Nj\u00eb v\u00ebshtrim i p\u00ebrgjithsh\u00ebm
\nKisha Orthodhokse e Rusis\u00eb,
\npjes\u00eb e nj\u00eb Kishe t\u00eb Shenjt\u00eb,
\nKatholike dhe Apostolike, e njo-
\nhur edhe me emrin Patriarkana e
\nMosk\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga Kishat Or-
\nthodhokse Autoqefale dhe primati
\ni saj \u00ebsht\u00eb Patriarku i Mosk\u00ebs dhe
\ni Gjith\u00eb Rusive. Kisha Orthodhokse
\ne Rusis\u00eb, \u00ebsht\u00eb e pesta n\u00eb rangun
\ne renditjes kanonike orthodhokse,
\nvjen menj\u00ebher\u00eb pas kat\u00ebr patriar-
\nkanave t\u00eb vjetra orthodhokse t\u00eb
\nKonstandinopoj\u00ebs, Aleksandris\u00eb,
\nAntiokis\u00eb dhe Jerusalemit.
\nKisha Orthodhokse e Rusis\u00eb ka
\njuridiksion mbi orthodhoks\u00ebt e
\nkrishter\u00eb, q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb shtetet ish-
\nan\u00ebtare t\u00eb Bashkimit Sovjetik, n\u00eb
\nRusi, Moldavi, Ukrain\u00eb, Bjellorusi,
\nAzerbaxhan, Kazakistan, Letoni,
\nLituani, Taxhikistan, Turkmenistan,
\nUzbekistan. Gjithashtu ushtron ju-
\nridiksionin e saj kishtar mbi Ki-
\nsh\u00ebn e Japonis\u00eb dhe orthodhoks\u00ebt
\ne krishter\u00eb rezident\u00eb n\u00eb Republi-
\nk\u00ebn e Kin\u00ebs. Kisha e Rusis\u00eb ka nj\u00eb
\nlidhje dhe status t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb me
\nKish\u00ebn Orthodhokse n\u00eb Amerik\u00eb
\n(OCA), q\u00eb ishte mitropolia e dikur-
\nshme ruse n\u00eb Amerik\u00eb nga koha e
\nhierapostujve rus\u00eb n\u00eb Alask\u00eb (at\u00eb-
\nher\u00eb ishte pjes\u00eb e perandoris\u00eb ruse)
\ndhe q\u00eb ka ruajtur edhe sot tradi-
\nt\u00ebn liturgjike ruse. Nj\u00eb tjet\u00ebr deg\u00eb
\nkishtare jasht\u00eb Rusis\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe
\nKisha Ruse Jasht\u00eb Kufijve t\u00eb Rusi-
\ns\u00eb, (ROCOR), me seli n\u00eb Nju Jork,
\nSHBA. ROCOR-i u krijua n\u00eb vitin
\n1920 nga komunitetet ruse jasht\u00eb
\nRusis\u00eb, q\u00eb ishin pro carit dhe q\u00eb ki-
\nshte nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb qart\u00eb anti-
\nkomunist. Pajtimi i Kish\u00ebs Ruse
\nJasht\u00eb Kufijve t\u00eb Rusis\u00eb me Ki-
\nsh\u00ebn Orthodhokse t\u00eb Rusis\u00eb dhe
\nintegrimi brenda strukturave t\u00eb
\nsaj kishtare ndodhi m\u00eb 17 maj 2007
\ndhe tani ROCOR-i \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb
\nvet\u00ebqeveris\u00ebse e Kish\u00ebs Ortho-
\ndhokse t\u00eb Rusis\u00eb.
\nRevolucioni Bolshevik
\ndhe Lufta Civile n\u00eb Rusi
\nN\u00eb vitin 1914, n\u00eb Rusi ekzi-
\nstonin shum\u00eb kisha orthodhokse,
\nmanastire dhe prift\u00ebrinj e murgj.
\nN\u00eb vitin 1917 nisi kalvari i vuajtjeve
\nt\u00eb gjata p\u00ebr Kish\u00ebn e Rusis\u00eb, q\u00eb do
\nt\u00eb sillnin ndryshime t\u00eb m\u00ebdha jo
\nvet\u00ebm n\u00eb struktur\u00ebn, por edhe n\u00eb
\njet\u00ebn shpirt\u00ebrore t\u00eb mbar\u00eb vendit.
\nQeveria bolshevike mori n\u00eb dor\u00eb
\ngjith\u00e7ka duke ushtruar dhun\u00eb. P\u00ebr
\nt\u00eb mbrojtur Kish\u00ebn nga uzurpimi i
\npushtetit shtet\u00ebror, Kisha e Rusis\u00eb
\nthirri m\u00eb 15 gusht 1918, n\u00eb Kate-
\ndralen e Fjetjes s\u00eb Hyjlind\u00ebses,
\nSinodin Lokal, i cili nuk ishte mble-
\ndhur q\u00eb n\u00eb shekullin e 17-t\u00eb. Se-
\nsionet e Sinodit t\u00eb Kish\u00ebs vazhdu-
\nan deri n\u00eb shtator 1918, n\u00ebn krye-
\nsimin e sh\u00ebn Tikhonit, mitropolitit
\nt\u00eb Mosk\u00ebs deri n\u00eb at\u00eb koh\u00eb. Ky Si-
\nnod nd\u00ebrmori nj\u00eb s\u00ebr\u00eb reformash
\nt\u00eb domosdoshme p\u00ebr mbijetes\u00ebn e
\nKish\u00ebs n\u00eb sundimin e ri komunist
\ndhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr restauroi institu-
\ncionin e patriarkut q\u00eb ishte shfuqi-
\nzuar prej 300 vitesh. Patriark u
\nzgjodh sh\u00ebn Tikhoni, i cili, pasi ki-
\nshte qen\u00eb bari i Kish\u00ebs n\u00eb shum\u00eb
\nvende t\u00eb ndryshme, madje edhe n\u00eb
\nAmerik\u00eb, mori drejtimin e Kish\u00ebs
\ns\u00eb Rusis\u00eb m\u00eb 17 n\u00ebntor 1917, n\u00eb
\nmes t\u00eb val\u00ebve shkat\u00ebrruese t\u00eb
\nt\u00ebrmetit revolucionar. Ai ishte po-
\nhues i Besimit Orthodhoks. Me an\u00eb
\nt\u00eb letrave t\u00eb tij drejtuar qeveris\u00eb
\ndhe enciklikve p\u00ebr popullin, prote-
\nstoi me forc\u00eb kund\u00ebr persekutimit
\nt\u00eb Kish\u00ebs dhe p\u00ebr t\u00eb gjitha aktet e
\ndhunshme t\u00eb nd\u00ebrmarra prej re-
\ngjimit t\u00eb ri. Paralelisht, u p\u00ebrpoq
\nkund\u00ebr ndasive brenda Kish\u00ebs s\u00eb
\nRusis\u00eb, t\u00eb cilat mb\u00ebshteteshin nga
\nbolshevik\u00ebt. P\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebtij q\u00eb-
\nndrimi, u b\u00ebn\u00eb disa orvatje p\u00ebr ta
\nvrar\u00eb, por ato d\u00ebshtuan fal\u00eb mbroj-
\ntjes hyjnore t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. N\u00eb maj
\nt\u00eb vitit 1922, patriark Tikhoni u
\narrestua dhe u lirua n\u00eb qershor t\u00eb
\nvitit 1923, por vazhdoi t\u00eb ishte i
\nmbik\u00ebqyrur. P\u00ebr shkak t\u00eb vuajtjes
\ns\u00eb madhe shpirt\u00ebrore dhe trysni-
\nve q\u00eb kaloi, sh\u00ebndeti i tij u dob\u00ebsua
\ndhe ai vdiq n\u00eb mosh\u00ebn 60-vje\u00e7are,
\npasi m\u00eb par\u00eb tha fjal\u00ebt profetike
\nlapidare: \u201cNata do t\u00eb jet\u00eb e gjat\u00eb
\ndhe e err\u00ebt, shum\u00eb e err\u00ebt…\u201d.
\nN\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1918, filluan
\nedhe p\u00ebrpjekjet e para ligjore q\u00eb
\nkishin p\u00ebr q\u00ebllim margjinalizimin e
\nKish\u00ebs dhe mbylljen e saj graduale,
\nme shpalljen e ndarjes s\u00eb Kish\u00ebs
\ndhe shtetit, q\u00eb n\u00eb fakt e shpron\u00eb-
\nsonte Kish\u00ebn nga e drejta p\u00ebr t\u00eb
\npasur \u00e7do lloj pasurie dhe p\u00ebr m\u00eb
\ntep\u00ebr i hiqte statusin e saj ligjor. Kjo
\nsolli n\u00eb p\u00ebrplasjen e fort\u00eb t\u00eb be-
\nsimtar\u00ebve me regjimin e ri, duke
\nshkaktuar konfrontime t\u00eb p\u00ebr-
\ngjakshme, ku dhan\u00eb jet\u00ebn shum\u00eb
\nmartir\u00eb t\u00eb rinj t\u00eb Kish\u00ebs.
\nP\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, Kisha vuajti shu-
\nm\u00eb edhe gjat\u00eb luft\u00ebs civile, duke u
\nkthyer n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr n\u00eb mes t\u00eb
\nzjarreve kund\u00ebrshtare. Edhe pse
\nKisha ruajti nj\u00eb pozicion neutral,
\nkleri u konsiderua nga autoritetet
\nsovjetike si kund\u00ebrrevolucionar
\ndhe u b\u00eb subjekt i shtypjes dhe i
\neliminimit fizik.
\nN\u00ebn sundimin sovjetik
\nBashkimi Sovjetik, q\u00eb u krijua
\nformalisht n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 1922,
\nishte shteti i par\u00eb n\u00eb bot\u00eb q\u00eb eli-
\nminoi fen\u00eb si kund\u00ebrshtar t\u00eb tij
\nideologjik dhe q\u00eb, p\u00ebr ta shkat\u00eb-
\nrruar, konfiskoi pasurin\u00eb kishtare,
\nu tall me fen\u00eb dhe futi n\u00eb burg e
\nekzekutoi nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb madh be-
\nsimtar\u00ebsh, duke propaganduar nj\u00eb-
\nkoh\u00ebsisht ateizmin dhe materia-
\nlizmin n\u00ebp\u00ebr shkolla. Klerik\u00ebt dhe
\nbesimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb aktiv\u00eb kon-
\nsideroheshin nga aparati shtet\u00ebror
\nsovjetik si element\u00eb antirevolucio-
\nKisha Orthodhokse e Rusis\u00eb,
\nnj\u00eb v\u00ebshtrim i shkurt\u00ebr historik nga viti 1917 deri n\u00eb dit\u00ebt tona
\n(vijon n\u00eb faqen 4)<\/p>\n
nar\u00eb dhe u b\u00ebn\u00eb pjes\u00eb e pandar\u00eb e
\nburgimeve, ekzekutimeve, inter-
\nnimeve n\u00eb kampet dhe gulag\u00ebt e
\nfamsh\u00ebm e m\u00eb von\u00eb edhe n\u00ebp\u00ebr
\nspitalet psikiatrike. U shkat\u00ebrruan
\nme mij\u00ebra objekte t\u00eb kultit ose u
\nndryshoi destinacioni p\u00ebr p\u00ebrdorim
\nlaik. Nd\u00ebrtimi i kishave t\u00eb reja ishte
\npraktikisht i pamundur. Praktikimi
\ni fes\u00eb do t\u00eb thoshte nj\u00eb penges\u00eb e
\nmadhe p\u00ebr t\u00eb ndjekur
\nkarrier\u00ebn shtet\u00ebrore ose
\npolitike. Ndaj, p\u00ebr shkak
\nt\u00eb persekutimit t\u00eb pa-
\nepur dhe mbylljes s\u00eb
\nseminareve, ra edhe
\nnumri i prift\u00ebrinjve. Nj\u00eb
\ntjet\u00ebr plag\u00eb e madhe
\nishte edhe krijimi i Ki-
\nsh\u00ebs s\u00eb Rinovuar ose t\u00eb
\nGjall\u00eb, nj\u00eb l\u00ebvizje refor-
\nmuese e mb\u00ebshtetur
\nnga sh\u00ebrbimi i fsheht\u00eb,
\ne cila u kthye n\u00eb shkak
\nndarjeje midis klerit e
\nbesimtar\u00ebve, gj\u00eb q\u00eb va-
\nzhdoi deri n\u00eb vitin 1946.
\nSeksioni VI i OGPU,
\ni sh\u00ebrbimit t\u00eb fsheht\u00eb i
\ndrejtuar nga Jevgjeni
\nTu\u00e7kov, nisi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb
\nagresive n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb t\u00eb arrestonte
\ndhe t\u00eb ekzekutonte episkop\u00eb, prift\u00eb-
\nrinj e besimtar\u00eb, si p.sh. mitropolitin
\nBeniamin t\u00eb Petrogradit, i cili nuk
\npranoi p\u00ebrdhosjen e lipsaneve t\u00eb
\nshenjta n\u00eb vitin 1922. N\u00eb k\u00ebt\u00eb ko-
\nh\u00eb, nga 30.000 kisha n\u00eb Bashkimin
\nSovjetik num\u00ebroheshin 500. Nga
\nviti 1917 deri n\u00eb vitin 1938 u arre-
\nstuan mbi 130.000 klerik\u00eb ortho-
\ndhoks\u00eb t\u00eb \u00e7do rangu, bashk\u00eb me
\nmurgjit e murgeshat. Nga k\u00ebta
\nrreth 95.000 u vran\u00eb. K\u00ebta u b\u00ebn\u00eb
\nt\u00eb njohur si shenjtor\u00eb martir\u00eb t\u00eb rinj
\ndhe pohues t\u00eb besimit orthodhoks.
\nN\u00eb vitin 1925, kur patriarku
\nTikhon nd\u00ebrroi jet\u00eb, autoritetet
\nsovjetike e ndaluan zgjedhjen e
\npatriarkut t\u00eb ri. M\u00ebk\u00ebmb\u00ebs patriar-
\nkal (patriark n\u00eb detyr\u00eb) u zgjodh
\nmitropolit Serg Stragorodski (1887-
\n1944), pas mitropolitit Petro q\u00eb vdiq
\nn\u00eb burgje e internime. N\u00eb vitin
\n1927, mitropolit Serg u p\u00ebrpoq t\u00eb
\nb\u00ebnte nj\u00eb pakt mbijetese me pu-
\nshtetin e koh\u00ebs q\u00eb shkaktoi trazira
\nt\u00eb reja dhe ndasi n\u00eb Kish\u00eb, por q\u00eb
\np\u00ebrs\u00ebri nuk i dha fund persekutimit
\nateist.
\nGjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore,
\nn\u00eb vitin 1941, kur forcat naziste
\nkishin hyr\u00eb n\u00eb Bashkimin Sovjetik,
\nJosif Stalini lejoi rigjall\u00ebrimin e
\nKish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Rusis\u00eb p\u00ebr
\nt\u00eb intensifikuar mb\u00ebshtetjen n\u00eb
\nluft\u00ebn patriotike. N\u00eb shtator t\u00eb vitit
\n1943, mitropolit\u00ebt Sergi, Aleksi dhe
\nNikolai pat\u00ebn nj\u00eb takim me Stalinin
\ndhe mor\u00ebn leje p\u00ebr t\u00eb thirrur nj\u00eb
\nSinod t\u00eb ri m\u00eb 8 shtator 1943. Ky
\nsinod e zgjodhi Sergin Patriark t\u00eb
\nMosk\u00ebs dhe t\u00eb gjith\u00eb Rusive. Me
\nzgjedhjen e patriarkut t\u00eb ri, u ha-
\np\u00ebn shkollat teologjike dhe nis\u00ebn
\nt\u00eb hapeshin kishat. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr u
\nhap edhe Akademia Teologjike e
\nMosk\u00ebs, q\u00eb ishte mbyllur prej vitit
\n1918. Midis viteve 1945 dhe 1959,
\nKisha u p\u00ebrhap n\u00eb mbar\u00eb shoq\u00eb-
\nrin\u00eb sovjetike, edhe pse disa an\u00eb-
\ntar\u00eb t\u00eb klerit ende arrestoheshin
\ndhe internoheshin, duke \u00e7elur mbi
\n22.000 kisha n\u00eb mbar\u00eb territorin e
\nvendit.
\nPersekutimi n\u00eb koh\u00ebn
\ne Hrushovit dhe Brezhnjevit
\nMe ardhjen e Hrushovit n\u00eb pu-
\nshtet, nisi nj\u00eb persekutim tjet\u00ebr i
\nKish\u00ebs dhe u mbyll\u00ebn shum\u00eb kisha,
\nvet\u00ebm 7000 u lan\u00eb t\u00eb hapura.
\nAn\u00ebtar\u00eb t\u00eb trup\u00ebs s\u00eb episkop\u00ebve u
\narrestuan ose u detyruan t\u00eb dor\u00eb-
\nhiqeshin, duke u z\u00ebvend\u00ebsuar nga
\nnjer\u00ebz m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr
\nregjimin. Shum\u00eb veta u burgos\u00ebn
\nose u vran\u00eb dhe nj\u00eb num\u00ebr i madh
\nmanastiresh u mbyll\u00ebn. Pas Hru-
\nshovit, kur vendi drejtohej nga
\nBrezhnjevi, vazhdoi e nj\u00ebjta situat\u00eb
\ndhe marr\u00ebdh\u00ebniet Kish\u00eb – Qeveri
\nishin jomiq\u00ebsore deri n\u00eb vitin 1988.
\nAn\u00ebtar\u00ebt e Kish\u00ebs nuk mund t\u00eb b\u00eb-
\nheshin pjes\u00eb e Partis\u00eb Komuniste
\ndhe nuk mund t\u00eb caktoheshin n\u00eb
\ndetyra shtet\u00ebrore. Megjithat\u00eb, nj\u00eb
\nnum\u00ebr i madh i popullat\u00ebs ishin
\nbesimtar\u00eb. Disa besimtar\u00eb dhe pri-
\nft\u00ebrinj orthodhoks\u00eb u b\u00ebn\u00eb disi-
\ndent\u00eb t\u00eb regjimit dhe u kthyen n\u00eb
\nt\u00eb burgosur t\u00eb nd\u00ebrgjegjes. Prift\u00eb-
\nrinjt\u00eb orthodhoks\u00eb Gleb Jakunin,
\nSerg Zheludkov dhe t\u00eb tjer\u00eb kaluan
\nvite n\u00eb burgjet dhe internimet
\nsovjetike p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrpjekjes
\ns\u00eb tyre p\u00ebr mbrojtjen e liris\u00eb s\u00eb
\nbesimit. Figura t\u00eb tjera t\u00eb ndritura
\nt\u00eb koh\u00ebs ishin at\u00eb Dimitri Dudko
\ndhe at\u00eb Aleksand\u00ebr Men. N\u00eb vitin
\n1987 numri i kishave t\u00eb hapura, t\u00eb
\ncilat funksiononin n\u00eb Bashkimin
\nSovjetik ra n\u00eb 6893, nd\u00ebrsa ma-
\nnastiret ishin vet\u00ebm 18. N\u00eb vitin
\n1987 n\u00eb BRSS 40 deri n\u00eb 50% e
\nfoshnjave t\u00eb sapolindura pag\u00ebzo-
\nheshin (kjo n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb krahina-
\nve) dhe mbi 60 % t\u00eb t\u00eb vdekurve
\nu kryhej Sh\u00ebrbesa e krishter\u00eb e
\nVarrimit.
\nRingritja postsovjetike
\ndhe p\u00ebrballja me realitetin e ri
\nMitropoliti Aleksej (Ridiger) i
\nLeningradit u zgjodh patriark i ri n\u00eb
\nvitin 1990 dhe frym\u00ebzoi rikthimin e
\nnj\u00eb pjese t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb ruse n\u00eb Ki-
\nsh\u00ebn Orthodhokse, pas 70 vitesh
\nshtypjeje. U hap\u00ebn ose u nd\u00ebrtuan
\nmbi 15.000 kisha dhe p\u00ebrpjekja p\u00ebr
\nrind\u00ebrtimin e tyre u vazhdua edhe
\nnga pasuesi i tij, Patriarku Kirill.
\nSipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb 2
\nmarsit 2011, Kisha Or-
\nthodhokse e Rusis\u00eb ka
\ntashm\u00eb 164 eparhi, 217
\nepiskop\u00eb, 30.675 enori
\nku sh\u00ebrbejn\u00eb 28.934
\nprift\u00ebrinj dhe 3625
\ndhjakon\u00eb. Ajo ka 805
\nmanastire dhe 30 shko-
\nlla teologjike. N\u00eb mbar\u00eb
\nvendin, gjat\u00eb k\u00ebtyre
\nviteve, u vu re ringjallje
\ne besimit dhe kjo solli
\nnj\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb re ri-
\nungjill\u00ebzimi n\u00eb mbar\u00eb
\nRusin\u00eb dhe n\u00eb vendet e
\ntjera ish-an\u00ebtare t\u00eb Ba-
\nshkimit Sovjetik, p\u00ebr t\u00eb
\nmbushur vakumin e
\nvlerave, shkaktuar nga
\nr\u00ebnia e shtetit sovjetik.
\nKisha Orthodhokse e Rusis\u00eb ndih-
\nmoi gjer\u00ebsisht grigj\u00ebn e saj n\u00eb zbu-
\ntjen e plag\u00ebve shoq\u00ebrore q\u00eb krijoi
\nperiudha e re, si varf\u00ebria shpirt\u00ebrore
\ndhe materiale, shp\u00ebrb\u00ebrja e familjes
\ndhe e njeriut n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, luftoi n\u00eb m\u00eb-
\nnyr\u00eb aktive fenomene t\u00eb r\u00ebnda, si
\nkrimi, droga, prostitucioni e dhuna
\nnd\u00ebretnike, duke u kthyer n\u00eb faktor
\npaqeje dhe bashk\u00ebjetese paq\u00ebsore
\nharmonike midis popujve e feve t\u00eb
\nndryshme n\u00eb rajon dhe n\u00eb nj\u00eb mbar-
\nt\u00ebse t\u00eb vlerave t\u00eb larta t\u00eb Ortho-
\ndhoksis\u00eb n\u00eb bot\u00ebn bashk\u00ebkohore.
\nPas vdekjes s\u00eb Patriarkut Ale-
\nksej II m\u00eb 5 dhjetor 2008, Patriark
\ni ri u zgjodh Kirilli, m\u00eb 27 janar 2009,
\nnga Sinodi Lokal i Kish\u00ebs s\u00eb Rusis\u00eb,
\nme 508 vota nga nj\u00eb total prej 700
\ndhe u fron\u00ebzua m\u00eb 1 shkurt 2009.
\nM\u00eb par\u00eb ai ka qen\u00eb Mitropolit i
\nSmolenskut dhe Drejtor i Departa-
\nmentit t\u00eb Patriarkan\u00ebs s\u00eb Rusis\u00eb
\np\u00ebr Marr\u00ebdh\u00ebniet me Jasht\u00eb.
\nP\u00ebrshtati dhe p\u00ebrktheu
\nat\u00eb Anastas Bendo
\n(vijon nga faqja 3)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Prill 2018.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"4 (304)","viti":"2018","muaji":"Prill","muaji_numer":"4","dita":"","faqet":"[3, 4]","fjale_kyce":"[\"Kisha\", \"Orthodhokse\", \"Rusis\u00eb\", \"v\u00ebshtrim\", \"shkurt\u00ebr\"]","permbledhje":"Material nga Prill 2018.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[12881],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-95645","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-12881","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n