Botohet p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb
\nn\u00eb faksimile
\nKat\u00ebrungjill\u00ebshi i shek. X
\nKODIKUI KOR\u00c7\u00cbS NR. 93<\/p>\n
BOTIMI FAKSIMILE<\/p>\n
Kodiku i Kor\u00e7\u00ebs 93 \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e koleksionit prej 100 dor\u00ebshkri- mesh bizantine dhe pasbizantine q\u00eb sot ruhen n\u00eb Arkivin Qendror Shte- t\u00ebror t\u00eb Tiran\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri. Bazuar n\u00eb karakteristikat paleografike dhe kodikologjike, vendi i kopjimit re- zulton t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb punishtet lib\u00ebr- shkruese t\u00eb Kostandinopoj\u00ebs, nd\u00ebr- sa vendi i p\u00ebrdorimit t\u00eb tij, Mitro- polia e Kor\u00e7\u00ebs, thesar i \u00e7muar i s\u00eb cil\u00ebs pati qen\u00eb p\u00ebr shum\u00eb shekuj.<\/p>\n
Me kontributin e Kish\u00ebs Ortho- dhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e Shoq\u00ebris\u00eb Biblike Nd\u00ebrkofesionale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe e Drejtoris\u00eb s\u00eb P\u00ebr- gjithshme t\u00eb Arkivave t\u00eb Shqip\u00ebri- s\u00eb, u b\u00eb i mundur realizimi i botimit t\u00eb plot\u00eb dhe besnik (faksimile) t\u00eb Kodikut t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs 93. Kopja faksi- mile shoq\u00ebrohet nga nj\u00eb studim shterues i kodikut si edhe nga tran- skriptimi paleografik i Ungjillit sipas Lluk\u00ebs dhe p\u00ebrkthimi gjegj\u00ebs n\u00eb shqip. \u00c7do kopje origjinale mban numrin e seris\u00eb si edhe certifikat\u00ebn e autenticitetit. Dy autor\u00ebt q\u00eb punuan p\u00ebr studimin dhe p\u00ebrgatitjen cil\u00ebsore t\u00eb k\u00ebtij botimi jan\u00eb histori- ani-paleografi z. Andi R\u00ebmbeci nga Fakulteti i Historis\u00eb i UT, dhe pa- leografi z. Sokol \u00c7unga nga Arkivi Qendror Shtet\u00ebror. P\u00ebrkujdesja shkencore u krye nga profesori Agamemnon Celikas, personalitet i shquar i paleografis\u00eb bizantine n\u00eb rang bot\u00ebror.<\/p>\n
Ia vlen t\u00eb sh\u00ebnohet fakti se nj\u00eb botim faksimile i k\u00ebtij lloji \u00ebsht\u00eb i pari n\u00eb historin\u00eb e botimeve doku- mentare n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrgatitur me bashk\u00ebpunimin e institucioneve ve- ndase. Fusha e botimeve t\u00eb burime- ve historike \u00ebsht\u00eb pak e l\u00ebvruar n\u00eb Shqip\u00ebri, qoft\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb s\u00eb ka- luar\u00ebs s\u00eb izoluar, qoft\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs dhe mu- nd\u00ebsive. Botimi i k\u00ebtij kodiku, si nj\u00eb prej m\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve n\u00eb rang bo- t\u00ebror t\u00eb asaj veprimtarie intelektuale<\/p>\n
t\u00eb spikatur gjat\u00eb nj\u00ebr\u00ebs prej periu- dhave m\u00eb t\u00eb lul\u00ebzuara kulturore t\u00eb Bizantit, ve\u00e7 r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb vet shken- core, vjen t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si nj\u00eb kontri- but n\u00eb promovimin e monumenteve t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb krishter\u00eb kultu- rore n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
Promovimi i botimit faksimile t\u00eb Kodikut t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs 93 u krye dit\u00ebn e diel, dt. 16 dhjetor 2012 n\u00eb mjedi- set e Qendr\u00ebs Kulturore pran\u00eb Kate- drales s\u00eb re Orthodhokse n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n
VE\u00c7ORI DHE TIPARE T\u00cb
\nKODIKUT<\/p>\n
Kodiku i Kor\u00e7\u00ebs 93, ndodhet sot n\u00eb Arkivin Qendror Shtet\u00ebror dhe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga 100 dor\u00ebshkrimet bizantine dhe pasbizantine q\u00eb u ri- zbuluan nga mosdukja pas ndryshi- mit t\u00eb regjimit ateist n\u00eb vend. Kodi- ku i p\u00ebrket shek. X dhe p\u00ebrmban tekstin e kat\u00ebr Ungjijve. P\u00ebr nga periudha historike, kodiku \u00ebsht\u00eb i vendosur n\u00eb mes t\u00eb epok\u00ebs Maqe- donase, gjat\u00eb s\u00eb cil\u00ebs Bizanti njohu fuqin\u00eb dhe lavdin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb tij. I prodhuar n\u00eb Konstandinopoj\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb Mitropolin\u00eb e Kor\u00e7\u00ebs, thesar i \u00e7muar i s\u00eb cil\u00ebs pati qen\u00eb p\u00ebr shum\u00eb shekuj. Kodiku paraqet interes t\u00eb p\u00ebrve\u00e7\u00ebm arti- stik dhe historik. Nga nj\u00ebra an\u00eb na jep nj\u00eb pamje interesante t\u00eb prirjeve artistike q\u00eb kishin punishtet lib\u00ebr- shkruese t\u00eb Konstandinopoj\u00ebs gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb quajtur si Rilindja Maqedonase dhe, nga ana tjet\u00ebr, d\u00ebshmon p\u00ebr lidhjen n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb mjedisit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme me kryeqendr\u00ebn kulturore t\u00eb Bizantit. Prandaj dhe z\u00eb vend t\u00eb p\u00ebrve- \u00e7\u00ebm mes atyre dor\u00ebshkrimeve q\u00eb p\u00ebr shum\u00eb shekuj u p\u00ebrdor\u00ebn dhe u ruajt\u00ebn n\u00eb mjedisin shqiptar.<\/p>\n
KODIKU I KOR\u00c7\u00cbS 93,
\nND\u00cbR M\u00cb T\u00cb VJETRIT
\nE TIPIT \u201cN\u00cb FORM\u00cb KRYQI\u201d<\/p>\n
Kodiku i Kor\u00e7\u00ebs 93 p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga shembujt m\u00eb karakteristik\u00eb t\u00eb<\/p>\n
prodhimit t\u00eb librave n\u00eb periudh\u00ebn e Rilindjes Maqedonase. P\u00ebrb\u00ebhet nga 308 flet\u00eb pergamene me p\u00ebr- masa 153 x 120 mm. Teksti i kat\u00ebr Ungjijve \u00ebsht\u00eb i shkruar n\u00eb perga- men\u00eb t\u00eb holl\u00eb, t\u00eb punuar mir\u00eb, me ngjyr\u00eb t\u00eb bardh\u00eb qum\u00ebsht.<\/p>\n
Sip\u00ebrfaqja e shkruar e tekstit t\u00eb kat\u00ebr Ungjijve paraqitet n\u00eb form\u00eb kryqi, nj\u00eb dukuri ve\u00e7an\u00ebrisht e rrall\u00eb n\u00eb historin\u00eb e dor\u00ebshkrimeve bizantine. Ia vlen t\u00eb sh\u00ebnohet fakti se, Kodiku i Kor\u00e7\u00ebs 93 p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga dor\u00ebshkrimet m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb kate- goris\u00eb s\u00eb kodik\u00ebve me t\u00eb gjith\u00eb tek- stin n\u00eb form\u00eb kryqi.<\/p>\n
Kodiku i Kor\u00e7\u00ebs 93 \u00ebsht\u00eb shkru- ar me shkrim germ\u00ebvog\u00ebl t\u00eb tipit Bouletee, nj\u00eb shkrim i rrumbullak\u00ebt, i nj\u00eb mjesht\u00ebrie t\u00eb shk\u00eblqyer kali- grafike.<\/p>\n
P\u00ebr shkrimin e tekstit \u00ebsht\u00eb p\u00ebr- dorur boj\u00eb me ngjyr\u00eb kafe, nd\u00ebrsa p\u00ebr titujt e kapitujve dhe germat ni- store \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur ar dhe e kuqja.<\/p>\n
DEKORET E KODIKUT
\nTabelat e Eusebit<\/p>\n
Kodiku i Kor\u00e7\u00ebs 93 paraqet ele- ment\u00eb dekorativ\u00eb t\u00eb \u00e7muar t\u00eb koh\u00ebs dhe p\u00ebrb\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb pashk\u00ebputur t\u00eb historis\u00eb s\u00eb artit bizantin. N\u00eb gjasht\u00eb flet\u00eb paraqiten kanonet e gjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb ungjijve (kanonet e Eusebit). N\u00eb \u00e7donj\u00ebr\u00ebn nga miniaturat e sip\u00ebrme, kanonet p\u00ebrmblidhen brenda tri kolonave, q\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb me kapi- tele dhe krijojn\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb prej dy lobesh mbuluar me harqe. Tek disa nga tabelat kolonat kan\u00eb ngjyr\u00eb jeshile, kurse tek disa kafe t\u00eb kuqe. Harqet, kapitelet dhe titujt jan\u00eb pu- nuar me ar. Pothuaj tek t\u00eb gjitha flet\u00ebt element kryesor dekorativ jan\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb elementesh morfo- logjik\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm nd\u00ebrtesash apo<\/p>\n
motivesh arkitekturore, floreale dhe zoomorfe.<\/p>\n
MINIATURAT E KODIKUT<\/p>\n
Libri i dekoruar p\u00ebrb\u00ebn pjes\u00eb t\u00eb pashk\u00ebputur t\u00eb historis\u00eb s\u00eb artit bizantin, \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsim themelor i piktur\u00ebs monumentale dhe i piktu- r\u00ebs s\u00eb ikonave t\u00eb l\u00ebvizshme, si edhe element p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs themelor i qyte- t\u00ebrimit bizantin. N\u00eb kodikun e Kor- \u00e7\u00ebs 93 ruhen t\u00eb kat\u00ebr miniaturat e ungjillor\u00ebve Mate, Mark, Luka dhe Joan. Ungjillor\u00ebt paraqiten t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb fush\u00eb t\u00eb art\u00eb dhe t\u00eb ulur. Mbajn\u00eb t\u00eb veshur tunik\u00eb t\u00eb kalt\u00ebr dhe mantel ngjyr\u00eb roz\u00eb t\u00eb \u00e7el\u00ebt. N\u00eb t\u00eb kat\u00ebr miniaturat ndiqet i nj\u00ebjti tip ikono- grafik i ungjillorit-shkrues, ku nj\u00eb lib\u00ebr i hapur, shkruar me germa t\u00eb m\u00ebdha ari, ndodhet n\u00eb gjunj\u00ebt e shkruesit, kurse tjetri, po ashtu i hapur tek i nj\u00ebjti pasazh, n\u00eb nj\u00eb pult t\u00eb pjerr\u00ebt leximi.<\/p>\n
ARTI I LIB\u00cbRLIDHJES
\nS\u00cb KODIKUT<\/p>\n
Lib\u00ebrlidhja bizantine p\u00ebrb\u00ebn kapitull m\u00eb vete n\u00eb historin\u00eb e lidhjes s\u00eb librit, kryesisht p\u00ebr tiparet e jashtme uniforme dhe p\u00ebr shkak t\u00eb temave prototipe dekorative. Lidhja e sotshme e kodikut \u00ebsht\u00eb e tipit bizantin dhe ndoshta \u00ebsht\u00eb rea- lizuar n\u00eb shek. XVI\/XVII. Kapak\u00ebt jan\u00eb prej druri, t\u00eb prer\u00eb me t\u00eb nj\u00ebj- t\u00ebn madh\u00ebsi me trupin e kodikut dhe t\u00eb veshur me l\u00ebkur\u00eb ngjyr\u00eb kafe, mbi t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb stampuar motive dekorative. Dekoret e kapakut p\u00ebr- b\u00ebhen nga kuadri qendror, n\u00eb an\u00ebn e sip\u00ebrme dhe t\u00eb poshtme t\u00eb t\u00eb cilit ndodhen shirita dekorativ\u00eb me motive floreale.<\/p>\n
Andi R\u00ebmbeci<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Dhjetor 2012.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"12 (240)","viti":"2012","muaji":"Dhjetor","muaji_numer":"12","dita":"","faqet":"[6]","fjale_kyce":"[\"Botohet\", \"her\u00eb\", \"par\u00eb\", \"faksimile\", \"Kat\u00ebrungjill\u00ebshi\"]","permbledhje":"Material nga Dhjetor 2012.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11330],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-89544","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11330","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n