N\u00eb kuadrin e 100-vjetorit t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb<\/p>\n
Kontributi i Kish\u00ebs Orthodhokse p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe<\/p>\n
Hir\u00ebsia e Tij Joani,
\nMitropolit i Kor\u00e7\u00ebs<\/p>\n
…Mbas Kristoforidhit, n\u00eb shek. XIX, pati edhe p\u00ebrpjekje t\u00eb tjera n\u00eb p\u00ebrkthime, sidomos n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare. Por ishte shekulli XX ai q\u00eb solli kontributin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb l\u00ebmin e p\u00ebr- kthimeve dhe n\u00eb konsolidimin e terminologjis\u00eb fetare. Imzot Theofan Noli, nj\u00eb klerik i shquar orthodhoks dhe \u201cprotagonisti kryesor i komb\u00eb- tarizimit dhe i pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb Ortho- dhokse\u201d, ishte edhe nj\u00eb p\u00ebrkthyes i talentuar dhe nj\u00eb njoh\u00ebs i shk\u00eblqyer i gjuh\u00ebs shqipe e i shum\u00eb gjuh\u00ebve t\u00eb tjera. Ai ka p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip librat m\u00eb t\u00eb domosdosh\u00ebm liturgjik\u00eb, duke sjell\u00eb nj\u00eb ndihmes\u00eb t\u00eb pallogaritshme p\u00ebr besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb. Imzot Th. Noli boton m\u00eb 1908 n\u00eb Boston \u201cSh\u00ebrbes\u00ebn e Jav\u00ebs s\u00eb Madhe\u201d dhe m\u00eb 1909 \u201cLibrin e Sh\u00ebrbesave t\u00eb Shenjta\u201d. N\u00eb parath\u00ebnien e k\u00ebtij libri ai jep edhe arsyet q\u00eb e kan\u00eb shtyr\u00eb t\u00eb fillonte k\u00ebt\u00eb pun\u00eb: \u201cPo u fal shqiptar\u00ebve orthodhoks\u00eb k\u00ebt\u00eb libr\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb e dyta dhe pandeh q\u00eb p\u00ebrdorja e saj\u00eb do t\u2019i sjell\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbim vendit ton\u00eb. I kam dh\u00ebn\u00eb zotim kombit tim t\u2019u jap v\u00ebllez\u00ebrve t\u00eb mi bashk\u00eb- fetar\u00eb librat m\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb praktiku- ar faljen e tyre n\u00eb gjuh\u00ebn komb\u00ebtare, dhe zotimin tim do ta mbaroj ndoshta brenda n\u00eb pak koh\u00eb, n\u00eb qoft\u00eb se shqiptar\u00ebt jan\u00eb gati t\u00eb m\u00eb ndihin, sikund\u00ebr m\u00eb ndihn\u00eb me t\u00eb shtypu- rit e k\u00ebtyre dy librave. Me t\u00eb kthyer t\u00eb k\u00ebsaj libre u p\u00ebrpoqa t\u00eb mos largohem nga teksti greqisht dhe besoj q\u00eb u dhash\u00eb shqiptar\u00ebve nj\u00eb kthim ekzakt t\u00eb lutjeve t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse….<\/p>\n
Si del edhe nga citimi i m\u00ebsip\u00ebrm Imzot Noli ishte i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr nevojat e Kish\u00ebs n\u00eb l\u00ebmin e p\u00ebrkthimeve dhe sidomos p\u00ebr nevoj\u00ebn e p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebs bashk\u00ebkohore t\u00eb kuptue- shme nga populli. P\u00ebrkthimet e teksteve liturgji- ke jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira. P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkthyer ato nuk mjafton vet\u00ebm njohja e mir\u00eb dhe e thell\u00eb e gjuh\u00ebs, por edhe nj\u00eb njohje e mir\u00eb e doktrin\u00ebs dhe e Tipikos\u00eb s\u00eb sh\u00ebrbesave fetare. Gjithashtu, k\u00ebrkohet nj\u00eb njohje e muzik\u00ebs kishtare q\u00eb teksti t\u2019i p\u00ebrshtatet melodis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb duhet ruajtur raporti nd\u00ebrmjet tekstit origjinal, q\u00eb t\u00eb ruhet besnik\u00ebria e tekstit dhe p\u00ebrshtatjes p\u00ebr muzik\u00ebn. Tek Imzot Noli, v\u00ebrehet q\u00eb shpesh balanca anon<\/p>\n
nga p\u00ebrshtatja n\u00eb muzik\u00eb n\u00eb d\u00ebm t\u00eb besnik\u00ebris\u00eb s\u00eb tekstit. Por, p\u00ebrkthimet e tij dallohen nga stili poetik, aq i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb transmetuar spiritualitetin e sh\u00ebrbesave liturgjike t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse dhe nga fuqia e fjal\u00ebs. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, shkrimi i tij ka m\u00eb poezi, forc\u00eb dhe muzikalitet n\u00eb krahasim me p\u00ebrkthime t\u00eb m\u00ebvonshme, q\u00eb, ndon\u00ebse jan\u00eb m\u00eb besnike ndaj tekstit origjinal, e kan\u00eb humbur pak forc\u00ebn poetike biblike. Imzot Theofan Noli p\u00ebrktheu libra t\u00eb shumt\u00eb liturgjik\u00eb. Nd\u00ebrmjet tyre mund t\u00eb p\u00ebrmendim \u201cUratoren\u201d, \u201cTriodin\u201d dhe sido- mos \u201cKremtoren\u201d, t\u00eb cil\u00ebn ai e quante krye- vepr\u00ebn e tij n\u00eb fush\u00ebn letrare…<\/p>\n
Kisha Orthodhokse e vazhdoi tradit\u00ebn e p\u00ebr- kthimeve edhe gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr shpalljen e Autoqefalis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb filloi t\u2019i kushtohej nj\u00eb v\u00ebmendje jo vet\u00ebm thjesht an\u00ebs gjuh\u00ebsore t\u00eb p\u00ebrkthimeve, por edhe sakt\u00ebsis\u00eb teologjike t\u00eb tyre. Peshkopi erudit Evlogji Kurila ka botuar n\u00eb Selanik, n\u00eb vitin 1933 nj\u00eb studim shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe interesant rreth p\u00ebrkthimeve n\u00eb shqip t\u00eb \u201cDhiat\u00ebs s\u00eb Re\u201d. Stu- dimi p\u00ebrqendrohet kryesisht si n\u00eb an\u00ebn gjuh\u00eb- sore t\u00eb p\u00ebrkthimeve, ashtu edhe n\u00eb at\u00eb teolo- gjike. Ai u botua me titullin \u201cAlbanikai Meletai\u201d.<\/p>\n
Mbas shpalljes s\u00eb Autoqefalis\u00eb, Kisha orga- nizoi nj\u00eb komision q\u00eb t\u00eb merrej me p\u00ebrkthime t\u00eb reja dhe me korrektimin e p\u00ebrkthimeve t\u00eb m\u00eb- parshme. U shquan n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim prof. Sotir Papakristo dhe teologu i d\u00ebgjuar Dhimit\u00ebr Beduli. Komisioni b\u00ebri nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb lavd\u00ebrue- shme, sidomos n\u00eb korrektimin dhe plot\u00ebsimin e \u201cLibrit t\u00eb Sh\u00ebrbesave t\u00eb Shenjta\u201d. Libri u ko- rrektua si nga ana gjuh\u00ebsore, ashtu edhe nga ajo doktrinare dhe u botua nga Kisha Ortho- dhokse n\u00eb Tiran\u00eb, n\u00eb vitin 1961.<\/p>\n
Gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb persekutimit as mund t\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr p\u00ebrkthime. Rihapja e institucio- neve fetare e gjeti Kish\u00ebn Orthodhokse krejt\u00eb- sisht t\u00eb shkat\u00ebrruar. Prandaj, duke par\u00eb edhe mang\u00ebsit\u00eb e m\u00ebdha n\u00eb literatur\u00ebn fetare, nj\u00eb nga objektivat kryesore t\u00eb Kish\u00ebs, krahas obje- ktivave t\u00eb tjera urgjente, ishte edhe pajisja e klerik\u00ebve dhe besimtar\u00ebve me literatur\u00ebn e nevojshme fetare. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, p\u00ebrs\u00ebri ndihmesa e Dhimit\u00ebr Bedulit ishte providenciale. Per\u00ebndia e kishte ruajtur p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb lidhjen me brezin e vjet\u00ebr e me tradit\u00ebn. Ndon\u00ebse i moshuar, Dhimit\u00ebr Beduli u dha me mish e me shpirt n\u00eb rilindjen e literatur\u00ebs fetare. T\u00eb gjith\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb p\u00ebrfituan nga p\u00ebrvoja dhe k\u00ebshillat e tij n\u00eb fush\u00ebn e p\u00ebrkthimeve.<\/p>\n
Gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe t\u00eb shkurt\u00ebr dhe t\u00eb mbushur me v\u00ebshtir\u00ebsi, p\u00ebrkthimet jan\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb aktivitetin e Kish\u00ebs Orthodhokse. Jan\u00eb korrigjuar, ribotuar dhe p\u00ebrkthyer shum\u00eb libra t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb sh\u00ebrbesave fetare dhe libra doktrinar\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb n\u00eb proces botimi i korrigjuar i \u201cDhiat\u00ebs s\u00eb Re\u201d. Por, ndoshta tani ne ndodhemi n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb re, e cila k\u00ebrkon nj\u00eb bashk\u00ebpunim t\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve, p\u00ebr unifikimin, p\u00ebr sa \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb terminologjis\u00eb dhe p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrkthim t\u00eb sakt\u00eb dhe dinjitoz t\u00eb Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb, ku duhet t\u00eb p\u00ebrfshihen teolog\u00eb dhe gju- h\u00ebtar\u00eb, si edhe p\u00ebr nj\u00eb botim kritik t\u00eb tij. Gjitha- shtu, duhet p\u00ebrmendur, se ky lib\u00ebr \u00ebsht\u00eb p\u00ebr- kthyer shum\u00eb sakt\u00eb nga ana teologjike dhe ka nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb past\u00ebr shqipe, t\u00eb rrjedhshme dhe poetike, karakteristik\u00eb e liturgjis\u00eb bizantine.<\/p>\n
(Botuar n\u00eb revist\u00ebn \u201cTempulli\u201d<\/p>\n
nr. 2, Kor\u00e7\u00eb, 2000.<\/p>\n
Shkrimin e plot\u00eb mund ta lexoni n\u00eb
\nwww.orthodoxalbania.org)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Tetor 2012.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"10 (237)","viti":"2012","muaji":"Tetor","muaji_numer":"10","dita":"","faqet":"[6]","fjale_kyce":"[\"kuadrin\", \"100-vjetorit\", \"Pavar\u00ebsis\u00eb\", \"Kontributi\", \"Kish\u00ebs\"]","permbledhje":"Material nga Tetor 2012.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11330],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-89483","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11330","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n