Q\u00eb nga fillimi Kisha ka p\u00ebrdorur
\np\u00ebrkthimin e Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr, q\u00eb
\nquhet \u201cI t\u00eb Shtat\u00ebdhjet\u00ebve\u201d (Sept-
\nuaginta), i cili u hartua midis shek.
\nIII dhe I para Krishtit, si\u00e7 thuhet
\nnga nj\u00eb grup prej 70 dijetar\u00ebsh, nga
\nvjen edhe emri. Ai \u00ebsht\u00eb edhe
\np\u00ebrkthimi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i Dhi-
\nat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr (do t\u00eb flasim m\u00eb po-
\nsht\u00eb dhe p\u00ebr p\u00ebrkthime t\u00eb tjera).
\nPor, p\u00ebrkthimi ka shum\u00eb gabime
\ngramatikore e sintaksore. At\u00ebher\u00eb,
\nsi e pranoi dhe e ka n\u00eb p\u00ebrdorim
\nKisha p\u00ebr dy mij\u00eb vjet, edhe pse
\nm\u00eb pas u b\u00ebn\u00eb, n\u00eb koh\u00ebra t\u00eb ndry-
\nshme, p\u00ebrkthime m\u00eb t\u00eb sakta?
\nShkaku kryesor \u00ebsht\u00eb se b\u00ebhet
\nfjal\u00eb p\u00ebr pun\u00eb parakristiane, q\u00eb u
\nrealizua nga vet\u00eb hebrenjt\u00eb, n\u00eb
\nAleksandrin\u00eb e Egjiptit. N\u00eb at\u00eb ko-
\nh\u00eb gjuha hebraike ishte harruar
\njasht\u00eb Palestin\u00ebs. Madje n\u00eb Pale-
\nstin\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e Krishtit flitej gjuha
\naramaike, nj\u00eb deg\u00eb semitike mjaft
\naf\u00ebr hebraishtes. \u00cbsht\u00eb dome-
\nth\u00ebn\u00ebse se Dhiata e Re u shkrua
\ngreqisht, p\u00ebrve\u00e7 Ungjillit t\u00eb Mat-
\ntheut, q\u00eb u shkrua hebraisht, por u
\np\u00ebrkthye shpejt ose nga vet\u00eb apo-
\nstulli, ose me mbik\u00ebqyrjen e tij. M\u00eb
\ntej, letra e Pavlit p\u00ebr romaket \u00ebsht\u00eb
\ngreqisht.
\nPra, Kisha, me shum\u00eb urt\u00ebsi,
\nmbajti Septuagint\u00ebn dhe jo ndonj\u00eb
\np\u00ebrkthim tjet\u00ebr paskristian, q\u00eb t\u00eb
\nmos akuzohej se e kishte p\u00ebrshta-
\ntur sipas interesave t\u00eb saj.
\nLe t\u00eb marrim nj\u00eb shembull: N\u00eb
\nprofecin\u00eb e njohur t\u00eb Isais\u00eb, q\u00eb tho-
\nshte se Krishti do t\u00eb lindej nga nj\u00eb
\nvirgj\u00ebresh\u00eb (7.14), teksti hebraik
\nnuk e ka fjal\u00ebn \u201calmah\u201d (= virgj\u00ebre-
\nsh\u00eb), por \u201cbetulah\u201d (= grua e re,
\npara koh\u00ebs s\u00eb martes\u00ebs). P\u00ebr k\u00ebt\u00eb
\nfjal\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb debat i madh. N\u00eb
\nat\u00eb koh\u00eb ishte e paimagjinueshme
\nq\u00eb nj\u00eb vajz\u00eb para martes\u00ebs t\u00eb mos
\nishte vajz\u00eb dhe etika e Moisiut ishte
\nshum\u00eb strikte.
\nPra, p\u00ebrkthimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb dha
\nkuptimin e pasazhit. Dhe, n\u00ebse do
\nt\u00eb n\u00ebnkuptohej nj\u00eb grua e zakon-
\nshme dhe jo e virgj\u00ebr, pse profeti
\nDhiata e Vjet\u00ebr
\nn\u00eb adhurimin e Kish\u00ebs (Septuaginta)
\nNga Arkimandrit
\nJustin Anthimiadhi
\nthot\u00eb tamam m\u00eb par\u00eb, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin
\nvarg: \u201cZoti do t\u2019u jap\u00eb nj\u00eb \u00e7udi: Ja
\nq\u00eb virgj\u00ebresha do t\u00eb b\u00ebhet shtat-
\nz\u00ebn\u00eb\u2026\u201d? Si do t\u00eb ishte mrekulli,
\nmeq\u00eb t\u00eb gjitha grat\u00eb ishin virgj\u00ebre-
\nsha para martes\u00ebs dhe lindjes? Pra,
\nn\u00ebse do ta kishim p\u00ebrkthyer ne, m\u00eb
\npas, \u201cgruan e re para martes\u00ebs\u201d me
\nfjal\u00ebn \u201cvirgj\u00ebresh\u00eb\u201d, do t\u00eb na aku-
\nzonin p\u00ebr shtremb\u00ebrim apo falsifi-
\nkim t\u00eb tekstit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb ata q\u00eb
\nrealizuan Septuagint\u00ebn devijuan
\npak nga ana letrare, por patjet\u00ebr kjo
\nu b\u00eb me hyjfrym\u00ebzim, se dogma p\u00ebr
\nz\u00ebnien e s\u00eb T\u00ebr\u00ebshenjt\u00ebs \u00ebsht\u00eb
\ndi\u00e7ka baz\u00eb p\u00ebr Krishterimin.
\nP\u00ebr raste dhe arsye t\u00eb tilla, Ki-
\nsha preferoi ta mbante dhe ta p\u00ebr-
\ndorte p\u00ebrkthimin e Septuagint\u00ebs,
\nsado q\u00eb ekzistojn\u00eb edhe tri p\u00ebrkthi-
\nme t\u00eb tjera, q\u00eb nga shek. I dhe II
\npas Krishtit. Kuptohet, se ka dhe
\np\u00ebrkthime t\u00eb tjera t\u00eb m\u00ebvonshme.
\nNuk ka vend gjithashtu, mendimi
\nse Et\u00ebrit dhe shkrimtar\u00ebt e Kish\u00ebs
\nnuk dinin hebraisht, dhe k\u00ebshtu Ki-
\nsha mbajti detyrimisht p\u00ebrkthimin
\ne Septuagint\u00ebs. Jan\u00eb t\u00eb famshme
\n\u201cEksapla\u201d (gjasht\u00ebfish) e Origjenit.
\nSh\u00ebn Epifani, kryepiskopi i Qipros,
\nishte izraelit, sh\u00ebn Lukiani korrigjoi
\ne plot\u00ebsoi p\u00ebrkthimet e m\u00ebparshme
\netj. Por dhe n\u00eb vazhdim ka pasur p\u00ebr-
\nkthime e deri m\u00eb sot (p.sh. Dhiata
\ne Vjet\u00ebr, mbik\u00ebqyrje e p\u00ebrgjithshme
\nnga prof. dr. Athanas Hastupi, p\u00ebr-
\nkthimi nga teksti hebraik i korrigjuar,
\nAthin\u00eb 1960). Por edhe vet\u00eb p\u00ebrkthy-
\nesit, nuk pretendojn\u00eb q\u00eb t\u00eb futen n\u00eb
\np\u00ebrdorim adhurimi pun\u00ebt e tyre.
\nAs Et\u00ebrit e M\u00ebdhenj e M\u00ebsuesit
\nEkumenik\u00eb nuk guxuan ta preknin
\ntekstin liturgjik t\u00eb Septuagint\u00ebs.
\nSh\u00ebn Grigor Theologu p.sh., ishte
\nnj\u00eb filolog dhe letrar tejet i famsh\u00ebm,
\nnj\u00eb kolos! N\u00eb poezin\u00eb e tij ndjek
\nHomerin. Por dhe n\u00eb shekujt e fun-
\ndit ka pasur figura t\u00eb m\u00ebdha nga
\nana e gjuh\u00ebs dhe e teologjis\u00eb, si
\nNikodhim Ajioriti (1749-1809).
\nPara Grigor Theologut jemi xhuxh\u00eb
\nn\u00eb fush\u00ebn letrare, nd\u00ebrsa n\u00eb fush\u00ebn
\ne hyjfrym\u00ebzimit jemi pluhur!
\nNga ana tjet\u00ebr, edhe teksti he-
\nbraik q\u00eb kemi, ka defekte dhe nuk
\ndim\u00eb cili \u00ebsht\u00eb versioni m\u00eb origjinal
\nn\u00eb pika ku p\u00ebrkthimet ndryshojn\u00eb
\ndisi, prandaj i studiojm\u00eb paralelisht.
\nHeretik\u00ebt thon\u00eb se p\u00ebr t\u00eb t\u00ebr-
\nhequr lexuesit, duhet t\u00eb p\u00ebrkthehet
\nShkrimi i Shenjt\u00eb n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb \u201ct\u00eb
\nrrjedhshme\u201d. Por fjala e Per\u00ebndis\u00eb
\nnuk \u00ebsht\u00eb roman p\u00ebr shijim estetik!
\nK\u00ebnaq\u00ebsi letrare \u00ebsht\u00eb e mundur
\nt\u00eb gjejm\u00eb gjetiu. Bibla ka \u201chare-dhi-
\nmbje\u201d, ka lajmin e mir\u00eb, por u
\nshkrua me dhimbje e lot, than\u00eb, dhe
\nkryesisht zbatohet me dhimbje, lot,
\nmadje dhe me gjak! N\u00ebse kemi nj\u00eb
\nher\u00eb p\u00ebrtaci p\u00ebr ta lexuar, do t\u00eb
\nkemi nj\u00ebqind her\u00eb p\u00ebrtaci q\u00eb ta
\nzbatojm\u00eb! Et\u00ebrit than\u00eb \u201cjep gjak, q\u00eb
\nt\u00eb marr\u00ebsh shpirt\u201d!
\nMir\u00eb, por si do ta b\u00ebjm\u00eb Ungjillin
\nm\u00eb t\u00eb afruesh\u00ebm te populli i Per\u00eb-
\nndis\u00eb?
\nFatkeq\u00ebsisht nuk kemi ende n\u00eb
\nshqip nj\u00eb shpjegim t\u00eb Bibl\u00ebs. N\u00eb
\nvende t\u00eb tjera ekzistojn\u00eb pun\u00eb t\u00eb tilla
\nt\u00eb mrekullueshme nga teolog\u00eb
\northodhoks\u00eb. D.m.th., p\u00ebrkthimi i
\nsakt\u00eb nga ana letrare dhe posht\u00eb
\nkomentet e Et\u00ebrve t\u00eb shenjt\u00eb dhe
\nt\u00eb tjer\u00ebve ose, t\u00eb pakt\u00ebn, p\u00ebrkthim
\ni lirsh\u00ebm, i zgjeruar dhe jo fjal\u00eb p\u00ebr
\nfjal\u00eb. Mir\u00ebpo, si\u00e7 tham\u00eb, k\u00ebto pun\u00eb
\nnuk jan\u00eb p\u00ebr p\u00ebrdorim liturgjik dhe
\nmadje asnj\u00eb nga p\u00ebrkthyesit nuk e
\npretendon di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb.
\n(Vijon n\u00eb numrin e ardhsh\u00ebm)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Shkurt 2018.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"2 (302)","viti":"2018","muaji":"Shkurt","muaji_numer":"2","dita":"","faqet":"[10]","fjale_kyce":"[\"Dhiata\", \"Vjet\u00ebr\", \"adhurimin\", \"Kish\u00ebs\", \"Septuaginta\"]","permbledhje":"Material nga Shkurt 2018.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[12881],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-95602","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-12881","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n