Territori p\u00ebrreth kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Maris\u00eb n\u00eb Vrahogoranxi \u00ebsht\u00eb i rrethuar me mure guri dhe atje jan\u00eb vendosur varrezat e fshatit. N\u00eb qoshen jugper\u00ebndimore t\u00eb oborrit ngrihet kambanorja, n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb muri masiv mbajt\u00ebs, i cili leht\u00ebsohet n\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme nga kamaret e kambanave. Naosi i p\u00ebrket tipit bazilikal me kupol\u00eb.<\/p>\n
Kisha \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb \u00e7erekun e par\u00eb t\u00eb shek. XVII, n\u00eb vitin 1622. T\u00eb dh\u00ebna t\u00eb sakta p\u00ebr k\u00ebt\u00eb jep mbishkrimi q\u00eb ndodhet mbi der\u00ebn e faqes per\u00ebndimore t\u00eb naosit, sipas t\u00eb cilit kjo kish\u00eb i dedikohet Hyjlind\u00ebses dhe Gjithmon\u00eb-virgj\u00ebr\u00ebs, me mundimet dhe shpenzimet e Onuf\u00ebr Qipriotit dhe Alivizit, m\u00eb 1622.<\/p>\n
N\u00eb afresket e kish\u00ebs s\u00eb Vrahogoranxis\u00eb duken qart\u00eb lidhjet me tradit\u00ebn e Beratit. Afresku \u00ebsht\u00eb i realizuar n\u00eb teknik\u00ebn bizantine dhe i mb\u00ebshtetur mbi suport muri me nj\u00eb trash\u00ebsi q\u00eb arrin deri n\u00eb 70 cm.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb kish\u00eb u b\u00ebn\u00eb nd\u00ebrhyrje restauruese si n\u00eb konstruksion, dhe n\u00eb arkitektur\u00eb e cila i dha fund problemeve t\u00eb r\u00ebnda konstruktive q\u00eb kishte objekti. Punimet e konsolidimit dhe t\u00eb restaurimit u kryen n\u00eb bashk\u00ebpunim me Deg\u00ebn e Monumenteve t\u00eb Beratit. Punimet e konservimit t\u00eb ikonostasit u kryen nga nj\u00eb grup restaurator\u00ebsh t\u00eb Institutit t\u00eb Monumenteve.<\/p>\n
Ashtu si p\u00ebr restaurimin edhe nd\u00ebrhyrjet n\u00eb afresk u realizuan me kujdesin dhe fondet e siguruara nga Kryepiskopi Anastas.<\/p>\n
Fillimisht puna u p\u00ebrqendrua n\u00eb kupol\u00eb dhe tambur duke realizuar konsolidimin e shtresave t\u00eb afreskut n\u00ebp\u00ebrmjet injektimeve, mbushjes s\u00eb boshll\u00ebqeve me lla\u00e7 special. Pas konsolidimit t\u00eb saj, u b\u00eb pastrimi i piktur\u00ebs nga nxirjet dhe bloza. U vu re se kupola ku ndodhet \u201cKrishti Pantokrator\u201d u pastrua m\u00eb me leht\u00ebsi sesa faqet e tamburit. Me pas puna konservuese u p\u00ebrqendrua n\u00eb procesin e injektimeve, qepjeve t\u00eb plasaritjeve, heqjes dhe rivendosjes s\u00eb afreskut, zbulimin e afreskeve nga g\u00eblqerja, lla\u00e7i dhe \u00e7imentoja, mbushjen me lla\u00e7 special t\u00eb boshll\u00ebqeve.<\/p>\n
Injektime u kryen n\u00eb faqet e tamburit, n\u00eb absid\u00eb, n\u00eb disa pjes\u00eb t\u00eb tavanit dhe shum\u00eb vende t\u00eb tjera. Gufimi i afreskut arrinte deri n\u00eb 10 cm nga sip\u00ebrfaqja e rrafsh\u00ebt e afreskut. Pas heqjes, u vu re se shkaku kryesor i k\u00ebtij d\u00ebmtimi ishte d\u00ebmtimi i muratur\u00ebs, l\u00ebvizja e gur\u00ebve nga deg\u00ebzimet e pem\u00ebve t\u00eb futura brenda muratur\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb vertikale nga posht\u00eb-lart. Pas konsolidimit t\u00eb muratur\u00ebs, heqjes s\u00eb deg\u00ebve t\u00eb bim\u00ebve, u krijua nj\u00eb suport i favorsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb rivendosur afreskun e hequr. Pas vendosjes s\u00eb afreskut, e gjith\u00eb sip\u00ebrfaqja e tij, s\u00eb bashku me t\u00eb tjerat erdh\u00ebn n\u00eb nivele t\u00eb p\u00eblqyeshme.<\/p>\n
Me t\u00eb nj\u00ebjtin problem, pothuajse n\u00eb shum\u00eb raste, u ndesh\u00ebm edhe n\u00eb \u00e7lirimin e plasaritjeve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb mureve nga mbushje t\u00eb b\u00ebra para shum\u00eb vitesh me \u00e7imento, e cila mbulonte edhe pjes\u00eb t\u00eb afreskut. Largimi i \u00e7imentos paraqiste v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb m\u00ebdha dhe hera-her\u00ebs b\u00ebhej i pamundur, por edhe kur hiqej, d\u00ebmtonte sip\u00ebrfaqen e afreskut, duke l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb dhe d\u00ebmtim. N\u00eb t\u00eb gjitha rastet u b\u00eb qepje e mureve, duke i plot\u00ebsuar me material guri dhe me lla\u00e7 t\u00eb fort\u00eb e g\u00eblqere.<\/p>\n
Pjesa m\u00eb e madhe e piktur\u00ebs u pastrua nga pluhurat dhe bloza e krijuar prej shum\u00eb koh\u00ebsh. Me k\u00ebto nd\u00ebrhyrje konservuese e restauruese, mendojm\u00eb se piktura murale, tashm\u00eb paraqitet n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb dhe jasht\u00eb rrezikut t\u00eb shkat\u00ebrrimit, duke krijuar k\u00ebshtu q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb e k\u00ebrkuar.<\/p>\n
Joan Stratob\u00ebrdha<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikull teknik mbi punimet konservuese t\u00eb pikturave murale t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Maris\u00eb n\u00eb Vrahogoranxi-Gjirokast\u00ebr, e nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1622 nga Onuf\u00ebr Qiprioti dhe Alivizi. P\u00ebrshkruhen procedurat e konsolidimit, pastrimit, injektimeve dhe heqjes s\u00eb \u00e7imentos s\u00eb vjet\u00ebr.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"4-5 (340-341)","viti":"2021","muaji":"Prill","muaji_numer":"4","dita":"","faqet":"[14]","fjale_kyce":"[\"Vrahogoranxi\", \"Gjirokast\u00ebr\", \"Sh\u00ebn Maria\", \"Hyjlind\u00ebse\", \"Onuf\u00ebr Qiprioti\", \"Alivizi\", \"1622\", \"Krishti Pantokrator\", \"Berat\", \"afresk\"]","permbledhje":"Artikull teknik mbi punimet konservuese t\u00eb pikturave murale t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Maris\u00eb n\u00eb Vrahogoranxi-Gjirokast\u00ebr, e nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1622 nga Onuf\u00ebr Qiprioti dhe Alivizi. P\u00ebrshkruhen procedurat e konsolidimit, pastrimit, injektimeve dhe heqjes s\u00eb \u00e7imentos s\u00eb vjet\u00ebr.","autori":"Joan Stratob\u00ebrdha","kategoria":"Restaurim \/ Piktur\u00eb murale","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11412],"ngjallja_autori":[11144],"ngjallja_viti":[11333],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-89870","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-restaurim-pikture-murale","ngjallja_autori-joan-stratoberdha","ngjallja_viti-11333","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n