{"id":92101,"date":"2026-06-01T14:23:40","date_gmt":"2026-06-01T12:23:40","guid":{"rendered":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?page_id=92101"},"modified":"2026-06-01T17:00:57","modified_gmt":"2026-06-01T15:00:57","slug":"ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/","title":{"rendered":"Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"oa-ringritja-full\">\n<style>body.page-id-92101 .oa-page-head{border:0!important;border-top:0!important;background:transparent!important;box-shadow:none!important;padding:0!important;margin:0 0 10px!important}body.page-id-92101 .oa-page-head h1{font-size:30px!important;line-height:1.18!important;margin:0 0 6px!important;text-align:left!important;letter-spacing:0!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full{max-width:980px!important;margin:0 auto!important;font-size:16px!important;line-height:1.54!important;color:#1f1b18!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full p{font-size:16px!important;line-height:1.54!important;margin:0!important;text-align:justify!important;text-align-last:auto!important;text-justify:inter-word!important;hyphens:auto!important;word-spacing:normal!important;text-indent:1.45em!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full h2{clear:both!important;border:0!important;border-left:0!important;border-top:0!important;background:transparent!important;box-shadow:none!important;padding:0!important;font-size:25px!important;line-height:1.22!important;margin:18px 0 7px!important;font-weight:700!important;color:#1d1714!important;text-align:left!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full h3{clear:none!important;border:0!important;border-left:0!important;background:transparent!important;box-shadow:none!important;padding:0!important;font-size:18px!important;line-height:1.25!important;margin:11px 0 4px!important;font-weight:700!important;color:#861F16!important;text-align:left!important;letter-spacing:.01em}body.page-id-92101 .oa-ringritja-source{font-size:14px!important;line-height:1.45!important;background:#f7f3ef!important;border:1px solid #e6ddd0!important;border-left:1px solid #e6ddd0!important;padding:9px 12px!important;margin:0 0 12px!important;color:#333!important;text-indent:0!important;text-align:left!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-source *{text-indent:0!important;text-align:left!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-nav{display:none!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure{box-sizing:border-box!important;background:#fff!important;border:1px solid #e3d8ca!important;box-shadow:none!important;break-inside:avoid!important;text-align:center!important;padding:6px!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure:not(.is-map),body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure.is-left:not(.is-map),body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure.is-right:not(.is-map){float:none!important;clear:both!important;width:auto!important;max-width:560px!important;margin:12px auto!important;display:block!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure img{display:block!important;width:100%!important;max-width:100%!important;height:auto!important;margin:0 auto!important;border:0!important;box-shadow:none!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure figcaption{display:block!important;margin:0!important;padding:5px 4px 0!important;color:#5b5148!important;font:13px\/1.35 Arial,Helvetica,sans-serif!important;text-align:center!important;text-indent:0!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure.is-map{float:right!important;clear:right!important;width:300px!important;max-width:32%!important;margin:2px 0 12px 20px!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full:after{content:\"\"!important;display:block!important;clear:both!important}@media(max-width:760px){body.page-id-92101 .oa-page-head h1{font-size:25px!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full{font-size:15.5px!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full p{text-align:left!important;text-indent:1.15em!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure,body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure.is-left,body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure.is-right,body.page-id-92101 .oa-ringritja-figure.is-map{float:none!important;clear:both!important;width:auto!important;max-width:100%!important;margin:9px auto!important}body.page-id-92101 .oa-ringritja-full h2,body.page-id-92101 .oa-ringritja-full h3{clear:both!important}}<\/style>\n<div class=\"oa-ringritja-source\">\n<strong>Burimi:<\/strong> Kryepiskopi Anastas, <em>Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb 1991\u20132012<\/em> (P\u00ebrshkrim i p\u00ebrmbledhur), botim i dyt\u00eb, Tiran\u00eb 2013. P\u00ebrkujdesja e botimit n\u00eb shqip: A. Bendo, A. R\u00ebmbeci (Andi), D. Shuraja.\n<\/div>\n<h2 id=\"historiku-i-plote\">Historiku i plot\u00eb<\/h2>\n<h2>PJESA E PAR\u00cb<\/h2>\n<h2>P\u00cbRMBLEDHJE E SHKURT\u00cbR HISTORIKE<\/h2>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-map is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg\"\/><\/figure>\n<h3>E SHKUARA &#8211; P\u00cbRMBLEDHJE HISTORIKE<\/h3>\n<p>Territori q\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb shtetin e sot\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e pranoi mesazhin e Ungjillit n\u00eb shekullin e par\u00eb pas Krishtit (Rom. 15:19) dhe u zhvillua nga ana kulturore, kryesisht, n\u00ebn frym\u00ebn jet\u00ebprur\u00ebse t\u00eb Krishterimit. I shtrir\u00eb n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb Ballkanit, p\u00ebrgjat\u00eb pjes\u00ebs veriore t\u00eb detit Jon dhe asaj jugore t\u00eb detit Adriatik dhe n\u00eb lindje rreth aksit t\u00eb rrug\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb \u00abEgnatia\u00bb, u p\u00ebrfshi drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb brumosjet shpirt\u00ebrore dhe politike t\u00eb tri perandorive, q\u00eb pasuan nj\u00ebra-tjetr\u00ebn: t\u00eb Perandoris\u00eb Romake, t\u00eb Perandoris\u00eb Bizantine dhe asaj Osmane. Njohurit\u00eb p\u00ebr historin\u00eb e Kish\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb jan\u00eb mjaft t\u00eb kufizuara. Gjetjet arkeologjike dhe mbishkrimet ofrojn\u00eb vet\u00ebm disa t\u00eb dh\u00ebna fragmentare p\u00ebr emrat e episkopatave, episkop\u00ebve dhe shenjtor\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb juridiksione t\u00eb ndryshme kishtare<\/p>\n<p>Duke u nisur nga var\u00ebsit\u00eb kishtare t\u00eb episkopatave t\u00eb rajonit, dallojm\u00eb k\u00ebto periudha: e para fillon me epok\u00ebn apostolike deri n\u00eb vitin 731. Gjat\u00eb k\u00ebsaj shtrirje kohore, ky territor ka qen\u00eb pjes\u00eb e Ilirikut Lindor dhe Kisha e atyshme ishte n\u00ebn juridiksionin e Vikariatit romak t\u00eb Selanikut. Politikisht deri n\u00eb vdekjen e Theodhosit I (395), rajoni i p\u00ebrkiste Rom\u00ebs. Pas k\u00ebsaj kaloi n\u00ebn juridiksionin e Konstandinopoj\u00ebs, kurse nga ana kishtare, deri n\u00eb vitin 731, vazhdoi t\u00eb ishte n\u00ebn var\u00ebsin\u00eb e Rom\u00ebs.<\/p>\n<p>Nga viti 731 deri n\u00eb fillimet e shekullit t\u00eb 11-t\u00eb &#8211; periudha e dyt\u00eb &#8211; Kisha lokale u zhvillua n\u00ebn juridiksionin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb Patriarkan\u00ebs s\u00eb Konstandinopoj\u00ebs. Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb tret\u00eb (nga shekulli i 11-t\u00eb deri n\u00eb vitin 1767) shum\u00eb nga episkopatat e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme vareshin nga Kryepiskopata e Ohrit (1018), kurse Mitropolia e Durr\u00ebsit n\u00eb shekullin i 11-t\u00eb deri n\u00eb t\u00eb 13-tin, q\u00ebndroi n\u00ebn juridiksionin e Patriarkan\u00ebs s\u00eb Konstandinopoj\u00ebs. Kjo periudh\u00eb dallohet p\u00ebr dy ngjarje p\u00ebrcaktuese: Epara, ishte skizma e madhe kishtare midis Lindjes dhe Per\u00ebndimit (1054), q\u00eb e ndau zon\u00ebn n\u00eb dy juridiksione kishtare: n\u00eb at\u00eb veriore n\u00ebn ndikimin e Rom\u00ebs dhe n\u00eb at\u00eb jugore, n\u00ebn ndikimin e Konstandinopoj\u00ebs. Nd\u00ebrsa ngjarja e dyt\u00eb, ishte politike dhe b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr pushtimin e rajonit nga osman\u00ebt, q\u00eb p\u00ebrfundoi me r\u00ebnien e Durr\u00ebsit n\u00eb vitin 1501. Pushtimi osman shkaktoi val\u00eb t\u00eb m\u00ebdha islamizimi.<\/p>\n<p>Nga shfuqizimi i Autoqefalis\u00eb s\u00eb Kryepiskopat\u00ebs s\u00eb Ohrit (1767) deri n\u00eb krijimin e shtetit shqiptar (1912) &#8211; periudha e kat\u00ebrt &#8211; episkopatat q\u00eb ndodheshin n\u00eb truallin e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme, u rikthyen n\u00ebn juridiksionin kanonik t\u00eb Patriarkan\u00ebs s\u00eb Konstandinopoj\u00ebs. Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe (1775-1779) veproi edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, Sh\u00ebn Kozmai i Etolis\u00eb, i cili e p\u00ebrmbylli rrug\u00ebtimin apostolik me martirizimin e tij (1779).<\/p>\n<p>Monumente t\u00eb ndryshme, t\u00eb ruajtura deri m\u00eb sot, q\u00eb nga periudha paleokristiane (shek. i 4-t deri n\u00eb gjysm\u00ebn e shekullit t\u00eb 8-t\u00eb), periudha bizantine (shek. i 8-t\u00eb deri n\u00eb shekullin e 15-t\u00eb) dhe ajo pasbizantine (shek. i 16-t\u00eb deri n\u00eb fillimet e shekullit t\u00eb 20-t\u00eb), vepra arkitektonike me ikonografi t\u00eb pasura t\u00eb kishave, si edhe kryevepra arti: punime n\u00eb metal, skulptura n\u00eb miniatur\u00eb, q\u00ebndistari, drugdhendje, tregojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb gjall\u00ebrin\u00eb dhe lul\u00ebzimin kulturor t\u00eb komuniteteve orthodhokse gjat\u00eb k\u00ebtyre shekujve.<\/p>\n<p>Periudha e pest\u00eb shtrihet nga themelimi i shtetit shqiptar (1912) deri n\u00eb shp\u00ebrb\u00ebrjen e plot\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse gjat\u00eb persekutimit t\u00eb pareshtur komunist (1967-1990) dhe ndahet n\u00eb tri faza:<\/p>\n<p>Pas pushtimit italian t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (7.4.1939), vendi u kthye n\u00eb nj\u00eb provinc\u00eb t\u00eb Italis\u00eb. Menj\u00ebher\u00eb u vun\u00eb n\u00eb zbatim plane edhe p\u00ebr aneksimin fetar t\u00eb vendit. Paralelisht me vendosjen e misionar\u00ebve katolik\u00eb n\u00eb zona t\u00eb ndryshme t\u00eb Jugut, plani kryesor ishte asimilimi i Orthodhoks\u00ebve n\u00ebp\u00ebrmjet Uniatizmit. Ub\u00eb nj\u00eb propagand\u00eb sipas s\u00eb cil\u00ebs, theksohej se bashkimi i t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve shqiptar\u00eb, n\u00ebn mbrojtjen e Vatikanit dhe t\u00eb shtetit t\u00eb Italis\u00eb, do t\u00eb ndihmonte n\u00eb zhvillimin e vendit. Kryepiskopi Kristofor, sipas disave, kishte pranuar nj\u00eb bashkim me arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, (\u00abuniat\u00eb\u00bb me prejardhje shqiptare), kurse sipas disa t\u00eb tjer\u00ebve u p\u00ebrpoq, me an\u00eb t\u00eb k\u00ebtij veprimi, t\u00eb fitoj\u00eb koh\u00eb, duke e shtyr\u00eb vendimin p\u00ebr m\u00eb von\u00eb. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, mungesa e nj\u00eb shumice absolute n\u00eb organizmat ekzekutiv\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse, i pengoi planet e futjes n\u00eb uniatiz\u00ebm, plane t\u00eb cilat u shp\u00ebrb\u00ebn\u00eb p\u00ebrfundimisht me kapitullimin e Italis\u00eb n\u00eb vitin 1943.<\/p>\n<p>Pas largimit t\u00eb ushtrive gjermane (n\u00ebntor 1944), n\u00eb Shqip\u00ebri u imponua plot\u00ebsisht regjimi komunist dhe nisi persekutimi i fes\u00eb. N\u00eb 23 vitet e para ai kishte form\u00ebn klasike, e njohur kjo n\u00eb Rusi dhe n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore. M\u00eb 25.12.1948 Kryepiskopi Kristofor u detyrua t\u00eb largohet dhe n\u00eb vend t\u00eb tij u caktua Pais Vodica, deri at\u00ebher\u00eb episkop i Kor\u00e7\u00ebs, nj\u00eb klerik i ve. Gjithashtu n\u00eb Tiran\u00eb (shkurt 1950) u thirr Asambleja Kleriko-laike e Kish\u00ebs Orthodhokse p\u00ebr t\u00eb votuar Statutin e ri, brenda kuadrit t\u00eb regjimit t\u00eb ri juridik t\u00eb vendit. Kryepiskopi kanonik, Kristofori, u vu n\u00eb arrest sht\u00ebpie dhe m\u00eb 19.6.1958, sipas versionit zyrtar, u gjend i vdekur nga nj\u00eb atak kardiak. N\u00eb mars t\u00eb vitit 1966, Paisi nd\u00ebrroi jet\u00eb dhe n\u00eb fronin kryepiskopal u vendos n\u00eb muajin prill Damiani, nj\u00eb partizan i vjet\u00ebr, &#8211; i cili sipas bashk\u00ebkoh\u00ebsve t\u00ebtij &#8211; leht\u00ebsoi shp\u00ebrb\u00ebrjen e Kish\u00ebs. Kryepiskopi Damian, pas vitit 1967, u t\u00ebrhoq n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij n\u00eb Pogradec, ku edhe nd\u00ebrroi jet\u00eb m\u00eb 18.10.1973. P\u00ebrpjekja p\u00ebr ta tallur fen\u00eb dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e saj u intensifikua, e nj\u00ebjta gj\u00eb ndodhi edhe me presionin e b\u00ebr\u00eb me an\u00eb t\u00eb burgimeve, internimeve, si dhe me ekzekutimet e besimtar\u00ebve, prift\u00ebrinj dhe laik\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7rregullimet e vazhdueshme politike dhe shoq\u00ebrore, kund\u00ebrshtit\u00eb fetare t\u00eb brendshme dhe ndasit\u00eb brenda grigj\u00ebs orthodhokse, organizimi administrativ i zbeht\u00eb dhe kryesisht mungesa e p\u00ebrkujdesjes baritore dhe e kultivimit shpirt\u00ebror, e kishin dob\u00ebsuar shum\u00eb jet\u00ebn kishtare dhe leht\u00ebsuan shp\u00ebrb\u00ebrjen e plot\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb vitet 70-80-t\u00eb, konsiderohej se Kisha e Shqip\u00ebris\u00eb ishte shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb p\u00ebrfundimisht &#8211; si\u00e7 kishte ndodhur m\u00eb par\u00eb me Kish\u00ebn e Persis\u00eb, q\u00eb kishte nxjerr\u00eb martir\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, t\u00eb nderuar nga orthodhoks\u00ebt deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n<p>Kur regjimi komunist u rr\u00ebzua n\u00ebn trysnin\u00eb e zhvillimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare (1991), Kisha Orthodhokse Autoqefale<\/p>\n<p>e Shqip\u00ebris\u00eb ishte t\u00ebr\u00ebsisht e rr\u00ebnuar. Sprovat e frikshme, q\u00eb p\u00ebr dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb me radh\u00eb si flak\u00eb t\u00eb fuqishme kishin shkat\u00ebrruar Kish\u00ebn lokale, e kishin kthyer at\u00eb n\u00eb nj\u00eb tok\u00eb t\u00eb shkret\u00eb.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_005.jpg\"\/><figcaption>Nga Liturgjit\u00eb e para Hyjnore n\u00eb kish\u00ebn e shkat\u00ebrruar t\u00eb Sh\u00ebn Thomait n\u00eb Berat, viti 1992.<\/figcaption><\/figure>\n<h3>PERIUDHA E RE<\/h3>\n<h3>RINGRITJA DHE FORMIMI NGA THEMELET<\/h3>\n<p>Shp\u00ebrb\u00ebrja e plot\u00eb e struktur\u00ebs administrative t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse nuk linte shpresa p\u00ebr nj\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritje t\u00eb brendshme. As brenda vendit, as n\u00eb ndonj\u00eb vend tjet\u00ebr t\u00eb rruzullit, nuk ekzistonte ndonj\u00eb episkop shqiptar p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr barr\u00ebn e ringritjes s\u00eb Kish\u00ebs lokale. Po ashtu nuk kishte asnj\u00eb klerik shqiptar apo laik tjet\u00ebr, q\u00eb t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr k\u00ebt\u00eb mision shum\u00eb kompleks dhe tep\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Persekutimit shum\u00ebvje\u00e7ar i kishin shp\u00ebtuar 12 prift\u00ebrinj dhe 3 dhjakon\u00eb, shumica ishin t\u00eb s\u00ebmur\u00eb dhe n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb thyer.<\/p>\n<p>Nism\u00ebn p\u00ebr ringritjen e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e mori p\u00ebrsip\u00ebr, duke qen\u00eb detyr\u00eb e saj, Patriarkana Ekumenike, e cila ka p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb Kishat Orthodhokse n\u00eb nevoj\u00eb. N\u00eb janar 1991, Patriarku Ekumenik Dhimitri dhe Sinodi i Shenjt\u00eb zgjodh\u00ebn si Ekzark Patriarkal, autorin e k\u00ebtij shkrimi. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, Ekzarku i porsazgjedhur Patriarkal ishte tashm\u00eb Episkop i Andrus\u00ebs &#8211; Drejtor i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Sh\u00ebrbimit Apostolik t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Greqis\u00eb dhe M\u00ebk\u00ebmb\u00ebsi i Mitropolis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb t\u00eb Irinopolit, n\u00eb Afrik\u00ebn Lindore. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, ishte profesor i historis\u00eb s\u00eb feve n\u00eb Universitetin Komb\u00ebtar Kapodistrian t\u00eb Athin\u00ebs (me studime pasuniversitare n\u00eb Fetarologji n\u00eb Hamburg dhe Marburg t\u00eb Gjermanis\u00eb). Po ashtu, ishte zgjedhur n\u00eb poste t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_006.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_007.jpg\"\/><figcaption>Kisha e Ungjill\u00ebzimit t\u00eb Hyjlind\u00ebses n\u00eb Tiran\u00eb para (1991) dhe pas rikonstruksionit.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_008.jpg\"\/><\/figure>\n<p>t\u00eb organizmave fetar\u00eb mbar\u00ebbot\u00ebror\u00eb. Pas nj\u00eb kund\u00ebrshtimi prej shum\u00eb muajsh nga ana e shtetit shqiptar, ai mb\u00ebrriti n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 17 korrik 1991. Gjat\u00eb udh\u00ebtimeve t\u00eb tij p\u00ebr nj\u00eb vit pothuajse n\u00eb mbar\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb, konstatoi shkretimin e friksh\u00ebm dhe shp\u00ebrb\u00ebrjen e plot\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse, t\u00eb shkaktuar nga persekutimi i eg\u00ebr, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe farat e besimit orthodhoks q\u00eb kishin q\u00ebndruar t\u00eb fshehura n\u00eb mij\u00ebra shpirtra, duke pritur kushtet e p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u2019u zhvilluar p\u00ebrs\u00ebri. Sigurisht, q\u00eb nuk kishte asnj\u00eb fron kryepiskopal p\u00ebr t\u2019u ngjitur, por ishte vet\u00ebm nj\u00eb stol i thyer plot me gozhda, q\u00eb kishte l\u00ebn\u00eb persekutimi ateist.<\/p>\n<p>Hapi i tij i par\u00eb ishte krijimi i nj\u00eb strukture kishtare elementare p\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebsimin e Kish\u00ebs lokale. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, thirri Asamblen\u00eb e P\u00ebrgjithshme Kleriko-laike (1-2.8.1991), me pjes\u00ebmarrjen e 15 klerik\u00ebve dhe t\u00eb 30 laik\u00ebve t\u00eb dioqezave kishtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ku u shqyrtua gjendja postkomuniste dhe u zgjodh\u00ebn kat\u00ebr epitrop\u00eb arkihieratik\u00eb, si dhe K\u00ebshilli i P\u00ebrgjithsh\u00ebm Kishtar me 13 an\u00ebtar\u00eb. Sapo mb\u00ebrriti n\u00eb Shqip\u00ebri, Ekzarku Patriarkal u p\u00ebrpoq t\u00eb rigjall\u00ebronte besimin orthodhoks n\u00ebp\u00ebrmjet vizitave n\u00eb qytete dhe fshatra, predikimeve dhe kryerjes s\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore.<\/p>\n<p>Dy ve\u00e7ori t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb krijuan probleme specifike. Epara ishte origjina etnike e grigj\u00ebs orthodhokse, (shqiptar\u00eb, grek\u00eb, sllav\u00eb, vlleh), fakt q\u00eb shkaktoi interesimin e Kishave t\u00eb tjera Orthodhokse p\u00ebr t\u00eb krijuar n\u00eb vend komunitete kishtare n\u00eb var\u00ebsin\u00eb e tyre. Edyta, orthodhoks\u00ebt nuk p\u00ebrb\u00ebnin shumic\u00ebn si n\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb Ballkanit. Pak para fillimit t\u00eb persekutimit t\u00eb fes\u00eb, sipas statistikave t\u00eb autoriteteve italiane, orthodhoks\u00ebt p\u00ebrb\u00ebnin rreth 21% t\u00eb popullat\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekja kryesore e Ekzarkut Patriarkal ishte k\u00ebrkimi i personave t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm me shtet\u00ebsi shqiptare, p\u00ebr t\u2019u do-<\/p>\n<p>r\u00ebzuar episkop\u00eb, e kryesisht gjetja e nj\u00eb kandidati p\u00ebr kryepiskop, qoft\u00eb edhe nga radh\u00ebt e laik\u00ebve t\u00eb arsimuar dhe t\u00eb pamartuar. Por, p\u00ebr fat t\u00eb keq, kjo rezultoi se ishte e pamundur. T\u00eb gjith\u00eb dhe t\u00eb gjitha faktet m\u00ebshonin n\u00eb nj\u00eb mendje se rim\u00ebk\u00ebmbja e Kish\u00ebs lokale, mb\u00ebshtetur n\u00eb kapacitetet e saj t\u00eb brendshme, ishte di\u00e7ka e paarritshme. N\u00eb maj t\u00eb vitit 1992, Ekzarku Patriarkal u b\u00eb gati t\u2019u kthehej detyrave t\u00eb tij universitare si edhe kandidatur\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr Akademin\u00eb e Athin\u00ebs. At\u00ebher\u00eb kleri dhe populli i Shqip\u00ebris\u00eb, pavar\u00ebsisht origjin\u00ebs s\u00eb tyre, e lut\u00ebn t\u00eb rrinte n\u00eb Shqip\u00ebri dhe t\u00eb merrte p\u00ebrsip\u00ebr vepr\u00ebn e ringritjes s\u00eb Kish\u00ebs, q\u00eb vazhdonte t\u00eb mbetej pezull. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb pas persekutimit, nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsi e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (e caktuar prej K\u00ebshillit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm Kishtar dhe e p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga ikonom Kozma Qirio, at\u00eb Gaqo Petri, at\u00eb Jani Trebicka dhe teologu Dhimit\u00ebr Beduli), vizitoi Patriarkan\u00ebn Ekumenike (5-8.6.1992) dhe k\u00ebrkoi zgjedhjen e Ekzarkut Patriarkal si primat t\u00eb k\u00ebsaj Kishe.<\/p>\n<p>Zgjedhja dhe fron\u00ebzimi<\/p>\n<p>M\u00eb 24.6.1992, me propozim t\u00eb Patriarkut Ekumenik, Vartholomeut I, Sinodi i Shenjt\u00eb i Patriarkan\u00ebs Ekumenike zgjodhi me vot\u00eb unanime Kryepiskop t\u00eb Tiran\u00ebs dhe t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, deri at\u00ebher\u00eb Ekzark Patriarkal (e nd\u00ebrkoh\u00eb t\u00eb graduar mitropolit i Andrus\u00ebs), Anastas Janullatosin [1] dhe arkimandrit\u00ebt Kristodhul Mustaka, Mitropolit t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs; Aleksand\u00ebr Kalpakidhi, Mitropolit t\u00eb Gjirokastr\u00ebs dhe Ignat Triandin, Mitropolit t\u00eb Beratit, Vlor\u00ebs dhe Kanin\u00ebs. Qeveria shqiptare e kund\u00ebrshtoi me forc\u00eb k\u00ebt\u00eb vendim, sepse e kon-<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_009.jpg\"\/><figcaption>Gjat\u00eb fron\u00ebzimit t\u00eb Kryepiskopit Anastas.<\/figcaption><\/figure>\n<p>sideroi si imponim t\u00eb jasht\u00ebm nga ana e udh\u00ebheqjes greke, p\u00ebr nj\u00eb nga tri komunitetet fetare m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb vendit. Presidenti i Shqip\u00ebri, z. Sali Berisha, i deklaroi qartazi kryepiskopit t\u00eb zgjedhur (30.6.1992), si edhe p\u00ebrfaq\u00ebsis\u00eb s\u00eb Patriarkan\u00ebs t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga tre an\u00ebtar\u00eb (hir\u00ebsit\u00eb e tyre mitropoliti i Pergit Evangelo, i Filadelfis\u00eb Melitoni dhe fort i p\u00ebrndershmi protopresviter at\u00eb Ilia Katre) q\u00eb e vizituan menj\u00ebher\u00eb pas k\u00ebsaj ngjarjeje (4.7.1992), se pranonte vendosjen e Kryepiskopit Anastas, por nuk do t\u00eb pranonte kurrsesi ardhjen e hierark\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb me prejardhje greke. Kryepiskopi i ri, pasi dha Lajmin e Madh n\u00eb Fanar (12.7.1992), u fron\u00ebzua n\u00eb katedralen e Tiran\u00ebs (2.8.1992), n\u00eb pranin\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb klerik\u00ebve dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve laik\u00eb t\u00eb dioqezave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Koh\u00eb pas kohe, disa persona, pa asnj\u00eb lloj arsimi kishtar dhe teologjik, p\u00ebrpiqen t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dyshim vlefshm\u00ebrin\u00eb e zgjedhjes dhe t\u00eb fron\u00ebzimit t\u00eb Kryepiskopit, kryesisht, p\u00ebr shkak t\u00eb origjin\u00ebs s\u00eb tij greke. P\u00ebr t\u00eb mos l\u00ebn\u00eb as hap\u00ebsir\u00ebn m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl p\u00ebr diskutime t\u00eb m\u00ebtejshme, do t\u00eb sqarojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb detajuar k\u00ebt\u00eb tem\u00eb.<\/p>\n<p>Kur Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb ishte shp\u00ebrb\u00ebr\u00eb qysh prej 23 viteve, autoriteti i vet\u00ebm kishtar q\u00eb kishte kompetenc\u00ebn p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb nism\u00ebn p\u00ebr ringritjen e saj, ishte Patriarkana Ekumenike e Konstandinopoj\u00ebs. Ishte kjo Patriarkan\u00eb q\u00eb i kishte dh\u00ebn\u00eb Autoqefalin\u00eb n\u00eb vitin 1937 dhe q\u00eb nga ana tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr Kishat Orthodhokse t\u00eb ndodhura n\u00eb rrethana t\u00eb v\u00ebshtira &#8211; si\u00e7 kjo gj\u00eb njihet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb nga e t\u00ebr\u00eb bota orthodhokse.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb periudh\u00ebs tranzitore 1991-92, asnj\u00eb statut tjet\u00ebr i vjet\u00ebr i Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nuk kishte fuqi kanonike (n\u00eb lidhje me statutin, shih fq. 27). T\u00eb vetmet dokumente q\u00eb ruanin fuqin\u00eb e tyre kanonike ishin Tomosi Patriarkal dhe Sinodik mbi Autoqefalin\u00eb dhe Kanonet e Shenjta. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre, u ringrit Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb themele kishtare t\u00eb padiskutueshme dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye njihet nga t\u00eb gjitha Kishat Orthodhokse, nga t\u00eb gjitha shkollat teologjike orthodhokse dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nga bota e krishter\u00eb.<\/p>\n<p>Zgjedhja e Kryepiskopit, m\u00eb 24 qershor 1992, ishte, sipas rregullave t\u00eb Orthodhoksis\u00eb, nj\u00eb fakt i kryer kishtar. Ky akt iu b\u00eb i ditur me Letra zyrtare patriarkale t\u00eb gjitha Kishave Orthodhokse Autoqefale, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb diptik\u00ebt e tyre, pas 40 vjet\u00ebsh mungese, emrin e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe emrin e Primatit t\u00eb saj, i cili po merrte p\u00ebrsip\u00ebr ringritjen e saj nga g\u00ebrmadhat. Procedura e zgjedhjes u plot\u00ebsua me p\u00ebrcaktimin e thirrjes s\u00eb Kryepiskopit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si \u00abFortlumturi\u00bb, si\u00e7 b\u00ebhet me patriark\u00ebt, p\u00ebrve\u00e7 atij ekume-nik, dhe me kryetar\u00ebt e kishave orthodhokse autoqefale (nr. prot. 1092\/24 qershor 1992) [2] .<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb rikujtojm\u00eb k\u00ebtu se edhe Sinodi i par\u00eb kanonik i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb u zgjodh n\u00eb prill t\u00eb vitit 1937, n\u00eb Konstandinopoj\u00eb, nga Patriarkana Ekumenike, pa pjes\u00ebmarrjen m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb faktor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>Fron\u00ebzimi i Kryepiskopit u krye, pas nj\u00eb s\u00ebr\u00eb negociatash me autoritetet shqiptare kompetente, n\u00eb Kish\u00ebn Katedrale t\u00eb Ungjill\u00ebzimit t\u00eb Tiran\u00ebs, m\u00eb 2 gusht 1992, n\u00eb prani t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb klerik\u00ebve, si edhe laik\u00ebve nga t\u00eb gjitha dioqezat e Shqip\u00ebris\u00eb. Gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore u lexua zyrtarisht Letra Patriarkale dhe Sinodike (nr. prot. 936, 16 korrik 1992), \u00abDrejtuar Klerit dhe popullit t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb [3] . Liturgjia Hyjnore, si edhe ceremonia e thjesht\u00eb e fron\u00ebzimit u kryen sipas rregullave.<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb Sh\u00ebrbes\u00ebs, n\u00eb Kish\u00ebn Katedrale, nj\u00eb grup i vog\u00ebl njer\u00ebzish pa lidhje me Orthodhoksin\u00eb, n\u00ebn drejtimin e dy deputet\u00ebve me origjin\u00eb myslimane, u fut me forc\u00eb n\u00eb kish\u00eb duke k\u00ebnduar k\u00ebng\u00eb patriotike dhe duke b\u00ebrtitur \u00abjasht\u00eb\u00bb, \u00abi padenj\u00eb\u00bb. Teoria e disa njer\u00ebzve q\u00eb s\u2019kan\u00eb njohurit\u00eb e duhura, se gjoja fron\u00ebzimi dhe zgjedhja e kryepiskopit u shfuqizuan automatikisht, meq\u00eb u d\u00ebgjuan k\u00ebta z\u00ebra, \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e gabuar dhe e pabazuar nga ana e s\u00eb Drejt\u00ebs Kanonike. Z\u00ebra t\u00eb till\u00eb nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb akt pavlefshm\u00ebrie. T\u00eb tjer\u00eb ngat\u00ebrrojn\u00eb aktin midis zgjedhjes dhe fron\u00ebzimit. Zgjedhja ishte kryer n\u00eb Patriarkan\u00ebn Ekumenike n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1992, me n\u00ebnshkrimin e t\u00eb gjitha praktikave<\/p>\n<p>n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb akt nga an\u00ebtar\u00ebt e Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe fron\u00ebzimi ishte pasoja, ishte ceremonia e marrjes p\u00ebrsip\u00ebr t\u00eb detyrave kryepiskopale.<\/p>\n<p>M\u00eb pas vijoi dreka zyrtare e rastit n\u00eb \u00abHotel Tirana\u00bb, ku nuk u b\u00eb absolutisht asnj\u00eb akt kishtar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje jan\u00eb botuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur d\u00ebshmit\u00eb e pjes\u00ebmarr\u00ebsve.<\/p>\n<p>Et\u00ebr\u00eb procedura e vendosjes dhe e pranimit t\u00eb nj\u00eb Primati Orthodhoks p\u00ebrmbyllet me regjistrimin e tij n\u00eb Diptik\u00ebt e Kishave Orthodhokse dhe me p\u00ebrmendjen e emrit t\u00eb tij nga pjesa tjet\u00ebr e Primat\u00ebve, sa her\u00eb q\u00eb k\u00ebta t\u00eb fundit meshojn\u00eb. Kjo gj\u00eb zuri fill nga dita e zgjedhjes s\u00eb tij, n\u00eb qershor 1992, n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn orthodhokse. Vendosja e nj\u00eb Primati t\u00eb Kish\u00ebs Lokale p\u00ebrmbyllet nga ana ligjore-kanonike me Letrat Paq\u00ebsore, t\u00eb cilat ai ua d\u00ebrgon Primat\u00ebve t\u00eb Kishave t\u00eb tjera Autoqefale dhe me p\u00ebrgjigjet respektive q\u00eb ai merr. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebrfundon vendosja e tij n\u00eb kreun e nj\u00eb Kishe lokale Orthodhokse, si edhe njohja e tij nga Kishat e tjera Orthodhokse. T\u00eb gjitha k\u00ebto procedura u kryen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kanonike. Kisha Orthodhokse ka histori dhe institucione shum\u00ebshekullore, t\u00eb cilat ruhen me sakt\u00ebsi absolute.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim, besimi i dh\u00ebn\u00eb me gjith\u00eb shpirt dhe p\u00ebrkushtimi i pand\u00ebrprer\u00eb i besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha dioqezave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr Kryepiskopin, zhvleft\u00ebsoi \u00e7do lloj p\u00ebrpjekjeje minuese kund\u00ebr tij.<\/p>\n<p>Reagimet. Formimi i Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb<\/p>\n<p>Dukej qart\u00eb se rrug\u00ebtimi i Kryepiskopit do t\u00eb ishte tep\u00ebr i v\u00ebshtir\u00eb, i paqart\u00eb dhe i mundimsh\u00ebm. Jo vet\u00ebm, se t\u00eb gjitha do t\u00eb duhej t\u00eb nisnin nga nj\u00eb baz\u00eb zero p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb plot\u00eb t\u00eb \u00e7do lloj infrastrukture, por kryesisht p\u00ebr shkak t\u00eb klim\u00ebs s\u00eb dyshimit, e cila u kultivua nga qarqet\u00eb ndryshme &#8211; p\u00ebrgjith\u00ebsisht jasht\u00eb komunitetit orthodhoks &#8211; nisur nga prejardhja e tij greke. Populli orthodhoks, t\u00eb cilin u thirr p\u00ebr ta udh\u00ebhequr, ishte shp\u00ebrndar\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb persekutimit shum\u00ebvje\u00e7ar, p\u00ebr nga p\u00ebrkat\u00ebsia etnike ishte heterogjen dhe interesat e nj\u00eb grupi shkaktonin reagime te grupet e tjera. S\u00eb fundi, ishte i detyruar t\u00eb p\u00ebrdorte p\u00ebrkthyes p\u00ebr predikimin dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebr m\u00ebsimin orthodhoks, t\u00eb m\u00ebsonte n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb thyer nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj, t\u00eb vepronte pa pasur strukturat elementare organizative dhe fondet e nevojshme, me pak bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb vullnetar\u00eb. Nga ana tjet\u00ebr edhe kushtet e jetes\u00ebs ishin jasht\u00eb mase t\u00eb v\u00ebshtira, pengesat n\u00eb \u00e7do p\u00ebrpjekje t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb ishin t\u00eb vazhdueshme dhe jo t\u00eb lehta p\u00ebr t\u2019u kap\u00ebrcyer.<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse Presidenti i Republik\u00ebs e pranoi fillimisht, autoritetet shqiptare, me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb veprimesh, madje edhe me p\u00ebrgatitjen e projektligjeve, synuan d\u00ebbimin e kryepiskopit t\u00eb ri. N\u00eb nj\u00eb Asamble Kleriko-laike t\u00eb jasht\u00ebzakonshme (Durr\u00ebs 21.1.1993), orthodhoks\u00ebt, si nj\u00eb trup i vet\u00ebm, shpall\u00ebn se nuk mund t\u00eb pranojn\u00eb nj\u00eb veprim t\u00eb till\u00eb. N\u00eb vjesht\u00ebn e vitit 1994, me an\u00eb t\u00eb projektkushtetut\u00ebs u nd\u00ebrmor largimi i tij p\u00ebrfundimtar, por ky projekt u hodh posht\u00eb me referendumin e 6 n\u00ebntorit 1994. P\u00ebr sa i takon k\u00ebtij rezultati, ishte p\u00ebrcaktues fakti se shumica d\u00ebrrmuese e Orthodhoks\u00ebve, pavar\u00ebsisht origjin\u00ebs, (shqiptar\u00eb, grek\u00eb, vlleh, sllav\u00eb), u radhit\u00ebn t\u00eb bashkuar n\u00eb krah t\u00eb Kryepiskopit me p\u00ebrkushtim shpirt\u00ebror. T\u00eb par\u00ebt, orthodhoks\u00ebt e Kor\u00e7\u00ebs, nis\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb spontane t\u00eb mblidhnin firma p\u00ebr q\u00ebndrimin e kryepiskopit n\u00eb vend dhe shembullin e tyre e ndoq\u00ebn orthodhoks\u00eb t\u00eb qyteteve t\u00eb tjera, derisa numri i tyre arriti n\u00eb 80.000. Inj\u00ebjt\u00eb ishte edhe q\u00ebndrimi i tyre n\u00eb referendum.<\/p>\n<p>Por nga ana tjet\u00ebr, edhe njohja e pamjaftueshme nga ana e Patriarkan\u00ebs Ekumenike, e kushteve dhe e klim\u00ebs po-<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_010.jpg\"\/><figcaption>Sinodi i Shenjt\u00eb i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, korrik 1998.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_011.jpg\"\/><figcaption>Sinodi i Shenjt\u00eb i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, viti 2012.<\/figcaption><\/figure>\n<p>litiko-shoq\u00ebrore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00e7oi n\u00eb disa vler\u00ebsime dhe vendime t\u00eb nxituara. N\u00eb qershor t\u00eb vitit 1996, pa pasur nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb re me politik\u00ebn shqiptare ose me autoritetet kishtare, u b\u00ebn\u00eb n\u00eb Konstandinopoj\u00eb dor\u00ebzimet e mitropolit\u00ebve, q\u00eb ishin zgjedhur n\u00eb vitin 1992. Pasuan dit\u00eb t\u00eb dhimbshme p\u00ebr Kryepiskopin, i cili ishte i detyruar, n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb mosbesimi t\u00eb dyfisht\u00eb, t\u2019u jap\u00eb shpjegime t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura t\u00eb dyja pal\u00ebve, se nuk ishte e mundur t\u00eb arrihej n\u00eb nj\u00eb zgjidhje t\u00eb drejt\u00eb me veprime t\u00eb nj\u00ebanshme, por vet\u00ebm me procedura konsensuale, q\u00eb duhet t\u00eb kishin si q\u00ebllim ekskluziv t\u00eb vetin, p\u00ebrparimin e pandalsh\u00ebm t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e formimit t\u00eb Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb, u zgjidh p\u00ebrfundimisht pas negociatash t\u00eb vazhdueshme dhe k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebse midis p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb Patriarkan\u00ebs Ekumenike, Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe autoriteteve shqiptare (n\u00ebntor 1997 &#8211; korrik 1998). Ky proces solli si fryt pranimin e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb k\u00ebsaj forme: Sinodi i Shenjt\u00eb do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebhej nga Kryepiskopi, nga nj\u00eb mitropolit grek me origjin\u00eb arvanitase dhe dy kryeprift\u00ebrinj shqiptar\u00eb. Pas k\u00ebsaj u fron\u00ebzua Mitropoliti i Beratit, Ignati, i cili ishte dor\u00ebzuar m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 18 korrik 1998, kurse mitropolit\u00ebt e Gjirokastr\u00ebs, Aleksandri dhe ai i Kor\u00e7\u00ebs, Kristodhuli, dhan\u00eb dor\u00ebheqjen. Po at\u00eb dit\u00eb, m\u00eb 18 korrik, u zgjodh\u00ebn Mitropolit i Kor\u00e7\u00ebs, Arkimandrit Joan Pelushi dhe Episkop i Apolonis\u00eb, Ikonom Kozma Qirjo. Dor\u00ebzimi i t\u00eb parit u b\u00eb m\u00eb 20 korrik 1998 dhe fron\u00ebzimi i tij n\u00eb Mitropolin\u00eb e Kor\u00e7\u00ebs u b\u00eb m\u00eb 25 korrik. Episkopi Kozma u dor\u00ebzua m\u00eb 23 korrik (por fjeti n\u00eb Zotin m\u00eb 11 gusht 2000). N\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1999, mitropolit\u00ebt e dor\u00ebhequr k\u00ebrkuan dhe mor\u00ebn lejen e largimit, p\u00ebr t\u2019u riintegruar n\u00eb Kish\u00ebn e Greqis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb shtat\u00eb vitet e para (nga korriku 1991 si Ekzark Patriarkal dhe nga qershori i vitit 1992 si Primat) Kryepiskopi e mbajti i vet\u00ebm p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb dhe p\u00ebrkujdesjen p\u00ebr riformi-<\/p>\n<p>min dhe administrimin e t\u00eb gjitha mitropolive t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb tet\u00eb vitet e m\u00ebvonshme, vazhdoi t\u00eb baritoj\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 Kryepiskopat\u00ebs, edhe Mitropolin\u00eb e Gjirokastr\u00ebs si M\u00ebk\u00ebmb\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb kohore (2003-2006) n\u00eb punimet e Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb mori pjes\u00eb me statusin e klerikut t\u00eb transferuar edhe Hir\u00ebsia e Tij, Episkopi i Filomelis\u00eb z. Ilia (Katre), t\u00eb cilit iu ngarkua edhe drejtimi i Akademis\u00eb Teologjike.<\/p>\n<p>Si p\u00ebrfundim, p\u00ebrb\u00ebrja e Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb u plot\u00ebsua n\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 2006 me zgjedhjen e Arkimandritit Dhimit\u00ebr (Sinaitit) (11.11.2006) Mitropolit i Gjirokastr\u00ebs dhe i dy Episkop\u00ebve shqiptar\u00eb, atij t\u00eb Apolonis\u00eb, Nikolla (Hyka) dhe t\u00eb Kruj\u00ebs, Andon (Merdani), t\u00eb dy t\u00eb diplomuar me rezultate t\u00eb shk\u00eblqyera n\u00eb Akademin\u00eb Teologjike \u00abNgjallja e Krishtit\u00bb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Fakultetin Teologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Athin\u00ebs. Mitropoliti i Gjirokastr\u00ebs, Dhimitri, i cili deri at\u00ebher\u00eb kishte qen\u00eb protosingjel, u dor\u00ebzua m\u00eb 16 n\u00ebntor n\u00eb Kish\u00ebn Katedrale t\u00eb Tiran\u00ebs dhe u fron\u00ebzua n\u00eb Gjirokast\u00ebr m\u00eb 26 t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit muaj. Episkopi i Apollonis\u00eb, Nikolla, u dor\u00ebzua m\u00eb 19 n\u00ebntor dhe episkopi i Kruj\u00ebs, Andoni, m\u00eb 21 n\u00ebntor. T\u00eb gjith\u00eb episkop\u00ebt marrin pjes\u00eb, sipas Statutit t\u00eb Kish\u00ebs (2006), n\u00eb punimet e Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb vote.<\/p>\n<p>M\u00eb 19.1.2012 u zgjodh\u00ebn edhe dy episkop\u00eb titullar\u00eb: Nathanaili (Stergio) i Amantias, nx\u00ebn\u00ebs i Shkoll\u00ebs \u00abAthoniadha\u00bb t\u00eb Malit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe i diplomuar n\u00eb Fakultetin Teologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Selanikut, deri at\u00ebher\u00eb predikues dhe at\u00eb shpirt\u00ebror n\u00eb Mitropolin\u00eb e Gjirokastr\u00ebs dhe Asti (Bakallbashi) i Bylisit, i diplomuar n\u00eb Akademin\u00eb Teologjike Orthodhokse \u00abNgjallja e Krishtit\u00bb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Fakultetin Teologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Selanikut. T\u00eb dy u dor\u00ebzuan n\u00eb Kish\u00ebn Katedrale t\u00eb Tiran\u00ebs, i pari m\u00eb 21 dhe i dyti m\u00eb 22 janar 2012.<\/p>\n<p>\u00c7\u00ebshtja e Statutit t\u00eb Kish\u00ebs<\/p>\n<p>Kisha e Shqip\u00ebris\u00eb njohu n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn dy statute: m\u00eb i vjetri, ai i vitit 1929 dhe m\u00eb i riu, u hartua n\u00eb vitin 1950. Ifundit u b\u00eb ligj i shtetit, duke e shfuqizuar statutin e m\u00ebparsh\u00ebm t\u00eb Kish\u00ebs, (me dekretin 1065 t\u00eb 4 majit 1950). Por edhe ky dekret u shfuqizua me daljen e dekretit 4337 t\u00eb 11 n\u00ebntorit 1967. Mang\u00ebsia kryesore e t\u00eb dy k\u00ebtyre statuteve, ishte se ata u krijuan dhe u imponuan nga regjime politike, q\u00eb nuk kishin kurrfar\u00eb lidhje me Kish\u00ebn Orthodhokse, madje me prirje armiq\u00ebsore ndaj saj, duke sanksionuar var\u00ebsi t\u00eb Kish\u00ebs nga pushteti shtet\u00ebror. Ipari u hartua n\u00eb vitin 1929, kur Shqip\u00ebria ishte monarki dhe i dyti, n\u00eb vitin 1950, kur n\u00eb vend ishte imponuar pushteti ateist dhe partia-shtet donte t\u00eb ushtronte kontroll t\u00eb plot\u00eb mbi Kish\u00ebn. T\u00eb dy k\u00ebta statute nuk mor\u00ebn parasysh parime kishtare baz\u00eb.<\/p>\n<p>Disa, duke pasur nj\u00eb njohje historike t\u00eb cek\u00ebt dhe krejt\u00ebsisht t\u00eb paditur nga ana kishtare, dalin n\u00eb p\u00ebrfundimin se gjat\u00eb ringritjes s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00abu dhunua\u00bb Statuti i vitit 1929. K\u00ebmb\u00ebngulja e tyre p\u00ebr t\u00eb imponuar historikisht k\u00ebt\u00eb mendim t\u00eb gabuar &#8211; n\u00eb kund\u00ebrshtim me \u00e7do logjik\u00eb shkencore dhe deontologji kishtare &#8211; arriti deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb saq\u00eb edhe n\u00eb Fjalorin e Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb [4] , t\u00eb flitet p\u00ebr \u00abshkelje t\u00eb Statutit t\u00eb Kish\u00ebs t\u00eb vitit 1929\u00bb. Pra \u00ebsht\u00eb e nevojshme ta sqarojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb detajuar k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje.<\/p>\n<p>Statuti i vitit 1929 nuk ishte i vlefsh\u00ebm nga ana kishtare, nuk ishte n\u00eb fuqi, sepse at\u00ebher\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nuk i ishte dh\u00ebn\u00eb ende, sipas Kanoneve kishtare, asnj\u00eb \u00abauto-<\/p>\n<p>qefali\u00bb. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, ky Statut i vitit 1929 nuk p\u00ebrmendet n\u00eb asnj\u00eb vend n\u00eb Tomosin Patriarkal dhe Sinodik, q\u00eb doli n\u00eb vitin 1937 dhe q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb padiskutueshme gurin e themelit t\u00eb Autoqefalis\u00eb. Por mbi t\u00eb gjitha, teksti i vitit 1929 minon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb thelb\u00ebsore autonomin\u00eb dhe pavar\u00ebsin\u00eb e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb nenesh, vendos n\u00ebn kontrollin absolut t\u00eb mbretit, i cili ishte i nj\u00eb feje tjet\u00ebr, dhe t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb tij, zgjedhjen e udh\u00ebheqjes s\u00eb Kish\u00ebs, por edhe vet\u00eb funksionimin si Kish\u00eb Orthodhokse. Dymb\u00ebdhjet\u00eb nene t\u00eb tij p\u00ebrcaktojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb var\u00ebsin\u00eb e Kish\u00ebs nga udh\u00ebheq\u00ebsi politik i koh\u00ebs dhe nga strukturat e pushtetit politik [5] . Madje neni 55 ndalon pranimin e \u00e7do dhurate q\u00eb vjen nga jasht\u00eb vendit p\u00ebr nevojat dhe vepr\u00ebn e Kish\u00ebs.<\/p>\n<p>K\u00ebto arsye dhe sa analizohen n\u00eb pika t\u00eb tjera, qart\u00ebsojn\u00eb dhe theksojn\u00eb se ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, me baz\u00eb Statutin e vitit 1929, do t\u00eb thoshte shkat\u00ebrrim i plot\u00eb, p\u00ebrpara se t\u00eb b\u00ebhej \u00e7do p\u00ebrpjekjeje p\u00ebr ringritjen e saj.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me boshll\u00ebkun e krijuar nga periudha pas mbylljes s\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, nj\u00eb Asamble e Ve\u00e7ant\u00eb Kleriko-laike (21.1.1993) me p\u00ebrfaq\u00ebsues nga zona t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, vendosi p\u00ebr periudh\u00ebn e tranzicionit, pas vendosjes s\u00eb demokracis\u00eb, pranimin e p\u00ebrkohsh\u00ebm t\u00eb atyre neneve t\u00eb Statutit t\u00eb vitit 1950, q\u00eb nuk binin n\u00eb ku-nd\u00ebrshtim me kushtet aktuale, nd\u00ebrsa n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb u pranua nj\u00ebz\u00ebri zgjedhja e kryepiskopit. Gjithashtu u vendos t\u00eb pritet hartimi i Kushtetut\u00ebs s\u00eb re t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb t\u00eb krijohej edhe Statuti i ri i Kish\u00ebs, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb neneve t\u00eb saj. N\u00eb thelb, jeta e Kish\u00ebs dhe administrimi i saj do t\u00eb vazhdonin t\u00eb rregulloheshin prej Kanoneve apostolike dhe sinodike.<\/p>\n<p>Kushtetuta e re e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb u votua n\u00eb vitin 1998, p\u00ebrcaktoi karakterin \u00ablaik\u00bb t\u00eb shtetit dhe me dy nene t\u00eb saj (neni 10 dhe 24) sanksionoi plot\u00ebsisht lirin\u00eb fetare dhe pavar\u00ebsin\u00eb e komuniteteve fetare. Gjithashtu, ajo nuk p\u00ebrmend absolutisht asgj\u00eb p\u00ebr ratifikimin e zgjedhjes s\u00eb Kryepiskopit nga Presidenti i Republik\u00ebs. P\u00ebrkundrazi, n\u00eb nenin 10\/5, thuhet: \u00abMarr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet shtetit dhe bashk\u00ebsive fetare rregullohen mbi baz\u00ebn e marr\u00ebveshjeve t\u00eb lidhura nd\u00ebrmjet p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb tyre dhe K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave. K\u00ebto marr\u00ebveshje ratifikohen n\u00eb Kuvend\u00bb [6] .<\/p>\n<p>Pas miratimit t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb re nisi puna p\u00ebr hartimin e Projekt-statutit t\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb. Gjithashtu, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb s\u00eb Drejt\u00ebs Kanonike t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse u k\u00ebrkua mendimi i Patriarkan\u00ebs Ekumenike dhe i specialist\u00ebve.<\/p>\n<p>M\u00eb 4 n\u00ebntor 2006, u mblodh n\u00eb Akademin\u00eb Teologjike \u00abNgjallja e Krishtit\u00bb, n\u00eb ambientin e Manastirit t\u00eb Ri t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit n\u00eb Durr\u00ebs, nj\u00eb Asamble e ve\u00e7ant\u00eb Kleriko-laike, ku mor\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb, an\u00ebtar\u00ebt e K\u00ebshillit Kleriko-laik, t\u00eb gjith\u00eb klerik\u00ebt, si edhe p\u00ebrfaq\u00ebsues laik\u00eb t\u00eb Kryepiskopat\u00ebs dhe t\u00eb Mitropolive, duke pasur nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb drejt\u00eb midis burrave, grave dhe t\u00eb rinjve. Kjo Asamble Kleriko-laike (ku mor\u00ebn pjes\u00eb 257 vet\u00eb) studioi dhe pranoi nj\u00ebz\u00ebri Statutin e ri t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Au-<\/p>\n<p>toqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ky Statut u miratua p\u00ebrfundimisht nga Sinodi i Shenjt\u00eb m\u00eb 6 n\u00ebntor 2006 [7] .<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_012.jpg\"\/><figcaption>\u00c7ast nga mbledhja e Asambles\u00eb Kleriko-laike, 4 n\u00ebntor 2006.<\/figcaption><\/figure>\n<p>N\u00eb nenin e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij Statuti u p\u00ebrcaktua vet\u00ebnd\u00ebrgjegj\u00ebsimi i Kish\u00ebs: \u00abKisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb ka si themelues dhe Krye t\u00eb saj Zotin dhe Per\u00ebndin\u00eb ton\u00eb Jisu Krisht, \u00ebsht\u00eb institucion hyjnor si prania dhe shfaqja n\u00eb vend e Nj\u00eb Kishe t\u00eb Shenjt\u00eb, Katholike dhe Apostolike, e bashkuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pandashme me Patriarkan\u00ebn Ekumenike, me t\u00eb gjitha Kishat simotra Autoqefale dhe ruan t\u00eb paluajtshme burimet e besimit, d.m.th. Shkrimin e Shenjt\u00eb dhe Tradit\u00ebn e Shenjt\u00eb si dhe Kanonet e Shenjta apostolike e sinodike\u00bb (neni 1). M\u00eb tej, qart\u00ebsohet se an\u00ebtar\u00ebt e saj<\/p>\n<p>\u00abjan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb pag\u00ebzuarit n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse dhe jan\u00eb banor\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, pa dallim origjine\u00bb (neni 2). Po ashtu, p\u00ebrcaktohet se \u00abKanonet e Shenjta t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse, t\u00eb cilat p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb themelin e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb organizimit dhe administrimit t\u00eb t\u00eb gjitha Kishave Orthodhokse t\u00eb bot\u00ebs, rregullojn\u00eb sistemin e organizimit, administrimit dhe zhvillimit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb (neni 3).<\/p>\n<p>Statuti i ri shton se \u00abR\u00ebnd\u00ebsi themelore p\u00ebr Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb kan\u00eb: 1. P\u00ebr sa i p\u00ebrket aspektit kishtar: Tomosi Patriarkal dhe Sinodik, me t\u00eb cilin Patriarkana Ekumenike, sipas rendit kishtar, i dha asaj autoqefalin\u00eb (prill 1937)&#8230; . 2. P\u00ebr sa i p\u00ebrket aspektit shtet\u00ebror: neni 10, paragrafi 6 dhe neni 24 paragrafi 1, 2 i Kushtetut\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb e vitit 1998\u00bb. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre neneve, \u00abgarantohet liria fetare dhe e drejta e shprehjes s\u00eb besimit fetar individualisht ose n\u00eb grup, n\u00eb jet\u00ebn private ose publike me an\u00eb t\u00eb adhurimit, t\u00eb arsimimit, t\u00eb ruajtjes s\u00eb zakoneve, dhe t\u00eb manifestimeve publike\u00bb (neni 4).<\/p>\n<p>Autoriteti m\u00eb i lart\u00eb i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb Sinodi i Shenjt\u00eb, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga Kryepiskopi i Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe i gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, si kryetar i p\u00ebrhersh\u00ebm i tij dhe i mitropolit\u00ebve e episkop\u00ebve aktiv\u00eb (neni 11). Zgjedhja e kryepiskopit b\u00ebhet nga Sinodi i Shenjt\u00eb, sipas propozimit t\u00eb kandidat\u00ebve nga K\u00ebshilli Klerikolaik (neni 17). Gjithashtu, institucionalizohen dy organizma kleriko-laik\u00eb me pjes\u00ebmarrjen e klerik\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha gradave dhe, n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, me p\u00ebrfaq\u00ebsimin analog t\u00eb laik\u00ebve burra, gra dhe t\u00eb rinj. Organizmi i par\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00abAsambleja Kleriko-laike, e cila trajton probleme t\u00eb p\u00ebrgjithshme, t\u00eb cilat shqet\u00ebsojn\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb. \u00ab\u00c7\u00ebshtjet dogmatike dhe kanonike jan\u00eb kompetenc\u00eb<\/p>\n<p>ekskluzive e Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb\u00bb (nenet 27 dhe 28). Idyti: K\u00ebshilli Kleriko-laik \u00abP\u00ebr administrimin e pasuris\u00eb kishtare dhe kontrollin e pasurive t\u00eb kishave t\u00eb komuniteteve orthodhokse si dhe t\u00eb manastireve\u00bb )neni 29(.<\/p>\n<p>Nene t\u00eb ve\u00e7anta )49-54( i referohen vepr\u00ebs baritore dhe sociale t\u00eb Kish\u00ebs, formimit t\u00eb krishter\u00eb t\u00eb rinis\u00eb orthodhokse, botimeve t\u00eb ndryshme )nenet 49 dhe 50(. Theksohet se \u00abNj\u00ebkoh\u00ebsisht me vepr\u00ebn e saj shenjt\u00ebruese, predikuese, katekiste e shpirt\u00ebrore, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb interesohet p\u00ebr p\u00ebrparimin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare dhe zhvillon programe t\u00eb posa\u00e7me n\u00eb sektor\u00ebt e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, t\u00eb arsimit, t\u00eb kujdesit shoq\u00ebror, t\u00eb zhvillimit bujq\u00ebsor, t\u00eb kultur\u00ebs, t\u00eb ekologjis\u00eb etj.\u00bb )neni 51(.<\/p>\n<p>Statuti i vitit 2006, duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb tradit\u00ebn orthodhokse, cakton struktura organizative t\u00eb qarta dhe elastike, duke pasur p\u00ebrpar\u00ebsi \u00abkungimin\u00bb n\u00eb Krishtin dhe perspektiv\u00eb \u00abd\u00ebshmin\u00eb\u00bb dhe \u00absh\u00ebrbimin\u00bb e Kish\u00ebs n\u00eb bot\u00ebn moderne.<\/p>\n<p>M\u00eb 24 tetor 2008 u n\u00ebnshkrua \u00abMarr\u00ebveshja midis Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave\u00bb, e parashikuar n\u00eb Kushtetut\u00ebn e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e cila pas miratimit nga ana e Kuvendit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, u ratifikua nga Presidenti i Republik\u00ebs z. Bamir Topi dhe u b\u00eb ligj i Shtetit )nr.10057\/22.1.2009, Fletorja Zyrtare nr.7, 4 shkurt 2009, fq. 138-146( [8] . Pas depozitimit t\u00eb dokumenteve t\u00eb parashikuara me ligj, Gjykata e Tiran\u00ebs njohu edhe ligj\u00ebrisht Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si person juridik, t\u00eb administruar dhe t\u00eb rregulluar prej Statutit t\u00eb lartp\u00ebrmendur. T\u00eb gjitha k\u00ebto tekste zyrtare njohinsi p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb ligjsh\u00ebm t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Kryepiskopin e Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Anastasin dhe kan\u00eb firm\u00ebn e tij [9] .<\/p>\n<p>Si Statuti ashtu edhe dy tekstet ligjore t\u00eb p\u00ebrmendura m\u00eb lart, fryt i nj\u00eb pune shum\u00ebvje\u00e7are dhe intensive, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb tekste me r\u00ebnd\u00ebsi historike dhe kan\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi themeltare p\u00ebr baz\u00ebn ligjoro-kanonike t\u00eb \u00abKish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebr jet\u00ebn dhe zhvillimin e saj.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_013.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_014.jpg\"\/><figcaption>P\u00ebrpar\u00ebsia kryesore ishte shpallja e mesazhit t\u00eb Krishtit.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_015.jpg\"\/><\/figure>\n<h3>PERPJEKJA E KOORDINUAR HIERAPOSTOLIKE DHE BARITORE<\/h3>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_016.jpg\"\/><\/figure>\n<p>Hapat e par\u00eb n\u00eb vendin e shkat\u00ebrruar, q\u00eb t\u00eb kujtonte \u00abvendin e kafk\u00ebs\u00bb kur shikoje bunker\u00ebt e shumt\u00eb, nis\u00ebn me p\u00ebrsh\u00ebndetjen paskale \u00abKrishti u ngjall!\u00bb dhe p\u00ebrgjigjen spontane t\u00eb besimtar\u00ebve \u00abMe t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb u ngjall!\u00bb. Ky moral ngjall\u00ebsor dhe rit\u00ebm paskal p\u00ebrcaktuan t\u00ebr\u00eb ecurin\u00eb e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb nj\u00ebzet e dy vitet e fundit.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim mbledhjet adhuruese kryheshin n\u00eb kisha gjysm\u00eb t\u00eb shkat\u00ebrruara, n\u00eb g\u00ebrmadhat e kishave t\u00eb vjetra dhe shpesh n\u00eb vende t\u00eb hapura, n\u00ebn hijen e pem\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha. P\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e kushteve t\u00eb adhu-<\/p>\n<p>Sh\u00ebrbes\u00eb fetare n\u00eb rr\u00ebnojat e nj\u00eb kishe<\/p>\n<p>rimit, nisi menj\u00ebher\u00eb nd\u00ebrtimi t\u00eb vjet\u00ebr. Labova e Zhap\u00ebs, 1995.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_017.jpg\"\/><figcaption>Sh\u00ebrbes\u00eb fetare n\u00eb rr\u00ebnojat e nj\u00eb kishe t\u00eb vjet\u00ebr. Labova e Zhap\u00ebs, 1995.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_018.jpg\"\/><figcaption>Kremtimi i Ngjalljes s\u00eb Krishtit (Pashk\u00ebs) n\u00eb Tiran\u00eb.<\/figcaption><\/figure>\n<p>dhe meremetimi i kishave q\u00eb kishin mbetur dhe u punua kryesisht p\u00ebr ngritjen e kishave t\u00eb reja (lidhur me k\u00ebt\u00eb, shih fq. 43). Mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse ishte pjes\u00ebmarrja e besimtar\u00ebve n\u00eb disa festa kryesore t\u00eb m\u00ebdha: Krishtlindje, Theofani, Ungjill\u00ebzim me kulm t\u00eb tyre t\u00eb kremten e Pashk\u00ebs. Me pjes\u00ebmarrjen e mij\u00ebra e mij\u00ebra besimtar\u00ebve, por edhe t\u00eb atyre q\u00eb ndodheshin n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb besimit, e kremtja e Ngjalljes ofronte rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb predikuar publikisht dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb panegjirike eksperienc\u00ebn paskale orthodhokse, sigurin\u00eb se pas periudh\u00ebs s\u00eb gjat\u00eb t\u00eb persekutimeve, kryq\u00ebzimit dhe varrimit, besimi i krishter\u00eb triumfoi dhe t\u00eb krishter\u00ebt ecin me ngaz\u00ebllim n\u00eb Drit\u00ebn e Ngjalljes, duke psalur \u00abKrishti u Ngjall!\u00bb.<\/p>\n<p>Brezi i vjet\u00ebr i klerik\u00ebve merr pjes\u00eb n\u00eb hirotonisjen e klerik\u00ebve t\u00eb rinj t\u00eb Kish\u00ebs.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_019.jpg\"\/><figcaption>Student\u00ebt e par\u00eb t\u00eb Shkoll\u00ebs Hieratike (prift\u00ebrore), viti 1992.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_020.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_021.jpg\"\/><figcaption>Mbledhja hieratike e klerik\u00ebve t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb mjediset e Manastirit t\u00eb Ri t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit, 6-7 gusht 2010.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Manastirit t\u00eb Ri t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit, Durr\u00ebs. Me p\u00ebrkujdesjen e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb Kryepiskopit \u00ebsht\u00eb shkolluar dhe hirotonisur nj\u00eb brez i ri klerik\u00ebsh me shtet\u00ebsi shqiptare, q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrfunduar gjimnazin ose universitetin dhe studime teologjike trevje\u00e7are ose kat\u00ebrvje\u00e7are. Sot sh\u00ebrbejn\u00eb 150 klerik\u00eb (n\u00eb k\u00ebta dy dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb kan\u00eb nd\u00ebrruar jet\u00eb 18 prej tyre). Nga viti 2013, Akademia Teologjike parashikohet t\u00eb integrohet brenda Universitetit \u00abLogos\u00bb t\u00eb Kish\u00ebs, t\u00eb themeluar n\u00eb vitin 2011.<\/p>\n<p>P\u00ebr krijimin e fidanishtes s\u00eb kuadrove, u themelua n\u00eb shtator t\u00eb vitit 1998 n\u00eb Gjirokast\u00ebr Liceu Kishtar \u00abKryqi i Nderuar\u00bb me konvikt dhe, nga shtatori 2007, funksionon nj\u00eb lice i dyt\u00eb kishtar n\u00eb Sukth t\u00eb Durr\u00ebsit. N\u00eb Bularat t\u00eb Gjirokastr\u00ebs funksionon, nga viti 2000, konvikti i vajzave \u00abTr\u00ebndafili i pavyshkur\u00bb, n\u00eb t\u00eb cilin banojn\u00eb dhe arsimohen nx\u00ebn\u00ebse t\u00eb gjimnazit. N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2012, nisi funksionimin Shkolla e Muzik\u00ebs Bizantine, me konvikt, n\u00eb qendr\u00ebn \u00abThavor\u00bb, pran\u00eb malit t\u00eb Dajtit.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_022.jpg\"\/><figcaption>Kamp rinor n\u00eb mjediset e manastirit \u00abFjetja e Hyjlind\u00ebses\u00bb, Zv\u00ebrnec, Vlor\u00eb.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_023.jpg\"\/><figcaption>Festivali i p\u00ebrvitsh\u00ebm i Rinis\u00eb, ku marrin pjes\u00eb grupe t\u00eb ndryshme rinore nga i gjith\u00eb vendi.<\/figcaption><\/figure>\n<p>jua edhe Lidhja e t\u00eb Rinjve \u00abBijt\u00eb e Drit\u00ebs\u00bb me q\u00ebllimin e saj \u00abkungimin\u00bb n\u00eb Krishtin, \u00absolidaritetin\u00bb, \u00abd\u00ebshmin\u00eb\u00bb e besimit dhe \u00absh\u00ebrbes\u00ebn\u00bb e dashuris\u00eb. Sot funksionojn\u00eb 52 qendra rinore n\u00eb qytete dhe fshatra t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb vendit. N\u00eb Kryepiskopat\u00eb funksionojn\u00eb grupe t\u00eb ndryshme pune, q\u00eb organizojn\u00eb dhe ndjekin programin e katekizmit dhe t\u00eb kultivimit shpirt\u00ebror me nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb t\u00eb gjitha moshave. P\u00ebr qarqet studentore n\u00eb Tiran\u00eb \u00ebsht\u00eb hapur nj\u00eb qend\u00ebr e ve\u00e7ant\u00eb. Kisha disponon gjasht\u00eb ambiente t\u00eb p\u00ebrshtatura p\u00ebr kampingje n\u00eb zona t\u00eb ndryshme, ku zhvillohen kampe verore dhe dim\u00ebrore me nj\u00eb program intensiv shpirt\u00ebror. Gjithashtu organizohen dhe takime ditore p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, n\u00eb form\u00ebn e kampingjeve ditore.<\/p>\n<p>N\u00eb aktivitetet e t\u00eb rinjve dhe t\u00eb grave p\u00ebrfshihen vizita n\u00eb institucione t\u00eb ndryshme, n\u00eb azile, burgje, bashk\u00ebpunime me f\u00ebmij\u00eb n\u00eb nevoj\u00eb, ndihm\u00eb p\u00ebr t\u00eb moshuarit, pjes\u00ebmarrje n\u00eb programe ekologjike. Gjithashtu organizohen konferenca dy dhe triditore n\u00eb qytete t\u00eb ndryshme t\u00eb vendit, me p\u00ebrmbajtje shpirt\u00ebrore e shoq\u00ebrore, konkurse muzikore, aktivitete sportive etj. Festivali i p\u00ebrvitsh\u00ebm i Rinis\u00eb mbledh grupe t\u00eb ndryshme rinore nga i gjith\u00eb vendi. Revista rinore \u00abKambanat\u00bb informon dhe shpreh ritmin e aktivitetit rinor. Rinia Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb merr pjes\u00eb aktivisht n\u00eb organizma nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb si Bashkimi Mbar\u00ebbot\u00ebror i Rinis\u00eb Orthodhokse \u00abSyndesmos\u00bb dhe n\u00eb \u00abFederat\u00ebn Panballkanike t\u00eb t\u00eb Rinjve Orthodhoks\u00eb\u00bb (p\u00ebr shkolla t\u00eb organizuara shih fq. 51-62).<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_024.jpg\"\/><figcaption>Kor\u00e7\u00eb<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_025.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_026.jpg\"\/><figcaption>Sarand\u00eb<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00abUngrit\u00ebn nga themelet 150 kisha, t\u00eb m\u00ebdha e t\u00eb vogla. Shquhen kishat katedrale t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, Fierit, Beratit (q\u00eb kan\u00eb secila nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 1000 m 2 ), t\u00eb Durr\u00ebsit, t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit, t\u00eb Semanit, t\u00eb Ku\u00e7ov\u00ebs, t\u00eb Pogradecit, t\u00eb Shkodr\u00ebs, t\u00eb Sarand\u00ebs, (mjaft prej tyre jan\u00eb dykat\u00ebshe)&#8230; Nd\u00ebrtesat e reja t\u00eb Kish\u00ebs dallohen p\u00ebr perfeksionin e tyre dhe kontribuojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e estetik\u00ebs s\u00eb qyteteve\u00bb.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_027.jpg\"\/><figcaption>Shkod\u00ebr<\/figcaption><\/figure>\n<h3>VEPRA E GJER\u00cb ND\u00cbRTUESE<\/h3>\n<p>Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb persekutimit, pjesa m\u00eb e madhe e kishave orthodhokse dhe e manastireve u shkat\u00ebrruan. N\u00eb vitin 1991, kur vizituam vendin, n\u00eb shum\u00eb qytete ishim t\u00eb detyruar t\u00eb mblidheshim n\u00ebp\u00ebr ambiente t\u00eb hapura (p.sh. n\u00eb Fier), t\u00eb meshonim n\u00ebn hijen e pem\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha (n\u00eb Delvin\u00eb), madje edhe t\u00eb kryenim dor\u00ebzimin e par\u00eb t\u00eb nj\u00eb kleriku shqiptar n\u00eb Kor\u00e7\u00eb n\u00eb nj\u00eb ballkon, nd\u00ebrsa besimtar\u00ebt ndiqnin t\u00eb grumbulluar n\u00eb shesh. Nuk kishte asnj\u00eb dhom\u00eb p\u00ebr t\u00eb strehuar Kryepiskopat\u00ebn dhe Mitropolit\u00eb e Beratit e t\u00eb Gjirokastr\u00ebs. Thirrjet tona t\u00eb vazhdueshme drejtuar qeveris\u00eb shqiptare, q\u00eb t\u00eb kthente t\u00eb pakt\u00ebn trojet, ku ndodheshin kishat e rr\u00ebnuara orthodhokse, (p.sh. n\u00eb Shkod\u00ebr, n\u00eb P\u00ebrmet dhe n\u00eb vende t\u00eb tjera), si edhe dh\u00ebnien e nj\u00eb trualli p\u00ebr ngritjen e shkoll\u00ebs teologjike, mbet\u00ebn pa marr\u00eb p\u00ebrgjigje. Me an\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb saj juridik dhe t\u00eb ndihm\u00ebs juridike t\u00eb shum\u00eb jurist\u00ebve n\u00eb qytetet kryesore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Kisha Orthodhokse vazhdon p\u00ebrpjekjet, n\u00eb kushte tep\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtira, p\u00ebr kthimin e pasuris\u00eb kishtare, q\u00eb u konfiskua gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb persekutimit.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb mbuluar nevojat urgjente organizative dhe liturgjike, organizuam nj\u00eb \u00abZyr\u00eb Teknike\u00bb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me nj\u00eb grup arkitekt\u00ebsh dhe inxhinier\u00ebsh vend\u00ebs e t\u00eb huaj, bashk\u00ebpunuam me shum\u00eb firma nd\u00ebrtuese, mblodh\u00ebm fondet e nevojshme e n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, me fuqin\u00eb dhe bekimin e Per\u00ebndis\u00eb, u realizua n\u00eb pak vjet nj\u00eb vep\u00ebr e gjer\u00eb nd\u00ebrtuese.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_028.jpg\"\/><figcaption>Kompleksi i Katedrales s\u00eb re t\u00eb Tiran\u00ebs \u00abNgjallja e Krishtit\u00bb, i integruar harmonikisht n\u00eb qendr\u00ebn historike t\u00eb kryeqytetit.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Ungrit\u00ebn nga themelet 150 kisha, t\u00eb m\u00ebdha e t\u00eb vogla. Duhen ve\u00e7uar k\u00ebtu kishat katedrale t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, Fierit, Beratit (q\u00eb kan\u00eb secila nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 1.000 m 2 ), t\u00eb Durr\u00ebsit dhe kishat e Sh\u00ebn Vlashit, t\u00eb Semanit, t\u00eb Ku\u00e7ov\u00ebs, t\u00eb Pogradecit, t\u00eb Shkodr\u00ebs, t\u00eb Sarand\u00ebs, (mjaft prej tyre jan\u00eb dykat\u00ebshe) etj. M\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesja midis tyre \u00ebsht\u00eb Kisha Katedrale e Ngjalljes dhe Qendra Sinodike e ajo Kulturore, t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 5 dynym\u00ebsh, n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Tiran\u00ebs. Kisha, duke pasur si model Katedralen e Sh\u00ebn Sofis\u00eb, ka nj\u00eb sip\u00ebrfaqe, bashk\u00eb me ballkonet, prej 1.355 m 2 , lart\u00ebsi 26 m, kurse kambanorja e saj \u00ebsht\u00eb e lart\u00eb 46 m. N\u00eb katin e n\u00ebndhesh\u00ebm jan\u00eb nd\u00ebrtuar nj\u00eb sall\u00eb e madhe konferencash dhe disa salla t\u00eb tjera m\u00eb t\u00eb vogla, si dhe nj\u00eb muze kishtar. Sip\u00ebrfaqja strukturore e p\u00ebrgjithshme e kompleksit arrin n\u00eb 10.000 m 2 .<\/p>\n<p>Nd\u00ebrtesat e reja t\u00eb Kish\u00ebs dallohen p\u00ebr perfeksionin e tyre dhe kontribuojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e estetik\u00ebs s\u00eb qyteteve. Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb pushtimit otoman, orthodhoks\u00ebt ishin t\u00eb detyruar t\u2019i nd\u00ebrtonin kishat e tyre thjesht, n\u00eb form\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb me ato t\u00eb banesave t\u00eb tjera. N\u00eb periudh\u00ebn e re t\u00eb liris\u00eb, paralelisht me stilin e bazilik\u00ebs s\u00eb thjesht\u00eb ose trinef\u00ebshe, u nd\u00ebrtuan edhe shum\u00eb kisha me kube, sipas tradit\u00ebs bizantine.<\/p>\n<p>Urestauruan, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb punimeve shkencore t\u00eb ve\u00e7anta, 60 monumente t\u00eb kultur\u00ebs, midis t\u00eb cilave manastiret: i s\u00eb T\u00ebr\u00ebshenjt\u00ebs n\u00eb Ardenic\u00eb, i Sh\u00ebn Kozmait t\u00eb Etolis\u00eb n\u00eb Kolkondas, i Sh\u00ebn Gjergjit n\u00eb \u00c7uk\u00eb, i Sh\u00ebn Dhimitrit n\u00eb Qeparo, i Sh\u00ebn Thomait n\u00eb Berat, i Kryeengj\u00ebjve n\u00eb Gjirokast\u00ebr, i Profetit Ilia n\u00eb Lek\u00ebl, i Fjetjes s\u00eb Hyjlind\u00ebses n\u00eb Leus\u00eb t\u00eb P\u00ebrmetit etj. Urind\u00ebrtuan t\u00ebr\u00ebsisht ose u riparuan edhe 160 kisha t\u00eb tjera, nga t\u00eb cilat ve\u00e7ojm\u00eb kishat e Tiran\u00ebs, t\u00eb Kavaj\u00ebs, t\u00eb Lushnj\u00ebs, t\u00eb Durr\u00ebsit dhe t\u00eb Elbasanit.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_029.jpg\"\/><figcaption>N\u00eb rr\u00ebnojat e nj\u00eb manastiri t\u00eb vjet\u00ebr (1992).<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_030.jpg\"\/><figcaption>Manastiri i Sh\u00ebn Gjergjit n\u00eb \u00c7uk\u00eb para (lart) dhe pas nd\u00ebrhyrjeve restauruese.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_031.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_032.jpg\"\/><\/figure>\n<p>Gjithashtu u nd\u00ebrtuan ose u blen\u00eb dhe u riparuan 70 nd\u00ebrtesa, midis t\u00eb cilave: kompleksi i Akademis\u00eb Teologjike, nd\u00ebrtesat e Manastirit t\u00eb Ri t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit, Kryepiskopata, Mitropolit\u00eb e Gjirokastr\u00ebs, Kor\u00e7\u00ebs, Beratit; u nd\u00ebrtuan kopshte n\u00eb 14 qytete dhe fshatra, Liceu Kishtar n\u00eb Gjirokast\u00ebr dhe ai i Sukthit n\u00eb Durr\u00ebs, Qendra Mjek\u00ebsore Diagnostike \u00abUngjill\u00ebzimi\u00bb n\u00eb Tiran\u00eb, qendra shpirt\u00ebrore dhe kulturore n\u00eb Lushnj\u00eb, qendra mjek\u00ebsore n\u00eb Jergucat t\u00eb Gjirokastr\u00ebs, shkolla n\u00eb Tiran\u00eb, Durr\u00ebs e n\u00eb Gjirokast\u00ebr.<\/p>\n<p>Gjithashtu u nd\u00ebrtua skita e murgeshave af\u00ebr Manastirit t\u00eb Ri t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit, nj\u00eb sht\u00ebpi pritjeje n\u00eb Tiran\u00eb, sht\u00ebpi rinie dhe sht\u00ebpi pritjeje n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, Elbasan e n\u00eb Kavaj\u00eb dhe nd\u00ebrtesa m\u00eb t\u00eb vogla n\u00eb qytete t\u00eb tjera. Krahas k\u00ebtyre u nd\u00ebrtua dhe kompleksi i punishteve \u00abNazaret\u00bb i Kish\u00ebs (3.400 m 2 katror\u00eb, ku ndodhet shtypshkronja, punishtja e qirinjve, zdrukth\u00ebtaria, punishtja e hekurit, atelieja e drugdhendjes, atelieja e restaurimit t\u00eb ikonave dhe e ikonografis\u00eb), liceu profesional n\u00eb Mesopotam, konvikti i vajzave n\u00eb Bularat, Institutet e Formimit Profesional n\u00eb Tiran\u00eb dhe n\u00eb Gjirokast\u00ebr. T\u00eb gjitha k\u00ebto nd\u00ebrtesa jan\u00eb plot\u00ebsuar me mobilimin e nevojsh\u00ebm dhe me pajisje p\u00ebrkat\u00ebse (kuzhina, lavanteri, gjenerator\u00eb elektrik\u00eb etj.).<\/p>\n<p>K\u00ebto vepra t\u00eb m\u00ebdha nd\u00ebrtuese u realizuan me ndihma bujare t\u00eb miqve nga jasht\u00eb vendit, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Shqip\u00ebria ishte n\u00eb nj\u00eb turbullir\u00eb politiko-shoq\u00ebrore, n\u00eb kriz\u00eb ekonomike, pasiguri dhe kur Kisha Orthodhokse p\u00ebrballej me v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb ndryshme. Q\u00ebndresa jon\u00eb u p\u00ebrmblodh n\u00eb fraz\u00ebn simbolike: \u00abKur na gjuajn\u00eb me gur\u00eb, ne i p\u00ebrdorim gur\u00ebt p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar\u00bb.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_033.jpg\"\/><figcaption>Me an\u00eb t\u00eb veprave nd\u00ebrtuese t\u00eb infrastruktur\u00ebs, t\u00eb cilat arrijn\u00eb deri n\u00eb 450 nd\u00ebrtesa, Kisha Orthodhokse ka kontribuuar pa zhurm\u00eb dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dinjitoze n\u00eb zhvillimin<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_034.jpg\"\/><figcaption>Kryepiskopata e Tiran\u00ebs kur u ble godina (lart) dhe pas rikonstruksionit.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_035.jpg\"\/><\/figure>\n<p>ekonomik t\u00eb vendit, duke u ofruar pun\u00eb qindra n\u00ebpun\u00ebsve, dhjet\u00ebra kompanive vend\u00ebse dhe qindra mjesht\u00ebrve e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb specializuar. Ka qen\u00eb nj\u00eb prej investuesve m\u00eb serioz\u00eb t\u00eb vendit, duke pasur dy karakteristika baz\u00eb: paguan t\u00eb gjitha taksat dhe nuk nxjerr jasht\u00eb vendit asnj\u00eb dollar ose euro.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_036.jpg\"\/><figcaption>Kompleksi i punishteve \u00abNazaret\u00bb (n\u00eb sfond), Kisha e Gjith\u00eb Shenjtor\u00ebve dhe \u00e7aste nga veprimtaria e shumanshme q\u00eb kryhet atje.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_037.jpg\"\/><figcaption>Liceu Kishtar \u00abKryqi i Nderuar\u00bb me konvikt n\u00eb Gjirokast\u00ebr (lart) dhe Universiteti \u00abLogos\u00bb n\u00eb Tiran\u00eb (posht\u00eb).<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_038.jpg\"\/><\/figure>\n<h3>INICIATIVA SOCIALE<\/h3>\n<p>Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb, paralelisht me rind\u00ebrtimin e saj dhe zhvillimin e brendsh\u00ebm, mori iniciativa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e arsimit, sh\u00ebndetit, p\u00ebrkujdesjes sociale, zhvillimit rural, ekologjis\u00eb dhe kultur\u00ebs. P\u00ebr kryerjen e aktivitetit t\u00eb saj social jan\u00eb krijuar dy fondacione t\u00eb Kish\u00ebs (t\u00eb njohura si persona juridik\u00eb): 1. Fondacioni \u00abKlinika Orthodhokse e Ungjill\u00ebzimit\u00bb, q\u00eb ka p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr sh\u00ebrbimet n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi. 2. Fondacioni \u00abFryma e Dashuris\u00eb\u00bb q\u00eb koordinon veprat n\u00eb fush\u00ebn e arsimit.<\/p>\n<p>a) P\u00ebrve\u00e7 Akademis\u00eb Teologjike, dy Liceve Kishtar\u00eb dhe nj\u00eb konvikti p\u00ebr vajza, q\u00eb u p\u00ebrmend\u00ebn m\u00eb sip\u00ebr, ngriti 17 kopshte n\u00eb qytete t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: Tiran\u00eb, Durr\u00ebs, Kavaj\u00eb, C\u00ebrrik, Berat, Kor\u00e7\u00eb, Elbasan, Pogradec, Lushnj\u00eb, P\u00ebrmet, Sarand\u00eb, Gjirokast\u00ebr (2), Vlor\u00eb, Shkod\u00ebr, Dervi\u00e7an, Tepelen\u00eb. Gjithashtu ofroi ndihm\u00eb materialo-teknike n\u00eb shkolla publike dhe riparoi mjaft nd\u00ebrtesa shkollore. Themeloi dhe mban jetimoren \u00abSht\u00ebpia Orthodhokse e Shpres\u00ebs\u00bb. Gjithashtu edhe tri shkolla: nj\u00eb shqiptaro-amerikane \u00abProtagonist\u00ebt\u00bb n\u00eb Tiran\u00eb (kopsht, shkoll\u00eb n\u00ebnt\u00ebvje\u00e7are, shkoll\u00eb e mesme) dhe dy shkolla t\u00eb tjera n\u00ebnt\u00ebvje\u00e7are shqiptaro-greke \u00abFrym\u00eb Dashurie\u00bb n\u00eb Durr\u00ebs e Gjirokast\u00ebr.<\/p>\n<p>Gjithashtu ka themeluar dhe financon Institutet e para t\u00eb Formimit Profesional n\u00eb Tiran\u00eb (2000) me gjasht\u00eb deg\u00eb: informatik\u00eb, administrim biznes, laborant p\u00ebr laborator\u00eb mjek\u00ebsor\u00eb, llogari t\u00eb kompjuterizuar, ikonografi, restaurim vep-<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_039.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_040.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_041.jpg\"\/><figcaption>Shkollat fillore shqiptaro-greke n\u00eb Durr\u00ebs (lart) dhe n\u00eb Gjirokast\u00ebr (posht\u00eb).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Shkolla shqiptaro-amerikane n\u00eb Tiran\u00eb (kopsht, shkoll\u00eb n\u00ebnt\u00ebvje\u00e7are, shkoll\u00eb e mesme).<\/p>\n<p>rash arti dhe n\u00eb Gjirokast\u00ebr (2004) me pes\u00eb deg\u00eb: llogari e kompjuterizuar, turiz\u00ebm, informatik\u00eb, instalime hidraulike, instalime elektrike dhe ftoh\u00ebse-ngroh\u00ebse. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb institucion shkollimi profesional pas p\u00ebrfundimit t\u00eb shkoll\u00ebs s\u00eb mesme, q\u00eb ishte di\u00e7ka e panjohur n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb vitin 2010, Kisha mori licenc\u00ebn nga Ministria e Arsimit p\u00ebr themelimin e Universitetit privat q\u00eb mban emrin \u00abLogos\u00bb. B\u00ebrthama e par\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga dy fakultete (Fakulteti Ekonomik me tri deg\u00eb dhe Fakulteti i Shkencave t\u00eb Aplikuara me dy deg\u00eb(. Perspektiva e af\u00ebrt e k\u00ebtij universiteti \u00ebsht\u00eb shtimi edhe i specialiteteve t\u00eb tjera, si edhe integrimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb universitet i Akademis\u00eb Teologjike. T\u00eb gjitha shkollat e Kish\u00ebs jan\u00eb vendosur n\u00eb ambiente private dhe financohen ekonomikisht prej saj. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb ofrohen qindra bursa p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rinj t\u00eb t\u00eb gjitha moshave.<\/p>\n<p>b( Kontributi i Kish\u00ebs n\u00eb fush\u00ebn e sh\u00ebndetit, nisi n\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arin e viteve 90-t\u00eb, me dhurimin e nj\u00eb sasie t\u00eb madhe barnash dhe pajisjesh t\u00eb nevojshme p\u00ebr spitale dhe ambulanca t\u00eb vendit, )Tiran\u00eb, Berat, Gjirokast\u00ebr, Kor\u00e7\u00eb etj.(. Poliklinika e par\u00eb orthodhokse n\u00eb Tiran\u00eb daton n\u00eb vitin 1995. Pas k\u00ebsaj u krijua Qendra Mjek\u00ebsore Diagnostike \u00abUngjill\u00ebzimi\u00bb, me 24 specialitete t\u00eb mb\u00ebshtetura edhe nga laborator\u00ebt p\u00ebrkat\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb qend\u00ebr ekziston edhe nj\u00eb nj\u00ebsi mikrokirurgjie trajtimi nj\u00ebditor. Kjo qend\u00ebr ndodhet e strehuar n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb gjasht\u00ebkat\u00ebshe dhe \u00ebsht\u00eb pajisur me aparaturat m\u00eb bashk\u00ebkohore mjek\u00ebsore )p.sh. nj\u00eb skaner modern, spiromet\u00ebr, aparatur\u00eb elastografie), dhe n\u00eb t\u00eb punon nj\u00eb personel mjek\u00ebsor i zgjedhur. Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb funksionimit t\u00eb saj, Qendra Diagnostike \u00abUngjill\u00ebzimi\u00bb u ka sh\u00ebrbyer mbi 1.400.000 personave pavar\u00ebsisht bindjeve t\u00eb tyre fetare. Nga n\u00ebntori 2011, ka nisur aktivitetin e saj n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb Qendra Okulistike dhe Otorinolaringologjike, me<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_042.jpg\"\/><figcaption>Qendra Mjek\u00ebsore Diagnostike \u00abUngjill\u00ebzimi\u00bb (lart) dhe Qendra Okulistike dhe Otorinolaringologjike n\u00eb Tiran\u00eb (posht\u00eb).<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_043.jpg\"\/><\/figure>\n<p>aparatura mjek\u00ebsore bashk\u00ebkohore t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb fundit. Poliklinika t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse funksionojn\u00eb edhe n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, Kavaj\u00eb dhe n\u00eb Jergucat t\u00eb Gjirokastr\u00ebs. Nj\u00eb nj\u00ebsi e l\u00ebvizshme dentare shkon n\u00eb qytete dhe fshatra p\u00ebr trajtimin par\u00ebsor t\u00eb sh\u00ebndetit dentar t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb shkollave.<\/p>\n<p>N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb programit \u00abSh\u00ebndet\u00ebsi dhe socializim i grave n\u00eb zonat rurale\u00bb u nd\u00ebrtuan ose u rind\u00ebrtuan qendra sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb zona rurale. Und\u00ebrtuan dy qendra t\u00eb reja sh\u00ebndet\u00ebsore n\u00eb Pashtresh n\u00eb vitin 2000 dhe n\u00eb Gjinar 2001.<\/p>\n<p>N\u00eb Vitin 2001 u riparuan gjithashtu edhe qendra sh\u00ebndet\u00ebsore dhe kopshti n\u00eb Kalush t\u00eb Kavaj\u00ebs. Qendrat sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb lartp\u00ebrmendura u pajis\u00ebn me pajime mjek\u00ebsore dhe aparaturat e nevojshme p\u00ebr t\u2019i ofruar komunitetit sh\u00ebrbim t\u00eb nj\u00eb cil\u00ebsie t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n<p>Valet e m\u00ebdha t\u00eb refugjat\u00ebve nga Kosova, 1999. \u00abVaji i fes\u00eb nuk duhet t\u00eb p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb ndezur urrejtjen, por q\u00eb t\u00eb zbus\u00eb zemrat dhe t\u00eb sh\u00ebroj\u00eb plag\u00ebt\u00bb. + Anastasi.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_044.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_045.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_046.jpg\"\/><\/figure>\n<p>N\u00eb vitin 1999, kur Shqip\u00ebria pranoi val\u00ebt e m\u00ebdha t\u00eb refugjat\u00ebve nga Kosova, Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb bashk\u00ebpunim me kisha t\u00eb tjera q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb K\u00ebshillin Bot\u00ebror t\u00eb Kishave, organizoi nj\u00eb program t\u00eb gjer\u00eb humanitar (t\u00eb nj\u00eb shume mbi 10 milion\u00eb dollar\u00eb), duke mb\u00ebshtetur mbi 33.000 njer\u00ebz t\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsive t\u00eb tjera fetare. Kampi i fundit p\u00ebr strehimin e refugjat\u00ebve kosovar\u00eb, q\u00eb q\u00ebndroi i hapur, ishte ai i Kish\u00ebs Orthodhokse. Gjithashtu vum\u00eb n\u00eb dispozicion shum\u00ebn prej 300.000 dollar\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb kishe dhe t\u00eb nj\u00eb xhamie n\u00eb Kosov\u00eb. Dhurata e par\u00eb u pranua, kurse p\u00ebr t\u00eb dyt\u00ebn nuk kemi marr\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje nga pala p\u00ebrkat\u00ebse. N\u00eb vitin 2008, pas shp\u00ebrthimit t\u00eb nj\u00eb depoje municioni n\u00eb fshatin G\u00ebrdec, Kisha kontribuoi moralisht<\/p>\n<p>dhe materialisht n\u00eb leht\u00ebsimin e vuajtjeve t\u00eb t\u00eb prekurve. Gjithashtu nd\u00ebrtoi kopshtin e shkat\u00ebrruar t\u00eb fshatit Mu\u00e7aj.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_047.jpg\"\/><figcaption>P\u00ebrkujdesje p\u00ebr nd\u00ebrtimin e uj\u00ebsjell\u00ebsve, hapjen e rrug\u00ebve bujq\u00ebsore dhe p\u00ebr zhvillimin e bujq\u00ebsis\u00eb dhe t\u00eb blegtoris\u00eb.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Interesimi yn\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e standardit t\u00eb jetes\u00ebs s\u00eb banor\u00ebve t\u00eb fshatrave u zgjerua n\u00eb nd\u00ebrtimin e rrug\u00ebve rurale (p.sh. n\u00eb zon\u00ebn e Livadhjas\u00eb, Dhrovjan, Dhuvjan, Pepel, Leus\u00eb, P\u00ebrmet, Sh\u00ebn Vlash, Shpat), n\u00eb nd\u00ebrtimin e<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_048.jpg\"\/><figcaption>Ura n\u00eb lagun\u00ebn e Nart\u00ebs, q\u00eb lidhet me ishullin e Zv\u00ebrnecit.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_049.jpg\"\/><figcaption>Shkolla fillore n\u00eb Mesopotam, Delvin\u00eb, pas rikonstruksionit dhe krijimit t\u00eb hap\u00ebsirave t\u00eb reja m\u00ebsimore.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_050.jpg\"\/><figcaption>Shkolla fillore n\u00eb Frashtan t\u00eb Gjirokastr\u00ebs, pas rikonstruksionit.<\/figcaption><\/figure>\n<p>rrjetit elektrik p\u00ebr komuna t\u00eb ndryshme (p.sh. n\u00eb Jergucat, Terihat, Poli\u00e7an, Vodhin\u00eb, Mursi). Gjithashtu, u \u00e7el\u00ebn rrug\u00eb dheu ose t\u00eb shtruara me \u00e7imento n\u00eb mjaft fshatra, u nd\u00ebrtuan k\u00ebnde loj\u00ebrash p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, sheshe dhe ura (Livadhja, Mesopotam, Zv\u00ebrnec). Und\u00ebrtuan ose u riparuan nd\u00ebrtesa shkollore publike (Luz-Kavaj\u00eb, (2), Tiran\u00eb (3), G\u00ebrdec, Ndroq, Fikas dhe Sh\u00ebn Joan Vladimir n\u00eb Elbasan, Mesopotam, Frashtan, Bularat, \u00c7ar\u00e7ov\u00eb, Terihat). Gjithashtu iu ofrua material didaktik Universitetit Bujq\u00ebsor t\u00eb Tiran\u00ebs dhe atij t\u00eb Gjirokastr\u00ebs.<\/p>\n<p>Und\u00ebrtuan shum\u00eb uj\u00ebsjell\u00ebs (p.sh. linja qendrore e uj\u00ebsjell\u00ebsit Dropull, Derani, Goranxi, Klisar, Bularat, shpimi i pusit n\u00eb Aliko, tubacionet e ujit n\u00eb Bulo, Nart\u00eb (7 km), Kisha ofroi edhe shum\u00eb tuba p\u00ebr uj\u00eb n\u00eb mjaft fshatra t\u00eb zonave t\u00eb ndryshme (Dh\u00ebrmi, Zervat, Finiq, Hlomo t\u00eb Pogonit etj.). Gjat\u00ebsia p\u00ebrfundimtare e uj\u00ebsjell\u00ebsit t\u00eb Dhrovjanit, nga burimet m\u00eb t\u00eb af\u00ebrta deri n\u00eb destinacion \u00ebsht\u00eb 5 km, nd\u00ebrsa lart\u00ebsia nga burimet deri n\u00eb depozitat e ujit \u00ebsht\u00eb 430 m. K\u00ebto vepra t\u00eb dobishme publike n\u00eb vende t\u00eb ndryshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb jan\u00eb mbi 100.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_051.jpg\"\/><figcaption>Iniciativa mjedisore dhe aktivitete ekologjike.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_052.jpg\"\/><\/figure>\n<p>t\u00eb vogla. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, funksionojn\u00eb dy kurse p\u00ebr rilindjen e muzik\u00ebs bizantine n\u00eb Shqip\u00ebri dhe, \u00ebsht\u00eb organizuar kori shqiptar i muzik\u00ebs bizantine, i cili ka prezantuar kaseta dhe CD t\u00eb ndryshme me muzik\u00eb bizantine.<\/p>\n<p>Kisha jon\u00eb ka ngritur nj\u00eb atelie t\u00eb restaurimit t\u00eb ikonave. Deri n\u00eb dit\u00ebt tona ajo ka restauruar m\u00eb shum\u00eb se 600 ikona t\u00eb vjetra. Up\u00ebrkujdes p\u00ebr krijimin dhe evidentimin e nj\u00eb brezi t\u00eb ri artist\u00ebsh, duke kultivuar fidanishte p\u00ebr rilindjen e artit tradicional t\u00eb ikonografis\u00eb orthodhokse dhe t\u00eb drugdhendjes. Jan\u00eb me qindra ikona q\u00eb jan\u00eb pikturuar vitet e fundit nga ikonograf\u00ebt e rinj shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>Stacioni radiofonik i p\u00ebrmendur m\u00eb lart \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb. N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb veprimtarive t\u00eb ndryshme p\u00ebr fillimin e mij\u00ebvje\u00e7arit t\u00eb tret\u00eb t\u00eb krishter\u00eb, organizuam simpoziumin shkencor \u00ab2000 vjet art dhe kultur\u00eb kishtare n\u00eb Shqip\u00ebri\u00bb.<\/p>\n<p>N\u00eb Tiran\u00eb u realizua edhe nj\u00eb program kualifikimi p\u00ebr kuadro dhe profesionist\u00eb t\u00eb fush\u00ebs s\u00eb turizmit, duke pasur si objekt prirjet e reja n\u00eb turiz\u00ebm si edhe format e tij alternative, si turizmi kulturor, fetar, agroturizmi dhe ekoturizmi. Nj\u00eb program tjet\u00ebr p\u00ebr krijimin e institucioneve t\u00eb duhura kulturore synon ruajtjen e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore dhe natyrale t\u00eb vendit. P\u00ebrfshin regjistrimin dhe klasifikimin e burimeve kulturore dhe t\u00eb mbart\u00ebsve t\u00eb tyre, si edhe t\u00eb monumenteve t\u00eb bukuris\u00eb natyrore, formimin e nj\u00eb baze t\u00eb dh\u00ebnash (database) p\u00ebr krijimin e hart\u00ebs kulturore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Veprimtaria e Kish\u00ebs Orthodhokse \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur nga kuadro t\u00eb aft\u00eb lokal\u00eb dhe nga nj\u00eb grup i vog\u00ebl \u00abbashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebsh n\u00eb Zotin\u00bb t\u00eb ardhur nga jasht\u00eb, numri i t\u00eb cil\u00ebve l\u00ebviz n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme nga 3 deri n\u00eb 5 klerik\u00eb dhe 5-8 laik\u00eb &#8211; burra dhe gra [10] . (Duhet t\u00eb n\u00ebnvizohet fakti se ka me qindra t\u00eb huaj q\u00eb punojn\u00eb n\u00eb komunitetet e tjera fetare).<\/p>\n<h3>P\u00cbRMES SPROVAVE<\/h3>\n<p>P\u00ebrpjekjet e gjata 22 vje\u00e7are dhe vepra e shumanshme, q\u00eb u skicua n\u00eb k\u00ebto faqe, u realizua p\u00ebrmes sprovave t\u00eb ndryshme. Nj\u00ebzet e dy vitet e fundit, Shqip\u00ebria kaloi n\u00ebp\u00ebr shum\u00eb vuajtje dhe \u00e7do p\u00ebrpjekje krijuese k\u00ebrkonte nj\u00eb mund t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb. N\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arm e 1990-\u00ebs, jeta n\u00eb vend ishte e mbushur me privime. V\u00ebshtir\u00ebsi sa i takon strehimit, (Kisha nuk dispononte asnj\u00eb dhom\u00eb t\u00eb saj\u00ebn), mungesa n\u00eb furnizimin me uj\u00eb, ngrohje, energji elektrike, v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb furnizimin me gj\u00ebrat m\u00eb t\u00eb domosdoshme t\u00eb jet\u00ebs. Infrastruktur\u00eb jo e plot\u00eb, p\u00ebr sa i takon sekretaris\u00eb &#8211; nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb jemi t\u00eb detyruar t\u00eb p\u00ebrdorim tri gjuh\u00eb, shqip, greqisht dhe anglisht. Mund\u00ebsi ekonomike shum\u00eb t\u00eb kufizuara. V\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar, rrjeti rrugor ndodhej n\u00eb gjendje t\u00eb mjeruar, udh\u00ebtimi drejt fshatrave t\u00eb larg\u00ebt ishte nj\u00eb st\u00ebrmundim i v\u00ebrtet\u00eb. Fjetja gjat\u00eb net\u00ebve b\u00ebhej n\u00eb streha t\u00eb l\u00ebna pas dore dhe n\u00eb krevate me susta t\u00eb prishura. Nga viti 1991 deri m\u00eb 1996, duke qen\u00eb episkopi i vet\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, isha n\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb vazhdueshme gjat\u00eb gjith\u00eb vitit, duke p\u00ebrshkuar jo vet\u00ebm arteriet kryesore t\u00eb komunikimit t\u00eb mbushura me gropa, por edhe krahina me rrug\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb fshatra t\u00eb larg\u00ebt orthodhoks\u00eb. N\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, kjo gj\u00eb vijoi edhe n\u00eb vitet e m\u00ebvonshme.<\/p>\n<p>Le t\u00eb m\u00eb lejohet k\u00ebtu t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb parantez\u00eb disi m\u00eb personale. Mb\u00ebrrita n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb mosh\u00ebn 62 vje\u00e7are, pas nj\u00eb sh\u00ebrbimi t\u00eb gjat\u00eb hierapostolik n\u00eb Afrik\u00eb. Tensioni i pun\u00ebs<\/p>\n<p>tep\u00ebr t\u00eb mundimshme shum\u00ebvje\u00e7are ishte e natyrshme t\u00eb shkaktonte probleme t\u00eb ndryshme t\u00eb sh\u00ebndetit (kriza t\u00eb astm\u00ebs, operacione t\u00eb kataraktit, t\u00eb retin\u00ebs, p\u00ebr heqjen e kancerit t\u00eb tiroides, heqjen e prostat\u00ebs, etj.). Me hirin e Per\u00ebndis\u00eb dhe trajtimin e shk\u00eblqyer terapeutik [11] sh\u00ebndeti rikthehej n\u00eb gjendjen e m\u00ebparshme dhe p\u00ebrpjekja vijonte me ritme intensive. P\u00ebrvoja e apostull Pavlit u b\u00eb e kuptueshme n\u00eb saj\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetimit: \u00abDhe m\u00eb tha (Per\u00ebndia), hiri im t\u00eb mjafton, se fuqia ime p\u00ebrsoset n\u00eb dob\u00ebsi\u00bb (2Kor.12:9).<\/p>\n<p>1992. \u00abSelia\u00bb e Kryepiskopat\u00ebs s\u00eb Tiran\u00ebs.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_053.jpg\"\/><figcaption>Dy apartamente t\u00eb vegj\u00ebl u p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebr 4 vjet p\u00ebr zyr\u00eb, banim dhe ambiente pune p\u00ebr Kryepiskopin dhe tre bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Paralelisht me k\u00ebto v\u00ebshtir\u00ebsi objektive, n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndry-<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_054.jpg\"\/><figcaption>N\u00eb periudha sprovash&#8230; N\u00eb qeli, n\u00eb sofit\u00ebn e Kryepiskopat\u00ebs.<\/figcaption><\/figure>\n<p>shme, ve\u00e7an\u00ebrisht kur n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet midis Greqis\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb shfaqeshin re, botoheshin artikuj fyes me shum\u00eb akuza t\u00eb pabaza dhe k\u00ebrc\u00ebnime kund\u00ebr Kryepiskopit. Shkaku kryesor ishte origjina e tij greke dhe gjoja prania e tij e rrezikshme n\u00eb vend, p\u00ebr shkak t\u00eb cenimit t\u00eb interesave shqiptare. N\u00eb disa raste, kur shtremb\u00ebrimi i ngjarjeve kalonte \u00e7do cak, u desh t\u00eb p\u00ebrgjigjemi. Por n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb tyre hesht\u00ebm, duke pasur sigurin\u00eb se e v\u00ebrteta e jet\u00ebs dhe e vepr\u00ebs son\u00eb, ishte p\u00ebrgjigjja m\u00eb e mir\u00eb. Antidoti m\u00eb i vlefsh\u00ebm ndaj k\u00ebtyre sulmeve shpif\u00ebse dhe p\u00ebrndjekjeve t\u00eb shum\u00ebllojta ishte k\u00ebshilla e brendshme dhe p\u00ebrvoja shpirt\u00ebrore: \u00abT\u00eb t\u00eb mjaftoj\u00eb Per\u00ebndia\u00bb si edhe njohja e kontributit nga shumica d\u00ebrrmuese e popullit, pavar\u00ebsisht bindjeve fetare dhe politike. G\u00ebzimin dhe k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr zhvillimin e Kish\u00ebs e shpreh\u00ebn edhe drejtuesit e Kryepiskopat\u00ebs Shqip-<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_055.jpg\"\/><figcaption>N\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arin e 1990-\u00ebs, vendi vuante tmerr\u00ebsisht nga mungesa e infrastruktur\u00ebs rrugore<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_056.jpg\"\/><\/figure>\n<p>tare t\u00eb Amerik\u00ebs (at\u00eb Arthur Liolin dhe Kryepiskopi Nikon Liolin). Ky i fundit erdhi personalisht n\u00eb nj\u00ebzetvjetorin e zgjedhjes s\u00eb Kryepiskopit dhe shprehu vler\u00ebsimin e madh p\u00ebr kontributin e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm kishtar.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, nuk munguan edhe shum\u00eb nderime publike, si p.sh., shpallja \u00abQytetar Nderi\u00bb i Tiran\u00ebs dhe i Kor\u00e7\u00ebs, shpallja \u00abDoktor Nderi\u00bb nga Universiteti i Kor\u00e7\u00ebs, marrja e dekorat\u00ebs \u00abGjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu\u00bb e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (1.4.2010), nga Presidenti i vendit z. Bamir Topi me motivacionin:<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr kontributin dhe veprimtarin\u00eb e vyer n\u00eb ringjalljen e besimit shpirt\u00ebror dhe shpres\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb t\u00eb ardhme m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, p\u00ebr ringritjen e institucioneve t\u00eb kultit, si dhe p\u00ebr forcimin e pasurimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb harmonis\u00eb, toleranc\u00ebs dhe bashk\u00ebjetes\u00ebs nd\u00ebrfetare t\u00eb popullit shqiptar\u00bb.<\/p>\n<p>Gjithashtu Kryeministri i vendit, Prof. Dr. Sali Berisha, protagonist i jet\u00ebs politike gjat\u00eb nj\u00ebzetvje\u00e7arit t\u00eb fundit, n\u00eb Pashk\u00ebn e vitit 2013, deklaroi publikisht p\u00ebrpara t\u00eb gjitha masmediave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: \u00ab\u00cbsht\u00eb nj\u00eb rast i ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr mua t\u2019i shpreh edhe nj\u00eb her\u00eb tjet\u00ebr Fortlumturis\u00eb s\u00eb Tij, Kryepiskopit t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Anastas Janullatosit mir\u00ebnjohjen m\u00eb t\u00eb thell\u00eb, vler\u00ebsimin maksimal p\u00ebr vepr\u00ebn q\u00eb ka kryer p\u00ebr Ngjalljen e Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe jo vet\u00ebm, por edhe p\u00ebr p\u00ebrkushtimin e tij t\u00eb madh p\u00ebr t\u00eb ndihmuar Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha fushat \u00bb.<\/p>\n<p>Nj\u00ebkoh\u00ebsisht p\u00ebrpjekja hierapostolike n\u00eb Shqip\u00ebri, pati nj\u00eb njohje shum\u00eb t\u00eb gjer\u00eb kishtare. Po kufizohemi t\u00eb p\u00ebrmendim vet\u00ebm T\u00ebr\u00ebshenjt\u00ebrin\u00eb e Tij, Patriarkun Ekumenik, Vartholomeun I, i cili n\u00eb letr\u00ebn e Tij me rastin e nj\u00ebzetvjetorit t\u00eb sh\u00ebrbimit n\u00eb Shqip\u00ebri (24.6.2012), do t\u00eb shprehej:<\/p>\n<p>\u201c Nga ana e Kish\u00ebs M\u00ebm\u00eb e t\u00eb Madhe t\u00eb Krishtit, Patriarkan\u00ebs Ekumenike, dhe t\u00eb Modestis\u00eb son\u00eb personalisht, kemi ndjekur e<\/p>\n<p>ndjekim me shum\u00eb admirim vepr\u00ebn kolosale, t\u00eb mundimshme e t\u00eb suksesshme n\u00eb gjith\u00e7ka t\u00eb Fortlumturis\u00eb Suaj fort t\u00eb dashur e fort t\u00eb shtrenjt\u00eb p\u00ebr ne&#8230; Brenda nj\u00eb 20-vje\u00e7ari v\u00ebrtet t\u00eb trazuar e vendimtar t\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbese dhe blatimi kryepiskopal t\u00eb Fortlumturis\u00eb Suaj t\u00eb p\u00ebrnderuar, nj\u00ebz\u00ebri t\u00eb pranuar si flijimtar, Hiri Hyjnor bekoi p\u00ebrpjekjet Tuaja, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb send\u00ebrtohet me an\u00ebn e Tij ngjallja me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb prej s\u00eb vdekurish e Kish\u00ebs s\u00eb persekutuar Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e cila p\u00ebr njeriun ishte e vdekur&#8230;<\/p>\n<p>Veprat e kryera brenda nj\u00eb kohe t\u00eb shkurt\u00ebr kap\u00ebrcejn\u00eb deri edhe mund\u00ebsit\u00eb e qeveris\u00eb s\u00eb nj\u00eb shteti&#8230; aq sa mund t\u00eb thot\u00eb dikush se p\u00ebrparimi i sh\u00ebnuar n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb se p\u00ebrparimi i t\u00eb gjitha Kishave t\u00eb tjera Orthodhokse simotra. Pohojm\u00eb se n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb kryer nj\u00eb ngjallje, sinonimike me emrin e p\u00ebrnderuar t\u00eb Fortlumturis\u00eb Suaj, si dhe nj\u00eb Mrekulli, Mrekullia e Hirit dhe M\u00ebshir\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb&#8230;<\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb e Kish\u00ebs Orthodhokse do t\u00eb mbetet padyshim e gdhendur me shkronja t\u00eb arta, si shembull i ndritur dhe udh\u00ebrr\u00ebfyes, rilindja nga shkrumbi e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb&#8230; \u00bb.<\/p>\n<p>Por, kryesisht, ajo q\u00eb shp\u00ebrb\u00ebnte \u00e7do lloj hidh\u00ebrimi dhe trishtimi t\u00eb shkaktuar prej sulmeve t\u00eb padrejta dhe shpifjeve keqdash\u00ebse, ishte siguria e qart\u00eb q\u00eb na dha Krishti: \u00abT\u00eb lumur jeni ju, kur t\u2019ju posht\u00ebrojn\u00eb e t\u2019ju p\u00ebrndjekin, e t\u00eb thon\u00eb kund\u00ebr jush \u00e7do fjal\u00eb t\u00eb keqe me g\u00ebnjeshtra p\u00ebr shkakun tim\u00bb (Matth.5:11). Edija shum\u00eb mir\u00eb se gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ndodhesha n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr hir t\u00eb dashuris\u00eb s\u00eb Tij, q\u00eb t\u2019i sh\u00ebrbeja nj\u00eb populli q\u00eb p\u00ebr dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb i kishin b\u00ebr\u00eb padrejt\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha, duke e privuar edhe nga e drejta p\u00ebr t\u00eb besuar te Per\u00ebndia, p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar lirin\u00eb dhe dashurin\u00eb e Tij.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_057.jpg\"\/><figcaption>PROBLEMI I AUTONOMIS\u00cb EKONOMIKE isha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb ka qen\u00eb<\/figcaption><\/figure>\n<p>gjithmon\u00eb e varf\u00ebr. Por m\u00eb tep\u00ebr, gjat\u00eb persekutimit t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb, iu konfiskua e t\u00ebr\u00eb pasuria e tundshme dhe e patundshme, q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebrb\u00ebhej nga toka bujq\u00ebsore. Edhe pse kan\u00eb kaluar 23 vjet demokraci n\u00eb Shqip\u00ebri, shteti i ka kthyer Kish\u00ebs fare pak nga pronat e saj. T\u00eb gjitha veprat investuese q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb Kisha u mb\u00ebshtet\u00ebn n\u00eb dhuratat bujare t\u00eb shum\u00eb milion\u00eb eurove, t\u00eb ardhura nga burime t\u00eb ndryshme, tek t\u00eb cilat u drejtuam p\u00ebr t\u00eb siguruar financimin e programeve konkrete. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr p\u00ebrkujdesjen e mrekullueshme t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe jemi thell\u00ebsisht mir\u00ebnjoh\u00ebs ndaj bamir\u00ebsve dhe dhuruesve, ndaj miqve t\u00eb njohur e t\u00eb panjohur, q\u00eb na kan\u00eb mb\u00ebshtetur me besimin dhe dashurin\u00eb e tyre. Si shembull, mund t\u00eb p\u00ebrmendim testamentin e avokatit P. K. nga Athina, i cili e dhuroi t\u00ebr\u00eb pasurin\u00eb e tij (rreth 3 milion\u00eb euro) p\u00ebr vepr\u00ebn shpirt\u00ebrore dhe filantropike t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Pa k\u00ebt\u00eb mb\u00ebshtetje mahnit\u00ebse t\u00eb t\u00eb lartp\u00ebrmendurve, do t\u00eb ishte e pamundur t\u00eb kryhej jo vet\u00ebm vepra e jasht\u00ebzakonshme nd\u00ebrtuese dhe sociale e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por as edhe t\u00eb p\u00ebrballoheshin shpenzimet m\u00eb elementare funksionale.<\/p>\n<p>Personat e pun\u00ebsuar me rrog\u00eb n\u00eb sektor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm dhe n\u00eb institucionet e Kish\u00ebs son\u00eb jan\u00eb mbi 750 vet\u00eb (v. 2012) dhe qindra t\u00eb tjer\u00eb punojn\u00eb n\u00eb vepra nd\u00ebrtuese dhe programe me afat t\u00eb kufizuar. Qendra Diagnostike \u00abUngji-<\/p>\n<p>ll\u00ebzimi\u00bb mbulon shpenzimet e saj funksionale (jo ato p\u00ebr investime) me vet\u00ebfinancim. Gjithashtu, mbulohen pjes\u00ebrisht nga t\u00eb ardhurat e tyre shpenzimet baz\u00eb funksionale t\u00eb shkollave n\u00eb Tiran\u00eb, Durr\u00ebs, Gjirokast\u00ebr, Kor\u00e7\u00eb, dhe t\u00eb Universitetit \u00abLogos\u00bb.<\/p>\n<p>Pra, autonomia ekonomike ka r\u00ebnd\u00ebsi jetike p\u00ebr rrug\u00ebtimin n\u00eb t\u00eb ardhmen t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Kishat dhe nd\u00ebrtesat kishtare, t\u00eb cilat u nd\u00ebrtuan apo u blen\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb sigurisht element\u00eb pasuror\u00eb t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie dhe vlere tep\u00ebr t\u00eb madhe, por n\u00eb thelb nuk sjellin t\u00eb ardhura. Burimet e q\u00ebndrueshme financiare p\u00ebr mbulimin e rrogave t\u00eb klerik\u00ebve jan\u00eb 40% nga t\u00eb ardhurat e kishave dhe fitimet neto nga punishtja e qirinjve. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, u krijuan mb\u00ebshtetje t\u00eb reja ekonomike (duke bler\u00eb toka, prona t\u00eb patundshme dhe u organizuan ferma t\u00eb vogla bujq\u00ebsore). Nga viti 2011, Qeveria e Shqip\u00ebris\u00eb vendosi t\u2019i ndihmoj\u00eb ekonomikisht komunitetet fetare t\u00eb njohura ligj\u00ebrisht dhe i vuri n\u00eb dispozicion Kish\u00ebs son\u00eb rreth 140.000 euro n\u00eb vit, shum\u00eb e cila mund t\u00eb mbuloj\u00eb rrogat e nj\u00eb numri t\u00eb kufizuar punonj\u00ebsish laik\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr dy muaj. Si p\u00ebrfundim, k\u00ebto p\u00ebrpjekje p\u00ebr gjetjen e burimeve financiare vend\u00ebse mbulojn\u00eb nj\u00eb sasi t\u00eb vog\u00ebl nga shpenzimet bazike funksionale. Si rrjedhoj\u00eb, \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm shqet\u00ebsimi n\u00eb lidhje me mbijetes\u00ebn e aktiviteteve t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, u themelua (tetor 2011) shoq\u00ebria \u00abEnergjia Ekologjike\u00bb me q\u00ebllim shfryt\u00ebzimin e burimeve t\u00eb energjis\u00eb s\u00eb rinovueshme &#8211; konkretisht merret me nd\u00ebrtimin dhe funksionimin e dy centraleve hidro-elektrike. Realizimi i k\u00ebtij programi me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb madhe, shpresojm\u00eb ta b\u00ebj\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb edhe ekonomikisht t\u00eb m\u00ebvet\u00ebsishme, q\u00eb t\u00eb sigurohet vazhdimi i vepr\u00ebs s\u00eb saj shpirt\u00ebrore e sociale shum\u00ebdimensionale.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto p\u00ebrkujdesje po vazhdojn\u00eb me besim n\u00eb fjal\u00ebn e Krishtit, Kreut t\u00eb Kish\u00ebs: \u00abK\u00ebrkoni m\u00eb p\u00ebrpara mbret\u00ebrin\u00eb e Per\u00ebndis\u00eb, dhe drejt\u00ebsin\u00eb e tij; dhe k\u00ebto t\u00eb gjitha do t\u2019ju shtohen juve\u00bb (Matth 6:33).<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_058.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_059.jpg\"\/><figcaption>Udh\u00ebheq\u00ebsit fetar\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (2009).<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_060.jpg\"\/><figcaption>Nderimi m\u00eb i lart\u00eb \u00abGjergj Kastrioti Sk\u00ebnderbeu\u00bb nga ish Presidenti i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, z. Bamir Topi, p\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsit fetar\u00eb t\u00eb vendit (2010).<\/figcaption><\/figure>\n<h3>MARR\u00cbDH\u00cbNIET<\/h3>\n<h3>ME KOMUNITETET E TJERA FETARE<\/h3>\n<p>Panorama fetare e Shqip\u00ebris\u00eb paskomuniste, brenda s\u00eb cil\u00ebs zhvillohet Kisha Orthodhokse, nuk \u00ebsht\u00eb aspak e thjesht\u00eb. Rikthimi i liris\u00eb fetare n\u00eb vend nuk do t\u00eb thot\u00eb se t\u00eb gjith\u00eb shqiptar\u00ebt u b\u00ebn\u00eb njer\u00ebz fetar\u00eb dhe u kthyen n\u00eb komunitetet fetare, n\u00eb t\u00eb cilat b\u00ebnin pjes\u00eb familjet e tyre. Shum\u00eb kan\u00eb mbetur krejt\u00ebsisht indiferent\u00eb. Nj\u00eb num\u00ebr i madh familjesh jan\u00eb krijuar nga martesa t\u00eb p\u00ebrziera. \u00cbsht\u00eb interesant fakti se n\u00eb shekujt e par\u00eb, kur krishterimi mbizot\u00ebroi n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb vendit, mjaft popullsi t\u00eb zonave malore, mbet\u00ebn kripto-idhujtar\u00eb. N\u00eb shekujt e fundit, gjat\u00eb koh\u00ebzgjatjes s\u00eb pushtimit osmano-islamik, shum\u00eb u b\u00ebn\u00eb kripto t\u00eb krishter\u00eb. Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb persekutimit ateist, nuk munguan ata q\u00eb mbet\u00ebn kriptofetar\u00eb. N\u00eb epok\u00ebn moderne t\u00eb rip\u00ebrjetimit t\u00eb ndjesis\u00eb fetare, nj\u00eb num\u00ebr i madh qytetar\u00ebsh parap\u00eblqejn\u00eb t\u00eb deklarohen, haptazi ose fshehurazi, \u00abafetar\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p>N\u00eb realitetin multifetar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe n\u00eb atmosfer\u00ebn e shekullarizuar t\u00eb saj, Kisha Orthodhokse, nga fillimi i periudh\u00ebs demokratike, ka qen\u00eb n\u00eb radh\u00ebt e para t\u00eb p\u00ebrpjekjes p\u00ebr bashkekzistenc\u00eb t\u00eb komuniteteve t\u00eb ndryshme fetare dhe t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb parap\u00eblqejn\u00eb t\u00eb vet\u00ebp\u00ebrcaktohen si agnostik\u00eb ose ateist\u00eb. Luajt\u00ebm rol par\u00ebsor n\u00eb themelimin e \u00abShoq\u00ebris\u00eb Biblike Nd\u00ebrkonfesionale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb, p\u00ebr p\u00ebrkthimet e reja t\u00eb teksteve biblike n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. N\u00eb marr\u00ebdh\u00eb-<\/p>\n<p>niet harmonike midis orthodhoks\u00ebve dhe romanokatolik\u00ebve kontribuoi edhe fakti se pas nd\u00ebrhyrjeve t\u00eb ve\u00e7anta, u shmang rithemelimi i Uniatizmit n\u00eb Shqip\u00ebri. Gjithashtu kontributi orthodhoks ishte p\u00ebrcaktues edhe n\u00eb krijimin e \u00abK\u00ebshillit Nd\u00ebrfetar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb, n\u00eb t\u00eb cilin marrin pjes\u00eb komunitetet tradicionale fetare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (mysliman\u00ebt: sunit\u00eb dhe bektashinj; t\u00eb krishter\u00ebt: orthodhoks\u00eb, romanokatolik\u00eb dhe protestant\u00eb) dhe i cili u b\u00eb an\u00ebtar i Organizmit Mbar\u00ebbot\u00ebror t\u00eb Feve p\u00ebr Paqen (Religion for Peace).<\/p>\n<p>P\u00ebrgjith\u00ebsisht, jemi t\u00eb bindur se fuqizimi moral dhe shpirt\u00ebror, q\u00eb e ofron kultivimi i jet\u00ebs s\u00eb sh\u00ebndetshme fetare, kontribuon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb vendimtare n\u00eb p\u00ebrparimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare. Iu shmang\u00ebm \u00e7do lloj armiq\u00ebsie, direkte ose indirekte, apo kund\u00ebrv\u00ebnieje me \u00e7do lloj grupimi fetar ose t\u00eb nj\u00eb lloji tjet\u00ebr. Nga momenti i par\u00eb, shpall\u00ebm se n\u00eb personin e \u00e7do njeriu, pavar\u00ebsisht se \u00e7far\u00eb beson ai, apo n\u00ebse beson apo jo, ne dallojm\u00eb v\u00ebllain dhe e trajtojm\u00eb at\u00eb me nj\u00eb respekt dhe dashuri t\u00eb sinqert\u00eb. Mb\u00ebshtet\u00ebm nxeht\u00ebsisht jo vet\u00ebm toleranc\u00ebn mes njer\u00ebzve dhe toleranc\u00ebn fetare, por edhe nevoj\u00ebn e bashk\u00ebpunimit midis komuniteteve fetare dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb mbar\u00eb njer\u00ebzve me vullnet t\u00eb mir\u00eb, pavar\u00ebsisht pozicionimeve ideologjike, p\u00ebr zhvillimin e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, paqes dhe reciprocitetit.<\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebr t\u00eb krishtera dhe nd\u00ebrfetare<\/p>\n<p>Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb, zuri shum\u00eb shpejt vendin e saj edhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn nd\u00ebrkishtare. Ajo merr pjes\u00eb aktivisht n\u00eb veprimtarit\u00eb e Kishave t\u00eb tjera Orthodhokse n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet. Unjoh dhe u b\u00eb an\u00ebtare e rregullt e Konferenc\u00ebs s\u00eb Kishave Evropiane, an\u00ebtare e K\u00ebshillit Bot\u00ebror<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_061.jpg\"\/><figcaption>Udh\u00ebheq\u00ebsit e Kishave Orthodhokse gjat\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore.<\/figcaption><\/figure>\n<p>t\u00eb Kishave, si dhe e Organizmit Nd\u00ebrfetar Global \u00abFet\u00eb p\u00ebr Paqen\u00bb (Kryepiskopi \u00ebsht\u00eb zgjedhur Z\u00ebvend\u00ebspresident i organizmit t\u00eb par\u00eb, President i t\u00eb dytit dhe President nderi i t\u00eb tretit.<\/p>\n<p>N\u00eb periudhat e konfrontimeve t\u00eb brendshme socio-politike n\u00eb Shqip\u00ebri, si dhe t\u00eb tensioneve me vendet fqinje, Kisha Orthodhokse, besnike ndaj \u00absh\u00ebrbes\u00ebs s\u00eb pajtimit\u00bb t\u00eb caktuar nga Per\u00ebndia (2 Kor. 5:18), mori iniciativa serioze dhe ndihmoi n\u00eb zbutjen e krizave; ve\u00e7 t\u00eb tjerash, ajo merr pjes\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr bashk\u00ebpunim paq\u00ebsor dhe solidaritet n\u00eb Evrop\u00ebn Juglindore.<\/p>\n<p>P\u00ebrtej perspektiv\u00ebs ballkanike dhe evropiane, Kisha e Shqip\u00ebris\u00eb v\u00ebshtron n\u00eb nj\u00eb vizion biblik, ekumenik, q\u00eb p\u00ebrqafon me respekt dhe dashuri mbar\u00eb bot\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebn Vet\u00eb<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_062.jpg\"\/><figcaption>Kryepiskopi i Shqip\u00ebris\u00eb, Anastasi, fol\u00ebs kryesor n\u00eb \u00e7eljen e Asambles\u00eb s\u00eb 9-t\u00eb t\u00eb K\u00ebshillit Bot\u00ebror t\u00eb Kishave (WCC), Porto Alegre, Brazil, shkurt 2006.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_063.jpg\"\/><figcaption>K\u00ebshilli Qendror i Konferenc\u00ebs s\u00eb Kishave Europiane (C.E.C.), maj 2006.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Krishti e ka lart\u00ebsuar, \u00e7liruar dhe ndri\u00e7uar me Kryqin dhe Ngjalljen e Tij.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb epok\u00eb pasigurie dhe paqart\u00ebsish, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb fuqizoi besimin, dashurin\u00eb, shpres\u00ebn e popullit orthodhoks dhe n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi t\u00eb mbar\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare. Si\u00e7 njihet gjer\u00ebsisht, me pranin\u00eb dhe aktivitetin e saj, gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebtyre viteve t\u00eb jet\u00ebs demokratike (1991 e n\u00eb vazhdim), kontribuoi n\u00eb rind\u00ebrtimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm, n\u00eb zhvillimin shpirt\u00ebror dhe social t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebt e par\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb, Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb vuajti dhe u k\u00ebrc\u00ebnua nga armiq\u00ebsit\u00eb dhe kund\u00ebrshtit\u00eb e brendshme. N\u00eb fund t\u00eb k\u00ebtij shekulli, jetoi intensivisht p\u00ebrvoj\u00ebn dhe sigurin\u00eb se \u00abdyert e Hadhit nuk do t\u00eb ken\u00eb fuqi p\u00ebrmbi t\u00eb\u00bb (Matth. 16:18). N\u00eb fillimet e shekullit t\u00eb 21-t\u00eb, g\u00ebzon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb paskale nj\u00eb lul\u00ebzim n\u00eb mbar\u00eb shprehjet e jet\u00ebs s\u00eb saj, duke kontribuuar n\u00eb progresin e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe n\u00eb d\u00ebshmin\u00eb e p\u00ebrgjithshme t\u00eb Orthodhoksis\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e sotme.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_064.jpg\"\/><\/figure>\n<h3>P\u00cbR INFORMACIONE SHTES\u00cb<\/h3>\n<p>Botime t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb:<\/p>\n<p>Restaurimi i monumenteve t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri, bot. Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, Tiran\u00eb 2005 (botuar, gjithashtu, n\u00eb anglisht dhe greqisht).<\/p>\n<p>K\u00ebrkim, Revist\u00eb shkencore periodike 4-mujore e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, nr. 1-10 (20092012).<\/p>\n<p>Ngjallja, Gazeta e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, vit. 1992-2012.<\/p>\n<p>2000 Years Christian Art and Culture in Albania, International Symposium organized by the Albanian Orthodox Autocephalous Church (Tirana 16-18 Nov. 2000), Tirana 2006.<\/p>\n<p>Vepra nd\u00ebrtuese e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb gjat\u00eb viteve 1992-2012, bot. Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, v\u00ebll. I-r\u00eb, Tiran\u00eb 2012 (botim trigjuh\u00ebsh: shqip, greqisht dhe anglisht).<\/p>\n<p>Kalendari Orthodhoks, vit. 1995-2012 (me material fotografik), bot. Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>\u0391\u03bd\u03b1\u03c3\u03c4\u03b1\u03c3\u03af\u03bf\u03c5 (\u0393\u03b9\u03b1\u03bd\u03bd\u03bf\u03c5\u03bb\u03ac\u03c4\u03bf\u03c5), \u0391\u03c1\u03c7\u03b9\u03b5\u03c0\u03b9\u03c3\u03ba\u03cc\u03c0\u03bf\u03c5 \u0391\u03bb\u03b2\u03b1\u03bd\u03af\u03b1\u03c2, \u00ab\u03a0\u03b1\u03c1\u03ac\u03b4\u03bf\u03c3\u03b7 \u03ba\u03b1\u03af \u03cc\u03c1\u03b1\u03bc\u03b1 \u03b5\u03b9\u03c1\u03b7\u03bd\u03b9\u03ba\u03ae\u03c2 \u03c3\u03c5\u03bd\u03c5\u03c0\u03ac\u03c1\u03be\u03b5\u03c9\u03c2 \u03c4\u03c9\u03bd \u03b8\u03c1\u03b7\u03c3\u03ba\u03b5\u03c5\u03c4\u03b9\u03ba\u03ce\u03bd \u03ba\u03bf\u03b9\u03bd\u03bf\u03c4\u03ae\u03c4\u03c9\u03bd \u03c3\u03c4\u03ae\u03bd \u0391\u03bb\u03b2\u03b1\u03bd\u03af\u03b1\u00bb, \u03a0\u03c1\u03b1\u03ba\u03c4\u03b9\u03ba\u03ac \u03c4\u03ae\u03c2 \u0391\u03ba\u03b1\u03b4\u03b7\u03bc\u03af\u03b1\u03c2 \u0391\u03b8\u03b7\u03bd\u03ce\u03bd, v\u00ebll. 68 (1993), fq. 492-511.<\/p>\n<p>, \u00ab\u039c\u03b9\u03ac \u0395\u03ba\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03af\u03b1 \u03c3\u03ad \u03bc\u03b1\u03ba\u03c1\u03bf\u03c7\u03c1\u03cc\u03bd\u03b9\u03bf \u03c0\u03bf\u03bb\u03cd\u03c4\u03c1\u03bf\u03c0\u03bf \u03b4\u03b9\u03c9\u03b3\u03bc\u03cc\u00bb, \u0395\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03b7\u03bc\u03bf\u03bd\u03b9\u03ba\u03ae \u0395\u03c0\u03b5\u03c4\u03b7\u03c1\u03af\u03b4\u03b1 \u0398\u03b5\u03bf\u03bb\u03bf\u03b3\u03b9\u03ba\u03ae\u03c2 \u03a3\u03c7\u03bf\u03bb\u03ae\u03c2, v\u00ebll. VI-t\u00eb, \u0398\u03b5\u03c3\u03c3\u03b1\u03bb\u03bf\u03bd\u03af\u03ba\u03b7 1996, fq. 28-48.<\/p>\n<p>, \u00ab\u0395\u03ba\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03af\u03b1 \u03c4\u03ae\u03c2 \u0391\u03bb\u03b2\u03b1\u03bd\u03af\u03b1\u03c2, \u038a\u03c3\u03c4\u03bf\u03c1\u03b9\u03ba\u03ae-\u03c0\u03bd\u03b5\u03c5\u03bc\u03b1\u03c4\u03b9\u03ba\u03ae<\/p>\n<p>\u03c0\u03b1\u03c1\u03ac\u03b4\u03bf\u03c3\u03b7\u00bb, \u038c \u0398\u03b7\u03c3\u03b1\u03c5\u03c1\u03cc\u03c2 \u03c4\u03ae\u03c2 \u2019\u039f\u03c1\u03b8\u03bf\u03b4\u03bf\u03be\u03af\u03b1\u03c2 2000. \u0399\u03c3\u03c4\u03bf\u03c1\u03af\u03b1, \u03bc\u03bd\u03b7\u03bc\u03b5\u03af\u03b1, \u03c4\u03ad\u03c7\u03bd\u03b7, v\u00ebll. II-t\u00eb, bot. \u0395\u03ba\u03b4\u03bf\u03c4\u03b9\u03ba\u03ae \u0391\u03b8\u03b7\u03bd\u03ce\u03bd, \u0391\u03b8\u03ae\u03bd\u03b1 2000, fq. 486-506.<\/p>\n<p>, \u03a3\u03c4\u03ae\u03bd \u0391\u03bb\u03b2\u03b1\u03bd\u03af\u03b1. \u03a3\u03c4\u03b1\u03c5\u03c1\u03cc\u03c2 \u03ba\u03b1\u03af \u0391\u03bd\u03ac\u03c3\u03c4\u03b1\u03c3\u03b7, bot. \u039b\u03b9\u03b2\u03ac-<\/p>\n<p>\u03bd\u03b7, \u0391\u03b8\u03ae\u03bd\u03b1 2011.<\/p>\n<p>Beduli Dh., Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb gjer n\u00eb vitin 1944, bot. I, KOASh, Tiran\u00eb 1992.<\/p>\n<p>\u0393\u03bb\u03b1\u03b2\u03af\u03bd\u03b1 \u0386\u03c0., \u03a4\u03cc \u0391\u03cd\u03c4\u03bf\u03ba\u03ad\u03c6\u03b1\u03bb\u03bf\u03bd \u03c4\u03ae\u03c2 \u03b5\u03bd \u0391\u03bb\u03b2\u03b1\u03bd\u03af\u03b1 \u039f\u03c1\u03b8\u03bf\u03b4\u03cc\u03be\u03bf\u03c5 \u0395\u03ba\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03af\u03b1\u03c2 \u03b5\u03c0\u03af \u03c4\u03ae \u03b2\u03ac\u03c3\u03b5\u03b9 \u03ac\u03bd\u03b5\u03ba\u03b4\u03cc\u03c4\u03c9\u03bd \u03b5\u03b3\u03b3\u03c1\u03ac\u03c6\u03c9\u03bd, \u0399\u03c9\u03ac\u03bd\u03bd\u03b9\u03bd\u03b1 1978, 2 1998.<\/p>\n<p>Dhamo, Dh., La peinture murale du Moyen Age en Albanie, Tiran\u00eb 1974.<\/p>\n<p>Forest J., The Resurrection of the Church of Albania, WCC, Geneva 2002.<\/p>\n<p>Hoppe Lynette, Resurrection. The Orthodox Autocephalous Church of Albania 1991-2003, Ngjallja, Tirana 2004.<\/p>\n<p>Meksi A., Arkitektura fetare n\u00eb Shqip\u00ebri, Tiran\u00eb 1983.<\/p>\n<p>\u039d\u03b9\u03ba\u03bf\u03bb\u03b1\u0390\u03b4\u03bf\u03c5 \u0388.\u038a., \u039f\u03af \u03ba\u03c1\u03c5\u03c0\u03c4\u03bf\u03c7\u03c1\u03b9\u03c3\u03c4\u03b9\u03b1\u03bd\u03bf\u03af \u03c4\u03ae\u03c2 \u03a3\u03c0\u03b1\u03b8\u03af\u03b1\u03c2 (\u03ac\u03c1\u03c7\u03ad\u03c2 18 \u03bf\u03c5 \u03b1\u03af. &#8211; 1912), \u0399\u03c9\u03ac\u03bd\u03bd\u03b9\u03bd\u03b1 1979.<\/p>\n<p>\u039f\u03b9\u03ba\u03bf\u03bd\u03cc\u03bc\u03bf\u03c5 \u0398., \u0389 \u038c\u03c1\u03b8\u03cc\u03b4\u03bf\u03be\u03bf\u03c2 \u0395\u03ba\u03ba\u03bb\u03b7\u03c3\u03af\u03b1 \u03c4\u03b7\u03c2 \u0391\u03bb\u03b2\u03b1\u03bd\u03af\u03b1\u03c2 (1712-1988) , \u0386\u03b8\u03b7\u03bd\u03b1\u03b9 1988.<\/p>\n<p>Pollo S. &#8211; Putto A., Histoire de l\u2019Albanie des origines a nos jours , Roanne: Horvath 1974.<\/p>\n<p>Popa Th., Icones et miniatures du Moyen Age en Albanie, Tiran\u00eb 1998.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_065.jpg\"\/><figcaption>Thomo P., Kishat pasbizantine n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut, bot. KOASh, Tiran\u00eb 1998.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_066.jpg\"\/><figcaption>Duke v\u00ebshtruar rr\u00ebnojat&#8230; Viti 1992.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_067.jpg\"\/><figcaption>Duke latuar gur\u00eb p\u00ebr nd\u00ebrtimin e kishave.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_068.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_069.jpg\"\/><figcaption>\u25bc Viti 1992.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_070.jpg\"\/><figcaption>\u25bc Kontakte me brezin e vjet\u00ebr q\u00eb i mbijetoi p\u00ebrndjekjes. Kor\u00e7\u00eb 1991.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_071.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_072.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_073.jpg\"\/><figcaption>\u25bc Pashk\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb, 1997.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_074.jpg\"\/><figcaption>\u25b2 Gjat\u00eb kremtimit t\u00eb Ujit t\u00eb Bekuar n\u00eb Berat, 1996.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_075.jpg\"\/><figcaption>0 &#8216;<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00abKrishti u Ngjall!\u00bb n\u00eb nj\u00eb nga bulevardet kryesore t\u00eb Tiran\u00ebs. Mp\u00ebrsh\u00ebndetje paskale filloi dhe vazhdon p\u00ebrpjekja p\u00ebr ringritjen e Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_076.jpg\"\/><figcaption>Pashk\u00eb, 2011<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_077.jpg\"\/><figcaption>\u25a0\u039c \u038a 1 \u03af<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u03bb \u25a0 \u25a0:<\/p>\n<p>\u0390\u03b9\u03c4\u03c4\u03c4\u03c4\u03c4\u03b9<\/p>\n<p>mmmm WWr<\/p>\n<p>Qendra shpirt\u00ebrore e Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (pamje veriore): Manastiri i Ri i Sh\u00ebn Vlashit, Akademia Teologjike \u00ab\u00abNgjallja e Krishtit\u00bb, Sht\u00ebpia e f\u00ebmij\u00ebs \u00ab\u00abSht\u00ebpia Orthodhokse e Shpres\u00ebs\u00bb dhe, n\u00eb sfond, Skita e Miroprur\u00ebsve.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_078.jpg\"\/><figcaption>Viti 1992<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_079.jpg\"\/><figcaption>VVj<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_080.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_081.jpg\"\/><figcaption>Pamje e brendshme e kish\u00ebs katedrale.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_082.jpg\"\/><figcaption>\u25bc Amfiteatri i Qendr\u00ebs s\u00eb Kultur\u00ebs dhe t\u00eb Konferencave.<\/figcaption><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_083.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_084.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_085.jpg\"\/><\/figure>\n<h2 id=\"ligji-2009\">Ligji nr. 10 057, dat\u00eb 22.1.2009 dhe Marr\u00ebveshja<\/h2>\n<h2>LIGJ<\/h2>\n<h3>NR.10 057, DAT\u00cb 22.1.2009<\/h3>\n<p>P\u00cbR RATIFIKIMIN E \u201cMARR\u00cbVESHJES ND\u00cbRMJET K\u00cbSHILLIT T\u00cb MINISTRAVE T\u00cb REPUBLIK\u00cbS S\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb DHE KISH\u00cbS ORTODOKSE AUTOQEFALE T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb P\u00cbR RREGULLIMIN E MARR\u00cbDH\u00cbNIEVE T\u00cb ND\u00cbRSJELLA\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb neneve 10 pika 5, 78 dhe 83 pika 1 t\u00eb Kushtetut\u00ebs, me propozimin e K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave,<\/p>\n<h3>KUVENDI I REPUBLIK\u00cbS S\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb VENDOSI:<\/h3>\n<h3>Neni 1<\/h3>\n<p>Ratifikohet \u201cMarr\u00ebveshja nd\u00ebrmjet K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr rregullimin e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb nd\u00ebrsjella\u201d, sipas tekstit q\u00eb i bashk\u00eblidhet k\u00ebtij ligji.<\/p>\n<h3>Neni 2<\/h3>\n<p>Ky ligj hyn n\u00eb fuqi 15 dit\u00eb pas botimit n\u00eb Fletoren Zyrtare.<\/p>\n<p>Shpallur me dekretin nr. 6033, dat\u00eb 29.1.2009 t\u00eb Presidentit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Bamir Topi .<\/p>\n<h2>MARR\u00cbVESHJE<\/h2>\n<p>ND\u00cbRMJET K\u00cbSHILLIT T\u00cb MINISTRAVE T\u00cb REPUBLIK\u00cbS S\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb DHE KISH\u00cbS ORTODOKSE AUTOQEFALE T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb P\u00cbR RREGULLIMIN E MARR\u00cbDH\u00cbNIEVE T\u00cb<\/p>\n<h3>ND\u00cbRSJELLA<\/h3>\n<p>K\u00ebshilli i Ministrave i Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, bazuar n\u00eb parimet e liris\u00eb s\u00eb nd\u00ebrgjegjes dhe t\u00eb besimit fetar, t\u00eb sanksionuara e garantuara n\u00eb nenet 10 e 24 t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb marr\u00ebveshjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb ratifikuara me ligj, si dhe n\u00eb ligjet e tjera n\u00eb fuqi (m\u00eb posht\u00eb sipas rastit do t\u00eb citohen Kushtetuta, ligjet dhe\/ose legjislacioni n\u00eb fuqi), lidhin marr\u00ebveshjen si m\u00eb posht\u00eb (m\u00eb posht\u00eb do t\u00eb citohet \u201cMarr\u00ebveshja\u201d):<\/p>\n<h3>KREU I<\/h3>\n<h3>DISPOZITA T\u00cb P\u00cbRGJITHSHME<\/h3>\n<h3>Neni 1 Objekti<\/h3>\n<p>Kjo Marr\u00ebveshje rregullon \u00e7\u00ebshtje t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve dhe t\u00eb bashk\u00ebpunimit midis Shtetit Shqiptar dhe Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb secilit dhe t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve, mbi baz\u00ebn e parimeve kushtetuese q\u00eb garantojn\u00eb lirin\u00eb e shfaqjes dhe t\u00eb ushtrimit t\u00eb besimit fetar, si dhe t\u00eb d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr t\u00eb forcuar dhe zhvilluar marr\u00ebdh\u00ebniet e nd\u00ebrsjella.<\/p>\n<h3>Neni 2 Kuptimi<\/h3>\n<p>Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb e kupton dhe e shpreh vetveten ashtu si\u00e7 p\u00ebrcaktohet n\u00eb Nenin 1 t\u00eb Statuti t\u00eb saj.<\/p>\n<h3>Neni 3 Q\u00ebllimi<\/h3>\n<p>Q\u00ebllimi i k\u00ebsaj Marr\u00ebveshjeje \u00ebsht\u00eb:<\/p>\n<p>pjes\u00eb n\u00eb praktikat, ritet dhe n\u00eb strukturat drejtuese t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Me an\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj Marr\u00ebveshjeje, pal\u00ebt angazhohen n\u00eb sigurimin e liris\u00eb s\u00eb mendimit, t\u00eb nd\u00ebrgjegjes dhe t\u00eb fes\u00eb. Kjo liri nuk mund t\u00eb b\u00ebhet objekt i kufizimeve t\u00eb tjera nga ato q\u00eb, t\u00eb parashikuara me ligji, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb masat e nevojshme n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri demokratike, p\u00ebr sigurimin publik, p\u00ebr mbrojtjen e rendit, t\u00eb shtetit, t\u00eb sh\u00ebndetit e moralit publik, ose p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave dhe lirive t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<h3>Neni 4<\/h3>\n<p>Zbatimi i Marr\u00ebveshjes<\/p>\n<h3>Neni 5<\/h3>\n<p>Parime t\u00eb p\u00ebrgjithshme<\/p>\n<p>pavarur nga Shteti, duke respektuar parimin e laicitetit t\u00eb Shtetit, Kushtetut\u00ebn dhe ligjet n\u00eb fuqi dhe Kanonet e Tradit\u00ebn e Shenjt\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse. Shteti mbron bashk\u00ebjetes\u00ebn fetare.<\/p>\n<h3>Neni 6<\/h3>\n<p>Bashk\u00ebrendimi me organet shtet\u00ebrore<\/p>\n<p>N\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e nd\u00ebrsjella me Kish\u00ebn Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Shteti p\u00ebrfaq\u00ebsohet nga Komiteti Shtet\u00ebror p\u00ebr Kultet. Kisha bashk\u00ebpunon me Komitetin p\u00ebr mund\u00ebsimin dhe realizimin e nj\u00eb komunikimi aktiv me organet dhe institucionet shtet\u00ebrore.<\/p>\n<h3>KREU II<\/h3>\n<h3>ORGANIZIMI DHE PERSONALITETI JURIDIK I KISH\u00cbS ORTODOKSE AUTOQEFALE T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb<\/h3>\n<h3>Neni 7<\/h3>\n<p>Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb dhe personat juridik\u00eb<\/p>\n<p>t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb krijuar institucione e struktura me karakter fetar ose jofetar, t\u00eb cilat e sigurojn\u00eb statusin e personit juridik, n\u00eb p\u00ebrputhje me legjislacionin n\u00eb fuqi.<\/p>\n<h3>Neni 8<\/h3>\n<p>Personaliteti juridik<\/p>\n<p>160 nga data e paraqitjes s\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs, t\u00eb shoq\u00ebruar me dokumentet e sip\u00ebrp\u00ebrmendura, b\u00ebn njohjen e personit juridik dhe regjistrimin e tij, n\u00ebp\u00ebrmjet vendimit p\u00ebrkat\u00ebs.<\/p>\n<h3>Neni 9<\/h3>\n<p>Afati dhe territori i veprimtaris\u00eb s\u00eb personave juridik\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n<p>Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb dhe personat juridik\u00eb t\u00eb krijuar prej saj, mund ta ushtrojn\u00eb veprimtarin\u00eb e tyre me afat t\u00eb pakufizuar, n\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb ose n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, sipas p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb vet\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<h3>Neni 10<\/h3>\n<p>Parimet e organizimit dhe t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n<h3>Neni 11 Organizimi<\/h3>\n<p>i Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n<h3>Neni 12<\/h3>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebniet me bashk\u00ebsit\u00eb e huaja fetare<\/p>\n<p>1. Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb dhe t\u00eb mbaj\u00eb kontakte me bashk\u00ebsi fetare t\u00eb nj\u00eb vendi tjet\u00ebr ose nd\u00ebrkomb\u00ebtare, t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb veprim-<\/p>\n<p>tarit\u00eb e tyre fetare e bamir\u00ebse, p\u00ebr aq sa k\u00ebto kontakte nuk bien ndesh me rendin e brendsh\u00ebm kushtetues.<\/p>\n<p>2. Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb mb\u00ebshtetje financiare dhe\/ose materiale nga entitete dhe\/ose individ\u00eb t\u00eb huaj, p\u00ebr aq sa kjo mb\u00ebshtetje nuk bie ndesh me k\u00ebt\u00eb Marr\u00ebveshje dhe me legjislacionin n\u00eb fuqi.<\/p>\n<h3>KREU III<\/h3>\n<h3>STATUSI JURIDIK DHE FINANCIAR<\/h3>\n<h3>Neni 13<\/h3>\n<p>Mb\u00ebshtetja financiare ose materiale shtet\u00ebrore<\/p>\n<h3>Neni 14<\/h3>\n<p>Regjistrimi n\u00eb organet tatimore<\/p>\n<p>Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, si dhe personat e saj juridik\u00eb, duhet t\u00eb regjistrohen n\u00eb organet tatimore, sikurse \u00e7do person juridik jofitimprur\u00ebs, n\u00eb p\u00ebrputhje me legjislacionin p\u00ebrkat\u00ebs.<\/p>\n<h3>Neni 15<\/h3>\n<p>Statusi juridik dhe fiskal<\/p>\n<p>p\u00ebr sigurim shoq\u00ebror dhe sh\u00ebndet\u00ebsor personeli fetar dhe laik n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, me komb\u00ebsi t\u00eb huaj, me banim t\u00eb rregullt n\u00eb Shqip\u00ebri, t\u00eb cil\u00ebt nuk p\u00ebrfitojn\u00eb asnj\u00eb t\u00eb ardhur apo shp\u00ebrblim p\u00ebr kryerjen e veprimtaris\u00eb s\u00eb tyre dhe q\u00eb i kan\u00eb derdhur k\u00ebto kontribute n\u00eb vendet e origjin\u00ebs.<\/p>\n<h3>KREU IV<\/h3>\n<h3>BASHK\u00cbPUNIMI N\u00cb T\u00cb MIR\u00cb T\u00cb SHTETASVE<\/h3>\n<h3>Neni 16 Festat fetare<\/h3>\n<p>sen me ligj. Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb mund t\u00eb propozoj\u00eb festa fetare q\u00eb, sipas mendimit t\u00eb saj, mund t\u00eb shpallen dit\u00eb pushimi.<\/p>\n<h3>Neni 17<\/h3>\n<p>Institucionet edukative dhe arsimore t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n<h3>Neni 18<\/h3>\n<p>Kryerja e veprimtarive sociale<\/p>\n<p>Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb ushtroj\u00eb veprimtari sociale me karakter ekonomik, edukativ e sh\u00ebndet\u00ebsor. Kjo e drejt\u00eb p\u00ebrfshin edhe krijimin e mjediseve sociale t\u00eb p\u00ebrshtatshme, n\u00eb p\u00ebrputhje me legjislacionin n\u00eb fuqi.<\/p>\n<h3>Neni 19<\/h3>\n<p>Organizatat bamir\u00ebse<\/p>\n<p>Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb mund t\u00eb themeloj\u00eb organizata bamir\u00ebse, duke respektuar rregullat e p\u00ebrgjithshme dhe legjislacionin n\u00eb fuqi.<\/p>\n<h3>Neni 20<\/h3>\n<p>Liria e shprehjes dhe e drejta p\u00ebr informim<\/p>\n<h3>Neni 21<\/h3>\n<p>Objektet e kultit<\/p>\n<h3>KREU V<\/h3>\n<p>\u00c7\u00cbSHTJET E PRON\u00cbSIS\u00cb Neni 22<\/p>\n<p>Edrejta e pron\u00ebs<\/p>\n<h3>Neni 23<\/h3>\n<p>Mbrojtja e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore fetare<\/p>\n<p>1. Objektet e kultit q\u00eb kan\u00eb statusin e monumentit t\u00eb kultur\u00ebs t\u2019i kthehen n\u00eb pron\u00ebsi Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale<\/p>\n<p>t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe do t\u00eb mbrohen e trajtohen nga ligji p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb kulturore.<\/p>\n<h3>KREU VI<\/h3>\n<p>DISPOZITA KALIMTARE DHE P\u00cbRFUNDIMTARE Neni 24<\/p>\n<p>Zgjidhja e mosmarr\u00ebveshjeve<\/p>\n<h3>Neni 25<\/h3>\n<p>Dispozita e fundit<\/p>\n<p>1. Shteti i njeh Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n<p>t\u00eb drejt\u00ebn q\u00eb t\u00eb lidhin marr\u00ebveshje t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr zbatimin e dispozitave t\u00eb k\u00ebsaj Marr\u00ebveshjeje.<\/p>\n<h3>P\u00cbR K\u00cbSHILLIN E MINISTRAVE<\/h3>\n<h3>MINISTRI I TURIZMIT, KULTUR\u00cbS, RINIS\u00cb E SPORTEVE<\/h3>\n<h3>P\u00cbR KISH\u00cbN ORTODOKSE AUTOQEFALE T\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb<\/h3>\n<h3>FORTLUMTURIA E TIJ, KRYEPESHKOPI I TIRAN\u00cbS, DURR\u00cbSIT DHE I GJITH\u00cb SHQIP\u00cbRIS\u00cb<\/h3>\n<p>Ylli Pango<\/p>\n<p>Prof. Dr. Anastasi<\/p>\n<p class=\"oa-ringritja-clean-note\">Dokumentet p\u00ebr regjistrimin juridik paraqiten m\u00eb posht\u00eb n\u00eb faksimile, si n\u00eb botim.<\/p>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_109.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_110.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_111.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_112.jpg\"\/><\/figure>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-right\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_113.jpg\"\/><figcaption>Kund\u00ebr k\u00ebtij vendimi lejohet ankim n\u00eb Gjykat\u00ebn e Apelit.<\/figcaption><\/figure>\n<h3>APPENDIX<\/h3>\n<figure class=\"oa-ringritja-figure is-left\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"oa-ringritja-doc-img\" src=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_114.jpg\"\/><figcaption>As a summary of this book, the author\u2019s historical-theological lecture (in English), \u00abSharing Good News and Building the Church Today &#8211; The Case of Albania\u00bb follows.<\/figcaption><\/figure>\n<h3>SHTOJC\u00cb<\/h3>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrmbledhjes, botohet n\u00eb anglisht ligj\u00ebrata historiko-teologjike e autorit: \u00abNdarja e Lajmit t\u00eb Mir\u00eb dhe Nd\u00ebrtimi i Kish\u00ebs Sot &#8211; Rasti i Shqip\u00ebris\u00eb\u00bb<\/p>\n<p>The following is a lecture delivered in the Opening session of the General Synod of the Anglican Church in the town of York, Great Britain, on the 11th July, 2011, at the kind invitation of the Most Rev. Dr. Rowan Williams, the Archbishop of Canterbury, and the Most Rev. Dr. John Sentamu, the Archbishop of York. The topic I was asked to speak on at this General Synod was my experience regarding, \u00abSharing Good News and Building the Church Today\u00bb. In accordance with their proposal &#8211; to offer \u00absome personal reflexions\u00bb, my remarks were on some concrete events, experiences and theological considerations from the missionary effort in Albania.<\/p>\n<h3>SHARING GOOD NEWS AND BUILDING THE CHURCH TODAY &#8211; THE CASE OF ALBANIA<\/h3>\n<p>I As you are already aware, I have come from Albania, a \u2022 country that during the previous century experienced a most cruel and long-lasting persecution. In the area where the modern Albanian state exists today, Christianity had already been proclaimed in the first century A.D. But after the fall of Constantinople, during the Ottoman occupation, repeated waves of forced conversions to Islam weakened the Church. After the foundation of the modern Albanian state in 1912, four dioceses that belonged to the jurisdiction of the Ecumenical Patriarchate formed the Orthodox Autocephalous Church of Albania (1937).<\/p>\n<p>From 1944 until 1967, this new Autocephalous Church underwent the familiar forms of oppression that all the Orthodox Churches in Eastern Europe suffered. But from 1967 to 1990, for twenty-three long years, an atheistic Constitution which banned all expressions of religion brought about the complete dissolution of the Church. This is the first special characteristic of our Church. The second is that the Orthodox in Albania do not constitute the majority of citizens, as is the case with other Orthodox Churches in Eastern Europe; nor do they form a very small minority, as in various Orthodox Patriarchates. According to the last<\/p>\n<p>statistics of the Italian authorities from 1942, Muslims made up 68.9% of the population, Orthodox 20.7% and Roman Catholics 10.3% (Al. Popovic, L\u2019Islam Balkanique, Berlin 1986, p. l38) From this resurrected missionary Orthodox Church, Iwould like to convey to this eminent gathering cordial and fraternal greetings.<\/p>\n<p>I had never thought about Albania, and never expected to live in it. All my interest had been focused on Africa, and that is where I was in December 1990, when I received a message from the Ecumenical Patriarchate that I had been elected Patriarchal Exarch to Albania. My task would be to investigate the conditions which obtained after the persecution, as well as the opportunities which existed for starting a new missionary effort and for reconstituting the Church of Albania. I was greatly surprised and harboured a good many reservations. But the WCC\u2019s World Mission Conference had just taken place in San Antonio, Texas (in 1989), on the theme \u00abYour will be done. Mission in Christ\u2019s Way\u00bb. In my capacity as Moderator, I had spoken in my opening address of the total abandonment of Albania and the urgent need for assistance. My heart and mind had been steadfastly brought to bear on the theme of the Conference. So in the end Isaid \u00abYes\u00bb to the new mission which had been entrusted to me. The certainty had become firmly established within me that we should be free of any personal plans. And be ready to accept any new challenge and invitation from God.<\/p>\n<p>It was July 1991, when Iarrived for the first time in Albania. Together with a small group of old and harassed men, we made our way from the airport to the ruined Cathedral of Tirana. In order to express the most essential message of<\/p>\n<p>my mission, I asked each one of those present to take a candle, and inquired how to say the greeting \u00abChrist is Risen!\u00bb in Albanian. I lit the candle exclaiming, \u00abKrishti ungjall\u00bb, that is, \u00abChrist is Risen\u00bb. One after the other, the candles of the few believers were lit and they answered: \u00abVertete ungjall! \u00bb, \u00abTruly He is Risen!\u00bb And their eyes were full of tears and light. From then on, the exclamation \u00abChrist is Risen\u00bb has become the watchword with which we have advanced all these years with the restoration of the Orthodox Autocephalous Church of Albania from the ruins. This phrase gave light to the misty autumns and the darkness of the harsh winters that followed. And it dominates the spiritual spring that, finally, God has granted to us.<\/p>\n<p>As Patriarchal Exarch in Albania, I visited as many cities and villages as possible where there had formerly been Orthodox communities. People began to come together and hear the Gospel message at Liturgies, most of which took place in the open air &#8211; under trees or in the ruins of old churches. The Liturgical life and sermons were the basic means of getting the faithful to attend. The central message of the sermons and the spiritual activities was that Christ &#8211; crucified, buried and risen &#8211; \u00abis the light of the world\u00bb. God does not abandon us. There is hope, however dark everything may seem.<\/p>\n<p>At the same time a mixed clergy\/laity committee was organized so that the new ecclesiastical community in the country could be represented. There followed the creation of a seminary to provide basic theological education for future Albanian clergy. This nursery had to be located in Albania despite suggestions that we should send candidates abroad. From similar experiences in Africa Iknew that if<\/p>\n<p>we did so most of them would certainly not return to the difficult conditions in Albania.<\/p>\n<p>The most difficult dilemma I faced was when the issue of the election of an Archbishop was raised. This was necessary so that the reconstitution of the local church could be properly effected in ecclesiological terms. When I was sounded out by the Ecumenical Patriarchate, I replied: if the Orthodox in Albania really want it, if you endorse it and, finally, if the government accepts it, then Iwill give it serious thought. I had already become aware of how harsh the place was and that there was no infrastructure whatsoever. The ground was stony and inhospitable. The old establishment of the atheist state was very powerful and active. Failure seemed certain. In the end, after much thought and prayer, Idecided to take the risk, in the certain knowledge that what was principally required of me at that critical and historic moment was fidelity to the will of God, not success in itself. In the spiritual life, freedom from fear is of particular importance. \u00abLove casts out fear\u00bb, even the fear of failure.<\/p>\n<p>My election as Archbishop of Tirana, Durres and All \u2022 Albania took place on 24 June 1992. Conditions were so adverse. I did not find a room to stay, not even a piece of paper from the archives of the past. At first my assistant and Istayed in a hotel; later in a sparse flat. There was no guaranteed source of funds. The steady income we had was my salary from the University of Athens, where I was a professor for twenty years. In the end, though, funds arrived from unexpected places and these allowed us to meet our immediate needs. The greatest difficulty was the suspicion engendered by my Greek origin. Itried to understand thisand reconcile myself to it. Those who had grown up with Communist, atheist views that there is no God nor any unselfish clergy, but only \u00abthe class war\u00bb and clashes of interests between states, obviously could not understand, or, much more, accept the truth of my mission. Once again Isurrendered to the will of God. Personal experience of \u00abLet God be sufficient for you\u00bb helped me to withstand the harsh conditions.<\/p>\n<p>We were faced with another serious problem as regards the reconstitution of a united Orthodox Autocephalous Church. The individual Orthodox communities were not all of the same national background (apart from Albanian communities, there were Greeks, Vlachophons, Slavs and so on.). In the transitional period after the collapse of the atheist regime, there was lively interest on the part of certain nationalist circles in the Balkans in affiliating these communities and taking them into their own national churches, which would have curtailed the creation of a strong local Church. Thank God, in the end, all Orthodox, irrespective of origin, agreed to join the Orthodox Autocephalous Church of Albania. Ioften repeated: \u00abAforest is not more beautiful if it has only one kind of tree. What is needful is that all should be free to grow as their potential permits\u00bb.<\/p>\n<p>A fundamental element in Christian missionary work throughout the centuries has been the construction of places of worship, so that hymns and thanksgiving can be raised to God in the ages of ages. Hundreds of churches had been destroyed or converted to other uses. We were concerned, therefore, to build new churches, in places where older ones had been demolished. Altogether 150 new churches were built and at the same time, 60 dilapidated cultural monuments were restored. As well as this, in many villages, 160<\/p>\n<p>smaller churches were repaired, as were about 70 buildings erected to house the administration of the dioceses, schools, medical centres and various institutions. This broader construction activity contributed to the provision of work for thousands of workers, with benefits for a corresponding number of families, as well as for the economy of the country in general.<\/p>\n<p>In the administrative sphere, apart from the establishment of the Holy Synod and the creation of a local Albanian clergy (around 150), about 460 parishes were organized in towns and villages. As well as this, a new Constitutional Charter of the Church was drawn up, which reflected the new, democratic period in Albania. This included significant new elements for an Orthodox Church, such as the participation of the laity &#8211; women and young people &#8211; in a variety of councils and committees. At the same time, an accord was reached with the government, which was passed into law, which guaranteed autonomy of administration and action for the Church.<\/p>\n<p>Because of a total lack of religious literature in Albanian one of our first priorities was to make translations and to set up a publishing house with its own press, as well as a radio station and website.<\/p>\n<p>The interest of our Church was directed in particular to the younger generation. In this transitional period, young people are faced with an enormous vacuum. From the old illusion of the Communist paradise, they have been led to an illusion of capitalist paradise, without moral inhibitions. And yet, thousands of young people have responded to our invitation. In this way, these young people do not represent merely the future of the Church, but also the present.<\/p>\n<p>In order to develop a liturgical consciousness and Orthodox spirituality, we insisted on the need for the continuation of the experience of the Divine Liturgy in everyday life; through the extension of the Liturgy after Liturgy (a notion that we have first introduced in early seventies). So that the whole of life will be transformed into a personal liturgical expression, in which we will share, in thanksgiving, the gifts we receive with those people whom God brings to us.<\/p>\n<p>Thus, initiatives were also undertaken from the very earliest years for the involvement of the Orthodox Church in social developments. In particular, in matters of social welfare (with thousands of tons of foodstuffs, clothing and medicine; even the construction of a basketball court and a flower-garden for those in prison) health (the provision of four medical centres and a Diagnostic Centre for people of all religions, which has 24 specialities and in its eleven years of operation has provided services for more than a million patients); education (kindergartens, primary, secondary schools, professional training institutes and the core of a university); agricultural development (with many programmes for irrigation and road-building); culture and ecology. With all these activities, the Church transmits the Gospel of love -sometimes wordlessly, at others symbolical &#8211; to various strata of the population. Besides, when, in 1999, thousands of refugees from Kosovo flooded into Albania, the Orthodox Church, in collaboration with other European Churches (ACT), helped and sustained some 33,000 Muslims refugees.<\/p>\n<p>We have cultivated genuine respect for diversity among all human persons and groups of citizens, cultivating relations of peaceful coexistence with other religious communities (Muslims and Christians). But also with those who con-<\/p>\n<p>tinue to be completely indifferent or even hostile towards religion. Acceptance of others in sincere love, irrespective of what or if they believe, has been a firm principle for us.<\/p>\n<p>3 In the midst of the multi-religious situation in Alba- \u2022 nia, apart from the emphasis on the Christian Credo, we underline our conviction that of all the religious or 184 philosophical proposals relative to the value and future of humanity, the boldest and most magnificent remains that of Christianity. It insists on the incarnation of the Supreme Being, of the God of love, and on the progress of people towards \u00abdeification\u00bb (theosis) by grace. We Christians declare that Christ is the \u00ablight of the World\u00bb, \u00ablight from light\u00bb; that the Trinity as a whole is light. \u00abLight is the Father, light is the Word, Light is the Spirit\u00bb.<\/p>\n<p>Regarding the people of various faiths, in respect to the above symbolism of light, we are thinking that the new wealth of scientific knowledge regarding the nature of \u00abcreated\u00bb light has given greater breadth to the symbolism of the astonishing effects of spiritual light in the world. The fundamental particle of light, the photon, occupies a special place among the particles of matter and energy, that make up the world. In the form of photons or electromagnetic waves, light exists and acts in the most remote spots of the universe, which we cannot imagine. Equally, the divine light can also be active in cases and places where the human mind does not suspect. The light of Christ, the light of the Holy Spirit is recognizable and familiar, as is the natural light, but He is, at the same time, inconceivable and inaccessible in His essence. God is called light, not according to His essence, but according to His energy, as Saint Gregory Palamas explains (14 th c.). And while the essence of God<\/p>\n<p>remains inaccessible, all who so desire may participate in His energies.<\/p>\n<p>From the very first years, we made it a priority not only to have cordial relations with the other Orthodox Churches, but also to become members of the Conference of European Churches and the World Council of Churches, and to have bilateral relations with the Roman Catholic Church. We were presenting a double message: internally that, even though we are a minority, we still belonged to a wider, global family, which monitors our struggles and supports us; and externally that, a Church which had been in dissolution for decades, is now participating actively in global Christian developments.<\/p>\n<p>As far as the future of ecumenism is concerned, I believe that we must avoid both the euphoria of over-optimism and unwarranted disappointment. Our responsibility for the development of the modern world is all the clearer, and rapprochement and collaboration among Christians more imperative. God has opened new horizons for the common action of Christians, such as the issues of world peace, justice, and the sustainment of the creation.<\/p>\n<p>Supported by the profound assurance of the faith in Him Who is, indeed, the Creator of the universe, the True Being, by the truth and love which He revealed to us in their plenitude, we Christians dare to hope. And in this new phase of global history, in the midst of pressing problems, we proclaim with boldness: \u00abThere is hope\u00bb in our efforts for unity. There is hope in the common battle for peace and justice; when we insist together on the obligation of solidarity between people and peoples; when we intensify our common efforts for unfailing respect for the creation. In<\/p>\n<p>the end, through the power of the crucified and risen Lord Christ, to Whom has been given \u00aball authority in heaven and on earth\u00bb (Matt. 28:18), truth, justice and love will prevail. Let us not be troubled over the future. The future belongs to Christ. He is the One, \u00abwho is and who was and who is to come, the Almighty\u00bb (Rev. 1:8). And He is coming again; from the future!<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>When we discuss the theme of \u00absharing\u00bb, my thoughts go to the two lakes of Palestine: The Sea of Galilee and the Dead Sea. Those two lakes have a principal feature in common and a basic difference. Both receive the water of the River Jordan. The first, the Sea of Galilee, receives the water and offers it to fertilize the southern regions. The second, the Dead Sea, receives the water but keeps it for itself. In the first, there is plenty of life within its waters and around them. In the second, there is no sign of life. And we know that our Lord had nothing to do with the Dead Sea. He started His public mission and performed many of His miracles in the area of the Sea of Galilee.<\/p>\n<p>We Christians have the privilege of receiving continuously the living water of the spiritual Jordan. We receive unstintingly a great many gifts &#8211; spiritual and material. If we keep them only for ourselves, we shall lose them. The Dead Sea remains the symbol of what it means merely to receive and keep for oneself. If we offer, we shall be like the Sea of Galilee, full of life. Receiving and sharing is the secret for having life. The Life.<\/p>\n<p><script id=\"oa-ringritja-typography-fix\">(function(){function fix(){var root=document.querySelector('.oa-ringritja-full');if(!root)return;root.querySelectorAll('p').forEach(function(p){if(p.closest('figure')||p.closest('.oa-ringritja-source'))return;p.style.setProperty('text-align','justify','important');p.style.setProperty('text-align-last','auto','important');p.style.setProperty('text-indent','1.45em','important');p.style.setProperty('margin','0','important');p.style.setProperty('line-height','1.54','important');p.style.setProperty('font-size','16px','important');});root.querySelectorAll('h3').forEach(function(h){h.style.setProperty('clear','none','important');});root.querySelectorAll('h2').forEach(function(h){h.style.setProperty('clear','both','important');});root.querySelectorAll('figcaption').forEach(function(x){x.style.setProperty('text-align','center','important');x.style.setProperty('text-indent','0','important');});var src=root.querySelector('.oa-ringritja-source');if(src){src.style.setProperty('text-align','left','important');src.style.setProperty('text-indent','0','important');src.style.setProperty('border-left','1px solid #e6ddd0','important');}}if(document.readyState==='loading')document.addEventListener('DOMContentLoaded',fix);else fix();window.addEventListener('load',fix);setTimeout(fix,400);setTimeout(fix,1200);setTimeout(fix,2500);setTimeout(fix,5000);})();<\/script><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Burimi: Kryepiskopi Anastas, Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb 1991\u20132012 (P\u00ebrshkrim i p\u00ebrmbledhur), botim i dyt\u00eb, Tiran\u00eb 2013. P\u00ebrkujdesja e botimit n\u00eb shqip: A. Bendo, A. R\u00ebmbeci (Andi), D. Shuraja. Historiku i plot\u00eb PJESA E PAR\u00cb P\u00cbRMBLEDHJE E SHKURT\u00cbR HISTORIKE E SHKUARA &#8211; P\u00cbRMBLEDHJE HISTORIKE Territori q\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb shtetin e sot\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-92101","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"website\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92101\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-01T15:00:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"85 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/\",\"name\":\"Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-01T12:23:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-01T15:00:57+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg\",\"width\":681,\"height\":1124},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"description\":\"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"width\":540,\"height\":540,\"caption\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/","og_locale":"en_GB","og_type":"website","og_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","og_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","og_url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92101","og_site_name":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991","article_modified_time":"2026-06-01T15:00:57+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","type":"image\/png","width":1200,"height":630}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","twitter_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","twitter_image":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","twitter_misc":{"Est. reading time":"85 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/","name":"Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg","datePublished":"2026-06-01T12:23:40+00:00","dateModified":"2026-06-01T15:00:57+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#primaryimage","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/img_004.jpg","width":681,"height":1124},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ringritja-e-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ringritja e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.","publisher":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","width":540,"height":540,"caption":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/koash1991"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92101"}],"version-history":[{"count":23,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92884,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/92101\/revisions\/92884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}