Familja luan nj\u00eb rol thelb\u00ebsor n\u00eb nd\u00ebrtimin e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb p\u00ebrgjegjshme. Ajo, b\u00ebrthama e par\u00eb sociale, ndikon ndjesh\u00ebm n\u00eb formimin e vlerave, moralit dhe sjelljeve. Institucioni mbi t\u00eb cilin familja krijohet dhe nd\u00ebrtohet \u00ebsht\u00eb Martesa. N\u00eb konceptin social-ligjor, martesa sot n\u00eb Shqip\u00ebri konsiderohet si nj\u00eb bashkim i lir\u00eb, vullnetar dhe i q\u00ebndruesh\u00ebm i nj\u00eb burri dhe nj\u00eb gruaje, bazuar n\u00eb t\u00eb drejta t\u00eb barabarta, n\u00eb dashuri, respekt dhe ndihm\u00eb t\u00eb nd\u00ebrsjell\u00eb midis bashk\u00ebshort\u00ebve. Martesa midis burrit dhe gruas \u00ebsht\u00eb institucion i krijuar nga vet\u00eb Zoti dhe z\u00eb fill me krijimin e njeriut (Zan.2:23). K\u00ebshtu, q\u00eb nga fillimi i njer\u00ebzimit e n\u00eb vazhdim\u00ebsi, bashkimi i gruas dhe i burrit n\u00eb martes\u00eb ka pasur nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebt, n\u00eb shoq\u00ebri dhe kultura t\u00eb ndryshme, duke u trajtuar gjithmon\u00eb me solemnitet. Sipas Herennius Modestinus, jurist i famsh\u00ebm romak i shek. III: “Martesa \u00ebsht\u00eb bashkim i burrit dhe gruas dhe lidhje p\u00ebr gjith\u00eb jet\u00ebn, shoq\u00ebri e s\u00eb drejt\u00ebs hyjnore dhe njer\u00ebzore”. Martesa e s\u00eb Drejt\u00ebs Romake konsistonte n\u00eb lidhjen e dy personave t\u00eb gjinive t\u00eb ndryshme me predispozicionin e nj\u00eb lidhjeje bashk\u00ebjetese monogame t\u00eb q\u00ebndrueshme. Edhe n\u00eb p\u00ebrkufizimet m\u00eb serioze bashk\u00ebkohore t\u00eb martes\u00ebs, ajo shihet si nj\u00eb lidhje e q\u00ebndrueshme dhe jo e p\u00ebrkohshme.<\/p>\n
Martesa dhe familja sipas m\u00ebsimit t\u00eb krishter\u00eb orthodhoks p\u00ebrb\u00ebn gurin e qoshes p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe t\u00eb suksesshme. Familja kontribuon ekskluzivisht n\u00eb krijimin e personave t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm dhe t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt aft\u00ebsohen t\u00eb p\u00ebrballen me sfidat e jet\u00ebs dhe t\u00eb ecin pandalur drejt perspektiv\u00ebs s\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb qiellore. Q\u00ebndrimi dhe besimi i Kish\u00ebs Orthodhokse q\u00eb n\u00eb krye t\u00eb her\u00ebs dhe n\u00eb vijim\u00ebsi \u00ebsht\u00eb se martesa \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Mister i shenjt\u00eb i dashuris\u00eb, nj\u00eb bashkim dashuror superior dhe i pazgjidhsh\u00ebm q\u00eb ka n\u00eb vetvete dy komponent\u00eb si dy shtylla n\u00eb t\u00eb cilat mb\u00ebshtetet fuqish\u00ebm q\u00eb jan\u00eb: dashuria dhe p\u00eblqimi i lir\u00eb i nj\u00eb burri dhe nj\u00eb gruaje nga nj\u00ebra an\u00eb, dhe bekimi i Per\u00ebndis\u00eb nga ana tjet\u00ebr p\u00ebrmes Misterit (sakramentit) t\u00eb Martes\u00ebs n\u00eb Kish\u00eb. N\u00ebp\u00ebrmjet Martes\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb mund\u00ebsohet ndihma reciproke q\u00eb bashk\u00ebshort\u00ebt i japin nj\u00ebri-tjetrit n\u00eb p\u00ebrmbushjen e q\u00ebllimit final t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre q\u00eb \u00ebsht\u00eb arritja e “sipas ngjashm\u00ebris\u00eb” (Zan. 1:26). Pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb kishte parasysh edhe sh\u00ebn Joan Gojarti n\u00eb letr\u00ebn drejtuar Efesian\u00ebve kur e konsideron familjen “nj\u00eb kish\u00eb t\u00eb vog\u00ebl”. Madje si p\u00ebrgjigje ndaj sfidave t\u00eb koh\u00ebs n\u00eb lidhje me martes\u00ebn, Sinodi i Shenjt\u00eb dhe i Madh i Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Kret\u00eb n\u00eb vitin 2016 thekson: “\u00c7\u00ebshtja q\u00eb shtrohet sot n\u00eb shoq\u00ebri \u00ebsht\u00eb Martesa, e cila \u00ebsht\u00eb qendra e Familjes dhe Familja justifikon Martes\u00ebn. Presioni q\u00eb ushtrohet n\u00eb bot\u00ebn bashk\u00ebkohore, p\u00ebr t\u00eb pranuar forma t\u00eb reja bashk\u00ebjetese p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim konkret p\u00ebr t\u00eb krishter\u00ebt orthodoks\u00eb. Kriza e shum\u00ebllojshme e institucionit t\u00eb Martes\u00ebs dhe e Familjes shqet\u00ebson thell\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse jo vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb pasojave negative n\u00eb struktur\u00ebn e shoq\u00ebris\u00eb, por edhe p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimit ndaj marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb ve\u00e7anta brenda gjirit t\u00eb Familjes tradicionale”. Prishja e Institucionit t\u00eb shenjt\u00eb t\u00eb Martes\u00ebs prish familjen q\u00eb \u00ebsht\u00eb celula e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
Q\u00eb n\u00eb gjenez\u00eb njeriu u krijua nga Per\u00ebndia mashkull dhe fem\u00ebr, q\u00eb t\u00eb bashkohen nj\u00ebri me tjetrin, si dy gjini t\u00eb ndryshme t\u00eb shtohen dhe t\u00eb shumohen e t\u00eb ken\u00eb bekimet e Per\u00ebndis\u00eb (Zan.1:27-28; Math.19:4). Sa her\u00eb q\u00eb Shkrimi i Shenjt\u00eb flet p\u00ebr Martes\u00ebn i referohet \u00e7iftit burr\u00eb-grua (Math.19:3-6). Edhe Modestini n\u00eb shek.III e theksoi “Martesa \u00ebsht\u00eb bashkim i burrit dhe gruas ..” (.maris et feminae …). Po ashtu n\u00eb legjislacionin ton\u00eb familjar diversiteti i gjinis\u00eb p\u00ebrfshihet brenda dispozit\u00ebs s\u00eb kushtit t\u00eb mosh\u00ebs: “Martesa mund t\u00eb lidhet nd\u00ebrmjet nj\u00eb burri dhe nj\u00eb gruaje .”, q\u00eb sipas rendit ton\u00eb juridik, mosekzistenca e k\u00ebtij diversiteti e b\u00ebn nj\u00eb martes\u00eb t\u00eb till\u00eb absolutisht t\u00eb pavlefshme. Vitet e fundit, K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar i Shqip\u00ebris\u00eb ka reaguar n\u00eb mbrojtje t\u00eb familjes dhe f\u00ebmij\u00ebs si interesi m\u00eb i madh q\u00eb duhet mb\u00ebshtetur n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare. Bordi i Presidenc\u00ebs i KNFSH – s\u00eb, shprehu shqet\u00ebsimin e tij p\u00ebr disa nene dhe p\u00ebrkufizime t\u00eb projektligjit, t\u00eb cilat bien n\u00eb kund\u00ebrshtim me parimet teologjike dhe tradit\u00ebn e familjes shqiptare, dhe n\u00eb ve\u00e7anti mbi p\u00ebrkufizimin e termit “gjini” dhe nocioneve t\u00eb lidhura me t\u00eb, t\u00eb cilat krijojn\u00eb paqart\u00ebsi ligjore. Si mbyllje t\u00eb k\u00ebtij reflektimi, ia vlen t\u00eb citojm\u00eb Sinodin e Shenjt\u00eb dhe t\u00eb Madh t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Kret\u00eb, n\u00eb vitin 2016, ku Kisha i “fton n\u00eb dashuri bijt\u00eb e saj dhe t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit me d\u00ebshir\u00eb t\u00eb mir\u00eb q\u00eb t\u00eb mbrojn\u00eb besnik\u00ebrin\u00eb n\u00eb shenjt\u00ebrin\u00eb e Familjes”.<\/p>\n
Ph.D. (c). Vlash Plepi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Reflektim teologjik mbi institucionin e Martes\u00ebs si Mister i shenjt\u00eb mes burrit dhe gruas, sipas m\u00ebsimit ortodoks. Diskutohen sfidat bashk\u00ebkohore, Sinodi i Kret\u00ebs 2016 dhe pozicioni i K\u00ebshillit Nd\u00ebrfetar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mbi projektligjin p\u00ebr barazin\u00eb gjinore.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"6 (385)","viti":"2025","muaji":"Tetor","muaji_numer":"10","dita":"","faqet":"[8]","fjale_kyce":"[\"martesa\", \"familja\", \"Mister\", \"burr\u00eb\", \"grua\", \"Kreta 2016\", \"Sinodi\", \"Modestini\", \"Joan Gojarti\", \"K\u00ebshilli Nd\u00ebrfetar\"]","permbledhje":"Reflektim teologjik mbi institucionin e Martes\u00ebs si Mister i shenjt\u00eb mes burrit dhe gruas, sipas m\u00ebsimit ortodoks. Diskutohen sfidat bashk\u00ebkohore, Sinodi i Kret\u00ebs 2016 dhe pozicioni i K\u00ebshillit Nd\u00ebrfetar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mbi projektligjin p\u00ebr barazin\u00eb gjinore.","autori":"Ph.D. (c). Vlash Plepi","kategoria":"Reflektim teologjik \/ Martesa","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[11995],"ngjallja_autori":[11996],"ngjallja_viti":[11902],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-90649","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-reflektim-teologjik-martesa","ngjallja_autori-ph-d-c-vlash-plepi","ngjallja_viti-11902"],"acf":[],"yoast_head":"\n