…N\u00eb dat\u00ebn 24 mars 1994, n\u00eb vigjiljen e s\u00eb kremtes t\u00eb Ungjill\u00ebzimit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe dita e emrit dhe panairit t\u00eb Katedrales, u p\u00ebrurua, me pjes\u00ebmarrjen dhe bekimin e Fortlumturis\u00eb s\u00eb tij Kryepiskopit ton\u00eb dhe t\u00eb nj\u00eb shumice besimtar\u00ebsh orthodhoks\u00eb, kambanorja e saj, e rikonstruktuar plot\u00ebsisht dhe e pajisur me pes\u00eb kambana t\u00eb reja, t\u00eb cilat, me tingullin e tyre melodioz e n\u00eb disa variante, do t’u b\u00ebjn\u00eb t\u00eb njohur besimtar\u00ebve Orthodhoks\u00eb t\u00eb komunitetit ton\u00eb koh\u00ebn e zhvillimit t\u00eb sh\u00ebrbesave t\u00eb shenjta fetare.<\/p>\n
Me k\u00ebt\u00eb rast, po japim m\u00eb posht\u00eb disa t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr rolin e kambanave dhe t\u00eb kambanores n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse. Kambana \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i b\u00ebr\u00eb nga nj\u00eb aliazh metalik ting\u00ebllues. Si shpik\u00ebs i kamban\u00ebs konsiderohet Paulin de la Nola nga Kampania, Itali, i cili ka jetuar rreth viteve 400 pas Krishtit. Emrin kamban\u00eb instrumenti e ka marr\u00eb nga emri i krahin\u00ebs. P\u00ebrdorimi i kambanave n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse fillon nga viti 842 pas Krishtit e k\u00ebtej, vit kur doxhi i Venedikut Ursus Patricianus i d\u00ebrgoi si dhurat\u00eb perandorit t\u00eb Bizantit, Mihailit III, disa kambana.<\/p>\n
Me r\u00ebnien e kambanave lajm\u00ebrohen t\u00eb krishter\u00ebt p\u00ebr fillimin e sh\u00ebrbesave t\u00eb ndryshme fetare n\u00eb Kish\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb: Sh\u00ebrbesa e Mbr\u00ebmjes, e M\u00ebngjesit dhe e Liturgjis\u00eb Hyjnore, si edhe p\u00ebr disa nga momentet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb zhvillimit t\u00eb tyre. Gjithashtu, me r\u00ebnien e kambanave ata lajm\u00ebrohen edhe kur nd\u00ebrron jet\u00eb ndonj\u00eb nga pjes\u00ebtar\u00ebt e Komunitetit. Kambanat vendosen zakonisht n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb form\u00eb pirgu, t\u00eb ngritur ose ve\u00e7as, ose mbi trupin e Kish\u00ebs, po gjithnj\u00eb nga ana per\u00ebndimore e saj, nga ana e hyrjes.<\/p>\n
N\u00eb Shqip\u00ebri, t\u00eb gjitha kishat dhe manastiret kan\u00eb pasur kambana dhe kambanore, nga m\u00eb t\u00eb thjeshtat gjer n\u00eb m\u00eb t\u00eb bukurat nga ana arkitektonike dhe nga ana e vjet\u00ebrsis\u00eb, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebnin, s\u00eb bashku me ikonostaset, ikonat, amvonet e pajisjet e tjera kishtare, nj\u00eb thesar t\u00eb pa\u00e7muar shpirt\u00ebror kulturor dhe komb\u00ebtar t\u00eb Orthodhoksis\u00eb son\u00eb 20-shekullore.<\/p>\n
Para p\u00ebrdorimit t\u00eb kambanave n\u00eb Kish\u00eb p\u00ebrdorej tak-taku. Tak-taku ishte nj\u00eb cop\u00eb d\u00ebrras\u00eb druri e staxhionuar mir\u00eb, e gjat\u00eb rreth dy metra dhe e gjer\u00eb 20 cm, e varur n\u00eb nj\u00eb gozhd\u00eb me an\u00eb t\u00eb nj\u00eb cope litari, t\u00eb kaluar n\u00ebp\u00ebr dy vrima t\u00eb hapura enkas n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb d\u00ebrras\u00ebs. I binin me nj\u00eb ose dy \u00e7ekan\u00eb druri. M\u00eb von\u00eb tak-taku u b\u00eb prej hekuri, po n\u00eb form\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl. Tak-taku p\u00ebrdoret edhe sot n\u00ebp\u00ebr manastiret e sidomos n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb Komunitetin Orthodhoks t\u00eb Tiran\u00ebs, tak-taku \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur gjer tani von\u00eb. N\u00eb Kish\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb Sh\u00ebn Prokopit \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur gjer n\u00eb vitin 1938, kur ajo, me vendimin Nr. 11, dat\u00eb 11 shkurt 1937 t\u00eb Komisionit rregullues t\u00eb Tiran\u00ebs s\u00eb re, u prish. Edhe n\u00eb Kish\u00ebn e Ungjill\u00ebzimit n\u00eb Tiran\u00eb, t\u00eb nd\u00ebrtuar m\u00eb 1874, nuk ka pasur kambana dhe p\u00ebrdorej tak-taku prej hekuri. Kjo ndodhte, sepse q\u00eb kur atdheu yn\u00eb u pushtua nga Perandoria Osmane, qe e ndaluar r\u00ebnia e kambanave dhe ngritja e kambanoreve. Lejohej vet\u00ebm me vendim sulltanor dhe n\u00eb rastet kur nd\u00ebrhynin pran\u00eb Port\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb ndonj\u00ebra nga fuqit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb koh\u00ebs, si Austro-Hungaria apo Rusia Cariste, q\u00eb kishin n\u00ebn mbrojtje t\u00eb krishter\u00ebt e Ballkanit n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane.<\/p>\n
Kambana e par\u00eb n\u00eb Kish\u00ebn e Ungjill\u00ebzimit t\u00eb Tiran\u00ebs \u00ebsht\u00eb vendosur m\u00eb 1902, pas nj\u00eb incidenti q\u00eb kishte ndodhur n\u00eb 25.12.1901, kur nj\u00eb muezin fanatik tiranas shtiu me arm\u00eb nga minarja e xhamis\u00eb, q\u00eb ishte n\u00eb vendin ku sot ndodhet nd\u00ebrtesa e Muzeut Komb\u00ebtar, kund\u00ebr t\u00eb riut orthodhoks Kol Ro\u00e7it, q\u00eb po i binte tak-takut. Kambana u vendos me nd\u00ebrhyrjen e Konsullat\u00ebs Ruse n\u00eb Shkod\u00ebr dhe t\u00eb Ambasad\u00ebs Ruse n\u00eb Stamboll si dhurat\u00eb e Kish\u00ebs Orthodhokse Ruse. M\u00eb von\u00eb, dhe pik\u00ebrisht m\u00eb 24.3.1944, pran\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Ungjill\u00ebzimit u p\u00ebrfundua s\u00eb nd\u00ebrtuari me shpenzimet e nj\u00eb gruaje shpres\u00ebtare orthodhokse tiranase dhe u p\u00ebrurua nj\u00eb kambanore e re, ku u vendos\u00ebn, ve\u00e7 kamban\u00ebs dhurat\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Ruse, edhe dy kambana t\u00eb reja t\u00eb sjella nga Italia, po me shpenzimet e bamir\u00ebses Maria Ni\u00e7a. N\u00eb vitin 1941 u ngrit dhe u p\u00ebrurua (6 prill 1941) kisha e re e Sh\u00ebn Prokopit. N\u00eb projektin e b\u00ebr\u00eb prej arkitektit ton\u00eb t\u00eb shquar e shpres\u00ebtar, t\u00eb ndjerit ing. Sk\u00ebnder Luarasit, qe parashikuar t\u00eb nd\u00ebrtohej dhe nj\u00eb kambanore e ve\u00e7ant\u00eb. Po nuk arriti t\u00eb nd\u00ebrtohej, p\u00ebr shkak t\u00eb rrethanave t\u00eb luft\u00ebs. N\u00eb vend t\u00eb saj u b\u00eb nj\u00eb kambanore prej druri, ku u vendos nj\u00eb nga kambanat e kish\u00ebs s\u00eb Ungjill\u00ebzimit.<\/p>\n
N\u00eb vitin 1963 u vendos n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare nga regjimi ateist-komunist i koh\u00ebs, t\u00eb prishej edhe Kisha e Ungjill\u00ebzimit, e cila ishte n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Tiran\u00ebs, aty pik\u00ebrisht ku ndodhet hoteli “Tirana”, dhe q\u00eb u vriste syt\u00eb atyre, e t\u00eb nd\u00ebrtohej nj\u00eb kish\u00eb tjet\u00ebr, larg qendr\u00ebs. Nd\u00ebrtimi u krye m\u00eb 1964 dhe Kisha u p\u00ebrurua m\u00eb 21 mars 1965. Pran\u00eb Kish\u00ebs, sipas projektit t\u00eb b\u00ebr\u00eb po nga arkitekti i sip\u00ebrp\u00ebrmendur, u nd\u00ebrtua dhe kambanorja, e thjesht\u00eb po e bukur, ku u vendos\u00ebn kambanat.<\/p>\n
Mir\u00ebpo, ja q\u00eb erdhi dita e zez\u00eb e 6 shkurtit 1967, dita e shpalljes s\u00eb hapur t\u00eb luft\u00ebs kund\u00ebr institucioneve tona fetare, kund\u00ebr arkitektur\u00ebs, artit dhe kultur\u00ebs ton\u00eb tradicionale m\u00eb me vler\u00eb. U mbyll dhe Kisha Katedrale e Tiran\u00ebs. U mor\u00ebn ikonat, epitafet, kodik\u00ebt, arkivi, kambanat, gjith\u00e7ka me vler\u00eb. Kisha u transformua n\u00eb palest\u00ebr sportive. Kambanorja u deformua, Kisha e bukur e Sh\u00ebn Prokopit qe prishur q\u00eb n\u00eb vitin 1960, e transformuar n\u00eb restorant.<\/p>\n
Por, pas s\u00eb premtes s\u00eb zez\u00eb, pason Ngjallja. Dhe Ngjallja erdhi. Regjimi ateist-komunist u p\u00ebrmbys. U vendos demokracia. Kisha Katedrale u rimor dhe u rikonstruktua dhe kambanorja e saj. Dhe u pajis, jo m\u00eb me tri, po me pes\u00eb kambana, q\u00eb do t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapin p\u00ebrs\u00ebri fuqish\u00ebm me z\u00ebrin e tyre t\u00eb \u00ebmb\u00ebl dhe harmonik, mesazhin e paqes, t\u00eb dashuris\u00eb dhe t\u00eb v\u00ebllaz\u00ebrimit midis njer\u00ebzve, q\u00eb predikon dhe do t’i predikoj\u00eb n\u00eb jet\u00eb t\u00eb jet\u00ebve Kisha jon\u00eb.<\/p>\n
Dh. B.<\/p>\n
Botuar n\u00eb gazet\u00ebn “Ngjallja”, prill 1994<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikull historik mbi rolin e kambanave dhe kambanoreve n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse, me fokus tek historiku i kambanave t\u00eb Tiran\u00ebs nga shek. XIX deri pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit komunist. Riprintim nga gazeta ‘Ngjallja’, prill 1994.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"30 vjet m\u00eb par\u00eb","numri":"4 (376)","viti":"2024","muaji":"Prill","muaji_numer":"4","dita":"","faqet":"[9, 10]","fjale_kyce":"[\"kambana\", \"kambanore\", \"Kisha e Ungjill\u00ebzimit\", \"Tiran\u00eb\", \"Katedralja\", \"Kryepiskopi Anastas\", \"tak-tak\", \"Sh\u00ebn Prokopi\", \"Sk\u00ebnder Luarasi\", \"regjimi komunist\"]","permbledhje":"Artikull historik mbi rolin e kambanave dhe kambanoreve n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse, me fokus tek historiku i kambanave t\u00eb Tiran\u00ebs nga shek. XIX deri pas r\u00ebnies s\u00eb regjimit komunist. Riprintim nga gazeta 'Ngjallja', prill 1994.","autori":"Dh. B.","kategoria":"Histori kishtare \/ Arkiv\u00eb","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11852],"ngjallja_autori":[9345],"ngjallja_viti":[11815],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-90431","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-kishtare-arkive","ngjallja_autori-dh-b","ngjallja_viti-11815","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n