Familja e krishter\u00eb ndodhet n\u00eb dit\u00ebt e sotme n\u00ebn sulmet e vazhdueshme t\u00eb atyre q\u00eb e shikojn\u00eb si penges\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekjet p\u00ebr degradimin e shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore. M\u00eb t\u00eb fundit jan\u00eb teorit\u00eb perverse “gender”, mb\u00ebshtet\u00ebsit e t\u00eb cilave jan\u00eb edhe shum\u00eb agresiv\u00eb kund\u00ebr liris\u00eb s\u00eb besimit dhe liris\u00eb s\u00eb fjal\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Por, p\u00ebr fat t\u00eb keq, n\u00eb disa vende ata kan\u00eb mb\u00ebshtetje shtet\u00ebrore. Ndaj do t\u00eb botojm\u00eb shkrime q\u00eb tregojn\u00eb bukurin\u00eb e familjes s\u00eb krishter\u00eb, e cila i ka rr\u00ebnj\u00ebt t\u00eb vendosura fuqish\u00ebm n\u00eb Ungjill, Shkrimet e Shenjta t\u00eb Et\u00ebrve dhe Tradit\u00ebn Orthodhokse.<\/p>\n
Sa her\u00eb shikojm\u00eb nivelin funksional t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie, duhet t’i referohemi nivelit t\u00eb funksionimit t\u00eb familjes, e cila pranohet gjer\u00ebsisht si qeliza baz\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb. Pik\u00ebrisht, t\u00eb qenit qeliz\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb i jep asaj, nga nj\u00ebra, an\u00eb pesh\u00ebn q\u00eb ka n\u00eb strukturimin dhe zhvillimin shoq\u00ebror dhe, nga ana tjet\u00ebr, e kthen n\u00eb pik\u00eb goditjeje ku p\u00ebrqendrohet reaksioni ndaj shoq\u00ebris\u00eb. K\u00ebt\u00eb e konfirmojn\u00eb sulmet direkte dhe indirekte q\u00eb po i drejtohen familjes.<\/p>\n
Pik\u00ebnisja \u00ebsht\u00eb si e perceptojm\u00eb konceptin “familje”. N\u00ebse m\u00eb par\u00eb p\u00ebrdoreshin shprehje si “jemi si nj\u00eb familje”, p\u00ebr t\u00eb shprehur marr\u00ebdh\u00ebniet e nj\u00eb grupi shoq\u00ebror, profesional, kulturor etj., sot nga kjo shprehje \u00ebsht\u00eb hequr fjala “si”, K\u00ebshtu, familja identifikohet jo vet\u00ebm me struktur\u00ebn e saj tradicionale; at\u00eb patriarkale, ku jan\u00eb disa breza bashk\u00eb, apo me familjen ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb burri, gruaja dhe f\u00ebmij\u00ebt. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, identifikohen si familje t\u00eb gjitha llojet e bashkimeve njer\u00ebzore, mjafton q\u00eb t\u00eb ken\u00eb koh\u00ebzgjatje dhe q\u00eb ndajn\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn hap\u00ebsir\u00eb banimi. Q\u00eb k\u00ebtu nis goditja e par\u00eb ndaj familjes, q\u00eb nis me ndryshimin dhe deformimin e kuptimit themelor t\u00eb saj – martesa burr\u00eb-grua dhe lindja e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n
Kur themi q\u00eb martesa burr\u00eb-grua \u00ebsht\u00eb themeli i zhvillimit t\u00eb familjes, i referohemi s\u00eb pari Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb, ku q\u00eb n\u00eb fillim flet p\u00ebr krijimin e njeriut “burr\u00eb dhe grua” (Gjen. 5:2). Aristoteli, n\u00eb librin e tij “Etika e Nikomakut”, jep tri elemente t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet burr\u00eb-grua: s\u00eb pari, marr\u00ebdh\u00ebnia burr\u00eb-grua \u00ebsht\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie prej natyr\u00ebs; s\u00eb dyti, familja i paraprin qytetit dhe s\u00eb treti, d\u00ebshira p\u00ebr lindjen e f\u00ebmij\u00ebve \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se \u00e7do qenie tjet\u00ebr e gjall\u00eb (Aristoteli, “Etika e Nikomakut” VIII,12, 1162a). N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, mendimi i Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe mendimi filozofik p\u00ebrputhen, duke vendosur bazat e mendimit t\u00eb krijimit t\u00eb \u00e7iftit bashk\u00ebshortor dhe si rrjedhoj\u00eb, t\u00eb familjes.<\/p>\n
Mendimi teologjik shkon dhe m\u00eb tej. Apostull Pavli (Efes. 5:32), marr\u00ebdh\u00ebniet burr\u00eb-grua i \u00e7on n\u00eb nj\u00eb dimension tjet\u00ebr, n\u00eb at\u00eb mistik dhe misterial. Ky q\u00ebndrim i apostull Pavlit shpreh dy dimensione: S\u00eb pari, dimensionin e misterit t\u00eb madh t\u00eb dashuris\u00eb. Marr\u00ebdh\u00ebnia martesore, p\u00ebrve\u00e7 pranis\u00eb s\u00eb burrit dhe t\u00eb gruas, k\u00ebrkon dhe ekzistenc\u00ebn e dashuris\u00eb, duke e ngjasuar me marr\u00ebdh\u00ebnien midis Krishtit dhe Kish\u00ebs. S\u00eb dyti, ky mister, q\u00eb themelohet mbi pjes\u00ebmarrjen dhe dashurin\u00eb e burrit me gruan, ngrihet dhe n\u00eb nivelin misterial, q\u00eb n\u00eb konceptin teologjik t\u00eb krishter\u00eb orthodhoks nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bekim i thjesht\u00eb, por \u00ebsht\u00eb thirrja dhe pranimi i hirit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar sfidat e martes\u00ebs dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht p\u00ebr shenjt\u00ebrimin e \u00e7iftit, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb krijohet shoq\u00ebria e dashuris\u00eb. Pik\u00ebrisht, vendosja e marr\u00ebdh\u00ebnieve midis burrit dhe gruas n\u00eb k\u00ebt\u00eb dimension, pra t\u00eb martes\u00ebs, lidhet dhe me psikologjin\u00eb e njeriut, ku detyrimi dhe p\u00ebrfitimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lidhje e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe q\u00eb duhet mbajtur e balancuar. Kur humbet ky ekuilib\u00ebr, edhe martesa humbet funksionin dhe dimensionin e saj. K\u00ebshtu, n\u00eb lidhje t\u00eb ashtuquajtura martesore, ku mungon angazhimi dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia, premisat e vazhdimit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnies dhe plot\u00ebsimit t\u00eb saj mbeten t\u00eb cunguara pasi, n\u00eb munges\u00eb t\u00eb angazhimit, gruaja apo burri nuk do t\u00eb mundin t\u00eb shprehin nivelin e lart\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshirjes t\u00eb tyre n\u00eb jet\u00ebn bashk\u00ebshortore. E nj\u00ebjta gj\u00eb \u00ebsht\u00eb kur familja kthehet thjesht n\u00eb institucion, ku pjes\u00ebtar\u00ebt e saj nuk p\u00ebrfitojn\u00eb shoq\u00ebrisht, psikologjikisht, personalisht dhe shpirt\u00ebrisht. E mb\u00ebrthyer n\u00eb form\u00eb institucionale dhe e vak\u00ebt n\u00eb p\u00ebrjetime, familja dhe komponent\u00ebt p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb saj nuk ndikojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb favorshme n\u00eb zhvillimin shoq\u00ebror dhe shpirt\u00ebror.<\/p>\n
N\u00eb mendimin teologjik t\u00eb Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe t\u00eb apostull Pavlit, marr\u00ebdh\u00ebniet burr\u00eb-grua dhe martesa e tyre bazohet mbi dashurin\u00eb p\u00ebr nj\u00ebri-tjetrin. Ndoshta kjo marr\u00ebdh\u00ebnie do t\u00eb ket\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e veta, por nuk \u00ebsht\u00eb arsye p\u00ebr n\u00ebnvler\u00ebsimin e martes\u00ebs, as p\u00ebr ndryshimin e natyr\u00ebs s\u00eb saj, pasi kjo nuk e zgjidh problemin q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb martesa natyrore, por thjesht e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb madh problemin dhe e orienton mendimin p\u00ebr martes\u00ebn n\u00eb udh\u00eb t\u00eb panatyrshme dhe pa krye. Forma natyrore e martes\u00ebs dhe forma artificiale e saj nuk jan\u00eb dy lloje t\u00eb ndryshme martese. Njehsimi i tyre nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb kund\u00ebrv\u00ebnie ndaj martes\u00ebs, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb injorim i dimensionit natyral t\u00eb saj. K\u00ebshtu q\u00eb pozicionime t\u00eb ndryshme ndaj martes\u00ebs, sidomos me promovimin e formave jonatyrale t\u00eb saj nuk jan\u00eb nj\u00eb ridimensionim i martes\u00ebs, por nj\u00eb injorim i vler\u00ebs s\u00eb saj. Dhe vlera e martes\u00ebs nuk q\u00ebndron thjesht n\u00eb bashkimin e njer\u00ebzve, as n\u00eb shtimin e tyre, por n\u00eb fuqin\u00eb e dashuris\u00eb, ku tok me bashkimin e burrit dhe gruas dhe riprodhimin p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb tre komponent\u00eb thelb\u00ebsor\u00eb t\u00eb saj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, pra, n\u00eb trajt\u00ebn e saj t\u00eb natyrshme, familja ruan ekuilibrin e saj. Edhe kur mungon riprodhimi, si hallk\u00eb e tret\u00eb, dashuria dhe bashkimi burr\u00eb-grua mund q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb ekuilib\u00ebr. Nd\u00ebrsa n\u00eb form\u00ebn jonatyrore, ky balancim \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb, pasi pjes\u00ebt p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse t\u00eb bashkimit nuk mund t\u00eb krijojn\u00eb unitet qen\u00ebsor midis tyre, sepse q\u00eb lidhja t\u00eb b\u00ebhet e fort\u00eb, burri duhet t\u00eb ofroj\u00eb dashuri t\u00eb sinqert\u00eb dhe gruaja bindje t\u00eb sinqert\u00eb e t\u00eb nd\u00ebrgjegjshme.<\/p>\n
Plot\u00ebsimi i martes\u00ebs apo pasoja plot\u00ebsuese e saj, e cila e zhvillon martes\u00ebn n\u00eb familje, \u00ebsht\u00eb lindja e f\u00ebmij\u00ebve. Kur p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb arsyeje sh\u00ebndet\u00ebsore nj\u00eb \u00e7ift nuk mund t\u00eb ket\u00eb f\u00ebmij\u00eb, kjo nuk \u00ebsht\u00eb shkak p\u00ebr prishjen e martes\u00ebs, pasi lidhja e \u00e7iftit bazohet mbi dashurin\u00eb, e cila nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ndjenj\u00eb momentale dhe provizore. Pamund\u00ebsia sh\u00ebndet\u00ebsore nuk duhet t\u00eb identifikohet me pamund\u00ebsin\u00eb natyrore p\u00ebr t\u00eb lindur f\u00ebmij\u00eb. Madje nj\u00eb p\u00ebrpjekje, jo vet\u00ebm q\u00eb nuk ka vend dhe \u00ebsht\u00eb e pabazuar, por edhe n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmb jo thjesht familjen, por dhe elementin e saj riprodhues.<\/p>\n
Mendimi p\u00ebr t\u00eb nj\u00ebsuar familjen natyrale me familjen n\u00eb form\u00ebn artificiale apo dhe pamund\u00ebsin\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsore me pamund\u00ebsin\u00eb natyrale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje, e cila vendoset brenda korniz\u00ebs s\u00eb diskutimit midis s\u00eb drejt\u00ebs, pra t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t’u shprehur dhe mos t\u00eb qenit e drejt\u00eb apo e v\u00ebrtet\u00eb ajo q\u00eb shpreh. K\u00ebshtu, nga nj\u00ebra an\u00eb, gjithsecili ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb mendoj\u00eb, t\u00eb shpreh\u00eb dhe t\u00eb veproj\u00eb dhe, nga ana tjet\u00ebr, duhet par\u00eb sa e drejt\u00eb apo e sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb e menduara, e shprehura dhe e vepruara. Po ashtu gjendemi n\u00eb shfryt\u00ebzimin e mang\u00ebsive relative p\u00ebr \u00e7ifte bashk\u00ebshort\u00ebsh burr\u00eb-grua, si argument p\u00ebr t\u00eb arsyetuar pamund\u00ebsin\u00eb natyrale t\u00eb \u00e7ifteve me t\u00eb nj\u00ebjtin orientim seksual. Tentativa p\u00ebr shfaqjen e formave t\u00eb tjera t\u00eb martes\u00ebs ndryshe nga ajo tradicionale, q\u00eb njer\u00ebzit e praktikojn\u00eb prej fillimit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje eksperimenti mbi martes\u00ebn dhe familjen. Edhe kur b\u00ebhen tentativa p\u00ebr shtimin e familjes jonatyrore, p\u00ebrs\u00ebri shtrohet, p\u00ebrve\u00e7 riprodhimit, dilema se si do t\u00eb edukohet f\u00ebmija. Pra, q\u00eb n\u00eb zanafill\u00ebn e vet f\u00ebmija do t\u00eb p\u00ebrballet me munges\u00ebn e figur\u00ebs s\u00eb nj\u00eb prindi dhe p\u00ebrball\u00eb tij do ket\u00eb dy persona, t\u00eb cil\u00ebt mund t\u00eb marrin rolin e nj\u00eb prindi, por jo t\u00eb prindit tjet\u00ebr. K\u00ebshtu q\u00eb n\u00eb familje do t\u00eb mungoj\u00eb, qoft\u00eb figura e n\u00ebn\u00ebs, qoft\u00eb e babait. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shpjegohet tentativa p\u00ebr em\u00ebrtimin e prind\u00ebrve, nga baba dhe n\u00ebn\u00eb n\u00eb “prindi 1” dhe “prindi 2”, e cila do t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb edukimin e f\u00ebmij\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb letr\u00ebn e tij p\u00ebr Efesian\u00ebt, Apostull Pavli i referohet v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb dhe mundit p\u00ebr edukimin e f\u00ebmij\u00ebs. Madje i drejtohet f\u00ebmij\u00ebve: “ndero baban\u00eb t\u00ebnd dhe n\u00ebn\u00ebn t\u00ebnde” (Ef. 6:2). Ky referim i Apostull Pavlit e merr t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb faktin e ekzistenc\u00ebs n\u00eb familje t\u00eb babait dhe t\u00eb n\u00ebn\u00ebs, sepse \u00e7do njeri, n\u00eb nd\u00ebrgjegjen e tij, ka t\u00eb fiksuar q\u00eb n\u00eb lindje figur\u00ebn e n\u00ebn\u00ebs apo t\u00eb babait. Madje dhe kur pak m\u00eb posht\u00eb i referohet et\u00ebrve “dhe ju et\u00ebr, mos provokoni p\u00ebr zem\u00ebrim f\u00ebmij\u00ebt tuaj…” (Ef. 6:4) e b\u00ebn jo p\u00ebr t\u00eb theksuar vet\u00ebm p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb prindi, n\u00eb rastin konkret t\u00eb babait, por i referohet struktur\u00ebs s\u00eb familjes n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e asaj kohe, ku pozicioni i babait ishte superior. Ky q\u00ebndrim i Apostull Pavlit nuk e zhvler\u00ebson rolin e n\u00ebn\u00ebs, por e konsideron t\u00eb mir\u00ebqen\u00eb. P\u00ebr Apostull Pavlin, prind\u00ebrit kan\u00eb rol t\u00eb padiskutuesh\u00ebm n\u00eb zhvillimin e f\u00ebmij\u00ebs. Madje, duke ofruar jo vet\u00ebm vlerat shoq\u00ebrore, por dhe ato hyjnore.<\/p>\n
Nga sa tham\u00eb m\u00eb sip\u00ebr del e qart\u00eb se familja krijohet mbi baz\u00ebn e nj\u00eb \u00e7ifti bashk\u00eb me f\u00ebmij\u00ebt e tyre dhe \u00e7ifti krijohet mbi martes\u00ebn, e cila m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb bashkim i njohur ligj\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bashkim shpirt\u00ebror bazuar mbi dashurin\u00eb dhe hirin e Per\u00ebndis\u00eb, n\u00eb misterin e martes\u00ebs. Kjo \u00ebsht\u00eb forma e drejt\u00eb e formimit t\u00eb familjes, e cila jo rrall\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb tronditur dhe do tronditet nga d\u00ebshirat apo dhe devijimet njer\u00ebzore. Megjithat\u00eb, faktet kan\u00eb treguar se pavar\u00ebsisht nga goditjet q\u00eb ka p\u00ebsuar familja n\u00eb k\u00ebt\u00eb shekull, ajo ka mbetur si pik\u00eb e sigurt referimi e zhvillimit shoq\u00ebror, e formimit dhe p\u00ebrshtatjes n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb pasardh\u00ebsve dhe nj\u00eb vat\u00ebr, ku nuk identifikohet thjesht me vendin, por me marr\u00ebdh\u00ebniet dhe frym\u00ebn q\u00eb zhvillohet brenda saj. Ndoshta shoq\u00ebrit\u00eb njer\u00ebzore do t\u00eb krijojn\u00eb pafund\u00ebsi institucionesh p\u00ebr integrimin n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb rinj t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, por do ta ken\u00eb t\u00eb pamundur t\u00eb tejkalojn\u00eb dhe p\u00ebrmbushin at\u00eb q\u00eb arrin familja, pasi ajo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb bashkim njer\u00ebzish dhe nuk duhet t\u00eb jet\u00eb e till\u00eb, por nj\u00eb unitet ku dashuria \u00ebsht\u00eb themeli. Prania fizike e prind\u00ebrve apo dhe prania me kujtime dhe shembuj kur nuk jetojn\u00eb, ndihmon n\u00eb forcimin e karakterit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve dhe zhvillimin e sh\u00ebndetsh\u00ebm trupor e shpirt\u00ebror t\u00eb tyre. Ndoshta ka raste kur familja nuk arrin ta p\u00ebrmbush\u00eb k\u00ebt\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb funksionimit t\u00eb cunguar, nuk mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb argument kund\u00ebr familjes apo p\u00ebr t\u00eb krijuar forma jonatyrore t\u00eb saj. Familja, pavar\u00ebsisht mang\u00ebsive brenda saj, ka treguar se \u00ebsht\u00eb e pavdekshme, pasi tek ajo ka jet\u00eb, shpres\u00eb dhe dashuri, p\u00ebr t\u00eb cilat ka nevoj\u00eb shoq\u00ebria.<\/p>\n
Thoma \u00c7om\u00ebni
\nPedagog n\u00eb Departamentin e Theologjis\u00eb dhe Kultur\u00ebs n\u00eb Kolegjin Universitar “Logos”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Studim teologjik nga Thoma \u00c7om\u00ebni, pedagog n\u00eb Kolegjin Universitar ‘Logos’, mbi familjen e krishter\u00eb dhe sfidat bashk\u00ebkohore. Shkrimi mbron konceptin tradicional t\u00eb martes\u00ebs burr\u00eb-grua bazuar n\u00eb Shkrimin e Shenjt\u00eb dhe filozofin\u00eb e Aristotelit, duke kritikuar teorit\u00eb ‘gender’ dhe format jonatyrore t\u00eb familjes.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"6 (342)","viti":"2021","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"familja\", \"martesa\", \"Apostull Pavli\", \"gender\", \"Aristoteli\", \"Etika e Nikomakut\", \"Kolegji Logos\", \"Thoma \u00c7om\u00ebni\", \"teorit\u00eb perverse\", \"f\u00ebmij\u00ebt\", \"ortodoksi\", \"dashuria\", \"Shkrimi i Shenjt\u00eb\"]","permbledhje":"Studim teologjik nga Thoma \u00c7om\u00ebni, pedagog n\u00eb Kolegjin Universitar 'Logos', mbi familjen e krishter\u00eb dhe sfidat bashk\u00ebkohore. Shkrimi mbron konceptin tradicional t\u00eb martes\u00ebs burr\u00eb-grua bazuar n\u00eb Shkrimin e Shenjt\u00eb dhe filozofin\u00eb e Aristotelit, duke kritikuar teorit\u00eb 'gender' dhe format jonatyrore t\u00eb familjes.","autori":"Thoma \u00c7om\u00ebni","kategoria":"Teologji\/Shoq\u00ebri","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[11420],"ngjallja_autori":[11348],"ngjallja_viti":[11333],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-89883","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-teologji-shoqeri","ngjallja_autori-thoma-comeni","ngjallja_viti-11333"],"acf":[],"yoast_head":"\n