{"id":90531,"date":"2026-06-01T08:04:10","date_gmt":"2026-06-01T06:04:10","guid":{"rendered":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/"},"modified":"2026-06-01T08:04:10","modified_gmt":"2026-06-01T06:04:10","slug":"rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet","status":"publish","type":"ngjallja_article","link":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/","title":{"rendered":"Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe &#8211; nga vizioni n\u00eb realitet"},"content":{"rendered":"<p>In Memoriam &#8211; 33 vjet m\u00eb par\u00eb (2 gusht 1992)<\/p>\n<p>Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe &#8211; nga vizioni n\u00eb realitet<br \/>\nFjala e Kryepiskopit t\u00eb lumur Anastas gjat\u00eb fron\u00ebzimit si Kryepiskop i Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n<p>I<\/p>\n<p>\u00abQoft\u00eb i bekuar Per\u00ebndia &#8230; q\u00eb sipas p\u00ebrd\u00ebllimit t\u00eb tij t\u00eb shumt\u00eb na lindi p\u00ebrseri n\u00eb nj\u00eb shpres\u00eb t\u00eb gjall\u00eb&#8230; \u00bb (1 Petr. 1:3).<\/p>\n<p>Me tronditje shpirti, drojtje dhe mir\u00ebnjohje ndaj Per\u00ebndis\u00eb Triadik e t\u00eb T\u00ebr\u00ebshenjt\u00eb dhe ndaj gjith\u00eb atyre, q\u00eb Ai p\u00ebrdori p\u00ebr t\u00eb kryer vullnetin e Tij t\u00eb pakuptueshem, po jetoj k\u00ebto q\u00eb po ngjajn\u00eb n\u00eb k\u00ebto dit\u00eb. Fraza e Hyjlind\u00ebses s\u00eb T\u00ebr\u00ebshenjt\u00eb n\u00eb \u00e7astin e Ungjill\u00ebzimit &#8220;si do t\u00eb jet\u00eb kjo pun\u00eb&#8230;&#8221; (Llk. 1:34), m\u00eb pushtoi, kur m&#8217;u k\u00ebrkua nga Patrikana Ekumenike e nderuar, t\u00eb vij n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb martirizuar p\u00ebr riorganizimin e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Por, edhe kur ky mision si Ekzark patriarkal i Fronit Ekumenik, po kthehet tani n\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb ri, p\u00ebrs\u00ebri po ajo fraz\u00eb kritike mbizot\u00ebron n\u00eb zemr\u00ebn time n\u00eb k\u00ebt\u00eb or\u00eb t\u00eb fron\u00ebzimit tim n\u00eb kish\u00ebn Katedrale t\u00eb Ungjill\u00ebzimit. N\u00eb vetmin\u00eb e qelis\u00eb sime t\u00eb thjesht\u00eb k\u00ebtu n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb Gjethsimanin\u00eb personale t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, me sinqeritet u luta koh\u00ebt e fundit: &#8220;O At\u00eb, n\u00eb mundt\u00eb, largoma k\u00ebt\u00eb kup\u00eb&#8221; (Mt. 26:39).<\/p>\n<p>Nga ana e jashtme, ngado q\u00eb ta kthej\u00eb njeriu v\u00ebshtrimin e tij n\u00eb kaosin pa kufi, n\u00eb g\u00ebrmadhat q\u00eb krijoi persekutimi afro 50-vje\u00e7ar, t\u00eb gjitha, e n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb simbolike bunker\u00ebt e panum\u00ebrt, theksojn\u00eb vendin e Kreut, n\u00eb t\u00eb cilin po ecim. Mir\u00ebpo nga ana e brendshme, me syt\u00eb e besimit, t\u00eb gjitha k\u00ebto ndri\u00e7ohen nga shk\u00eblqimi mistik, nga shpresa dhe fuqia e Ngjalljes q\u00eb bashkekziston te Kryqi i Krishtit. K\u00ebt\u00eb mision t\u00eb ri, t\u00eb cilin Kisha m\u00eb ngarkoi, e ndri\u00e7on me drit\u00eb t\u00eb bekuar e ngush\u00eblluese tradita e gjat\u00eb martirike e k\u00ebtij vendi, e cila nis me martirizimin e Sh\u00ebn Astit, Episkop i Durr\u00ebsit, nga fundi i shek. I dhe arrin gjer n\u00eb vuajtjet e r\u00ebnda gjat\u00eb persekutimit t\u00eb fundit t\u00eb shum\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb njohur e t\u00eb panjohur, laik\u00eb e klerik\u00eb si t\u00eb Kryepiskopit Kristofor dhe t\u00eb episkopit Irine. \u00cbsht\u00eb ky nj\u00eb rast i ri jo vet\u00ebm sh\u00ebrbimi por edhe njohjeje: \u00abp\u00ebr t\u00eb njohur At\u00eb dhe fuqin\u00eb e Ngjalljes s\u00eb Tij\u00bb (Filip. 3:10).<\/p>\n<p>I jam mir\u00ebnjoh\u00ebs nga thellesia e shpirtit dhe zemr\u00ebs Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb T\u00ebr\u00ebmir\u00eb p\u00ebr m\u00ebshir\u00ebn e Tij t\u00eb pakufijshme q\u00eb tregoi p\u00ebr mua m\u00ebkatarin; p\u00ebrhiroj &#8220;Jisu Krishtin. Zotin tim, i cili vuri si besnik per t&#8217;i sh\u00ebrbyer&#8221; mua sh\u00ebrb\u00ebtorin e Tij t\u00eb pavyer.<\/p>\n<p>Mir\u00ebnjohje t\u00eb sinqert\u00eb i shpreh T\u00ebr\u00ebshenjteris\u00eb s\u00eb Tij t\u00eb Hyjshme, Patriarkut Ekumenik Imzot Bartholomeut dhe Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb e t\u00eb Hirsh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt me zgjedhjen kanonike t\u00eb modestise sime, m\u00eb b\u00ebn\u00eb Kryepiskop t\u00eb Tiran\u00ebs dhe t\u00eb Gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke besuar n\u00eb shpatullat e mia te pafuqishme vepr\u00ebn e ringritjes s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri. Me ndjenja fal\u00ebnderimi dhe dashurie p\u00ebrqafoj besimtar\u00ebt e zgjedhur dhe t\u00eb vuajtur orthodhoks\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb, me shum\u00eb m\u00ebnyra, shprehin besimin dhe devocionin e tyre ndaj modestise sime dhe, q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet organeve kishtare, k\u00ebrkuan t\u00eb q\u00ebndroj si kryebari pran\u00eb tyre. Fal\u00ebnderoj ngroht\u00ebsisht udh\u00ebheq\u00ebsin e Shqip\u00ebris\u00eb Demokratike, Presidentin Dr. Sali Berisha, i cili dha p\u00eblqimin e tij fisnik me k\u00ebnaq\u00ebsi q\u00eb un\u00eb t\u00eb ngarkohem me k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi historike. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta faktor\u00eb b\u00ebn\u00eb q\u00eb t\u00eb thyheshin hezitimet dhe frika ime e fillimit, t\u00eb thyheshin arsyetimet e logjik\u00ebs, duke m\u00eb bindur se e vetmja gj\u00eb q\u00eb kisha t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb shprehja n\u00eb k\u00ebto rrethana ishte p\u00ebrs\u00ebritja paq\u00ebsore: &#8220;u b\u00ebft\u00eb d\u00ebshira jote&#8221;. &#8220;Sa t\u00eb pav\u00ebzhgueshme jan\u00eb gjykimet e Tua, e sa t\u00eb pakuptueshme udh\u00ebt e Tua&#8221; (Rom. 11:33).<\/p>\n<p>II<\/p>\n<p>Diktatura ateiste q\u00eb mbajti n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend afro gjys\u00ebm shekulli, profanoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paskrupullt institucionet tona t\u00eb shenjta, konfiskoi pasurin\u00eb kishtare, shthuri \u00e7do element p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs institucional. Para vitit 1967, para se Shqip\u00ebria t\u00eb shpallej &#8220;i pari shtet ateist i bot\u00ebs&#8221; dhe me gjith\u00eb persekutimin indirekt t\u00eb periudh\u00ebs paraprir\u00ebse (1944 &#8211; 1967) n\u00eb Shqip\u00ebri ka patur 4 Mitropoli, 19 rrethe mitropolitane, 300 famulli dhe 25 manastire t\u00eb hirshme. N\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb paskomuniste, gj\u00ebra themelore t\u00eb cilat gjetiu konsiderohen t\u00eb vet\u00ebkuptueshme (si p.sh. ekzistenca e nj\u00eb Sinodi episkop\u00ebsh, nj\u00eb num\u00ebr i mjaftueshem prift\u00ebrininjsh, murgj, banesa mitropolitane, manastire t\u00eb hirshme, shkolla e t\u00eb tjera), mbeten akoma, &#8220;\u00ebndrra&#8221;, synime, p\u00ebr t\u00eb cilat duhet t\u00eb luftojm\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt e t\u00eb larg\u00ebt. Nisemi pothuajse nga zeroja.<\/p>\n<p>1. E para, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn i lutemi Per\u00ebndis\u00eb, \u00ebsht\u00eb t\u00eb gjendet sa m\u00eb shpejt m\u00ebnyra e formimit t\u00eb plot\u00eb t\u00eb Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhakse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb kjo t\u00eb mund t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb vend t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb gjirin e t\u00eb gjitha kishave Orthodhokse n\u00eb bot\u00eb. Fatmir\u00ebsisht, n\u00eb gradat e prift\u00ebrinjve dhe t\u00eb dhjakon\u00ebve ka mbetur nj\u00eb num\u00ebr fare i vog\u00ebl nga e kaluara. Nga prift\u00ebrinjt\u00eb e dhjakon\u00ebt e hirotonisur para vitit 1967 vazhdojn\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb 10 prift\u00ebrinj e nj\u00eb kryedhjakon (kurse 8 prift\u00ebrinj e 1 dhjakon jan\u00eb ose t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, ose t\u00eb shkuar n\u00eb mosh\u00eb). Mb\u00ebshtetja shpirt\u00ebrore dhe ekonomike e klerik\u00ebve Orthodhoks\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e cila filloi menj\u00ebher\u00eb sa u vler\u00ebsuam t\u00eb udh\u00ebtojm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb tok\u00eb t\u00eb vuajtur, do t\u00eb vazhdoj\u00eb pa kursim, si edhe seleksionimi dhe p\u00ebrgatitja e t\u00eb rinjve. Vitin e fundit hirotonisem 6 prift\u00ebrinj dhe 19 dhjakon\u00eb, nd\u00ebrsa 12 dhjakon\u00eb t\u00eb tjer\u00eb do t\u00eb hirotonisen muajin e ardhsh\u00ebm. Afro 10 t\u00eb rinj shqiptar\u00eb do t\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebr studime t\u00eb larta n\u00eb fakultetet teologjike orthodhokse universitare. Vizioni yn\u00eb baz\u00eb dhe q\u00ebllimi kryesor \u00ebsht\u00eb formimi i klerit shqiptar t\u00eb t\u00eb gjitha gradave, i cili t\u00eb jet\u00eb n\u00eb gjendje t&#8217;i sh\u00ebrbej\u00eb me dije, entuziaz\u00ebm e vetsakrific\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse dhe t\u00eb drejtoj\u00eb grigj\u00ebn orthodhokse, n\u00eb ve\u00e7anti rinin\u00eb e shqet\u00ebsuar, n\u00eb k\u00ebt\u00eb kthes\u00eb kritike historike. Me ndihm\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb, q\u00eb n\u00eb shkurt e gjer n\u00eb maj t\u00eb k\u00ebtij viti, ka funksionuar shkolla jon\u00eb Teologjike &#8211; Hieratike me 58 nx\u00ebn\u00ebs dhe \u00ebsht\u00eb programuar vazhdimi i saj n\u00eb vjesht\u00ebn q\u00eb vjen. Interesohemi q\u00eb t\u00eb na jepet sa m\u00eb shpejt trualli, i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr ngritjen e nd\u00ebrtesave t\u00eb Shkoll\u00ebs son\u00eb Teologjike, e cila, mendojm\u00eb t\u00eb zhvillohet n\u00eb nivel universitar.<\/p>\n<p>2. Kish\u00ebn Orthodhokse nuk e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm klerik\u00ebt. T\u00eb gjith\u00eb, pa p\u00ebrjashtim, sa jan\u00eb pag\u00ebzuar n\u00eb gjirin e saj n\u00eb emrin e Trinis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb, burra e gra t\u00eb \u00e7do moshe e kulture, duhet t\u00eb mobilizohen n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr rigjall\u00ebrimin e Kish\u00ebs dhe transmetimin e Ungjillit t\u00eb shpres\u00ebs e t\u00eb dashuris\u00eb n\u00eb \u00e7do shprehje t\u00eb jet\u00ebs. P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur kuadro t\u00eb p\u00ebrshtatshme q\u00eb t\u00eb mbulojn\u00eb me k\u00ebto nevoja shum\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, t\u00eb katekizmit, p\u00ebrpjekjes misionare, shpresojm\u00eb q\u00eb s\u00eb shpejti t\u00eb funksionojn\u00eb: a) Shkolla e psalt\u00ebve; b) Kurset e katekizmit kishtare p\u00ebr burra e gra, t\u00eb cilat do t\u00eb organizohen periodikisht n\u00eb Kryepiskopat\u00eb dhe n\u00eb qendrat e Mitropolive: t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, t\u00eb Beratit e t\u00eb Gjirokastr\u00ebs; c) Punishte t\u00eb lira p\u00ebr ikonografi, rrobaqep\u00ebsi, artizanat, gdhendje druri e t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>3. Nd\u00ebr nevojat m\u00eb t\u00eb domosdoshme e urgjente, \u00ebsht\u00eb sigurimi i vendeve t\u00eb kultit, restaurimi dhe rind\u00ebrtimi i kishave t\u00eb vjetra dhe nd\u00ebrtimi i kishave t\u00eb reja. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, duhet b\u00ebr\u00eb regjistrimi i thesareve t\u00eb tyre, t\u00eb cilat shpesh b\u00ebhen objekt grabitjesh, si edhe mir\u00ebmbajtja dhe restaurimi i tyre. Filluam me kish\u00ebn katedrale, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhemi tani. Po interesohemi q\u00eb edhe kisha e dyt\u00eb e kryeqytetit, kisha e Sh\u00ebn Prokopit, mbrojt\u00ebsit t\u00eb komunitetit Orthodhoks t\u00eb Tiran\u00ebs, e cila prej vitesh \u00ebsht\u00eb transformuar n\u00eb restorant, t&#8217;i rikthehet kultit Orthodhoks.<\/p>\n<p>N\u00eb qendrat e m\u00ebdha t\u00eb vendit, si Durr\u00ebs, Kor\u00e7\u00eb, Gjirokast\u00ebr, Vlor\u00eb, Kavaj\u00eb, besimtar\u00ebt p\u00ebrdorin p\u00ebr sh\u00ebrbesa kisha q\u00eb ishin transformuar n\u00eb qendra d\u00ebfrimi, n\u00eb depo, ofi\u00e7ina, kurse qytete t\u00eb tjera, si Shkodra, Erseka, Delvina, nuk kan\u00eb asnj\u00eb vend kulti. N\u00eb Fier e n\u00eb Sarand\u00eb vendos\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksperimentale dy kisha parafabrikate dhe k\u00ebt\u00eb program do ta shtrijm\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt edhe n\u00eb qytete e fshatra t\u00eb tjera. Mbi 100 fshatra me popullsi Orthodhokse nuk kan\u00eb fare kish\u00eb, kurse po aq t\u00eb tjera, kishat i kan\u00eb gjys\u00ebm t\u00eb shkat\u00ebrruara. Nd\u00ebrkoh\u00eb 140 kisha Orthodhokse jan\u00eb b\u00ebr\u00eb muzeume. Orthodhoks\u00ebt e k\u00ebtij vendi, me ndjenj\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn, u p\u00ebrpoq\u00ebn gjat\u00eb shekujve p\u00ebr t\u00eb ngritur k\u00ebtu me shum\u00eb sakrifica monumente t\u00eb shk\u00eblqyera me nj\u00eb vler\u00eb t\u00eb madhe kulturore. Ata desh\u00ebn t\u00eb ofrojn\u00eb qendra t\u00eb gjalla kulti p\u00ebr t&#8217;i edukuar shpirt\u00ebrisht e moralisht brezat e ardhsh\u00ebm, jo muzeume pa shpirt p\u00ebr turist\u00ebt kalimtar\u00eb. Prandaj Kisha jon\u00eb ka si detyr\u00eb nga m\u00eb kryesoret q\u00eb t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrs\u00ebri gjith\u00e7ka q\u00eb regjimi ateist ia ka konfiskuar me forc\u00eb. Kishat nuk jan\u00eb fosile t\u00eb thjeshta t\u00eb qytet\u00ebrimit t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs, por mushk\u00ebri t\u00eb gjalla t\u00eb qytet\u00ebrimit t\u00eb sot\u00ebm dhe mitra lindjeje t\u00eb qytet\u00ebrimit t\u00eb s\u00eb ardhmes.<\/p>\n<p>Me shum\u00eb dhimbje lutemi dhe d\u00ebshirojm\u00eb t\u00eb ringrem\u00eb manastiret tona t\u00eb shkat\u00ebrruara q\u00eb jan\u00eb kthyer n\u00eb hotele, qendra turistike apo baza ushtarake. Kish\u00eb Orthodhokse pa manastire nuk mund t\u00eb kuptohet. Manastiret kan\u00eb qen\u00eb gjithnj\u00eb vende lutjeje, vende ushtrimi shpirt\u00ebror, vende zhvillimi ekonomik e kulturor, vende sh\u00ebrimi e ngush\u00ebllimi p\u00ebr popullin shqiptar. Dhe rifunksionimi i tyre, do t\u00eb ket\u00eb ndikim t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb dobiprur\u00ebs n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr rind\u00ebrtim. P\u00ebr zhvillimin e veprimtaris\u00eb kishtare nevojiten gjithashtu menj\u00ebher\u00eb nd\u00ebrtesa t\u00eb Kryepiskopat\u00ebs, t\u00eb Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb, t\u00eb Mitropolive, t\u00eb qendrave te Rinis\u00eb, t\u00eb streh\u00ebs p\u00ebr jetim\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb moshuarit dhe t\u00eb tjera institucione bamir\u00ebse.<\/p>\n<p>4. Urgjente paraqitet nevoja e botimeve kishtare n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. P\u00ebr m\u00ebse 30 vjet nuk kan\u00eb qarkulluar n\u00eb vend botime orthodhokse, kurse ato q\u00eb ekzistonin, u shkat\u00ebrruan. Arkivi qendror i Kish\u00ebs u dogj. Me ndihm\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb, po programohet ngritja e nj\u00eb sht\u00ebpie botuese kishtare dhe vendosja e nj\u00eb njesie tipografike te vog\u00ebl. \u00cbsht\u00eb urgjente t\u00eb vihet n\u00eb qarkullim s\u00eb shpejti n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe nj\u00eb gazet\u00eb mujore e Kish\u00ebs son\u00eb, nj\u00eb revist\u00eb tremujore dhe buletin informativ; t\u00eb botohen tekstet tona liturgjike, broshura katekizmi dhe edukimi shpirt\u00ebror. Nj\u00eb grup i p\u00ebrhershem p\u00ebrkthimi i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb prej intelektual\u00ebsh kompetent\u00eb, n\u00ebn kryesin\u00eb e teologut dhe p\u00ebrkthyesit t\u00eb d\u00ebgjuar dhe bashk\u00ebpun\u00ebtorit t\u00eb dashur z. Dhimit\u00ebr Beduli, do ta shpjer\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara pun\u00ebn p\u00ebrkthyese, duke vazhduar k\u00ebshtu n\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb p\u00ebrpjekjen q\u00eb nisi gjat\u00eb dekadave t\u00eb para t\u00eb shekullit ton\u00eb biri i madh i Shqip\u00ebris\u00eb z. Fan Noli.<\/p>\n<p>5. N\u00eb nj\u00eb epok\u00eb kaq t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, kur mungesa t\u00eb ndryshme mundojn\u00eb vendin, Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebrise thirret t\u00eb tregoj\u00eb prezenc\u00eb dinamike humanizmi dhe kujdesi social. Do t\u00eb zhvillohet nj\u00eb sektor i posa\u00e7\u00ebm: &#8220;Sh\u00ebrbimi i dashuris\u00eb&#8221;, a) P\u00ebr \u00e7uarjen m\u00eb p\u00ebrpara t\u00eb programeve t\u00eb ndihm\u00ebs p\u00ebr popullin shqiptar t\u00eb shum\u00ebvuajtur pa marr\u00eb parasysh p\u00ebrkatesin\u00eb fetare. b) P\u00ebr mb\u00ebshtetjen mjek\u00ebsore dhe p\u00ebr ndihm\u00ebn q\u00eb u duhet dh\u00ebn\u00eb rasteve t\u00eb ve\u00e7anta s\u00ebmundjesh. c) P\u00ebr programe zhvillimi t\u00eb nj\u00eb karakteri m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. Detyr\u00eb dhe kujdes baz\u00eb i Kish\u00ebs ka qen\u00eb p\u00ebrher\u00eb shprehja e respektit p\u00ebr njeriun n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi.<\/p>\n<p>6. P\u00ebr an\u00ebn ekonomike dallohen tre burime: 1) Qeveria demokratike q\u00eb sot drejton vendin ka premtuar qart\u00eb e publikisht se do t\u00eb kthej\u00eb pron\u00ebn kishtare q\u00eb u konfiskua vite m\u00eb par\u00eb nga regjimi ateist. Besojm\u00eb se s\u00eb shpejti do t\u00eb g\u00ebzohemi me realizimin e k\u00ebtij premtimi. Sapo ta marrim n\u00eb dor\u00ebzim at\u00eb, do t\u00eb p\u00ebrpiqemi q\u00eb ta shfryt\u00ebzojm\u00eb p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e mbar\u00eb popullit shqiptar. \u00c7do gj\u00eb q\u00eb i p\u00ebrket Kish\u00ebs, i sh\u00ebrben t\u00ebr\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. 2) Kontributi i lir\u00eb i besimtar\u00ebve ka qen\u00eb gjithnj\u00eb mb\u00ebshtetje ekonomike p\u00ebr Kish\u00ebn ton\u00eb. Sot, sigurisht, me t\u00eb ardhura aq t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb popullit ton\u00eb ky kontribut \u00ebsht\u00eb kufizuar. Megjithat\u00eb nuk pushon s\u00eb ekzistuari. 3) Burimin e tret\u00eb e shum\u00eb t\u00eb \u00e7muar e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mij\u00ebrat e miqve t\u00eb njohur e t\u00eb panjohur nga Kishat e tjera Orthodhokse motra, ve\u00e7an\u00ebrisht Patriarkana Ekumenike e Kon\/poj\u00ebs, Kisha e Greqis\u00eb, Kisha e Rumanis\u00eb, Kisha e Qipros, por edhe K\u00ebshilli Bot\u00ebror i Kishave, q\u00eb na mb\u00ebshtesin me oferta dashurie prek\u00ebse. Mir\u00ebnjohja jon\u00eb p\u00ebr ta \u00ebsht\u00eb e thell\u00eb.<\/p>\n<p>7. Natyrisht, Kisha fufton n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme t\u00eb sektorit social p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut: p\u00ebr lirin\u00eb, barazin\u00eb, drejt\u00ebsin\u00eb. Mir\u00ebpo, kryesisht, ajo lufton p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn thuajse t\u00eb harruar t\u00eb secilit, p\u00ebr t\u00eb ecur p\u00ebrpara drejt hyjnizimit, drejt fitimit t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb. Ky sh\u00ebrbim i pajtimit me Per\u00ebndin\u00eb, shenjt\u00ebrimi i besimtar\u00ebve, zhvillimi i jet\u00ebs liturgjike, kuptimi m\u00eb i thell\u00eb e m\u00eb i gjer\u00eb i Shkrimeve t\u00eb Shenjta dhe t\u00eb doktrin\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs, jetimi i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm i misterit t\u00eb shp\u00ebtimit, do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb kujdes par\u00ebsor t\u00eb Kryepiskopit. K\u00ebrkimet teologjike, pimantike dhe misionare na kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb sigurin\u00eb s\u00eb kund\u00ebrvenia e jet\u00ebs shpirt\u00ebrore personale dhe veprimtaris\u00eb sociale p\u00ebrben nj\u00eb polarizim t\u00eb rrem\u00eb. Et\u00ebrit e Kish\u00ebs son\u00eb jetuan detyrimin e tyre t\u00eb krishter\u00eb me nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe misionin e Kish\u00ebs me perspektiv\u00eb t\u00eb p\u00ebrbotshme dhe eskatologjike. Me k\u00ebt\u00eb kuptim t\u00eb p\u00ebrgjithshm\u00ebris\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegje e n\u00eb mendim, do t\u00eb p\u00ebrpiqemi me modesti t\u00eb kryejm\u00eb detyr\u00ebn ton\u00eb si kryebari i orthodhoks\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>III<\/p>\n<p>1. Meqen\u00ebse vitet e persekutimit kan\u00eb mjegulluar n\u00eb Shqip\u00ebri qart\u00ebsin\u00eb e terminologjis\u00eb dhe t\u00eb parimeve fetare, dua t\u00eb kujtoj se: Kisha Orthodhokse \u00ebsht\u00eb: &#8220;Trupi i Tij (i Krishtit), plot\u00ebsimi i Atij q\u00eb i plot\u00ebson t\u00eb gjitha nd\u00ebr t\u00eb gjitha&#8221; (Efes. 1:23), dhe vazhdon vepr\u00ebn e Tij shp\u00ebtimtare n\u00eb koh\u00eb dhe hap\u00ebsir\u00eb. Ve\u00e7an\u00ebrisht, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb theksuar gjithmon\u00eb n\u00ebp\u00ebr statutet e ndryshme t\u00eb saj &#8220;\u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e pandar\u00eb e Kish\u00ebs s\u00eb shenjt\u00eb, katholike dhe Apostolike&#8221;, q\u00eb shtrihet n\u00eb t\u00eb gjitha an\u00ebt e bot\u00ebs. \u00cbsht\u00eb e bashkuar dogmatikisht dhe shpirt\u00ebrisht me t\u00eb gjitha Patriarkanat Orthodhokse dhe Kishat e tjera orthodhokse autoqefale, ruan pa asnj\u00eb ndryshim parimet dogmatike dhe kanonet e hirshme apostolike dhe Sinodhike, Tradit\u00ebn e shenjt\u00eb dhe mban gjithashtu at\u00eb q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebn n\u00eb Tomin e njohjes s\u00eb Autoqefalis\u00eb nga Kisha m\u00ebm\u00eb e Kon\/poj\u00ebs.<\/p>\n<p>2. Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrb\u00ebn, para s\u00eb gjithash bekim p\u00ebr vendin n\u00eb t\u00eb cilin gjendet. Lul\u00ebzimi i saj dhe zhvillimi i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i veprimtaris\u00eb s\u00eb saj, do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb vendimtare n\u00eb pun\u00ebn m\u00ebk\u00ebmb\u00ebse t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendit.<\/p>\n<p>S\u00eb pari: Duke l\u00eb\u00e7itur me entuziaz\u00ebm besimin te Per\u00ebndia Triadik, hirin dhe m\u00ebshir\u00ebn e Tij pa kufi, dashurin\u00eb e paanshme, i paraqet popullit pa nd\u00ebrprerje mendime t\u00eb reja, ideale t\u00eb reja, shpres\u00eb dhe fuqi t\u00eb q\u00ebndrueshme, p\u00ebr t\u00eb vazhduar luft\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e k\u00ebrc\u00ebnon dekurajimi dhe humbja e shpres\u00ebs. Ndihma m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e Kish\u00ebs n\u00eb l\u00ebmin social \u00ebsht\u00eb se ajo edukon njer\u00ebz t\u00eb pjekur, me p\u00ebrgjegj\u00ebsi, t\u00eb ndersh\u00ebm, q\u00eb luftojn\u00eb me nd\u00ebrgjegje edhe at\u00ebher\u00eb kur asnj\u00eb, dhe asgj\u00eb e jashtme, nuk i detyron q\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb me dashuri dhe krijimtari, duke ngritur lart pa zhurm\u00eb mbar\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti: Kisha Orthodhokse ka qen\u00eb e do t\u00eb jet\u00eb faktor bashkimi, paqeje dhe pajtimi n\u00eb Shqip\u00ebri, duke l\u00eb\u00e7itur ndjes\u00ebn dhe mir\u00ebkuptimin, dhe duke ofruar motive t\u00eb brendshme dhe fuqi p\u00ebr to. Duke vazhduar tradit\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb harmonis\u00eb fetare n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrkrah sinqerisht bashkekzistenc\u00ebn paq\u00ebsore dhe respektimin reciprok t\u00eb komuniteteve t\u00eb ndryshme fetare. Po nj\u00ebkohesisht kultivon ndjenja respekti dhe dashurie edhe p\u00ebr ata q\u00eb shfaqen indiferent\u00eb apo dhe negativ\u00eb ndaj fes\u00eb. Respektimi i liris\u00eb s\u00eb \u00e7do njeriu, pavar\u00ebsisht n\u00ebse beson apo jo, karakterizon moralin orthodhoks. \u00c7do person \u00ebsht\u00eb i shenjt\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb krijuar sipas ikon\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb.<\/p>\n<p>S\u00eb treti: Me veprimtari konkrete p\u00ebr t\u00eb cilat fol\u00ebm m\u00eb sip\u00ebr, shpresojm\u00eb se Kisha jon\u00eb do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr zhvillim t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ajo t\u00eb z\u00ebr\u00eb n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb sa m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr vendin q\u00eb i takon n\u00eb Evrop\u00eb. Dhe, si gjithnj\u00eb, an\u00ebtar\u00ebt e saj do t\u00eb mbrojn\u00eb t\u00eb drejtat e vendit.<\/p>\n<p>3. Kisha jon\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb ambasad\u00eb shpirt\u00ebrore t\u00eb \u00e7muar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb komunitetin nd\u00ebrkomb\u00ebtar, q\u00eb kontribuon qen\u00ebsisht n\u00eb zhvillimin e bashk\u00ebpunimit paq\u00ebsor dhe t\u00eb solidaritetit n\u00eb Ballkan dhe n\u00eb t\u00ebr\u00eb Evrop\u00ebn. N\u00eb p\u00ebrpjekjet panorthodhokse q\u00eb b\u00ebhen n\u00ebn udh\u00ebheqjen e urt\u00eb e frym\u00ebzuese te Patriarkan\u00ebs Ekumenike, Kish\u00ebs m\u00ebm\u00eb, Kisha e Shqip\u00ebris\u00eb, si an\u00ebtare e barabart\u00eb me Kishat e tjera Autoqefale, do t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese n\u00eb t\u00eb gjitha konferencat panorthodhokse dhe (12 dialog\u00ebt teologjik\u00eb me kishat e tjera t\u00eb krishtera, por edhe me bot\u00ebn myslimane. N\u00eb shtatorin q\u00eb vjen, n\u00eb mbledhjen e p\u00ebrgjithshme t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb Kishave t\u00eb Evrop\u00ebs n\u00eb Prag\u00eb, Kisha jon\u00eb do t\u00eb shpallet zyrtarisht an\u00ebtare e saj dhe, s\u00eb shpejti, do t\u00eb renditemi si an\u00ebtare e rregullt e K\u00ebshillit Bot\u00ebror t\u00eb Kishave.<\/p>\n<p>Nga ky post e quaj p\u00ebr detyr\u00eb t&#8217;i drejtoj p\u00ebrsh\u00ebndetje shpres\u00ebtare T\u00ebr\u00ebshenjt\u00ebris\u00eb s\u00eb Tij t\u00eb Hyjshme dhe Kryetar\u00ebve fort t\u00eb lumtur t\u00eb Kishave t\u00eb Shenjta Orthodhokse, duke lypur nj\u00ebkoh\u00ebsisht urimet dhe lutjet e tyre t\u00eb vyera v\u00ebllaz\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb m\u00eb forcuar Zoti n\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr t\u00eb hirshme dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00eb. Gjithashtu, u drejtoj p\u00ebrsh\u00ebndetje t\u00eb ngrohta Kryetar\u00ebve t\u00eb Kishave dhe pohimeve t\u00eb ndryshme kristiane si edhe Kryetar\u00ebve t\u00eb organizmave nd\u00ebrkishtare, duke shpresuar n\u00eb mb\u00ebshtetjen e lutjes s\u00eb tyre. Ve\u00e7an\u00ebrisht i drejtoj p\u00ebrsh\u00ebndetje dashurie dhe nderimi Nuncit Apostolik n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb Kish\u00ebs Katolike dhe p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb Komuniteteve Myslimane.<\/p>\n<p>Kisha jon\u00eb, duke mbajtur lidhje organike me njer\u00ebzimin e bashkuar kontemporan, do kontribuoj\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekjen nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr nj\u00eb shoq\u00ebri njer\u00ebzore t\u00eb paqes, liris\u00eb dhe dashuris\u00eb.<\/p>\n<p>IV<\/p>\n<p>Por, p\u00ebr riorganizimin e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, do t\u00eb jet\u00eb e nevojshme q\u00eb, t\u00ebr\u00eb besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb, pa p\u00ebrjashtim, t\u00eb ken\u00eb pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb vizion dhe t\u00eb marrim pjes\u00eb, n\u00eb jet\u00ebn e Kish\u00ebs me t\u00ebr\u00eb fuqit\u00eb tona. Sot vendi gjendet n\u00eb nj\u00eb epok\u00eb kritike, e cila \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb nxitje dhe nj\u00eb rast i madh. Pra, si kryepiskop, u b\u00ebj thirrje t\u00eb gjith\u00ebve t\u00eb marrin pjes\u00eb aktivisht n\u00eb jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e Kish\u00ebs son\u00eb, sipas dhuntive q\u00eb Per\u00ebndia i ka dh\u00ebn\u00eb gjithsecilit. N\u00eb ve\u00e7anti u b\u00ebj thirrje intelektual\u00ebve t\u00eb marrin pozita p\u00ebrgjegj\u00ebsie e iniciativa, t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim dijet, p\u00ebrvoj\u00ebn dhe autoritetin e tyre n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebrt\u00ebrit\u00ebse t\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p>U b\u00ebj gjithashtu thirrje t\u00eb rinjve dhe t\u00eb rejave q\u00eb \u00ebnd\u00ebrrojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb epok\u00eb t\u00eb re, p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb sh\u00ebndetshme, t\u00eb vijn\u00eb e t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb grupet e ndryshme t\u00eb pun\u00ebs t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse p\u00ebr t&#8217;u p\u00ebrgatitur s\u00eb pari n\u00eb tradit\u00ebn e pasur t\u00eb besimit orthodhoks dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht duke thithur prej saj frym\u00ebzim edhe fuqi t\u00eb zhvillojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese mendimin dhe dinamizmin e tyre.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, t\u00eb gjith\u00eb orthodhoks\u00ebt t\u00eb ndjejm\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb ton\u00eb personale, t\u00eb pendohemi dhe t\u00eb shprehim devocionin ton\u00eb te Krishti, Shp\u00ebtimtari yn\u00eb, me vepra t\u00eb p\u00ebrditshme besimi, pohimi dhe dashurie. Vet\u00ebm Kryepiskopi nuk mjafton q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet di\u00e7ka thelb\u00ebsore, sikurse nuk mjafton arkitekti q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb kish\u00eb katedrale e bukur. T\u00eb gjith\u00eb bashk\u00eb, madje edhe f\u00ebmij\u00ebt, e kemi si detyr\u00eb t\u00eb ndajm\u00eb at\u00eb pak ose shum\u00eb q\u00eb kemi material, shpirt\u00ebror, shpres\u00ebn, buz\u00ebqeshjen me ata q\u00eb kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb nevoj\u00eb. Ve\u00e7 ndihm\u00ebs nga jasht\u00eb, vendi ka nevoj\u00eb edhe p\u00ebr nj\u00eb l\u00ebvizje t\u00eb brendshme dhe mb\u00ebshtetje reciproke. Dhe, sidomos, pendim t\u00eb ndersh\u00ebm e t\u00eb guximsh\u00ebm, orientim shpirt\u00ebror e moral t\u00eb ri n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet, nj\u00eb frym\u00ebzim t\u00eb ri.<\/p>\n<p>K\u00ebnga boshe ateiste q\u00eb zot\u00ebroi n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr gjys\u00ebm shekulli, molepsi nd\u00ebrgjegjet, kultivoi psikoza t\u00eb rrezikshme, u hoqi brezave t\u00eb t\u00ebr\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn jet\u00ebprur\u00ebse fetare dhe ushqeu tmerret dhe manit\u00eb e rreme. Megjithat\u00eb, shpresa na takon. &#8220;Atje ku teproi m\u00ebkati, teproi edhe m\u00eb shum\u00eb hiri&#8221; (Rom. 5:20). Heshtja tragjike e \u00e7uditshme q\u00eb akoma derdhet nga goj\u00ebt e hapura t\u00eb bunker\u00ebve, duhet t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohet me nj\u00eb k\u00ebng\u00eb shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebse: &#8220;K\u00ebndojini Zotit k\u00ebng\u00eb t\u00eb re&#8221; n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend plot dhimbje. I k\u00ebndoni besimit te Perendia, besimit te njeriu. Rroni sa m\u00eb af\u00ebr besimit dhe transmetoni Ungjillin e shp\u00ebtimit m\u00eb Krishtin.<\/p>\n<p>Sigurisht e, dim\u00eb se jemi t\u00eb dob\u00ebt. Por marrim kuraj\u00eb nga ajo q\u00eb thot\u00eb Per\u00ebndia n\u00eb Librin e Zbules\u00ebs: &#8220;Ja tek kam v\u00ebn\u00eb p\u00ebrpara teje nj\u00eb der\u00eb t\u00eb hapur; edhe askush s&#8217;mund ta mbyll\u00eb at\u00eb, sepse ke pak fuqi edhe ruajte fjal\u00ebn time dhe nuk mohove emrin tim &#8230; &#8221; (Zb. 3: 8).<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>V\u00ebllez\u00ebr, duke p\u00ebrshkruar nga nj\u00ebra an\u00eb pun\u00ebn e madhe t\u00eb ringritjes s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb q\u00eb na pret, si edhe pamjen m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb misionit t\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e sotme q\u00eb po bashkohet, dhe duke marr\u00eb parasysh nga ana tjet\u00ebr paaft\u00ebsin\u00eb time personale, m\u00ebkat\u00ebsin\u00eb dhe varf\u00ebrin\u00eb time, ndjej nevoj\u00ebn t\u00eb th\u00ebrras s\u00eb brendshmi: &#8220;Dhe un\u00eb jam i varf\u00ebr dhe lyp\u00ebs, o Per\u00ebndi, ndihmom\u00eb&#8221;. Nuk e shp\u00ebtojm\u00eb Kish\u00ebn ne njer\u00ebzit m\u00ebkatar\u00eb e t\u00eb dob\u00ebt. Por ne gjejm\u00eb shp\u00ebtim n\u00eb t\u00eb, duke iu bindur me p\u00ebrul\u00ebsi dhe g\u00ebzim vullnetit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb Trinishme, duke ia dor\u00ebzuar veten Hirit t\u00eb Tij.<\/p>\n<p>Sa p\u00ebr nderin e t\u00eb Parit, t\u00eb cilin marrim n\u00eb Kish\u00ebn e Shqip\u00ebrise, kuptimin e ka p\u00ebrcaktuar nd\u00ebr shekuj nj\u00eb her\u00eb e mir\u00eb Kreu dhe Themeluesi i besimit son\u00eb: &#8220;Kush t\u00eb doj\u00eb t\u00eb jet\u00eb i par\u00eb, le t\u00eb jet\u00eb i fundit i t\u00eb gjith\u00ebve edhe sh\u00ebrb\u00ebtor i t\u00eb gjith\u00ebve&#8221; (Mk. 9:35). Dita e sotme, 2 gushti, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Kisha jon\u00eb kremton transferimin e lipsaneve t\u00eb d\u00ebshmorit t\u00eb par\u00eb dhe kryedhjakonit Stefan, v\u00eb n\u00eb dukje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb karakteristikat e sh\u00ebrbyesve t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb dhe apostujve t\u00eb Krishtit. Stefani ishte &#8220;njeri me plot bes\u00eb dhe Shpirt t\u00eb Shenjt\u00eb&#8221;, &#8220;plot me hir e me fuqi&#8221; (Vep. 3:5,8).<\/p>\n<p>Faluni, ju lutem, o v\u00ebllez\u00ebr t\u00eb shenjt\u00eb, ju bashk\u00ebpresviter\u00eb t\u00eb mi t\u00eb dashur dhe ti, o popull i bekuar i Per\u00ebndis\u00eb, q\u00eb, duke ndjekur k\u00ebto gjurm\u00eb, t\u00eb kryej sh\u00ebrbimin tim n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb martirizuar. Dhe le t\u00eb ecim t\u00eb gjith\u00eb bashk\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn q\u00eb hap para nesh Per\u00ebndia duke pasuar Krishtin n\u00eb udh\u00ebn e Tij t\u00eb Kryqit e t\u00eb Ngjalljes, duke lypur q\u00eb Shpirti i Shenjt\u00eb t\u00eb banoj\u00eb tek ne, t\u00eb na shenjt\u00ebroj\u00eb, t\u00eb ndri\u00e7oj\u00eb mendimet dhe veprimet tona &#8220;Edhe mbi at\u00eb q\u00eb pas fuqis\u00eb q\u00eb veprohet nd\u00ebr ne mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr nga t\u00eb gjith\u00eb sa k\u00ebrkojm\u00eb e mendojm\u00eb. Atij i qoft\u00eb lavdia n\u00eb Kish\u00eb me an\u00eb t\u00eb Iisu Krishtit n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb brezat e jet\u00ebs s\u00eb jet\u00ebve. Amin.&#8221; (Efes. 3:20-21).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fjala historike e Kryepiskopit Anastas e mbajtur m\u00eb 2 gusht 1992 n\u00eb Katedralen e Ungjill\u00ebzimit me rastin e fron\u00ebzimit t\u00eb tij si Kryepiskop i Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebrshkruan gjendjen pas persekutimit ateist, vizionin p\u00ebr rind\u00ebrtimin e Kish\u00ebs: formimin e Sinodit, p\u00ebrgatitjen e klerit, nd\u00ebrtimin e kishave, botimet kishtare, veprimtarin\u00eb sociale dhe humanitare, marr\u00ebdh\u00ebniet ekumenike dhe nd\u00ebrfetare.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"In Memoriam - 33 vjet m\u00eb par\u00eb (2 gusht 1992) - Fjala e Kryepiskopit t\u00eb lumur Anastas gjat\u00eb fron\u00ebzimit si Kryepiskop i Shqip\u00ebris\u00eb","numri":"1 (380)","viti":"2025","muaji":"Janar-Shkurt","muaji_numer":"1","dita":"2","faqet":"[16, 17, 18, 19]","fjale_kyce":"[\"Kryepiskopi Anastas\", \"fron\u00ebzimi 1992\", \"2 gusht 1992\", \"rim\u00ebk\u00ebmbja e Kish\u00ebs\", \"Sinodi i Shenjt\u00eb\", \"Sali Berisha\", \"Patriarkana Ekumenike\", \"Vartholomeu\", \"Fan Noli\", \"manastiret\", \"Logos\", \"Akademia Theologjike\", \"ringritja\", \"Sh\u00ebn Stefani\"]","permbledhje":"Fjala historike e Kryepiskopit Anastas e mbajtur m\u00eb 2 gusht 1992 n\u00eb Katedralen e Ungjill\u00ebzimit me rastin e fron\u00ebzimit t\u00eb tij si Kryepiskop i Shqip\u00ebris\u00eb. P\u00ebrshkruan gjendjen pas persekutimit ateist, vizionin p\u00ebr rind\u00ebrtimin e Kish\u00ebs: formimin e Sinodit, p\u00ebrgatitjen e klerit, nd\u00ebrtimin e kishave, botimet kishtare, veprimtarin\u00eb sociale dhe humanitare, marr\u00ebdh\u00ebniet ekumenike dhe nd\u00ebrfetare.","autori":"\u2020 Anastasi, Kryepiskop i Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe i Gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb","kategoria":"In Memoriam \/ Fjalim historik","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[11924],"ngjallja_autori":[11388],"ngjallja_viti":[11902],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-90531","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-in-memoriam-fjalim-historik","ngjallja_autori--anastasi-kryepiskop-i-tiranes-durresit-dhe-i-gjithe-shqiperise","ngjallja_viti-11902"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe - nga vizioni n\u00eb realitet - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"website\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/90531\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/\",\"name\":\"Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe - nga vizioni n\u00eb realitet - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-06-01T06:04:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe &#8211; nga vizioni n\u00eb realitet\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"description\":\"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"width\":540,\"height\":540,\"caption\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe - nga vizioni n\u00eb realitet - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/","og_locale":"en_GB","og_type":"website","og_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","og_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","og_url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/90531","og_site_name":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991","og_image":[{"width":1200,"height":630,"url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","twitter_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","twitter_image":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","twitter_misc":{"Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/","name":"Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe - nga vizioni n\u00eb realitet - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website"},"datePublished":"2026-06-01T06:04:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/rimekembja-e-nje-kishe-nga-vizioni-ne-realitet\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rim\u00ebk\u00ebmbja e nj\u00eb Kishe &#8211; nga vizioni n\u00eb realitet"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.","publisher":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","width":540,"height":540,"caption":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/koash1991"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/90531","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles"}],"about":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ngjallja_article"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90531"}],"wp:term":[{"taxonomy":"ngjallja_kategoria","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_kategoria?post=90531"},{"taxonomy":"ngjallja_autori","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_autori?post=90531"},{"taxonomy":"ngjallja_viti","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_viti?post=90531"},{"taxonomy":"ngjallja_kryeredaktor","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_kryeredaktor?post=90531"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}