhurata q\u00eb ndodhen para nesh\u201d<\/em>. Dhe besimtar\u00ebt psalin s\u00eb bashku dhe luten: <em>\u201cT\u00eb himnojm\u00eb, t\u00eb bekojm\u00eb, ty t\u00eb fal\u00ebnderojm\u00eb, o Zot, dhe t\u00eb lutemi, Per\u00ebndia yn\u00eb\u201d<\/em>. Meshuesi, p\u00ebrmes misterit t\u00eb Prift\u00ebris\u00eb, merr Hirin e Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe b\u00ebhet goja e besimtar\u00ebve q\u00eb bisedon me Atin e p\u00ebrbashk\u00ebt. T\u00eb gjith\u00eb s\u00eb bashku lavd\u00ebrojm\u00eb dhe fal\u00ebnderojm\u00eb Zotin.<\/p>\n<p><strong>Liturgjia Hyjnore: Misteri i jet\u00ebs s\u00eb Krishtit \u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Misteri i Liturgjis\u00eb Hyjnore \u00ebsht\u00eb misteri i jet\u00ebs s\u00eb Jesu Krishtit. Gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore p\u00ebrs\u00ebriten n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb misteriale t\u00eb gjitha gj\u00ebrat e mrekullueshme q\u00eb b\u00ebri Krishti p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb s\u00ebrish njeriun n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb at\u00ebrore dhe ky quhet Plani Hyjnor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore, meshuesi kryen Misterin e Krishtit. Dhe ne besimtar\u00ebt q\u00eb marrim pjes\u00eb n\u00eb kryerjen e Misterit, \u201cn\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre shohim me syt\u00eb tan\u00eb varf\u00ebrin\u00eb e madhe t\u00eb Jesu Krishti t\u00eb pasur, banimin n\u00eb tok\u00eb t\u00eb atij q\u00eb zot\u00ebron \u00e7do vend, p\u00ebrqeshjet ndaj t\u00eb bekuarit, p\u00ebsimet e atij q\u00eb nuk p\u00ebson. Shohim se sa shum\u00eb e urryen dhe sa shum\u00eb ai i deshi, sa i madh \u00ebsht\u00eb dhe sa shum\u00eb e p\u00ebruli veten\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb prania e vazhdueshme e Krishtit mes nesh. \u00cbsht\u00eb ikona e shenjt\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb Krishtit. Sipas Theodhorit, peshkopit t\u00eb Andidon\u00ebs, \u201c\u00e7do Liturgji Hyjnore, p\u00ebrmes mistereve q\u00eb kryhen n\u00eb t\u00eb, simbolikisht, shfaq qartazi t\u00eb gjith\u00eb Planin Hyjnor t\u00eb Mish\u00ebrimit shp\u00ebtimtar t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb dhe Shp\u00ebtimtarit ton\u00eb Jesu Krishtit p\u00ebr ne\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>. Gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore shohim Krishtin t\u00eb lindet, t\u00eb pag\u00ebzohet, t\u00eb m\u00ebsoj\u00eb besimtar\u00ebt, t\u00eb b\u00ebj\u00eb mrekulli, t\u00eb kryq\u00ebzohet dhe t\u00eb ngjallet. \u201cE gjith\u00eb Liturgjia Hyjnore, &#8211; shkruan sh\u00ebn Nikolla Kavasila, &#8211; \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb ikon\u00eb e nj\u00eb trupi, t\u00eb Trupit t\u00eb Shp\u00ebtimtarit Krisht\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joan Gojarti thekson se me syt\u00eb e besimit ne shohim ato q\u00eb nuk shihen, t\u00eb padukshmet. Le t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb, pra, sh\u00ebn Joan krishtmbajt\u00ebsin, i cili pa ato q\u00eb nuk shihen dhe d\u00ebgjoi ato q\u00eb nuk d\u00ebgjohen. Vendi ku kryhet Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb shpella e Betlehemit: \u201cLe t\u00eb shkojm\u00eb n\u00eb Betlehem (n\u00ebnkupton n\u00eb kish\u00eb), atje ku ndodhet sht\u00ebpia e buk\u00ebs shpirt\u00ebrore\u201d. Bashk\u00eb me dymb\u00ebdhjet\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit marrim pjes\u00eb n\u00eb Dark\u00ebn Mistike, n\u00eb dhom\u00ebn e katit t\u00eb sip\u00ebrm t\u00eb Qytetit t\u00eb shenjt\u00eb: \u201cBesojeni, &#8211; na thot\u00eb, &#8211; se edhe Liturgjia Hyjnore q\u00eb kryhet tani \u00ebsht\u00eb po ajo Dark\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mori pjes\u00eb Krishti. Liturgjia Hyjnore nuk ndryshon aspak nga Darka Mistike&#8230; Kisha \u00ebsht\u00eb dhoma e katit t\u00eb sip\u00ebrm, ku ndodhej Krishti bashk\u00eb me nx\u00ebn\u00ebsit, nga ku m\u00eb pas dol\u00ebn dhe shkuan n\u00eb malin e Ullinjve\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb vazhdim t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore, Altari i shenjt\u00eb b\u00ebhet \u201cvendi i kafk\u00ebs\u201d dhe Golgota e frikshme: \u201cMisteri i Eukaristis\u00eb Hyjnore q\u00eb po kryejm\u00eb \u00ebsht\u00eb sh\u00ebmb\u00eblles\u00eb e flijimit q\u00eb ndodhi n\u00eb Golgot\u00eb. Dhe flijimi i Krishtit n\u00eb Golgot\u00ebn e frikshme \u00ebsht\u00eb sh\u00ebmb\u00eblles\u00eb e Eukaristis\u00eb Hyjnore. Sepse gjithmon\u00eb blatojm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin Krisht. Dhe tani gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore blatojm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin flijim q\u00eb u blatua at\u00ebher\u00eb nga Krishti n\u00eb Golgot\u00eb, i cili nuk ka fund\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a>. Pas flijimit t\u00eb Krishtit n\u00eb Kryq, n\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore kryhet shk\u00eblqimi i Ngjalljes: \u201cMisteri i Pashk\u00ebs nuk ka asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb nga ajo q\u00eb kryejm\u00eb gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore. \u00cbsht\u00eb e nj\u00ebjta gj\u00eb. \u00cbsht\u00eb i nj\u00ebjti Hir i Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb. Gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb Pashk\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn12\" name=\"_ftnref12\">[12]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb rijetimi i vazhduesh\u00ebm, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb misteriale, i jet\u00ebs s\u00eb Jesu Krishtit. N\u00ebse l\u00ebm\u00eb pas dore kish\u00ebrimin ton\u00eb, at\u00ebher\u00eb privohemi nga Hiri q\u00eb Krishti u dhuron atyre q\u00eb i shkojn\u00eb pas. Privohemi nga mund\u00ebsia unike q\u00eb na jep Krishti p\u00ebr ta takuar, p\u00ebr ta d\u00ebgjuar, p\u00ebr t\u00eb admiruar fjal\u00ebt e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrjetshme q\u00eb Ai u drejton besimtar\u00ebve gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, n\u00ebse nuk kish\u00ebrohemi, nuk jetojm\u00eb n\u00eb jet\u00ebn ton\u00eb pranin\u00eb e Shp\u00ebtimtarit Krisht.<\/p>\n<p><strong>Drejt! Le t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb Ungjillin e shenjt\u00eb<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Liturgjia Hyjnore p\u00ebrb\u00ebhet nga dy pjes\u00eb. Pjesa e par\u00eb fillon me fraz\u00ebn: <em>\u201cE bekuar \u00ebsht\u00eb Mbret\u00ebria e Atit, e Birit dhe e Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb\u201d<\/em>. Vazhdon me hyrjen e vog\u00ebl me Ungjillin e shenjt\u00eb dhe mbaron me leximin e Ungjillit. Pjesa e dyt\u00eb fillon me hyrjen e madhe dhe mbaron me p\u00ebrl\u00ebshimin e besimtar\u00ebve. Meqen\u00ebse Liturgjia Hyjnore, n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e saj, \u00ebsht\u00eb misteri i jet\u00ebs s\u00eb Krishtit, pjesa e par\u00eb e saj simbolizon shfaqjen e par\u00eb t\u00eb Jesu Krishtit mbi tok\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cHyrja me Ungjillin e shenjt\u00eb, &#8211; shkruan sh\u00ebn Gjermanoi, Patriarku i Konstandinopoj\u00ebs, &#8211; tregon pranin\u00eb e Birit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe hyrjen e tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn13\" name=\"_ftnref13\">[13]<\/a>. Kjo hyrje e Krishtit n\u00eb bot\u00eb hapi qiejt, ku tani mund t\u00eb kthehet njeriu p\u00ebrmes pendimit. Krishti tha: <em>\u201cMe t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb po ju them: do t\u00eb shihni qiellin e hapur dhe engj\u00ebjt e Per\u00ebndis\u00eb duke u ngjitur dhe duke zbritur mbi Birin e njeriut\u201d<\/em> (Jn. 1:51).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kur Krishti erdhi n\u00eb bot\u00eb, hapi qiejt dhe engj\u00ebjt e shenjt\u00eb ruanin Krishtin. K\u00ebshtu, n\u00eb \u00e7do Liturgji Hyjnore Krishti vjen n\u00eb bot\u00eb, i shoq\u00ebruar nga ushtrit\u00eb engj\u00ebllore. Gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb b\u00ebhet hyrja me Ungjill, meshuesi i lutet Per\u00ebndis\u00eb: \u201c&#8230; b\u00ebj q\u00eb bashk\u00eb me hyrjen ton\u00eb, t\u00eb hyjn\u00eb edhe engj\u00ebj t\u00eb shenjt\u00eb, q\u00eb t\u00eb meshojn\u00eb bashk\u00eb me ne dhe t\u00eb lavd\u00ebrojn\u00eb bashk\u00eb me ne mir\u00ebsin\u00eb T\u00ebnde&#8230;\u201d. dhe t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore me zem\u00ebr t\u00eb past\u00ebr, bashk\u00eb me engj\u00ebjt i thurin lavde dashuris\u00eb s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joan Gojarti, i cili kishte p\u00ebrvoj\u00ebn e k\u00ebtij k\u00ebndimi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb engj\u00ebjve dhe njer\u00ebzve, thot\u00eb: \u201cSa t\u00eb m\u00ebdha jan\u00eb dhuratat e Krishtit! Lart n\u00eb qiell, e lavd\u00ebrojn\u00eb ushtrit\u00eb e engj\u00ebjve. K\u00ebtu posht\u00eb, n\u00eb kishat e shenjta, njer\u00ebzit psalin nj\u00eblloj si engj\u00ebjt. N\u00eb qiell, Serafimet psalin Himnin Trishenjtor. N\u00eb tok\u00eb, brenda kishave t\u00eb shenjta, t\u00eb nj\u00ebjtin himn e psal t\u00ebr\u00ebsia e besimtar\u00ebve. K\u00ebshtu, pra, kemi nj\u00eb panair t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt nd\u00ebrmjet qielloreve dhe tok\u00ebsoreve. Nj\u00eb t\u00eb psalur fal\u00ebnderimi, ngaz\u00ebllimi dhe g\u00ebzimi\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn14\" name=\"_ftnref14\">[14]<\/a>. Qielli dhe toka rendin s\u00eb bashku drejt Altarit t\u00eb shenjt\u00eb dhe s\u00eb bashku himnojn\u00eb dhe lavd\u00ebrojn\u00eb Zotin.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb \u00e7do Liturgji Hyjnore lexohen dy Lexime t\u00eb shenjta biblike. Leximi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb apostolik, nd\u00ebrsa i dyti \u00ebsht\u00eb ungjillor. N\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn lexohej edhe nj\u00eb pjes\u00eb nga Profecit\u00eb. Tek leximi apostolik d\u00ebgjojm\u00eb predikimin e Apostujve. Nd\u00ebrsa tek leximi ungjillor flet vet\u00eb Krishti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joan Gojarti kritikon me fjal\u00eb t\u00eb ashpra zakonin e keq t\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve p\u00ebr t\u00eb mos d\u00ebgjuar me v\u00ebmendje leximet biblike. \u201cDel dhjakoni dhe thot\u00eb me z\u00eb t\u00eb lart\u00eb: \u2018<em>Le t\u00eb v\u00ebm\u00eb re!\u2019<\/em>. Dhe k\u00ebt\u00eb e thot\u00eb shum\u00eb her\u00eb. Z\u00ebri i dhjakonit \u00ebsht\u00eb z\u00ebri i Kish\u00ebs, por askush nuk b\u00ebn kujdes. Pas dhjakonit vjen lexuesi i profecis\u00eb s\u00eb Isais\u00eb. As at\u00ebher\u00eb nuk b\u00ebn kujdes ndokush. M\u00eb pas, lexuesi, q\u00eb ta d\u00ebgjojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, thot\u00eb: \u2018<em>K\u00ebt\u00eb thot\u00eb Zoti&#8230;\u2019.<\/em> Dhe as at\u00ebher\u00eb nuk b\u00ebn kujdes ndokush&#8230; Por \u00e7far\u00eb thon\u00eb shum\u00eb veta? P\u00ebrher\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat gj\u00ebra lexohen. Por si guxon t\u00eb thuash se lexohen p\u00ebrher\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat gj\u00ebra, ti q\u00eb nuk njeh as emrat e Profet\u00ebve? Pa m\u00eb thuaj, a nuk e k\u00ebshillon t\u00ebt bir? Pra, n\u00ebse ai thot\u00eb se p\u00ebrher\u00eb i thua t\u00eb nj\u00ebjtat k\u00ebshilla, nuk do ta quash fyerje k\u00ebt\u00eb?\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn15\" name=\"_ftnref15\">[15]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Profet\u00ebt e shenjt\u00eb ishin goja e Per\u00ebndis\u00eb. Por ne njer\u00ebzit nuk kishim vesh\u00eb p\u00ebr t\u2019i d\u00ebgjuar, as sy p\u00ebr t\u2019i par\u00eb. Ishim <em>\u201ct\u00eb pamend dhe t\u00eb ngadalt\u00eb n\u00eb t\u00eb besuar \u00e7far\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb profet\u00ebt\u201d<\/em> (Lk. 24:25). Pra, erdhi vet\u00eb Krishti pran\u00eb nesh q\u00eb t\u00eb na rikrijoj\u00eb shqisat dhe t\u00eb na shpjegoj\u00eb fjal\u00ebt e profet\u00ebve: <em>\u201cPastaj ai ua shtjelloi t\u00eb gjitha pjes\u00ebt e Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb q\u00eb flisnin p\u00ebr t\u00eb, duke filluar nga Moisiu deri tek t\u00eb gjith\u00eb profet\u00ebt\u201d<\/em> (Lk 24:27).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb Krishtin n\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore, do t\u00eb duhej t\u00eb na digjej zemra nga dashuria p\u00ebr t\u00eb. Pra, le t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb drejt, me mendje t\u00eb p\u00ebrqendruar tek ato q\u00eb na thot\u00eb Zoti. Ky \u00ebsht\u00eb kuptimi i nxitjes s\u00eb dhjakonit: \u201c<em>Drejt! Le t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb Ungjillin e shenjt\u00eb!\u201d.<\/em> Q\u00ebndrimi i trupit drejt tregon se jemi t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb fjal\u00ebn e Zotit dhe t\u00eb nxitojm\u00eb t\u00eb b\u00ebjm\u00eb vullnetin e Tij t\u00eb shenjt\u00eb. \u201cQ\u00ebndrimi i trupit drejt, &#8211; thot\u00eb sh\u00ebn Nikolla Kavasila, &#8211; \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrimi i sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt v\u00ebshtrojn\u00eb me v\u00ebmendje shenjat q\u00eb u jep i zoti i tyre, q\u00eb t\u00eb jen\u00eb gati t\u00eb nxitojn\u00eb t\u2019i sh\u00ebrbejn\u00eb&#8230; Edhe ne ndodhemi p\u00ebrpara Per\u00ebndis\u00eb n\u00eb q\u00ebndrim lutjeje, duke i k\u00ebrkuar atij virtytet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn16\" name=\"_ftnref16\">[16]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Djalli mund t\u00eb na e rr\u00ebmbej\u00eb pasurin\u00eb q\u00eb na dhuron m\u00ebsimdh\u00ebnia e Krishtit vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb plog\u00ebshtis\u00eb son\u00eb. Sh\u00ebn Joan Gojarti thot\u00eb: \u201cThesari shpirt\u00ebror, dometh\u00ebn\u00eb Shkrimi i Shenjt\u00eb, \u00ebsht\u00eb i pafund dhe kur vendoset n\u00eb thesarmbajt\u00ebsin e mendjes son\u00eb, at\u00ebher\u00eb b\u00ebhet i papreksh\u00ebm nga \u00e7do lloj sulmi dinak, p\u00ebrve\u00e7 rastit kur ne vet\u00eb, nga plog\u00ebshtia, i japim mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb na e vjedh\u00eb atij q\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb na e rr\u00ebmbej\u00eb. Sepse armiku yn\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb djalli dinak, kur sheh pasurin\u00eb shpirt\u00ebrore t\u00eb mbledhur n\u00eb nj\u00eb vend, pushtohet nga inati dhe shtr\u00ebngon dh\u00ebmb\u00ebt. Ai vigjilon vazhdimisht, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjej\u00eb rastin e p\u00ebrshtatsh\u00ebm q\u00eb t\u00eb na rr\u00ebmbej\u00eb di\u00e7ka nga ajo q\u00eb kemi. Dhe mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme sesa plog\u00ebshtia jon\u00eb nuk ka ku t\u00eb gjej\u00eb. Prandaj, duhet t\u00eb vigjilojm\u00eb vazhdimisht dhe t\u2019ia mbyllim dyert\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn17\" name=\"_ftnref17\">[17]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00ebgjimi i fjal\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb na udh\u00ebheq drejt Mbret\u00ebris\u00eb qiellore. Ungjillori q\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb \u00ebsht\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsi yn\u00eb drejt qytetit t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. \u201cTashm\u00eb futemi, &#8211; shkruan sh\u00ebn Joan Gojarti, &#8211; p\u00ebrmes der\u00ebs q\u00eb na hap Ungjillori dhe kemi nevoj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb p\u00ebrpjekje&#8230; Sepse ky qytet ka karakter mbret\u00ebror dhe t\u00eb shndritsh\u00ebm&#8230; Le t\u00eb \u00e7elim plot\u00ebsisht dyert e mendjes, le t\u00eb hapim vesh\u00ebt dhe me shum\u00eb droj\u00eb le t\u2019i falemi Mbretit&#8230; Pra, le t\u00eb mos hyjm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb me zhurm\u00eb dhe t\u00eb trazuar, por n\u00eb heshtje mistike&#8230; N\u00ebse e parap\u00ebrgatitim k\u00ebshtu veten, vet\u00eb Hiri i Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb do t\u00eb na udh\u00ebheq\u00eb me p\u00ebrpik\u00ebri t\u00eb madhe dhe do t\u00eb na sjell\u00eb para vet\u00eb fronit t\u00eb Mbretit\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn18\" name=\"_ftnref18\">[18]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Leximet e shenjta jan\u00eb parajsa ku gjendet burimi i Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb; burimi q\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cn\u00ebna e shum\u00eb lumenjve&#8230; Dhe ky burim \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u2019u admiruar jo vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb shumic\u00ebs s\u00eb lumenjve q\u00eb dalin prej tij, por edhe p\u00ebr shkak t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb tij. Sepse val\u00ebt e tij nuk jan\u00eb prej uji, por jan\u00eb vet\u00eb dhuratat e Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb. Ky burim shp\u00ebrndahet mbi \u00e7do shpirt besnik pa u pak\u00ebsuar. Ndahet pa u mbaruar. T\u00eb gjith\u00ebve dhe \u00e7dokujt n\u00eb ve\u00e7anti, u dhurohet i t\u00ebri. Sepse dhuratat e Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb jan\u00eb t\u00eb shumta\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn19\" name=\"_ftnref19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">\u00a0 <strong>*<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Libri q\u00eb p\u00ebrmban fjal\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb quhet Ungjilli i shenjt\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb lajmi i mir\u00eb dhe i shenjt\u00eb. Vet\u00eb Ungjillor\u00ebt e shenjt\u00eb e quajt\u00ebn k\u00ebshtu: <em>\u201cFillimi i Ungjillit t\u00eb Jesu Krishtit, Birit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb\u201d<\/em> (Mk. 1:1). Lajmi i g\u00ebzuar i Ungjillit t\u00eb shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb Jesu Krishti. Krishti \u00ebsht\u00eb \u201cUngjilli i shp\u00ebtimit\u201d, shkruan sh\u00ebn Kirili i Aleksandris\u00eb<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn20\" name=\"_ftnref20\">[20]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joan Gojarti, duke nisur shpjegimin e Ungjillit sipas Mateut, shkruan se Ungjillori i shenjt\u00eb \u201cme shum\u00eb t\u00eb drejt\u00eb e quan tekstin e tij Ungjill. Sepse&#8230; u predikoi t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzve shfuqizimin e ferrit, faljen e m\u00ebkateve. Predikoi drejt\u00ebsi, shenjt\u00ebri, shp\u00ebtim, bir\u00ebsim, trash\u00ebgimin e qiejve dhe ngjashm\u00ebrin\u00eb me Birin e Per\u00ebndis\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto na i predikoi neve, armiqve, mosmir\u00ebnjoh\u00ebsve, neve q\u00eb ndodheshim n\u00eb \u00a0err\u00ebsir\u00eb. Kush mund t\u00eb barazohet me k\u00ebta Ungjij? \u2013 pyet sh\u00ebn Joan Gojarti. \u2013 Per\u00ebndia vjen n\u00eb tok\u00eb, njeriu shkon n\u00eb qiell. T\u00eb gjitha u bashkuan. Engj\u00ebjt vall\u00ebzonin bashk\u00eb me njer\u00ebzit, nd\u00ebrsa njer\u00ebzit merrnin pjes\u00eb n\u00eb jet\u00ebn engj\u00ebjve dhe t\u00eb fuqive t\u00eb tjera qiellore. Dhe mund t\u00eb shoh\u00ebsh mbarimin e luft\u00ebs shum\u00ebvje\u00e7are, pajtimin e Per\u00ebndis\u00eb me njer\u00ebzit, djallin tek turp\u00ebrohet, demon\u00ebt tek arratisen, vdekjen tek shfuqizohet, Parajs\u00ebn tek hapet, mallkimin tek zhduket, m\u00ebkatin tek largohet, mashtrimin tek d\u00ebbohet, t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn tek afrohet, fjal\u00ebn e shpres\u00ebtaris\u00eb tek mbillet kudo dhe tek jep fryte t\u00eb pasura, jet\u00ebn e qiellit tek mbin n\u00eb tok\u00eb&#8230; Prandaj Ungjillori e quajti \u2018Ungjill\u2019 p\u00ebrshkrimin e jet\u00ebs s\u00eb Krishtit&#8230; Predikimet e peshkatar\u00ebve, nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb Krishtit, mund t\u00eb quhen v\u00ebrtet dhe n\u00eb kuptimin e mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb fjal\u00ebs \u2018Ungjij\u2019. Jo vet\u00ebm ngaq\u00eb jan\u00eb nj\u00eb e mir\u00eb e q\u00ebndrueshme dhe e\u00a0 patundshme, m\u00eb e lart\u00eb se vlera jon\u00eb, por edhe ngaq\u00eb na u dhan\u00eb me shum\u00eb leht\u00ebsi. Sepse as u lodh\u00ebm, as djersit\u00ebm&#8230; por mor\u00ebm gjith\u00e7ka q\u00eb kemi vet\u00ebm nga dashuria e Per\u00ebndis\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn21\" name=\"_ftnref21\">[21]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Leximet e shenjta jan\u00eb mesazhi i Per\u00ebndis\u00eb drejtuar njeriut. \u201cAshtu sikurse do t\u00eb vraponim t\u00eb gjith\u00eb, &#8211; thot\u00eb Gojarti i hirsh\u00ebm, &#8211; n\u00ebse do t\u00eb shfaqej dikush papritur nga lart\u00ebsia e qiellit dhe do t\u00eb na premtonte se do t\u00eb na tregonte me p\u00ebrpik\u00ebri gjith\u00e7ka q\u00eb ndodh n\u00eb qiell, po k\u00ebshtu le veprojm\u00eb edhe tani. Le mbajm\u00eb qet\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb Ungjillorin e shenjt\u00eb. T\u00eb ruajm\u00eb heshtjen e gjuh\u00ebs, por edhe t\u00eb mendjes. K\u00ebt\u00eb heshtje ju k\u00ebrkoj, heshtjen e mendjes, heshtjen e shpirtit. Sepse d\u00ebshiroj q\u00eb mendja dhe shpirti juaj t\u00eb d\u00ebgjojn\u00eb fjal\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn22\" name=\"_ftnref22\">[22]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00eb t\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb me v\u00ebmendje leximin e Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb, na nxit sh\u00ebn Joan Gojarti. \u201cSepse, n\u00ebse d\u00ebgjon me v\u00ebmendje Shkrimin e Shenjt\u00eb, at\u00ebher\u00eb t\u00eb largohet m\u00ebrzia&#8230; Deti t\u00ebrbohet, por ti vozit n\u00eb t\u00eb i qet\u00eb, sepse ke p\u00ebr udh\u00ebrr\u00ebfyes leximin e Shkrimeve t\u00eb Shenjta\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn23\" name=\"_ftnref23\">[23]<\/a>. Fjala e Per\u00ebndis\u00eb q\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore \u00ebsht\u00eb burimi nga i cili rrjedh paqja e shpirtit. Duke par\u00eb Krishtin midis nesh dhe duke d\u00ebgjuar fjal\u00ebt e tij, shpirti yn\u00eb mbushet me qet\u00ebsi hyjnore. \u201cD\u00ebgjimi i fjal\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb \u00ebsht\u00eb liman pa dallg\u00eb, mur i pathyesh\u00ebm, kull\u00eb e patundur, lavdi e pamohueshme, arm\u00eb e pad\u00ebmshme, g\u00ebzim i pavyshkur, k\u00ebnaq\u00ebsi e vazhdueshme dhe gjith\u00e7ka tjet\u00ebr e mir\u00eb q\u00eb mund t\u00eb mendoj\u00eb dikush. Leximi i Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb nga nj\u00ebra an\u00eb largon hidh\u00ebrimin, nd\u00ebrsa nga ana tjet\u00ebr ruan g\u00ebzimin\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn24\" name=\"_ftnref24\">[24]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00eb krishter\u00ebt q\u00eb nuk kish\u00ebrohen shpesh dhe nuk d\u00ebgjojn\u00eb fjal\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb, nuk mund t\u00eb g\u00ebzojn\u00eb paqen q\u00eb sjell n\u00eb bot\u00eb prania e Krishtit dhe fjala e tij hyjnore.<\/p>\n<p><strong><em>\u201cNe q\u00eb simbolizojm\u00eb mistik\u00ebrisht Kerubimet\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Me leximin e Ungjillit t\u00eb shenjt\u00eb mbaron pjesa e par\u00eb e Liturgjis\u00eb Hyjnore. Me Hyrjen e madhe fillon pjesa e dyt\u00eb, e cila quhet Misteri i Eukaristis\u00eb Hyjnore.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Hyrje e madhe<\/em> quhen nj\u00eb radh\u00eb himnesh, uratash dhe veprimesh liturgjike t\u00eb priftit dhe t\u00eb popullit. T\u00eb gjitha k\u00ebto urata, si dhe zhvendosja e Dhuratave t\u00eb Nderuara nga Proskomidia e shenjt\u00eb drejt Tryez\u00ebs s\u00eb shenjt\u00eb, simbolizojn\u00eb hyrjen e Jesu Krishtit n\u00eb Qytetin e shenjt\u00eb, ku vjen p\u00ebr t\u2019u flijuar \u201cp\u00ebr jet\u00ebn dhe shp\u00ebtimin e bot\u00ebs\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Populli fillon t\u00eb psal\u00eb himnin kerubik: <em>Ne q\u00eb simbolizojm\u00eb mistik\u00ebrisht Kerubimet dhe i k\u00ebndojm\u00eb Trinis\u00eb jet\u00ebb\u00ebr\u00ebse himnin trishenjtor, le t\u00eb largojm\u00eb tani prej nesh t\u00ebr\u00eb kujdesin p\u00ebr jet\u00ebn. Q\u00eb Mbretin e t\u00eb gjith\u00ebve t\u00eb presim, t\u00eb pasuar padukurisht prej rreshtave engj\u00ebllore. Aliluia.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Me an\u00eb t\u00eb himnit kerubik, Kisha jon\u00eb e shenjt\u00eb na parap\u00ebrgatit q\u00eb t\u00eb presim Mbretin Krisht, i cili vjen n\u00eb Qytetin e shenjt\u00eb. Na fton t\u00eb parap\u00ebrgatitemi q\u00eb edhe ne t\u00eb baresim bashk\u00eb me Krishtin n\u00eb rrug\u00ebn drejt martirizimit dhe t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb pran\u00eb Kryqit t\u00eb tij, bashk\u00eb me N\u00ebn\u00ebn e tij t\u00eb t\u00ebr\u00ebshenjt\u00eb dhe nx\u00ebn\u00ebsin e dashur Joan. Le t\u00eb l\u00ebm\u00eb m\u00ebnjan\u00eb tani, thot\u00eb ky himn, \u00e7do lloj p\u00ebrkujdesjeje tok\u00ebsore, sepse do t\u00eb presim Mbretin e t\u00eb gjith\u00ebve. Q\u00eb t\u00eb hyjm\u00eb bashk\u00eb me Krishtin n\u00eb Qytetin e shenjt\u00eb, duhet t\u00eb dalim nga bota e gj\u00ebrave tok\u00ebsore. Sh\u00ebn Joan Gojarti thot\u00eb: \u201cDijetar\u00ebt u larguan nga Persia, q\u00eb t\u00eb shkonin t\u2019i faleshin Krishtit. Largohu, pra, edhe ti nga gj\u00ebrat tok\u00ebsore dhe ec drejt Jesuit\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn25\" name=\"_ftnref25\">[25]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joani na tregon edhe fuqin\u00eb q\u00eb na nevojitet p\u00ebr t\u2019u larguar nga gj\u00ebrat e p\u00ebrkohshme e t\u00eb dukshme. Kjo forc\u00eb \u00ebsht\u00eb d\u00ebshira e zjarrt\u00eb p\u00ebr Per\u00ebndin\u00eb: \u201cN\u00ebse dikush digjet brenda tij nga dashuria p\u00ebr Per\u00ebndin\u00eb, nuk duron dot m\u00eb t\u00eb shoh\u00eb gj\u00ebrat q\u00eb mund t\u00eb perceptojn\u00eb syt\u00eb trupor\u00eb. Por, p\u00ebrderisa fitoi sy t\u00eb tjer\u00eb, e kam fjal\u00ebn p\u00ebr syt\u00eb e besimit, gjithmon\u00eb mendon p\u00ebr gj\u00ebrat qiellore dhe mendimin e tij e ka kthyer drejt tyre. Megjith\u00ebse ec\u00ebn n\u00eb tok\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb si t\u00eb jetoj\u00eb n\u00eb qiell&#8230; Meqen\u00ebse d\u00ebshiron t\u00eb ngjitet nga toka n\u00eb qiell, nuk ndalon para se t\u00eb ket\u00eb arritur n\u00eb maj\u00eb dhe nuk mashtrohet nga ndonj\u00eb gj\u00eb tok\u00ebsore\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn26\" name=\"_ftnref26\">[26]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Besimtari nxiton t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb maj\u00ebn e Golgot\u00ebs s\u00eb frikshme, aty ku kryhet e kremtja e v\u00ebrtet\u00eb e Krishtit. \u201cSepse kjo \u00ebsht\u00eb e kremtja e v\u00ebrtet\u00eb, &#8211; shkruan sh\u00ebn Joan Gojarti, &#8211; atje ku \u00ebsht\u00eb shp\u00ebtimi i shpirtrave, atje ku \u00ebsht\u00eb paqja dhe harmonia, atje ku nuk ka asnj\u00eb shfaqje kozmike. Atje \u00ebsht\u00eb e kremtja, atje ku nuk rendin lart e posht\u00eb kuzhinier\u00ebt, atje ku nuk ka therje kafsh\u00ebsh, atje ku ka qet\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb, \u00e7lodhje, dashuri, g\u00ebzim, paqe, mir\u00ebsi dhe t\u00eb mira pa fund, t\u00eb cilat mbizot\u00ebrojn\u00eb n\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrkujdesjeve jet\u00ebsore\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn27\" name=\"_ftnref27\">[27]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Gojarti i hirsh\u00ebm thot\u00eb se \u201cshpirti q\u00eb nuk ka m\u00ebsuar t\u00eb shp\u00ebrfill\u00eb gj\u00ebrat e vogla dhe tok\u00ebsore, nuk do t\u00eb mund t\u00eb admiroj\u00eb gj\u00ebrat qiellore\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn28\" name=\"_ftnref28\">[28]<\/a>. Dhe ata q\u00eb shijuan Hirin e gj\u00ebrave qiellore, na nxitin: \u201cV\u00ebllez\u00ebr, askush t\u00eb mos futet n\u00eb kish\u00eb duke mbartur me vete p\u00ebrkujdesjet jet\u00ebsore, shqet\u00ebsimet dhe frik\u00ebrat. Por, si t\u2019i kemi l\u00ebn\u00eb k\u00ebto jasht\u00eb, para dyerve t\u00eb kish\u00ebs, at\u00ebher\u00eb t\u00eb futemi t\u00eb gjith\u00eb brenda. Sepse futemi n\u00eb dhomat e qiejve, shkelim n\u00eb vende q\u00eb rrezatojn\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn29\" name=\"_ftnref29\">[29]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb k\u00ebto vende rrezatuese e \u00e7oi meshuesin at\u00eb Tikon engj\u00eblli i tij mbrojt\u00ebs gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb psalej himni kerubik. Ky prift rus, me at\u00eb pak greqishte q\u00eb dinte, thoshte: \u201cN\u00eb koh\u00ebn e himnit Kerubik, engj\u00eblli mbrojt\u00ebs ngre lart. Pas gjysm\u00eb ore, engj\u00eblli mbrojt\u00ebs zbres posht\u00eb\u201d. M\u00eb pas, ky njeri i shenjt\u00eb i Per\u00ebndis\u00eb, nd\u00ebrgjegj\u00ebsohet q\u00eb ndodhet n\u00eb mes t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore dhe vazhdon: \u201cBoBo! Un\u00eb meshoj\u201d. Dhe vazhdoi Liturgjin\u00eb Hyjnore. \u201cJerond, &#8211; e pyet\u00ebn, &#8211; \u00e7far\u00eb pe dhe \u00e7far\u00eb d\u00ebgjove gjat\u00eb asaj kohe?\u201d. Dhe jerondi u p\u00ebrgjigj: \u201cKerubim \u2013 Serafim, lavd\u00ebronte Per\u00ebndin\u00eb\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zoti, i shoq\u00ebruar nga rreshtat engj\u00ebllore, futet n\u00eb Qytetin e shenjt\u00eb q\u00eb t\u00eb flijohet. Para k\u00ebsaj ngjarjeje q\u00eb do t\u00eb jetojm\u00eb n\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore, Kisha na fton t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb n\u00eb heshtje dhe t\u00eb largojm\u00eb \u00e7do mendim tok\u00ebsor nga mendja: <em>Le t\u00eb hesht\u00eb \u00e7do trup i vdeksh\u00ebm dhe le t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb me frik\u00eb dhe me tmerr, dhe le t\u00eb mos mendoj\u00eb me vete asgj\u00eb t\u00eb dheshme; se Mbreti i mbret\u00ebrve dhe Zoti i zot\u00ebrinjve vjen q\u00eb t\u00eb theret dhe t\u2019u jepet p\u00ebr ngr\u00ebnie besimtar\u00ebve. Dhe p\u00ebrpara i shkojn\u00eb koret e engj\u00ebjve me \u00e7do Kryesi dhe Pushtet, Kerubimet me shum\u00eb sy dhe Serafimet me gjasht\u00eb krah\u00eb, duke mbuluar fytyr\u00ebn e duke thirrur himnin: Aliluia. <\/em><\/p>\n<p><strong><em>\u201cLe t\u00eb duam nj\u00ebri-tjetrin\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pas hyrjes s\u00eb madhe, dhjakoni l\u00eb\u00e7it lutjen e gjer\u00eb (plot\u00ebsoret) dhe n\u00eb vazhdim nxit besimtar\u00ebt: <em>\u201cLe t\u00eb duam nj\u00ebri-tjetrin, q\u00eb t\u00eb pohojm\u00eb me nj\u00eb mendje<\/em>\u201d. Dometh\u00ebn\u00eb le t\u00eb duam nj\u00ebri-tjetrin, q\u00eb n\u00eb nj\u00eb mendje dhe me dashuri t\u00eb pohojm\u00eb besimin ton\u00eb ndaj Per\u00ebndis\u00eb Triadik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ebrgjigja e t\u00eb krishter\u00ebve t\u00eb shekujve t\u00eb par\u00eb ndaj k\u00ebsaj nxitjeje t\u00eb dhjakonit ishte nj\u00eb veprim konkret: <em>P\u00ebrqafimi i dashuris\u00eb<\/em>. Sot, n\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore, p\u00ebrqafimi i dashuris\u00eb shk\u00ebmbehet vet\u00ebm nd\u00ebrmjet prift\u00ebrinjve q\u00eb bashk\u00ebmeshojn\u00eb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sipas d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb sh\u00ebn Dionis Aeropagjitit, n\u00eb bashk\u00ebsin\u00eb liturgjike, \u201cp\u00ebrqafimi fort i hirsh\u00ebm\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn30\" name=\"_ftnref30\">[30]<\/a> shk\u00ebmbehej nd\u00ebrmjet pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb Dark\u00ebn eukaristike.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">P\u00ebrqafimi i dashuris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol i thjesht\u00eb liturgjik, por nj\u00eb veprim i shenjt\u00eb. Nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb liturgjike. P\u00ebrqafimi i dashuris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb imazh i dashuris\u00eb q\u00eb bashkon besimtar\u00ebt, por p\u00ebrvoja e k\u00ebtij bashkimi. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrvoja e pajtimit dhe e lidhjes nd\u00ebrmjet besimtar\u00ebve dhe i bashkimit t\u00eb tyre me Krishtin. N\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb, sh\u00ebn Joan Gojarti shkruan: \u201cLe t\u00eb kujtojm\u00eb, t\u00eb dashurit e mi, puthjet e shenjta dhe p\u00ebrqafimin e friksh\u00ebm q\u00eb shk\u00ebmbejm\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore. Ky p\u00ebrqafim bashkon mendjet tona dhe na b\u00ebn t\u00eb gjith\u00ebve nj\u00eb trup\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn31\" name=\"_ftnref31\">[31]<\/a>. Nd\u00ebrsa sh\u00ebn Kirili i Jerusalemit thot\u00eb: \u201cP\u00ebrqafimi gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore \u00ebsht\u00eb shenj\u00eb treguese se shpirtrat tan\u00eb u bashkuan dhe flak\u00ebn tutje \u00e7do lloj m\u00ebrie\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn32\" name=\"_ftnref32\">[32]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zem\u00ebrgjer\u00ebsia dhe dashuria jan\u00eb kushti paraprak p\u00ebr t\u2019iu afruar Altarit t\u00eb shenjt\u00eb dhe p\u00ebr t\u2019u ulur n\u00eb Tryez\u00ebn e Krishtit. K\u00ebt\u00eb porosi na e la vet\u00eb Krishti: <em>\u201cN\u00ebse, kur sjell dhurat\u00ebn e blatimit n\u00eb altar, kujtohesh se v\u00ebllai yt ka di\u00e7ka kund\u00ebr teje, at\u00ebher\u00eb l\u00ebre dhurat\u00ebn aty, para altarit, shko e pajtohu m\u00eb par\u00eb me v\u00ebllain t\u00ebnd, pastaj kthehu e kushto dhurat\u00ebn t\u00ebnde\u201d<\/em> (Mt. 5:23-24). Sh\u00ebn Joan Gojarti mahnitet nga kjo dashuri kaq e madhe e Zotit. \u201cZoti, p\u00ebrpara dashuris\u00eb ndaj t\u00eb af\u00ebrmit, &#8211; thot\u00eb shenjti, &#8211; nuk llogarit nderimin q\u00eb ne i b\u00ebjm\u00eb atij vet\u00eb. Sepse edhe pajtimi me v\u00ebllain ton\u00eb \u00ebsht\u00eb flijim. Le t\u00eb nd\u00ebrpritet adhurimi ndaj meje, &#8211; thot\u00eb Krishti, &#8211; q\u00eb t\u00eb ruhet dashuria nd\u00ebrmjet jush\u201d. Sipas sh\u00ebn Joan Gojartit, \u201cvet\u00eb Per\u00ebndia e vler\u00ebson shum\u00eb dashurin\u00eb dhe e konsideron at\u00eb flijim m\u00eb t\u00eb madh se \u00e7do lloj flijimi tjet\u00ebr. N\u00ebse nuk ka dashuri midis nesh, Ai nuk e pranon flijimin ton\u00eb&#8230; Sepse Tryeza e Eukaristis\u00eb Hyjnore nuk i nx\u00eb dot ata q\u00eb kan\u00eb urrejtje p\u00ebr nj\u00ebri-tjetrin\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn33\" name=\"_ftnref33\">[33]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>*\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pas p\u00ebrqafimit t\u00eb dashuris\u00eb, besimtar\u00ebt pohojn\u00eb besimin e tyre ndaj Per\u00ebndis\u00eb Triadik. Besimi i drejt\u00eb, bashk\u00eb me dashurin\u00eb, \u00ebsht\u00eb parakushti i domosdosh\u00ebm p\u00ebr kryerjen e Misterit eukaristik. Sh\u00ebn Irineu shkruan se \u201cduhet t\u2019i ofrojm\u00eb Per\u00ebndis\u00eb blatim me besim t\u00eb past\u00ebr&#8230; me shpres\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe me dashuri t\u00eb zjarrt\u00eb\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn34\" name=\"_ftnref34\">[34]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Simboli i Besimit \u00ebsht\u00eb renditja e dhuratave t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe pohimi eukaristik i besimit n\u00eb Per\u00ebndin\u00eb nga besimtari. P\u00ebrball\u00eb dhuratave hyjnore q\u00eb pranuam nga Zoti, nuk mund t\u00eb ofrojm\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr dhe nuk mund t\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb asgj\u00eb tjet\u00ebr nga Per\u00ebndia, \u201cp\u00ebrve\u00e7se t\u00eb pohojm\u00eb bamir\u00ebsit\u00eb e tij t\u00eb m\u00ebdha dhe ta fal\u00ebnderojm\u00eb p\u00ebr to\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn35\" name=\"_ftnref35\">[35]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb Dark\u00ebn Mistike t\u00eb Kish\u00ebs mund t\u00eb marrin pjes\u00eb vet\u00ebm ata q\u00eb pohojn\u00eb nj\u00eb besim, besimin e v\u00ebrtet\u00eb dhe t\u00eb drejt\u00eb ndaj Per\u00ebndis\u00eb; ata q\u00eb e kan\u00eb pohuar tashm\u00eb k\u00ebt\u00eb besim t\u00eb Kish\u00ebs kur u pag\u00ebzuan \u201cn\u00eb em\u00ebr t\u00eb Atit, Birit dhe Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb\u201d. Kisha jon\u00eb e shenjt\u00eb ia mohon Kungat\u00ebn Hyjnore t\u00eb papag\u00ebzuarve, sepse e di q\u00eb \u201cn\u00ebse nj\u00eb i papag\u00ebzuar kungohet&#8230; ha d\u00ebnimin e tij t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn36\" name=\"_ftnref36\">[36]<\/a>. Gjithashtu, Kungimin Hyjnor ia mohon edhe heretik\u00ebve. Sh\u00ebn Kirili i Aleksandris\u00eb thekson se Kungata Hyjnore nuk u jepet as t\u00eb papag\u00ebzuarve, as jo ortodoks\u00ebve. \u201cT\u00eb huajt, &#8211; thot\u00eb ai, &#8211; nuk lejohen t\u00eb vijn\u00eb n\u00eb Eukaristin\u00eb Hyjnore. Le t\u00eb konsiderohet i huaj edhe ai q\u00eb \u00ebsht\u00eb ende jo besimtar dhe i papag\u00ebzuar, si dhe ai q\u00eb ka p\u00ebrqafuar nj\u00eb doktrin\u00eb t\u00eb huaj, e cila nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me besimin e shenjtor\u00ebve\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn37\" name=\"_ftnref37\">[37]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb pjes\u00eb n\u00eb \u201cunitetin e besimit\u201d t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse dhe t\u00eb pohojm\u00eb k\u00ebt\u00eb besim, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb kungohemi me Buk\u00ebn e Jet\u00ebs. \u201cV\u00ebllez\u00ebr, &#8211; shkruan sh\u00ebn Ignat Hyjmbajt\u00ebsi, &#8211; t\u00eb vini n\u00eb kish\u00eb p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb Eukaristin\u00eb Hyjnore duke patur besimin e vet\u00ebm t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb ndaj Per\u00ebndis\u00eb&#8230; dhe t\u00eb merrni pjes\u00eb n\u00eb Kungimin nga e nj\u00ebjta Buk\u00eb, nga Trupi i shenjt\u00eb i Krishtit, i cili \u00ebsht\u00eb ila\u00e7 pavdek\u00ebsie\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn38\" name=\"_ftnref38\">[38]<\/a>. Dometh\u00ebn\u00eb ila\u00e7 q\u00eb mposht vdekjen dhe udh\u00ebheq drejt jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrjetshme.<\/p>\n<p><strong><em>\u201cLe t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb mir\u00eb, le t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb me frik\u00eb\u201d \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pasi kemi pohuar besimin n\u00eb Per\u00ebndin\u00eb Triadik, jemi gati t\u00eb kushtojm\u00eb Anafor\u00ebn e shenjt\u00eb. Pra, mendimet tona, q\u00eb t\u00ebrhiqen drejt tok\u00ebs, duhet t\u2019i lart\u00ebsojm\u00eb drejt qiellit. Dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb na nxit edhe dhjakoni me fjal\u00ebt: <em>\u201cLe t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb mir\u00eb, le t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb me frik\u00eb. Le t\u00eb kemi kujdes, q\u00eb ta blatojm\u00eb me paqe theroren e shenjt\u00eb\u201d<\/em>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sh\u00ebn Joan Gojarti thot\u00eb se kjo nxitje e dhjakonit synon t\u00eb na b\u00ebj\u00eb q\u00eb \u201cta paraqesim shpirtin ton\u00eb t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb drejt p\u00ebrpara Per\u00ebndis\u00eb, pasi m\u00eb par\u00eb t\u00eb jemi \u00e7liruar nga paraliza shpirt\u00ebrore q\u00eb sjellin p\u00ebrkujdesjet jet\u00ebsore\u201d. Dhe sh\u00ebn Joani vazhdon: \u201cMendo se p\u00ebrpara kujt q\u00ebndron gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore, se bashk\u00eb me k\u00eb do t\u2019i lutesh Per\u00ebndis\u00eb: bashk\u00eb me Kerubimet. Sill nd\u00ebr mend ata q\u00eb himnojn\u00eb Zotin bashk\u00eb me ty dhe kjo \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme q\u00eb t\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb t\u00eb jesh vigjilent, dometh\u00ebn\u00eb kur t\u00eb kujtosh se edhe pse je i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb prej trupi dhe mishi, je denj\u00ebsuar t\u00eb himnosh Zotin e t\u00eb gjith\u00ebve bashk\u00eb me Fuqit\u00eb qiellore pa trup. Pra, askush nuk duhet t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebto himne pa gatishm\u00ebri e i shkujdesur. Askush t\u00eb mos jet\u00eb i pushtuar nga mendimet jet\u00ebsore gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore. Por, pasi t\u00eb ket\u00eb larguar t\u00eb gjitha mendimet tok\u00ebsore nga vetja e tij dhe pasi t\u00eb ket\u00eb lart\u00ebsuar t\u00ebr\u00eb veten e tij drejt qiellit, si t\u00eb q\u00ebndronte pran\u00eb fronit t\u00eb lavdis\u00eb s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe t\u00eb fluturonte bashk\u00eb me Serafimet, at\u00ebher\u00eb t\u00eb le t\u2019i blatoj\u00eb himnin e t\u00ebr\u00ebshenjt\u00eb Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb lavdis\u00eb dhe t\u00eb madh\u00ebshtis\u00eb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye dhjaku na nxit t\u00eb q\u00ebndrojm\u00eb mir\u00eb gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe&#8230; Dometh\u00ebn\u00eb, me frik\u00eb dhe tmerr, me shpirt t\u00eb kthjell\u00ebt dhe vigjilent\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn39\" name=\"_ftnref39\">[39]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb <em>Anafor\u00eb<\/em> e shenjt\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb \u00ebsht\u00eb <em>lart\u00ebsimi<\/em> i besimtar\u00ebve dhe i kushtimit t\u00eb tyre drejt qiejve, drejt fronit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Dhuratat e Nderuara nuk vendosen vet\u00ebm mbi Altarin tok\u00ebsor, por lart\u00ebsohen edhe n\u00eb Altarin qiellor. Lart\u00ebsohen nga prifti, i cili fton edhe besimtar\u00ebt q\u00eb t\u00eb lart\u00ebsohen drejt vendit ku mbret\u00ebron paqja e patrazuar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00eb fillim t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore \u201ckemi nevoj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb paqe dhe qet\u00ebsi\u201d, &#8211; thot\u00eb sh\u00ebn Joan Gojarti. Dhe k\u00ebt\u00eb paqe prifti ua uron edhe besimtar\u00ebve. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb paqe flasim gjithandej dhe vazhdimisht, por n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb at\u00eb nuk e shohim gj\u00ebkundi. Sh\u00ebn Joan Gojarti thot\u00eb se \u201cn\u00eb koh\u00ebt e t\u00eb krishter\u00ebve t\u00eb hersh\u00ebm, sht\u00ebpit\u00eb e besimtar\u00ebve ishin nj\u00eblloj si kishat. Nd\u00ebrsa tani kishat u b\u00ebn\u00eb si sht\u00ebpit\u00eb e njer\u00ebzve, madje m\u00eb keq edhe se sht\u00ebpit\u00eb. Sepse n\u00eb ndonj\u00eb sht\u00ebpi dikush mund t\u00eb has\u00eb rregull&#8230; nd\u00ebrsa k\u00ebtu n\u00eb kish\u00eb ka shum\u00eb zhurm\u00eb, shum\u00eb rr\u00ebmuj\u00eb dhe kisha nuk ndryshon aspak nga pazari. Aq t\u00eb shumta jan\u00eb t\u00eb qeshurat, aq t\u00eb shumta jan\u00eb trazirat&#8230; nj\u00eblloj si n\u00eb treg, ku t\u00eb gjith\u00eb b\u00ebjn\u00eb zhurm\u00eb dhe b\u00ebrtasin\u201d. Nd\u00ebrsa lexojm\u00eb k\u00ebt\u00eb fjalim t\u00eb sh\u00ebn Joan Gojartit, mendojm\u00eb se ai p\u00ebrshkruan gjendjen e vet\u00eb kishave ku shkojm\u00eb ne sot. Sh\u00ebn Joani \u00ebsht\u00eb i hidh\u00ebruar nga kjo gjendje, ngaq\u00eb ai e di mir\u00eb se kisha e shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb vendi i engj\u00ebjve, i kryeengj\u00ebjve, Mbret\u00ebria e Per\u00ebndis\u00eb, \u00ebsht\u00eb vet\u00eb qielli. \u201cPra, edhe n\u00ebse dikush do t\u00eb hapte qiellin e do t\u00eb t\u00eb \u00e7onte atje, edhe n\u00ebse do t\u00eb shihje atje baban\u00eb apo v\u00ebllan\u00eb t\u00ebnd, ti nuk do t\u00eb guxoje t\u2019i flisje, prandaj edhe k\u00ebtu nuk duhet t\u00eb thuhet asgj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 gj\u00ebrave shpirt\u00ebrore (dometh\u00ebn\u00eb leximeve biblike dhe uratave). Sepse edhe kisha \u00ebsht\u00eb qiell\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn40\" name=\"_ftnref40\">[40]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nxitjes s\u00eb meshuesit ndaj besimtar\u00ebve p\u00ebr t\u00eb blatuar Anafor\u00ebn e shenjt\u00eb me paqe, ata i p\u00ebrgjigjen: \u201cM\u00ebshir\u00eb paqeje, therore lavd\u00ebrimi\u201d. Dometh\u00ebn\u00eb e blatojm\u00eb v\u00ebrtet Anafor\u00ebn e shenjt\u00eb me paqe dhe dashuri ndaj Zotit dhe v\u00ebllez\u00ebrve tan\u00eb. Flijimi q\u00eb blatohet me dashuri dhe m\u00ebshir\u00eb \u00ebsht\u00eb flijim i p\u00eblqyesh\u00ebm prej Per\u00ebndis\u00eb. \u00cbsht\u00eb flijim q\u00eb lavd\u00ebron dhe himnon dashurin\u00eb e tij.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Per\u00ebndia, p\u00ebrmes psalmistit, na k\u00ebrkon: \u201cBlatoji Per\u00ebndis\u00eb therore lavd\u00ebrimi\u201d (Ps. 49:14). Dhe sh\u00ebn Joan Gojarti e shpjegon: Dometh\u00ebn\u00eb therore fal\u00ebnderimi, therore himnesh t\u00eb shenjta dhe therore lavd\u00ebrimi p\u00ebrmes veprave. Ajo q\u00eb thot\u00eb psalmisti ka k\u00ebt\u00eb kuptim: T\u00eb jetosh n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb lavd\u00ebrohet Zoti yt&#8230; P\u00ebrmes jet\u00ebs sate le t\u00eb lavd\u00ebrohet Zoti yt dhe at\u00ebher\u00eb ti ke ofruar flijimin e duhur dhe t\u00eb p\u00ebrsosur\u201d<a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftn41\" name=\"_ftnref41\">[41]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>\u0399\u03b5\u03c1\u03bf\u03bc\u03bf\u03bd\u03ac\u03c7\u03bf\u03c5 \u0393\u03c1\u03b7\u03b3\u03bf\u03c1\u03af\u03bf\u03c5<\/strong>,\u00a0<em>O \u0395\u03ba\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03b9\u03b1\u03c3\u03bc\u03cc\u03c2<\/em><br \/>\n\u0395\u03ba\u03b4\u03cc\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2: \u0399\u03b5\u03c1\u03cc\u03bd \u039a\u03bf\u03c5\u03c4\u03bb\u03bf\u03c5\u03bc\u03bf\u03c5\u03c3\u03b9\u03b1\u03bd\u03cc\u03bd \u039a\u03b5\u03bb\u03bb\u03af\u03bf\u03bd<br \/>\n\u0386\u03b3\u03b9\u03bf\u03c2 \u0399\u03c9\u03ac\u03bd\u03bd\u03b7\u03c2 \u03bf \u0398\u03b5\u03bf\u03bb\u03cc\u03b3\u03bf\u03c2.<br \/>\nShqip: Stefan Zhupa<\/p>\n<p>(Vazhdon&#8230;)<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a> \u0395\u03c1\u03bc\u03b7\u03bd\u03b5\u03c5\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03b5\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03b1\u03c3\u03af\u03b1 \u03b5\u03c0\u03af \u03c4\u03b7\u03c2 \u03b8\u03b5\u03af\u03b1\u03c2 \u039b\u03b5\u03b9\u03c4\u03bf\u03c5\u03c1\u03b3\u03af\u03b1\u03c2, \u03c3\u03b5\u03bb. 25-26.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a> B 3, 198.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a> B 55, 242.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 33, 258-260.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 19, 486-488.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 23, 86.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a> Sh\u00ebn Nikolla Kavasila, \u0395\u03a0\u0395\u03a6 22, 42.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a> M 140, 421AB.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a> \u0395\u03a0\u0395\u03a6 22, 36.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 9, 244; 11, 58; 12, 216.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 25, 36-38.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref12\" name=\"_ftn12\">[12]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 23, 208.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref13\" name=\"_ftn13\">[13]<\/a> M 98, 405C.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref14\" name=\"_ftn14\">[14]<\/a> M 56, 97.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref15\" name=\"_ftn15\">[15]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 15, 564.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref16\" name=\"_ftn16\">[16]<\/a> M 150, 413D \u2013 416A.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref17\" name=\"_ftn17\">[17]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 2, 108 \u2013 110.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref18\" name=\"_ftn18\">[18]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 9, 46-48.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref19\" name=\"_ftn19\">[19]<\/a> Sh\u00ebn Joan Gojarti, \u0395\u03a0\u0395 26, 274-276.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref20\" name=\"_ftn20\">[20]<\/a> M 76, 138B.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref21\" name=\"_ftn21\">[21]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 9, 20-22.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref22\" name=\"_ftn22\">[22]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 12, 426-428.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref23\" name=\"_ftn23\">[23]<\/a> M 52, 397.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref24\" name=\"_ftn24\">[24]<\/a> Sh\u00ebn Joan Gojarti, M 55, 513.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref25\" name=\"_ftn25\">[25]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 35, 214.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref26\" name=\"_ftn26\">[26]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 3, 210.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref27\" name=\"_ftn27\">[27]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 2, 12.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref28\" name=\"_ftn28\">[28]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 28, 682.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref29\" name=\"_ftn29\">[29]<\/a> M 56, 108-109.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref30\" name=\"_ftn30\">[30]<\/a> M 3, 437A.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref31\" name=\"_ftn31\">[31]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 35, 586.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref32\" name=\"_ftn32\">[32]<\/a> M, 33,\u00a0 1112A.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref33\" name=\"_ftn33\">[33]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 9, 566-568.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref34\" name=\"_ftn34\">[34]<\/a> SC 100, 607.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref35\" name=\"_ftn35\">[35]<\/a> Sh\u00ebn Joan Gojarti, \u0395\u03a0\u0395 2, 230.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref36\" name=\"_ftn36\">[36]<\/a> \u0394\u03b9\u03b1\u03c4\u03b1\u03b3\u03ad\u03c2 \u03b1\u03b3\u03af\u03c9\u03bd \u0391\u03c0\u03bf\u03c3\u03c4\u03cc\u03bb\u03c9\u03bd, \u0392 2, 230.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref37\" name=\"_ftn37\">[37]<\/a> M 68, 761D.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref38\" name=\"_ftn38\">[38]<\/a> B 2, 268.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref39\" name=\"_ftn39\">[39]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 35, 138-140.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref40\" name=\"_ftn40\">[40]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 35, 458; 18a, 514-516.<\/p>\n<p><a href=\"applewebdata:\/\/F4D96E74-C2F0-4657-9923-CA93399F211D#_ftnref41\" name=\"_ftn41\">[41]<\/a> \u0395\u03a0\u0395 6, 256-258.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; \u201cSe aq shum\u00eb e deshe bot\u00ebn, sa d\u00ebrgove Birin t\u00ebnd t\u00eb Vet\u00ebmlindur,\u00a0 q\u00eb kushdo q\u00eb beson tek Ai t\u00eb mos humbas\u00eb,\u00a0 por t\u00eb ket\u00eb jet\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetshme\u201d. Liturgjia Hyjnore e sh\u00ebn Joan Gojartit &nbsp; Liturgjia Hyjnore: Vep\u00ebr e popullit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb Kur nj\u00eb i krishter\u00eb i thjesht\u00eb thot\u00eb \u201ckish\u00ebrohem\u201d ose \u201cshkoj n\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore\u201d, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25714,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"fifu_image_url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg","fifu_image_alt":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) \u2013 Priftmurgu Grigor Kutlumusiani","footnotes":""},"categories":[2028],"tags":[2420,2418,2410,2412,2414,2416],"class_list":["post-25706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tekste-shpirterore","tag-himnin-kerubik","tag-hyrja-e-madhe","tag-liturgjia-hyjnore","tag-liturgjia-hyjnore-e-shen-joan-gojartit","tag-misteri-i-jetes-se-krishtit","tag-ungjilli-i-shenjte"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) - Priftmurgu Grigor Kutlumusiani - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"website\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25706\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-10-04T11:22:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-10-20T13:05:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Kisha Orthodhokse\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Kisha Orthodhokse\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"36 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/\"},\"author\":{\"name\":\"Kisha Orthodhokse\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/person\/0c387634a7063ac612d7ed9ce71c7e86\"},\"headline\":\"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) &#8211; Priftmurgu Grigor Kutlumusiani\",\"datePublished\":\"2020-10-04T11:22:59+00:00\",\"dateModified\":\"2020-10-20T13:05:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/\"},\"wordCount\":7154,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg\",\"keywords\":[\"himnin kerubik\",\"Hyrja e madhe\",\"Liturgjia Hyjnore\",\"Liturgjia Hyjnore e sh\u00ebn Joan Gojartit\",\"Misteri i jet\u00ebs s\u00eb Krishtit\",\"Ungjilli i shenjt\u00eb\"],\"articleSection\":[\"Shkrime Teologjike-Liturgjike\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/\",\"name\":\"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) - Priftmurgu Grigor Kutlumusiani - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg\",\"datePublished\":\"2020-10-04T11:22:59+00:00\",\"dateModified\":\"2020-10-20T13:05:24+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg\",\"width\":\"1920\",\"height\":\"948\",\"caption\":\"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) \u2013 Priftmurgu Grigor Kutlumusiani\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) &#8211; Priftmurgu Grigor Kutlumusiani\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"description\":\"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"width\":540,\"height\":540,\"caption\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/person\/0c387634a7063ac612d7ed9ce71c7e86\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/596e7c417251e30f2fbb9c00e026fce61a695a00e51c889caded71c96cbbdde5?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/596e7c417251e30f2fbb9c00e026fce61a695a00e51c889caded71c96cbbdde5?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/596e7c417251e30f2fbb9c00e026fce61a695a00e51c889caded71c96cbbdde5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Kisha Orthodhokse\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) - Priftmurgu Grigor Kutlumusiani - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/","og_locale":"en_GB","og_type":"website","og_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","og_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","og_url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25706","og_site_name":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991","article_published_time":"2020-10-04T11:22:59+00:00","article_modified_time":"2020-10-20T13:05:24+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","type":"image\/png","width":1200,"height":630}],"author":"Kisha Orthodhokse","twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","twitter_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","twitter_image":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","twitter_misc":{"Written by":"Kisha Orthodhokse","Est. reading time":"36 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/"},"author":{"name":"Kisha Orthodhokse","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/person\/0c387634a7063ac612d7ed9ce71c7e86"},"headline":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) &#8211; Priftmurgu Grigor Kutlumusiani","datePublished":"2020-10-04T11:22:59+00:00","dateModified":"2020-10-20T13:05:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/"},"wordCount":7154,"publisher":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg","keywords":["himnin kerubik","Hyrja e madhe","Liturgjia Hyjnore","Liturgjia Hyjnore e sh\u00ebn Joan Gojartit","Misteri i jet\u00ebs s\u00eb Krishtit","Ungjilli i shenjt\u00eb"],"articleSection":["Shkrime Teologjike-Liturgjike"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/","name":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) - Priftmurgu Grigor Kutlumusiani - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg","datePublished":"2020-10-04T11:22:59+00:00","dateModified":"2020-10-20T13:05:24+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#primaryimage","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/222222.jpg","width":"1920","height":"948","caption":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) \u2013 Priftmurgu Grigor Kutlumusiani"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/2020\/10\/04\/liturgjia-hyjnore-pjesa-i-priftmurgu-grigor-kutlumusiani\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Liturgjia Hyjnore (Pjesa I) &#8211; Priftmurgu Grigor Kutlumusiani"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.","publisher":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","width":540,"height":540,"caption":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/koash1991"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/person\/0c387634a7063ac612d7ed9ce71c7e86","name":"Kisha Orthodhokse","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/596e7c417251e30f2fbb9c00e026fce61a695a00e51c889caded71c96cbbdde5?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/596e7c417251e30f2fbb9c00e026fce61a695a00e51c889caded71c96cbbdde5?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/596e7c417251e30f2fbb9c00e026fce61a695a00e51c889caded71c96cbbdde5?s=96&d=mm&r=g","caption":"Kisha Orthodhokse"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25706"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25715,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25706\/revisions\/25715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}