M\u00eb 5-6 dhjetor 2025, n\u00eb Tiran\u00eb u zhvillua Konferenca I Nd\u00ebrkomb\u00ebtare “Shqip\u00ebria n\u00eb periudh\u00ebn bizantine”, e cila u organizua nga Akademia e Shkencave e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb bashk\u00ebpunim me Universitetin e Tiran\u00ebs (Fakultetin e Historis\u00eb dhe Filologjis\u00eb), Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Drejtorin\u00eb e P\u00ebrgjithshme t\u00eb Arkivave dhe Shoqat\u00ebn Shqiptare t\u00eb Studimeve Bizantine. Ajo mblodhi rreth 50 studiues e profesor\u00eb nga Shqip\u00ebria dhe bota. N\u00eb fjal\u00ebn e tij t\u00eb hapjes s\u00eb Konferenc\u00ebs, Kryepiskopi yn\u00eb Joan nd\u00ebr t\u00eb tjera tha: “Kjo Konferenc\u00eb e Par\u00eb Shkencore Nd\u00ebrkomb\u00ebtare sh\u00ebnon nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb studimin e trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Zgjedhja e tem\u00ebs “Shqip\u00ebria n\u00eb periudh\u00ebn bizantine” \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e r\u00ebnd\u00ebsishme, sepse kumtesat e k\u00ebsaj konference do t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb burim i mrekulluesh\u00ebm informacioni p\u00ebr historin\u00eb dhe kultur\u00ebn e vendit ton\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb historike, jo aq t\u00eb njohur. Promovimi i trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb t\u00eb pasur ndihmon edhe n\u00eb ruajtjen e identitetit ton\u00eb, e d\u00ebshmis\u00eb p\u00ebr pranin\u00eb e qytet\u00ebrimit dhe kultur\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend dhe e kujtes\u00ebs son\u00eb historike. Bizanti nuk ishte thjesht nj\u00eb perandori politike – ishte nj\u00eb qytet\u00ebrim i t\u00ebr\u00eb q\u00eb form\u00ebsoi identitetin shpirt\u00ebror, kulturor dhe artistik t\u00eb popujve t\u00eb Ballkanit. Kjo trash\u00ebgimi shekullore ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme edhe n\u00eb formimin psiko-kulturor t\u00eb popullit ton\u00eb, sepse pa njohjen e gjendjes psiko-kulturore t\u00eb nj\u00eb populli v\u00ebshtir\u00ebsohet nj\u00eb kuptim m\u00eb i mir\u00eb dhe m\u00eb i thell\u00eb i ngjarjeve historike. N\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet\u00ebrim, paraardh\u00ebsit tan\u00eb nuk ishin thjesht marr\u00ebs pasiv\u00eb, por kontribuues aktiv\u00eb. Mjafton t\u00eb p\u00ebrmendim Joan Kukuzelin, bir i Durr\u00ebsit, i cili u b\u00eb reformatori i muzik\u00ebs bizantine dhe nderon Kish\u00ebn e t\u00ebr\u00eb. Kisha n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn shqiptare ka qen\u00eb historikisht nj\u00eb ur\u00eb nd\u00ebrmjet Lindjes dhe Per\u00ebndimit, nd\u00ebrmjet s\u00eb kaluar\u00ebs dhe s\u00eb tashmes dhe nd\u00ebrmjet besimit dhe kultur\u00ebs. Kodik\u00ebt tan\u00eb t\u00eb lasht\u00eb, afresket tona bizantine, manastiret tona mij\u00ebvje\u00e7are – t\u00eb gjitha k\u00ebto d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb shpirt\u00ebrore q\u00eb i kap\u00ebrcen ndryshimet politike. Sot, pas dekadave t\u00eb izolimit dhe persekutimit, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb vazhdon k\u00ebt\u00eb mision historik. M\u00eb shum\u00eb se 150 kisha dhe manastire jan\u00eb restauruar, tradita muzikore bizantine po rilind, dhe brezi i ri po zbulon thesaret e trash\u00ebgimis\u00eb shpirt\u00ebrore t\u00eb et\u00ebrve t\u00eb tyre. Kori yn\u00eb “Sh\u00ebn Joan Kukuzeli” simbolizon pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb lidhje t\u00eb gjall\u00eb me tradit\u00ebn. Bashk\u00ebpunimi midis shkenc\u00ebs dhe Kish\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb i ri – q\u00eb nga koha e Et\u00ebrve t\u00eb Kish\u00ebs, feja dhe arsyeja kan\u00eb ecur krah m\u00eb krah. Kjo konferenc\u00eb vazhdon k\u00ebt\u00eb tradit\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb ndershme. Kisha jon\u00eb mbetet e gatshme t\u00eb kontribuoj\u00eb me arkivat, dor\u00ebshkrimet dhe ekspertiz\u00ebn e saj n\u00eb studimin e k\u00ebsaj periudhe kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Urojm\u00eb q\u00eb punimet e k\u00ebsaj konference t\u00eb sjellin drit\u00eb t\u00eb re mbi historin\u00eb ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe t\u00eb frym\u00ebzojn\u00eb brezat e ardhsh\u00ebm”.<\/p>\n
Kryepiskopi Joan mbajti kumtes\u00ebn kryesore t\u00eb dit\u00ebs s\u00eb par\u00eb, me tem\u00eb “Nga Iliriku n\u00eb Bizant dhe deri m\u00eb sot: Kisha si nj\u00eb ur\u00eb e gjall\u00eb besimi dhe qytet\u00ebrimi”.<\/p>\n
Konferenca u mbyll me koncertin e muzik\u00ebs bizantine, t\u00eb zhvilluar n\u00eb Qendr\u00ebn Kulturore t\u00eb Katedrales “Ngjallja e Krishtit”, m\u00eb 6 dhjetor. Ky koncert p\u00ebrmbyll\u00ebs, kushtuar mjesht\u00ebrit t\u00eb madh t\u00eb muzik\u00ebs bizantine, Sh\u00ebn Joan Kukuzelit, i organizuar nga Kisha jon\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb konferenc\u00ebs, u konceptua si kurora shpirt\u00ebrore e k\u00ebsaj veprimtarie shkencore. Kori Bizantin i Psalt\u00ebve “Sh\u00ebn Joan Kukuzeli”, n\u00ebn drejtimin z. Theodhor Peci, solli mjesht\u00ebrisht p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb shqip pes\u00eb pjes\u00eb t\u00eb p\u00ebrzgjedhura melismatike: vargu kalofonik “Ngrihu o Zot, shp\u00ebtom\u00eb, o Per\u00ebndia im. Aliluia”; anagramatizmi “G\u00ebzohu, o e d\u00eblir\u00eb…”, shk\u00ebputur nga “G\u00ebzohu, o Hirplot\u00eb”; pjesa monumentale e agripnis\u00eb “Profet\u00ebt prej s\u00eb larti… dhe kratima”; pasthirrma “Do t\u00eb t\u00eb lavd\u00ebroj, o Zot…” dhe kungatorja e s\u00eb diel\u00ebs “Lavd\u00ebrojeni Zotin prej qiejve. Aliluia”.<\/p>\n
P\u00ebrjetimi i thell\u00eb i koncertit u mbyll me fjal\u00ebt e ngrohta t\u00eb Kryepiskopit Joan: “Fal\u00ebnderojm\u00eb korin edhe jemi krenar p\u00ebr t\u00eb, pas p\u00ebrpjekjeve shum\u00eb t\u00eb gjata t\u00eb filluara nga Kryepiskopi Anastas, rrug\u00ebn e t\u00eb cilit duam ta vazhdojm\u00eb edhe ne. Muzika \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb bizantine. Ky k\u00ebndim dhe k\u00ebto kompozime kaq t\u00eb bukura nga sh\u00ebn Joan Kukuzeli erdh\u00ebn edhe n\u00eb koh\u00ebn e sotme. Ajo q\u00eb mund t’ju them un\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb fal\u00ebnderoj z. Theodhor Peci p\u00ebr p\u00ebrpjekjet e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. M\u00eb kujtohet q\u00eb kam qen\u00eb un\u00eb q\u00eb e kam dor\u00ebzuar n\u00eb anagnost kur ishte n\u00eb Kor\u00e7\u00eb dhe ishte shum\u00eb i vog\u00ebl. Q\u00eb prej asaj kohe ka nj\u00eb rritje t\u00eb madhe jo vet\u00ebm n\u00eb mosh\u00eb, por edhe n\u00eb muzik\u00eb, dhe besojm\u00eb q\u00eb kjo p\u00ebrpjekje t\u00eb krijoj\u00eb njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr ta mbajtur gjall\u00eb muzik\u00ebn bizantine n\u00eb Kish\u00ebn ton\u00eb. Kur po d\u00ebgjoja, k\u00ebto po mendoja.<\/p>\n
Fal\u00ebnderova Per\u00ebndin\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb bukuri kaq t\u00eb madhe q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb. G\u00ebzuar dhe p\u00ebr shum\u00eb vjet”!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
M\u00eb 5-6 dhjetor 2025 n\u00eb Tiran\u00eb u zhvillua Konferenca e Par\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare ‘Shqip\u00ebria n\u00eb periudh\u00ebn bizantine’, organizuar nga Akademia e Shkencave bashk\u00eb me Kish\u00ebn Orthodhokse. Konferenca u mbyll me nj\u00eb koncert muzike bizantine n\u00ebn drejtimin e Theodhor Pecit, kushtuar Sh\u00ebn Joan Kukuzelit.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"8 (387)","viti":"2025","muaji":"Dhjetor","muaji_numer":"12","dita":"5","faqet":"[3]","fjale_kyce":"[\"Konferenc\u00eb\", \"Shqip\u00ebria\", \"periudha bizantine\", \"Akademia e Shkencave\", \"Kryepiskop Joan\", \"Joan Kukuzeli\", \"muzik\u00eb bizantine\", \"Theodhor Peci\", \"trash\u00ebgimi\", \"Iliriku\", \"Bizant\"]","permbledhje":"M\u00eb 5-6 dhjetor 2025 n\u00eb Tiran\u00eb u zhvillua Konferenca e Par\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare 'Shqip\u00ebria n\u00eb periudh\u00ebn bizantine', organizuar nga Akademia e Shkencave bashk\u00eb me Kish\u00ebn Orthodhokse. Konferenca u mbyll me nj\u00eb koncert muzike bizantine n\u00ebn drejtimin e Theodhor Pecit, kushtuar Sh\u00ebn Joan Kukuzelit.","autori":"","kategoria":"Konferenc\u00eb shkencore","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[12027],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11902],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-90694","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-konference-shkencore","ngjallja_viti-11902"],"acf":[],"yoast_head":"\n