Botuar 29 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb gazet\u00ebn “NGJALLJA”<\/p>\n
PROMEMORIE<\/p>\n
P\u00ebr:
\n– Presidentin e Republik\u00ebs, Shk\u00eblqesin\u00eb e Tij, z.Sali Berisha
\n– Kryetarin e Parlamentit, Shk\u00eblqesin\u00eb e Tij, z. Pjet\u00ebr Arbnori
\n– Kryeministrin, Shk\u00eblqesin\u00eb e Tij, z. Aleksand\u00ebr Meksi.<\/p>\n
Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, Kisha m\u00eb e madhe dhe m\u00eb e vjet\u00ebr e krishter\u00eb e vendit ton\u00eb e cila, pas gjysm\u00eb shekulli persekutimi t\u00eb eg\u00ebr, ishte likuiduar plot\u00ebsisht dhe tre vitet e fundit gjendet n\u00eb faz\u00ebn e rim\u00ebk\u00ebmbjes, p\u00ebr fat t\u00eb keq, p\u00ebrballon p\u00ebrs\u00ebri, n\u00eb koh\u00eb demokracie, nj\u00eb gjendje \u00e7udit\u00ebrisht t\u00eb disfavorshme dhe, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ndihmohet, jepet s\u00ebrish n\u00eb vuajtje t\u00eb pajustifikuara.<\/p>\n
Konkretisht, paragrafi 4 i nenit 7 t\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebs t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb do t\u00eb miratohet me referendum, thot\u00eb: “Kryetar\u00ebt e komuniteteve t\u00eb m\u00ebdha fetare duhet t\u00eb jen\u00eb shtetas shqiptar\u00eb, t\u00eb lindur n\u00eb Shqip\u00ebri dhe me banim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm n\u00eb t\u00eb n\u00eb 20 vitet e fundit”.<\/p>\n
Si organ kompetent i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke shprehur bindjet e shumic\u00ebs d\u00ebrrmuese t\u00eb Orthodhoks\u00ebve t\u00eb vendit ton\u00eb, kemi v\u00ebrejtjet e m\u00ebposhtme:<\/p>\n
1. Dispozita n\u00eb fjal\u00eb bie n\u00eb kund\u00ebrshtim si me titullin “Laiciteti i shtetit shqiptar”, ashtu edhe me paragrafin e par\u00eb e t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb tij, t\u00eb cilat theksojn\u00eb: “1. N\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb, feja \u00ebsht\u00eb e ndar\u00eb nga shteti” dhe “2. Shteti garanton lirin\u00eb e besimeve fetare”. Dispozita n\u00eb fjal\u00eb kufizon lirin\u00eb e komuniteteve fetare n\u00eb zgjedhjen e udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb tyre, sipas mund\u00ebsive dhe nevojave objektive p\u00ebrkat\u00ebse. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb e drejt\u00eb themelore e liris\u00eb s\u00eb nj\u00eb komuniteti fetar q\u00eb, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kritereve dhe t\u00eb interesave t\u00eb veta shpirt\u00ebrore, t\u00eb zgjedh\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit tij, p\u00ebrderisa nga ky varet, si rregull, p\u00ebrparimi, shpeshher\u00eb edhe mbijetesa e tij. Rrjedhimisht, ky nen p\u00ebrb\u00ebn kufizim t\u00eb liris\u00eb fetare, me imponimin e kritereve t\u00eb tjera n\u00eb zgjedhjen e udh\u00ebheqjes s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga shteti laik, n\u00eb t\u00eb cilin shumic\u00ebn e p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb nj\u00eb feje tjet\u00ebr. Ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb fill pas persekutimit pes\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7ar t\u00eb fes\u00eb, kur \u00ebsht\u00eb e shkat\u00ebrruar plot\u00ebsisht \u00e7do fidanishte e udh\u00ebheqjes kishtare.<\/p>\n
2. P\u00ebrjashtimi i komuniteteve dhe organizatave t\u00eb vogla fetare nga \u00e7do lloj kufizimi n\u00eb zgjedhjen e udh\u00ebheqjes s\u00eb tyre, ligj\u00ebson diskriminimet, t\u00eb cilat nuk pajtohen me frym\u00ebn e trajtimit t\u00eb barabart\u00eb q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb Normat e s\u00eb Drejt\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe nuk i p\u00ebrgjigjet tradit\u00ebs s\u00eb popullit shqiptar. K\u00ebshtu, nd\u00ebrsa nga nj\u00ebra an\u00eb komunitetet fetare tradicionale, q\u00eb e fillojn\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbjen e tyre nga g\u00ebrmadhat me nj\u00eb baz\u00eb thuajse t\u00eb pap\u00ebrfillshme, si organizative ashtu edhe ekonomike, lidhen me kufizime t\u00eb tep\u00ebrta, nga ana tjet\u00ebr, u krijohen leht\u00ebsira komuniteteve t\u00eb vogla fetare, q\u00eb kan\u00eb hyr\u00eb koh\u00ebt e fundit n\u00eb jet\u00ebn shpirt\u00ebrore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Dihet se sot n\u00eb Shqip\u00ebri veprojn\u00eb rreth 70 grupe t\u00eb pavarura protestante dhe fe t\u00eb tjera t\u00eb vogla, t\u00eb ardhura nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n
3. Duket sheshit se dispozita e m\u00ebsip\u00ebrme ka p\u00ebr objektiv ekskluzivisht Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e cila p\u00ebrballet me kushte dhe v\u00ebshtir\u00ebsi specifike. Sepse, sipas tradit\u00ebs Orthodhokse, q\u00eb t\u00eb ekzistoj\u00eb nj\u00eb Kish\u00eb autoqefale lokale duhet patjet\u00ebr q\u00eb t\u00eb ekzistojn\u00eb episkop\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pamartuar dhe shpirt\u00ebrisht t\u00eb formuar dhe nuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, pas likuidimit t\u00eb saj, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn rastin unikal n\u00eb bot\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Kish\u00ebs, q\u00eb ata t\u00eb formohen me sot e me nes\u00ebr. Vlen t\u00eb sh\u00ebnohet se Projekt-Kushtetuta p\u00ebr kryetar\u00ebt e komuniteteve t\u00eb m\u00ebdha fetare k\u00ebrkon nj\u00eb koh\u00eb (20 vjet banim t\u00eb vazhduesh\u00ebm dhe vendlindje Shqip\u00ebrin\u00eb) m\u00eb shum\u00eb se edhe p\u00ebr vet\u00eb Kryetarin e Shtetit, Presidentin e Republik\u00ebs (p\u00ebr t\u00eb cilin duhen vet\u00ebm 10 vjet banimi n\u00eb Shqip\u00ebri – neni 78, paragrafi 2), apo p\u00ebr deputet\u00ebt (p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkohet banim n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb pakt\u00ebn dy vjet\u00ebt e fundit – neni 63).<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb rast t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, n\u00eb janarin e vitit 1993, kur ishte fjala q\u00eb do t\u00eb miratohej Projekt-Ligji me nj\u00eb dispozit\u00eb analoge, Orthodhoks\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb protestuan. Kongresi Kleriko-laik i mbajtur n\u00eb Durr\u00ebs m\u00eb 21 janar 1993, me pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb gjith\u00eb klerik\u00ebve Orthodhoks\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebshillave kishtare t\u00eb zonave arkieratike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, shpalli nj\u00ebz\u00ebri: “\u00cbsht\u00eb fakt se sot Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb e organizuar sipas traditave orthodhokse dhe e bashkuar rreth Kryepiskopit t\u00eb saj kanonikisht t\u00eb zgjedhur, Anastasit, fakt ky q\u00eb siguron riorganizimin e saj t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb kombit, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb theksuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur edhe n\u00eb peticionet e besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb nga e gjith\u00eb Shqip\u00ebria. Orvatjet p\u00ebr largimin e tij synojn\u00eb q\u00eb ta l\u00ebn\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si nj\u00eb trup pa krye. Ato jan\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me frym\u00ebn demokratike t\u00eb shtetit ton\u00eb, me normat komb\u00ebtare e nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Evrop\u00ebs s\u00eb Bashkuar e t\u00eb rendit t\u00eb ri bot\u00ebror.”<\/p>\n
Dispozita n\u00eb fjal\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb Autoqefalin\u00eb, p\u00ebrkundrazi, k\u00ebrc\u00ebnon p\u00ebr ta l\u00ebn\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb “pa kok\u00eb” p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb pacaktuar, duke qen\u00eb se Kryepiskopi i Kish\u00ebs Orthodhokse, i njohur nj\u00ebz\u00ebri nga t\u00eb gjitha Kishat Orthodhokse t\u00eb bot\u00ebs, nuk mund t\u00eb hiqet as t\u00eb shfron\u00ebzohet me ligj shtet\u00ebror. Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrb\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb pandar\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb, Universale dhe Apostolike, \u00ebsht\u00eb e bashkuar dogmatikisht dhe shpirt\u00ebrisht me t\u00eb gjitha Patriarkanat dhe Kishat Orthodhokse Autoqefale dhe, me kushtet q\u00eb ekzistojn\u00eb sot, nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb aq e thjesht\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet izolimi i saj nga Kishat e tjera Orthodhokse, si\u00e7 u orvat ta b\u00ebnte n\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebt 1950 – 60 regjimi komunist.<\/p>\n
4. Kjo dispozit\u00eb nuk krijon vet\u00ebm p\u00ebr sot probleme kolosale p\u00ebr Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, po, me siguri, do ta v\u00ebshtir\u00ebsoj\u00eb at\u00eb edhe n\u00eb t\u00eb ardhmen. Jan\u00eb t\u00eb njohura v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e m\u00ebdha q\u00eb p\u00ebrballoi ajo n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn p\u00ebr gjetjen e personave t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr t’u zgjedhur episkop\u00eb. Episkopi orthodhoks duhet t\u00eb jet\u00eb murg dhe t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrgatitje t\u00eb thell\u00eb teologjike, t\u00eb dh\u00ebna k\u00ebto q\u00eb shpesh imponojn\u00eb nevoj\u00ebn q\u00eb ai t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb interval t\u00eb madh kohe edhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. \u00cbsht\u00eb karakteristike q\u00eb Shqiptar\u00ebt n\u00eb Amerik\u00eb, me gjith\u00eb q\u00eb nuk u persekutuan nga askush, nuk arrit\u00ebn k\u00ebto dekadat e fundit q\u00eb t\u00eb nxirrnin nj\u00eb episkop shqiptar. Gjithashtu, kjo dispozit\u00eb p\u00ebrjashton, pa motivim, ndonj\u00eb episkop t\u00eb aft\u00eb, q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb i detyruar t\u00eb m\u00ebrgonte jasht\u00eb shtetit p\u00ebr studime apo pun\u00eb.<\/p>\n
5. \u00cbsht\u00eb tragjik fakti se Kushtetuta e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, n\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e liris\u00eb fetare duket m\u00eb pak bashk\u00ebkoh\u00ebse dhe demokratike se sa Kushtetuta e koh\u00ebs s\u00eb Zogut 1 dhe Kushtetuta 2 e periudh\u00ebs s\u00eb par\u00eb t\u00eb partis\u00eb komuniste t\u00eb cilat, t\u00eb pakt\u00ebn, i trajtonin fet\u00eb pa dallime, dhe rregullimet e ve\u00e7anta ia linin Statutit t\u00eb Kish\u00ebs.<\/p>\n
P\u00ebrmbledhtazi, dispozita n\u00eb fjal\u00eb:<\/p>\n
E privon, n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb kritike, Kish\u00ebn Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs i aft\u00eb, i pavarur, i p\u00ebrkushtuar vet\u00ebm Per\u00ebndis\u00eb, i cili \u00ebsht\u00eb mjaft i respektuar, i dashur dhe i njohur pa rezerva jo vet\u00ebm nga t\u00eb gjith\u00eb Orthodhoks\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb, por nga t\u00eb gjitha Kishat Orthodhokse dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, nga bota e krishter\u00eb. K\u00ebsisoj, Kisha Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebri destinohet p\u00ebr rrug\u00ebn e r\u00ebnies. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, kjo dispozit\u00eb minon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb afatgjat\u00eb lirin\u00eb fetare pasi, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb bot\u00ebrisht e njohur dhe e pranuar, liri e v\u00ebrtet\u00eb fetare e nj\u00eb pakice fetare t\u00eb nj\u00eb vendi do t\u00eb thot\u00eb, n\u00eb parim, pavar\u00ebsi nga \u00e7do lloj nd\u00ebrhyrjeje n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e brendshme t\u00eb saj q\u00eb vjen nga pjes\u00ebtar\u00ebt e komuniteteve t\u00eb tjera fetare, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb shumic\u00ebn n\u00eb organet ligjv\u00ebn\u00ebse e shtet\u00ebrore si dhe n\u00eb mjetet e informimit. Imponimi i k\u00ebsaj dispozite jep shkas p\u00ebr shqet\u00ebsime dhe p\u00ebr\u00e7arje brenda Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, duke hapur nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb madhe, e cila, me siguri, do ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb vuaj\u00eb p\u00ebr shum\u00eb vjet Kish\u00ebn ton\u00eb Orthodhokse – dhe jo vet\u00ebm.<\/p>\n
Tiran\u00eb, m\u00eb 14 tetor 1994<\/p>\n
K\u00ebshilli i P\u00ebrgjithsh\u00ebm Kishtar i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n
P\u00ebr dijeni:
\nT\u00eb gjitha Kishave Orthodhokse Autoqefale, K\u00ebshillit Bot\u00ebror t\u00eb Kishave dhe Konferenc\u00ebs Evropiane t\u00eb Kishave<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Promemorie historike e dat\u00ebs 14 tetor 1994, e K\u00ebshillit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm Kishtar t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse, drejtuar Presidentit, Kryetarit t\u00eb Parlamentit dhe Kryeministrit, kund\u00ebr paragrafit 4 t\u00eb nenit 7 t\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebs q\u00eb diskriminonte zgjedhjen e udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb komuniteteve t\u00eb m\u00ebdha fetare.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Botuar 29 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb gazet\u00ebn \"NGJALLJA\"","numri":"11 (371)","viti":"2023","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"14","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"promemorie\", \"Projekt-Kushtetuta 1994\", \"Sali Berisha\", \"Pjet\u00ebr Arbnori\", \"Aleksand\u00ebr Meksi\", \"neni 7\", \"Kryepiskopi Anastas\", \"K\u00ebshilli Kishtar\", \"diskriminim fetar\", \"Kongresi Kleriko-laik 1993\"]","permbledhje":"Promemorie historike e dat\u00ebs 14 tetor 1994, e K\u00ebshillit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm Kishtar t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse, drejtuar Presidentit, Kryetarit t\u00eb Parlamentit dhe Kryeministrit, kund\u00ebr paragrafit 4 t\u00eb nenit 7 t\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebs q\u00eb diskriminonte zgjedhjen e udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb komuniteteve t\u00eb m\u00ebdha fetare.","autori":"K\u00ebshilli i P\u00ebrgjithsh\u00ebm Kishtar i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb","kategoria":"Histori \/ Dokument","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11796],"ngjallja_autori":[9595],"ngjallja_viti":[11700],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-90346","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-dokument","ngjallja_autori-keshilli-i-pergjithshem-kishtar-i-kishes-orthodhokse-autoqefale-te-shqiperise","ngjallja_viti-11700","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n