Amantia, histor Rr\u00ebnojat e Amantias ndodhen n\u00eb fshatin Pllo\u00e7\u00eb t\u00eb bashkis\u00eb Selenic\u00eb, n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb t\u00eb rrjedh\u00ebs s\u00eb mesme t\u00eb Shushic\u00ebs. Qyteti antik shtrihej dikur n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb 613 m mbi nivelin e detit, n\u00eb nj\u00eb kresht\u00eb shk\u00ebmbore, e cila lidhej me shpatin lindor t\u00eb malit t\u00eb Kudh\u00ebsit. Kjo siguronte fush\u00ebpamje t\u00eb gjer\u00eb mbi luginat e lumenjve Vjos\u00eb dhe Shushic\u00eb, duke kontrolluar dhe arteriet e komunikimit q\u00eb kalonin p\u00ebrgjat\u00eb tyre. E themeluar si qytet rreth fundit t\u00eb shek. V pr. K., ajo ishte qendra e koinonit me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr – nj\u00ebsi politike, ekonomike dhe kulturore q\u00eb p\u00ebrfshinte nj\u00eb territor t\u00eb gjer\u00eb, ku b\u00ebnin pjes\u00eb qyteti i Olimp\u00ebs (Mavrova) dhe qendrat e fortifikuara t\u00eb Had\u00ebrajt, Matohasanajt, Cerjes etj. Amantia shtrihej p\u00ebrgjat\u00eb kresht\u00ebs shk\u00ebmbore dhe tarracave p\u00ebrreth n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb trapezi t\u00eb zgjatur n\u00eb drejtimin lindjeper\u00ebndim. Qyteti rrethohej me mure q\u00eb kishin me gjat\u00ebsi 2100 m, ku p\u00ebrgjat\u00eb sip\u00ebrfaqes prej 15 ha t\u00eb tij dhe territorit p\u00ebrreth, jan\u00eb gjetur nj\u00eb s\u00ebr\u00eb rr\u00ebnojash t\u00eb monumenteve t\u00eb dikurshme. T\u00eb tillajan\u00eb akropoli, q\u00eb dominon vendin, nj\u00eb stadium monumental, nj\u00eb teat\u00ebr i hamend\u00ebsuar, si dhe tempulli, nekropoli apo varret e shumta monumentale, t\u00eb cilat t\u00eb grishin p\u00ebr t\u2019i vizituar. Kulmin e zhvillimit Amantia e arriti gjat\u00eb shek. III-II pr. K., periudh\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb prej qendrave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Iliris\u00eb s\u00eb Jugut. Pavar\u00ebsisht p\u00ebrfshirjes n\u00eb shtetin e Epirit, lidhjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha Amantia i kishte me Bylisin, qytetet e bregdetit dhe Apolonin\u00eb.<\/p>\n
i dhe trash\u00ebgimi e krishter\u00eb Po k\u00ebshtu, gjat\u00eb territorit t\u00eb saj s\u00eb sotme. M\u00eb pas, p\u00ebr Amantian trinef\u00ebshe t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb shek. kryq\u00ebzohej edhe nj\u00eb rrjet i dendur heshtin edhe dokumentet e hi- V-VI ps. K. Me nj\u00eb madh\u00ebsi rrug\u00ebsh q\u00eb e lidhnin at\u00eb me qytetet storis\u00eb s\u00eb Krishterimit. Nd\u00ebrkoh\u00eb mesatare, tempulli i antikitetit t\u00eb e p\u00ebrmendura m\u00eb lart, si dhe ato shtohen mjaft d\u00ebshmit\u00eb p\u00ebr von\u00eb p\u00ebrb\u00ebhej nga narteksi, naosi, t\u00eb Epirit. Aulon\u00ebn. Si nj\u00eb qend\u00ebr fqinje t\u00eb altari dhe dy ambiente ndihm\u00ebse. Gjat\u00eb periudh\u00ebs romake, Krishterimit t\u00eb hersh\u00ebm, ajo njihet Naosi ndahej nga altari me nj\u00eb duke nisur q\u00eb prej shek. I pr. K., p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesish t\u00eb ikonostas t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb prej pllakash Amantia e humbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e saj klerit t\u00eb lart\u00eb, protagonist\u00eb t\u00eb guri, nd\u00ebrsa n\u00eb nefin qendror ruhej ekonomike dhe zuri t\u00eb p\u00ebrmendej zhvillimeve t\u00eb koh\u00ebs. bazamenti i amvonit dhe dysheshum\u00eb rrall\u00eb n\u00eb burimet e shkru- N\u00eb vitin 458 burimet p\u00ebrme- meja e shtruar me pllaka guri ara. At\u00eb e ndeshim m\u00eb pas ve- ndin episkopin Nazar n\u00eb letr\u00ebn e g\u00eblqeror. T\u00eb tria nefet ndaheshin t\u00ebm n\u00eb shek. VI, si nj\u00eb prej k\u00eb- perandorit Leon. Nd\u00ebrsa n\u00eb vitin midis tyre nga dy kolona me shtjellave q\u00eb rind\u00ebrtoi Justiniani 519, nj\u00eb tjet\u00ebr episkop i Vlor\u00ebs arkada, ku nefi qendror ishte m\u00eb i n\u00eb provinc\u00ebn e Epirit t\u00eb Ri. Nd\u00ebrsa pret t\u00eb d\u00ebrguarin e pap\u00ebs, Hor- gjer\u00eb se dy nefet an\u00ebsor\u00eb. njoftimin e fundit p\u00ebr Amantian misdas. Kurse njoftimi i tret\u00eb vjen Bazilika ishte e nd\u00ebrtuar me materiale t\u00eb marra prej tempullit antik, prej t\u00eb cilave ruheshin gjurm\u00ebt e lla\u00e7it t\u00eb dikursh\u00ebm, bazamentet e kolonave, si dhe nj\u00eb pjes\u00eb e pllakave t\u00eb dyshemes\u00eb. Godina mbulohej me kapriata druri, nd\u00ebrsa hap\u00ebsirat e nefeve an\u00ebsore dhe t\u00eb narteksit p\u00ebrdoreshin si vende varrimi. T\u00eb tilla ishin tre varret e gjetura n\u00eb nefin verior, nj\u00eb varr n\u00eb nefin jugor dhe kat\u00ebr n\u00eb tjer\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs s\u00eb narteksit. Megjithat\u00eb, mungesa e dokumentacionit dhe e d\u00ebshmive t\u00eb tjera arkeologjike nuk krijojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e nd\u00ebrtimit t\u00eb historikut t\u00eb k\u00ebsaj bazilike si dhe t\u00eb e ndeshim te sh\u00ebnimet e perandorit n\u00eb vitin 553, ku episkopi Soterus episkopat\u00ebs s\u00eb Amantias. bizantin Kostandin Porfirogjeneti. merr pjes\u00eb n\u00eb Sinodin Ekumenik S\u00eb fundmi \u00ebsht\u00eb shprehur N\u00eb shek. IX, n\u00eb vepr\u00ebn e tij \u201cMbi t\u00eb Kostandinopoj\u00ebs (n\u00eb vitin 553). mendimi se kjo episkopat\u00eb u Themat\u2019\u2019, Amantia, del si nj\u00eb nd\u00ebr D\u00ebshmi t\u00eb tjera rreth Krishte- zhvendos m\u00eb von\u00eb drejt Akrokeqytetet kryesore t\u00eb Them\u00ebs s\u00eb rimit dhe zhvillimeve t\u00eb tij n\u00eb Ama- rauneve dhe m\u00eb pas drejt NeaDurr\u00ebsit. M\u00eb pas, nd\u00ebrsa historia ntia na vijn\u00eb nga arkeologjia. Nga nisk\u00ebs, proces q\u00eb ndodhi me Auhesht, gjurm\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb sondazhet arkeologjike t\u00eb kryera lon\u00ebn drejt Kanin\u00ebs, apo Bylisit Krishterimit e b\u00ebjn\u00eb qytetin t\u00eb dal\u00eb n\u00eb vitin 1950 n\u00eb vendin e quajtur drejt Gllavenic\u00ebs. Gjithsesi t\u00eb gjitha p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb pah n\u00eb dor\u00ebshkrime. \u201cL\u00ebmi i Pe\u00e7it\u2019\u2019, u gjet\u00ebn rr\u00ebnojat e k\u00ebto mendime jan\u00eb n\u00eb kuadrin e K\u00ebshtu, n\u00eb shek. IV, ai figuron nj\u00eb tempulli antik dhe t\u00eb nj\u00eb kishe, hipotezave, sepse gjith\u00e7ka mbetet si qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme episko- p\u00ebrmasat fillestare t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs e hapur. pale. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr vitin 334, ku llogariteshin n\u00eb 14m x 15m. burimet p\u00ebrmendin episkop M\u00eb tej, g\u00ebrmime t\u00eb m\u00ebvon- Ilirjan Gjika Evlalin, i cili mori pjes\u00eb n\u00eb Sinodin shme nxor\u00ebn n\u00eb drit\u00eb faktet se e Sardik\u00ebs n\u00eb territorin e Bullgaris\u00eb kishim t\u00eb b\u00ebnim me nj\u00eb bazilik\u00eb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Studim historik mbi qytetin antik t\u00eb Amantias n\u00eb Pllo\u00e7\u00eb t\u00eb Selenic\u00ebs, nga themelimi n\u00eb shek. V pr. K. deri n\u00eb shek. IX. P\u00ebrshkruan rolin e tij si qend\u00ebr episkopale e Krishterimit t\u00eb hersh\u00ebm, episkop\u00ebt e njohur (Evlali, Nazar, Soterus) dhe gjurm\u00ebt arkeologjike t\u00eb bazilik\u00ebs trinef\u00ebshe t\u00eb shek. V-VI ps. K.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"4 (364)","viti":"2023","muaji":"Prill","muaji_numer":"4","dita":"","faqet":"[9]","fjale_kyce":"[\"Amantia\", \"Pllo\u00e7\u00eb\", \"Selenic\u00eb\", \"Bylis\", \"Epir\", \"Krishterim\", \"episkop Evlali\", \"Sinodi i Sardik\u00ebs\", \"bazilika\", \"shek. V-VI\", \"Justiniani\", \"Aulona\", \"arkeologji\", \"Ilirjan Gjika\"]","permbledhje":"Studim historik mbi qytetin antik t\u00eb Amantias n\u00eb Pllo\u00e7\u00eb t\u00eb Selenic\u00ebs, nga themelimi n\u00eb shek. V pr. K. deri n\u00eb shek. IX. P\u00ebrshkruan rolin e tij si qend\u00ebr episkopale e Krishterimit t\u00eb hersh\u00ebm, episkop\u00ebt e njohur (Evlali, Nazar, Soterus) dhe gjurm\u00ebt arkeologjike t\u00eb bazilik\u00ebs trinef\u00ebshe t\u00eb shek. V-VI ps. K.","autori":"Ilirjan Gjika","kategoria":"Histori dhe trash\u00ebgimi","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11734],"ngjallja_autori":[11469],"ngjallja_viti":[11700],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-90244","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-dhe-trashegimi","ngjallja_autori-ilirjan-gjika","ngjallja_viti-11700","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n