– P\u00ebrvjetori i hedhjes posht\u00eb t\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebs q\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb godiste Kish\u00ebn ton\u00eb –<\/p>\n
M\u00eb 6 n\u00ebntor 2023 u b\u00ebn\u00eb 29 vjet, q\u00eb nga viti 1994, nga dita kur qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb (dhe ve\u00e7an\u00ebrisht besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb), i than\u00eb “Jo” Kushtetut\u00ebs s\u00eb propozuar nga mazhoranca e djatht\u00eb n\u00eb pushtet. Rreth 53 p\u00ebr qind e pjes\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb referendum, votuan kund\u00ebr.<\/p>\n
M\u00eb 6 n\u00ebntor t\u00eb vitit 1994, populli shqiptar u thirr n\u00eb referendum komb\u00ebtar p\u00ebr miratimin e Kushtetut\u00ebs. Nj\u00eb komision i posa\u00e7\u00ebm parlamentar vendosi, me votat e shumic\u00ebs t\u00eb Partis\u00eb Demokratike, t\u00eb miratoj\u00eb nj\u00eb Projekt-Kushtetut\u00eb q\u00eb nuk kishte mb\u00ebshtetjen e opozit\u00ebs dhe t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare. Pas nj\u00eb fushate referendare marramend\u00ebse, populli e hodhi posht\u00eb projektin me shumic\u00eb d\u00ebrmuese.<\/p>\n
Komuniteti Orthodhoks i Shqip\u00ebris\u00eb diskriminohej e goditej fort n\u00eb t\u00eb. Paragrafi 4 i Nenit 7 t\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebs thoshte, n\u00eb kund\u00ebrshtim me t\u00eb gjitha ligjet demokratike apo me parime q\u00eb afirmoheshin n\u00eb nene t\u00eb tjera t\u00eb saj, se: “Kryetar\u00ebt e komuniteteve t\u00eb m\u00ebdha fetare duhet t\u00eb jen\u00eb shtetas shqiptar\u00eb, t\u00eb lindur n\u00eb Shqip\u00ebri dhe me banim t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm n\u00eb t\u00eb n\u00eb 20 vitet e fundit”!<\/p>\n
Por si ishte e mundur q\u00eb ishte futur nj\u00eb nen i till\u00eb, i cili shkonte ndesh me lirin\u00eb e besimit dhe t\u00eb drejtat e njeriut, q\u00eb afirmoheshin edhe n\u00eb Projekt-Kushtetut\u00eb?!<\/p>\n
N\u00eb vitin 1992 kishte qen\u00eb vet\u00eb Kryetari i PD-s\u00eb, z.Sali Berisha, q\u00eb kishte treguar konsensus p\u00ebr zgjedhjen e Kryepiskopit Anastas n\u00eb krye t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Por, pas k\u00ebsaj, qarqet ekstremiste nacionaliste nis\u00ebn nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb eg\u00ebr kund\u00ebr Kryepiskopit dhe Kish\u00ebs.<\/p>\n
Ndikim dukej se kishte edhe pozicionimi i hapur kund\u00ebr i sh\u00ebrbimeve sekrete t\u00eb devijuara nga kryetari i tyre. Duke pasur ndikim edhe n\u00eb PD, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb numri deputet\u00ebsh, ata e bind\u00ebn ose detyruan Presidentin t\u00eb nd\u00ebrmerrte hapa aspak demokratik\u00eb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebbuar Kryepiskopin dhe ndaluar ringritjen e Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb vendin ton\u00eb. Aq m\u00eb shum\u00eb kjo ishte tep\u00ebr negative, n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb kur nuk kishte asnj\u00eb klerik tjet\u00ebr q\u00eb mund ta merrte p\u00ebrsip\u00ebr detyr\u00ebn e Kryehierarkut, madje asnj\u00eb kandidat p\u00ebr episkop. Kjo e b\u00ebn edhe m\u00eb t\u00eb qart\u00eb se goditja nuk synonte vet\u00ebm Kryepiskopin, por t\u00eb gjith\u00eb Kish\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n
Tentativa e par\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb projektligj n\u00eb dimrin e atij viti, i cili synonte k\u00ebt\u00eb. Por ai kishte hasur kund\u00ebrshtimin e vendosur t\u00eb disa deputet\u00ebve orthodhoks\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt u p\u00ebrplas\u00ebn ashp\u00ebr n\u00eb grupin parlamentar me ekstremist\u00ebt, ndaj u la m\u00ebnjan\u00eb (k\u00ebta deputet\u00eb nuk i vun\u00eb m\u00eb n\u00eb listat elektorale t\u00eb partis\u00eb…). Pasoi nj\u00eb presion i madh dhe, n\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebn n\u00eb fjal\u00eb u p\u00ebrfshi nj\u00eb nen antikish\u00eb, q\u00eb binte ndesh edhe me dokumentet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut q\u00eb kishte n\u00ebnshkruar Shqip\u00ebria.<\/p>\n
Projekti u aprovua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare, p\u00ebr t\u00eb shmangur votimin n\u00eb Parlament, q\u00eb k\u00ebrkonte shumic\u00eb t\u00eb cil\u00ebsuar. Kjo padrejt\u00ebsi mobilizoi fort besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb n\u00eb gjith\u00eb vendin. Peticione e letra t\u00eb shumta t\u00eb tyre si grupe, shoqata apo individ\u00eb iu drejtuan Presidentit, Qeveris\u00eb dhe Kuvendit, por t\u00eb gjitha “ran\u00eb n\u00eb vesh t\u00eb shurdh\u00ebr”… Ishte vendosur t\u00eb ndiqej linja ekstremiste. Gjithashtu, nj\u00eb q\u00ebndrim tep\u00ebr armiq\u00ebsor ndaj orthodhoks\u00ebve mbajti edhe Televizioni Shqiptar, duke i trajtuar si inferior\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb gjitha k\u00ebto peticione shprehnin qart\u00eb mb\u00ebshtetjen p\u00ebr Kryepiskopin Anastas dhe afirmonin se: “Interesat komb\u00ebtare dim\u00eb t’i mbrojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb se ata q\u00eb ndezin urat e zjarrit” (peticioni i besimtar\u00ebve dhe shoqatave t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs).<\/p>\n
Mb\u00ebshtetje t\u00eb fuqishme p\u00ebr Kryepiskopin dhe shqet\u00ebsim t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr rrjedh\u00ebn antidemokratike t\u00eb k\u00ebtij neni u shpreh edhe nga Kishat dhe organizmat nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. K\u00ebshtu, Patriarku Ekumenik, Vartholomeu u shpreh nd\u00ebr t\u00eb tjera se “..N\u00ebse do t\u00eb d\u00ebbohet (Kryepiskopi Anastas) nga Shqip\u00ebria, do t\u00eb jet\u00eb humbje p\u00ebr vet\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb dhe jo p\u00ebr t\u00eb…”. Deklarata mb\u00ebshtet\u00ebse pati edhe nga Kisha t\u00eb tjera, K\u00ebshilli Bot\u00ebror i Kishave, Patriark\u00ebt dhe Krer\u00ebt e Komuniteteve t\u00eb Krishtera t\u00eb Jerusalemit, nga SHBA-ja etj.<\/p>\n
Si p\u00ebrfundim, referendumi pati p\u00ebrgjigje negative nga populli. Me gjith\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ta deformuar rezultatin e tij, p\u00ebrgjigjja “Jo” ishte aq masive, saq\u00eb rezultati nuk manipulohej dot. Si\u00e7 e kan\u00eb pranuar (n\u00eb biseda jo zyrtare) edhe drejtues t\u00eb asaj kohe, ndikoi fuqish\u00ebm edhe votimi kompakt kund\u00ebr i Komunitetit Orthodhoks t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (rreth 20 p\u00ebr qind), duke i treguar qart\u00eb politik\u00ebs se nuk lejonin t\u00eb diskriminoheshin nga askush dhe se mb\u00ebshtesnin me vendosm\u00ebri Kryepiskopin e tyre. Ata d\u00ebshmuan fort se t\u00eb pretenduarit si orthodhoks\u00eb, q\u00eb sulmonin vazhdimisht n\u00eb faqet e gazetave apo n\u00eb televizion, nuk i p\u00ebrfaq\u00ebsonin, por u sh\u00ebrbenin atyre q\u00eb u vriste syt\u00eb p\u00ebrparimi i Kish\u00ebs me hapa t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm.<\/p>\n
Sot, kur ky kujtim duket disi i larg\u00ebt dhe madje i harruar apo i panjohur p\u00ebr brezat e rinj \u00ebsht\u00eb mir\u00eb q\u00eb t\u00eb risillet n\u00eb v\u00ebmendje. \u00cbsht\u00eb sa d\u00ebshmi uniteti, q\u00eb duhet ruajtur me \u00e7do kusht, por edhe m\u00eb tep\u00ebr i besimit t\u00eb thell\u00eb dhe dashuris\u00eb p\u00ebr Kish\u00ebn dhe mbrojtjen e saj.<\/p>\n
Thoma Dhima<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
P\u00ebrvjetori 29-vje\u00e7ar i referendumit t\u00eb 6 n\u00ebntorit 1994, kur populli shqiptar hodhi posht\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb d\u00ebbonte Kryepiskopin Anastas p\u00ebrmes nenit diskriminues 7\/4. Komuniteti orthodhoks votoi kompakt kund\u00ebr, me mb\u00ebshtetje t\u00eb Patriarkut Ekumenik dhe Kishave t\u00eb tjera.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"P\u00ebrvjetori i hedhjes posht\u00eb t\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebs q\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb godiste Kish\u00ebn ton\u00eb","numri":"11 (371)","viti":"2023","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"6","faqet":"[6]","fjale_kyce":"[\"referendum 1994\", \"Projekt-Kushtetuta\", \"Kryepiskopi Anastas\", \"Partia Demokratike\", \"Sali Berisha\", \"Patriarku Vartholomeu\", \"diskriminim fetar\", \"Kisha Orthodhokse Autoqefale\", \"neni 7 paragrafi 4\"]","permbledhje":"P\u00ebrvjetori 29-vje\u00e7ar i referendumit t\u00eb 6 n\u00ebntorit 1994, kur populli shqiptar hodhi posht\u00eb Projekt-Kushtetut\u00ebn q\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb d\u00ebbonte Kryepiskopin Anastas p\u00ebrmes nenit diskriminues 7\/4. Komuniteti orthodhoks votoi kompakt kund\u00ebr, me mb\u00ebshtetje t\u00eb Patriarkut Ekumenik dhe Kishave t\u00eb tjera.","autori":"Thoma Dhima","kategoria":"Histori \/ P\u00ebrvjetor","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11397],"ngjallja_autori":[9254],"ngjallja_viti":[11700],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-90345","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-pervjetor","ngjallja_autori-thoma-dhima","ngjallja_viti-11700","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n