Fort i nderuar Fortlumturi,
\nT\u00eb nderuar, an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Sinodit t\u00eb Shenjt\u00eb,
\nT\u00eb nderuar pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb k\u00ebt\u00eb Asamble Kleriko-Laike,<\/p>\n
Pas izolimit total, q\u00eb kishte diktuar regjimi i eg\u00ebr ateist, n\u00eb vitin 1991 Shqip\u00ebria hyri n\u00eb rrug\u00ebn e zhvillimeve demokratike brenda nj\u00eb situate t\u00eb paq\u00ebndrueshme politiko-shoq\u00ebrore, krize ekonomike dhe pasigurie. Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrballej nd\u00ebrkoh\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb p\u00ebrpjekjet e saj p\u00ebr t’u ringritur nga rr\u00ebnojat dhe hiri q\u00eb kishte l\u00ebn\u00eb persekutimi ateist. Rreth 1600 kisha dhe manastire ishin shkat\u00ebrruar; sa nuk qen\u00eb prishur, ishin kthyer n\u00eb qendra arg\u00ebtimi, restorante, ofi\u00e7ina, kazerma, depo etj. Objektet e kultit, q\u00eb p\u00ebr vlerat e tyre ishin shpallur “monument kulture”, gjendeshin n\u00eb gjendje t\u00eb mjerueshme dhe t\u00eb braktisura.<\/p>\n
Me tron\u00ebzimin e Fortlumturis\u00eb s\u00eb Tij, Anastasit, si Kryepiskop i Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe i Gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, m\u00eb 2 gusht 1992, nis\u00ebn p\u00ebrpjekjet p\u00ebr ringritjen nga themelet t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Nd\u00ebrtimi i vendeve t\u00eb kultit ishte nevoj\u00eb urgjente. P\u00ebrpjekjet nis\u00ebn me vendosjen e kishave parafabrikate, vazhduan me rind\u00ebrtimin dhe restaurimin e kishave ekzistuese dhe m\u00eb tej, me nd\u00ebrtimin e kishave t\u00eb reja. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim u organizuan dy Zyra t\u00eb posa\u00e7me Teknike, nj\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb dhe nj\u00eb n\u00eb Gjirokast\u00ebr me grupe arkitekt\u00ebsh dhe inxhinier\u00ebsh vendas; u themelua B\u00ebrthama e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore, u bashk\u00ebpunua me shum\u00eb shoq\u00ebri nd\u00ebrtimi, u grumbulluan fondet e nevojshme dhe, brenda 30 viteve u realizua nj\u00eb vep\u00ebr madh\u00ebshtore nd\u00ebrtimore, restauruese e kulturore.<\/p>\n
Kjo vep\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebn kam nderin e p\u00ebrve\u00e7\u00ebm ta prezantoj p\u00ebrmbledhtas sot, p\u00ebrllogaritet n\u00eb mbi 526 vepra, t\u00eb realizuara me nism\u00ebn, kujdesin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe mbledhjen e fondeve financiare nga Kryepiskopi Anastas, dhe t\u00eb shtrira n\u00eb t\u00eb gjitha krahinat e Shqip\u00ebris\u00eb, aty ku ekzistojn\u00eb komunitete Orthodhokse.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebta 30 vjet, u nd\u00ebrtuan nga themelet mbi 200 kisha t\u00eb reja, u rikonstruktuan, riparuan dhe meremetuan 55 kisha t\u00eb d\u00ebmtuara apo t\u00eb shform\u00ebsuara rr\u00ebnj\u00ebsisht nga regjimi i diktatur\u00ebs ateiste, u restauruan plot\u00ebsisht 70 monumente kulture, kisha dhe manastire, si dhe u realizuan 98 vepra shp\u00ebtuese jo vet\u00ebm n\u00eb kishat e shpallura “Monument Kulture”, por edhe n\u00eb t\u00eb tjera q\u00eb kan\u00eb vlera arkitektonike, artistike dhe historike, me q\u00ebllim shmangien e rrezikut t\u00eb shkat\u00ebrrimit dhe p\u00ebr parandalimin e d\u00ebmtimeve t\u00eb m\u00ebtejshme. Gjithashtu, u blen\u00eb, u rikonstruktuan dhe u nd\u00ebrtuan m\u00eb tep\u00ebr se 75 nd\u00ebrtesa p\u00ebr seli metropolitane, sht\u00ebpi pritjeje, kopshte, shkolla, qendra sh\u00ebndet\u00ebsore, punishte, qendra rinore, mensa p\u00ebr t\u00eb varfrit etj.<\/p>\n
Nd\u00ebrtimet e reja kishtare dallohen p\u00ebr p\u00ebrsosm\u00ebrin\u00eb e tyre dhe kontribuojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsimin e estetik\u00ebs s\u00eb qyteteve, vendeve dhe fshatrave. Nd\u00ebr to ve\u00e7ojm\u00eb kishat katedrale t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, Fierit, Beratit, Gjirokastr\u00ebs, Durr\u00ebsit, Pogradecit, Shkodr\u00ebs, Sarand\u00ebs etj., mjaft prej tyre dykat\u00ebshe dhe me sip\u00ebrfaqe rreth 1.000 m2. M\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesja midis tyre \u00ebsht\u00eb Kisha Katedrale e Ngjalljes me Qendra Sinodike dhe at\u00eb Kulturore, ku jemi mbledhur sot. E nd\u00ebrtuar n\u00eb nj\u00eb truall prej 5 dynym\u00ebsh dhe me sip\u00ebrfaqe strukturore t\u00eb p\u00ebrgjithshme 10.000 m2, ajo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb shprehje t\u00eb simbolizmit t\u00eb shenjt\u00eb n\u00eb form\u00eb moderne, nj\u00eb ikon\u00eb t\u00eb rilindjes s\u00eb besimit fetar n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb postkomuniste.<\/p>\n
Nj\u00ebkoh\u00ebsisht me nd\u00ebrtimin e kishave, jan\u00eb bler\u00eb, rikonstruktuar apo nd\u00ebrtuar qendra administrative dhe nd\u00ebrtesa p\u00ebr zhvillimin e programeve t\u00eb ndryshme arsimore e sociale t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse. Sot num\u00ebrohen rreth 27 institucione arsimore kishtare dhe jokishtare, t\u00eb vendosura n\u00eb ansamble godinash t\u00eb reja apo t\u00eb rinovuara. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, 17 kopshte funksionojn\u00eb n\u00eb godina t\u00eb nd\u00ebrtuara n\u00eb qytete t\u00eb ndryshme t\u00eb vendit. N\u00eb vitin 2010, Kolegji Universitar “Logos” u strehua n\u00eb nj\u00eb kompleks t\u00eb madh nd\u00ebrtesash, n\u00eb nj\u00eb nga zonat m\u00eb nevralgjike t\u00eb kryeqytetit.<\/p>\n
Kontributi i Kish\u00ebs n\u00eb fush\u00ebn e sh\u00ebndetit vjen me nd\u00ebrtimin e Qendr\u00ebs Mjek\u00ebsore Diagnostike “Ungjill\u00ebzimi”, e cila funksionon n\u00eb nj\u00eb godin\u00eb t\u00eb re gjasht\u00ebkat\u00ebshe n\u00eb Tiran\u00eb, t\u00eb Qendr\u00ebs Okulistike dhe Otorinolaringologjike dhe t\u00eb poliklinikave t\u00eb tjera n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, Lushnj\u00eb, Kavaj\u00eb dhe Jergucat t\u00eb Gjirokastr\u00ebs, t\u00eb gjitha t\u00eb strehuara n\u00eb godina t\u00eb pajisura me standarde t\u00eb posa\u00e7me dhe aparatura bashk\u00ebkohore mjek\u00ebsore, p\u00ebr t’i ofruar komunitetit sh\u00ebrbim t\u00eb nj\u00eb cil\u00ebsie t\u00eb lart\u00eb.<\/p>\n
Krahas rim\u00ebk\u00ebmbjes s\u00eb saj t\u00eb brendshme, Kisha Orthodhokse e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkujdesur gjithashtu p\u00ebr realizimin e veprave me dobi publike. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr mbi 65 vepra t\u00eb shum\u00ebllojta publike, nga t\u00eb cilat 15 jan\u00eb nd\u00ebrtime, p\u00ebrmir\u00ebsime, shtrime rrug\u00ebsh publike dhe nd\u00ebrtime urash, n\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb komuniteteve t\u00eb ndryshme, p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar komunikimin mes tyre, duke i ndihmuar t\u00eb mbijetojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb izolimi infrastrukturor. 22 vepra konsistojn\u00eb n\u00eb nd\u00ebrhyrje dhe rikonstruksione t\u00eb kopshteve, shkollave dhe universiteteve publike, t\u00eb cilat ishin d\u00ebmtuar, djegur apo shkat\u00ebrruar, duke i detyruar f\u00ebmij\u00ebt dhe t\u00eb rinjt\u00eb t\u00eb braktisnin edukimin apo t\u00eb udh\u00ebtonin me or\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb p\u00ebr t’i dh\u00ebn\u00eb vetes dhe vendit shpresa p\u00ebr t\u00eb ardhmen. 14 vepra u p\u00ebrqendruan n\u00eb furnizimin e fshatrave me uj\u00eb, p\u00ebrmes shpimit t\u00eb puseve dhe sigurimin e ujit t\u00eb pijsh\u00ebm dhe nd\u00ebrtimin e rrjeteve t\u00eb uj\u00ebsjell\u00ebsve nga burimet e larg\u00ebta (deri mbi 5 km). 7 vepra kishin p\u00ebr q\u00ebllim p\u00ebrmir\u00ebsimin e rrjeteve t\u00eb elektrifikimit n\u00eb fshatra q\u00eb jetonin n\u00ebn pushtetin e err\u00ebsir\u00ebs.<\/p>\n
Nj\u00eb tjet\u00ebr projekt me r\u00ebnd\u00ebsi afatgjate dhe historike ishte nd\u00ebrtimi i vepr\u00ebs hidroenergjetike “Rapuni 3 dhe 4”, pran\u00eb Librazhdit n\u00eb vitin 2016, si dhe nd\u00ebrtimi i dy nj\u00ebsive t\u00eb tjera hidroenergjetike n\u00eb Ll\u00ebng\u00eb. Vepra plot\u00ebson standardet mjedisore, p\u00ebrdor burime t\u00eb rinovueshme t\u00eb energjis\u00eb, kontribuon n\u00eb rritjen e infrastruktur\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe sigurisht mb\u00ebshtet vijueshm\u00ebrin\u00eb e vepr\u00ebs shum\u00ebdimensionale shpirt\u00ebrore, filantropike, arsimore dhe sociale t\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb Orthodhokse.<\/p>\n
Me veprat nd\u00ebrtimore t\u00eb infrastruktur\u00ebs, q\u00eb i tejkalojn\u00eb 526 objekte dhe arrijn\u00eb n\u00eb miliona dollar\u00eb, Kisha Orthodhokse ka kontribuuar n\u00eb zhvillimin ekonomik t\u00eb vendit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb heshtur dhe dinjitoze, duke u ofruar pun\u00eb qindra n\u00ebpun\u00ebsve, dhjet\u00ebra shoq\u00ebrive vendase dhe qindra pun\u00ebtor\u00ebve.<\/p>\n
Krahas p\u00ebrpjekjeve kolosale t\u00eb p\u00ebrmendura deri tani, Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb i ka kushtuar nj\u00eb kujdes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ruajtjes dhe restaurimit t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore. Deri sot, n\u00ebn kujdesin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb dhe mb\u00ebshtetjen e plot\u00eb financiare t\u00eb Fotlumturis\u00eb s\u00eb Tij, Kryepiskopit Anastas, jan\u00eb shp\u00ebtuar nga rr\u00ebnimi i sigurt 156 monumente kulture dhe kisha historike, p\u00ebr shp\u00ebtimin apo restaurimin e plot\u00eb t\u00eb t\u00eb cilave jan\u00eb shpenzuar deri m\u00eb sot 11 milion\u00eb euro.<\/p>\n
E gjith\u00eb kjo nd\u00ebrmarrje kaq voluminoze nuk ishte e leht\u00eb. Por, si\u00e7 thekson vet\u00eb Kryepiskopi: “…me gjith\u00eb k\u00ebto, vazhduam k\u00ebt\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb e t\u00eb shumanshme me entuziaz\u00ebm t\u00eb shenjt\u00eb, me sigurin\u00eb se restaurimi dhe rehabilitimi i nd\u00ebrtesave kishtare historike n\u00eb origjinalitetin e tyre nuk mbulon vet\u00ebm nevojat e sotme p\u00ebr sigurimin e vendeve t\u00eb p\u00ebrshtatshme t\u00eb kultit, por p\u00ebrb\u00ebn edhe tregues nderimi e respekti ndaj brezave t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebr shekuj arrit\u00ebn t\u00eb krijojn\u00eb vepra t\u00eb tilla, dhe, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, p\u00ebrkujdesje p\u00ebr brezat e ardhsh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb krenohen dhe t\u00eb frym\u00ebzohen nga vlerat e s\u00eb kaluar\u00ebs”.<\/p>\n
Paralelisht, jan\u00eb ngritur kore n\u00eb mjaft kisha, si edhe kori profesionist bizantin “Sh\u00ebn Joan Kukuzeli”, q\u00eb ka nxjerr\u00eb albume me himne kishtare n\u00eb shqip; funksionon nj\u00eb atelie p\u00ebr pikturimin dhe laborator p\u00ebr restaurimin e ikonave: deri sot jan\u00eb restauruar rreth 600 ikona t\u00eb vjetra; p\u00ebrmes stacioni radiofonik “Ngjallja”, jan\u00eb realizuar emisione t\u00eb ndryshme, q\u00eb synojn\u00eb njohjen dhe promovimin e trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore; jan\u00eb sponsorizuar botime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme shkencore, filma dokumentar\u00eb, simpoziume shkencore komb\u00ebtare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ekspozita t\u00eb ndryshme etj. T\u00eb gjitha k\u00ebto vepra kan\u00eb p\u00ebr q\u00ebllim ruajtjen, p\u00ebrhapjen dhe promovimin e trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore, si vazhdim\u00ebsi artistike dhe shpirt\u00ebrore.<\/p>\n
“Arti i krishter\u00eb dhe kultura n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, thot\u00eb Kryepiskopi Anastas, q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhvilluar dhe u ka rezistuar agresioneve dhe furtunave t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme n\u00eb vend, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element i \u00e7muar, i paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm, i nd\u00ebrgjegjes, por edhe i subkoshienc\u00ebs s\u00eb popullit shqiptar. N\u00eb shek. XXI, Shqip\u00ebria, krahas p\u00ebrpjekjeve politike, organizative, legjislative dhe ekonomike, i duhet q\u00eb t\u00eb nxjerr\u00eb nga damar\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn e tradit\u00ebs s\u00eb saj kulturore, si frym\u00ebzim dhe fuqi, p\u00ebr ecjen dhe p\u00ebrparimin e m\u00ebtejsh\u00ebm.”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Andi Rembeci paraqet vepr\u00ebn madh\u00ebshtore nd\u00ebrtuese, restauruese dhe kulturore t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb 30 vjet: nd\u00ebrtimi i 200 kishave t\u00eb reja, restaurimi i 70 monumenteve kulture, nd\u00ebrtimi i Katedrales Ngjallja, klinikave, shkollave, projekteve hidroenergjetike, restaurimi i 600 ikonave dhe veprat kulturore mb\u00ebshtet\u00ebse.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"8 (356)","viti":"2022","muaji":"Gusht","muaji_numer":"8","dita":"","faqet":"[11, 12]","fjale_kyce":"[\"Andi Rembeci\", \"Kryepiskopi Anastas\", \"nd\u00ebrtim\", \"restaurim\", \"Katedralja Ngjallja\", \"Kolegji Logos\", \"Qendra Ungjill\u00ebzimi\", \"trash\u00ebgimi kulturore\", \"ikonografi\", \"Rapuni 3\"]","permbledhje":"Andi Rembeci paraqet vepr\u00ebn madh\u00ebshtore nd\u00ebrtuese, restauruese dhe kulturore t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb 30 vjet: nd\u00ebrtimi i 200 kishave t\u00eb reja, restaurimi i 70 monumenteve kulture, nd\u00ebrtimi i Katedrales Ngjallja, klinikave, shkollave, projekteve hidroenergjetike, restaurimi i 600 ikonave dhe veprat kulturore mb\u00ebshtet\u00ebse.","autori":"Andi Rembeci","kategoria":"Studim\/Referat","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[11628],"ngjallja_autori":[11576],"ngjallja_viti":[11515],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-90108","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-studim-referat","ngjallja_autori-andi-rembeci","ngjallja_viti-11515"],"acf":[],"yoast_head":"\n