JOAKIM MARTINIANI<\/p>\n
Dr. Dion Tushi<\/p>\n
T\u00eb dh\u00ebna biografike<\/p>\n
Joakim Martiniani lindi aty nga mesi i tetorit t\u00eb vitit 1875 n\u00eb Vosko- poj\u00eb. N\u00eb qytetin e tij t\u00eb lindjes, i cili nuk e kishte m\u00eb shk\u00eblqimin dhe kre- narin\u00eb e dikurshme, pas shkat\u00ebrrimit pothuajse t\u00eb plot\u00eb t\u00eb tij n\u00eb vitin 1769, si dhe pas disa reprezaljeve dhe pla\u00e7- kitjeve t\u00eb nj\u00ebpasnj\u00ebshme t\u00eb m\u00ebpas- shme, me pasoj\u00eb largimin e detyrue- sh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pakthyeshme po- thuajse t\u00eb gjith\u00eb popullsis\u00eb, kryen arsimin fillor dhe t\u00eb mes\u00ebm. N\u00eb mo- sh\u00eb tep\u00ebr t\u00eb re shkon n\u00eb Konstandi- nopoj\u00eb, ku studion n\u00eb Shkoll\u00ebn e Madhe t\u00eb Genit dhe me p\u00ebrfundimin e studimeve k\u00ebtu regjistrohet n\u00eb shkoll\u00ebn teologjike t\u00eb Halkit, t\u00eb cil\u00ebn e mbaron n\u00eb vitin 1898.<\/p>\n
P\u00ebr pothuajse pes\u00eb vjet punoi si profesor n\u00eb Gjimnazin e Andrinopo- j\u00ebs, si dhe n\u00eb shkoll\u00ebn e Vashave Zappio n\u00eb Andrinopoj\u00eb (Kentriko Zappio Parthenagogeio).<\/p>\n
N\u00eb mars t\u00eb vitit 1903 Patriarku Ekumenik Joakimi i III-t\u00eb, e fton n\u00eb Konstandinopoj\u00eb me q\u00ebllim q\u00eb ta hirotonis\u00eb dhe ta d\u00ebrgoj\u00eb n\u00eb Durr\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb ofruar sh\u00ebrbimet e tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb kishtare. Duket se patriarku e ka par\u00eb Martinianin si m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtat- shmin p\u00ebr at\u00eb zon\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 cil\u00ebsive dhe vlerave q\u00eb mbartte edhe p\u00ebr arsye se ai vinte nga Shqip\u00ebria, njih- te doket dhe zakonet, temperamentin e popullit, si edhe gjuh\u00ebn e vendit. K\u00ebshtu m\u00eb 4 prill t\u00eb vitit 1903 hiro- toniset dhjak n\u00eb kish\u00ebn patriarkale t\u00eb Sh\u00ebn Gjergjit. Vajtja e Joakimit n\u00eb Durr\u00ebs nuk u realizua p\u00ebr shkak t\u00eb pasiguris\u00eb q\u00eb ekzistonte n\u00eb vend n\u00eb at\u00eb koh\u00eb…<\/p>\n
Angazhimi dhe Kontributi
\ni tij n\u00eb Shqip\u00ebri<\/p>\n
M\u00eb 4 korrik t\u00eb vitit 1911 Sinodi i Patriarkan\u00ebs Ekumenike e zgjodhi Joakimin mitropolit t\u00eb Beratit. Hiro- tonia e tij u krye n\u00eb dat\u00ebn 10 korrik t\u00eb vitit 1911. Ardhja e tij si mitropolit n\u00eb Berat, korrespondoi me nj\u00eb periu- dh\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb e t\u00eb mbarsur me kon- tradiktat e luft\u00ebrave Ballkanike dhe asaj Bot\u00ebrore. N\u00eb zon\u00ebn e Beratit n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb q\u00eb nga shkurti i vitit 1910, forcat ushtarake t\u00eb xhonturqve n\u00ebn drejtimin e Mahmut Turgut Pash\u00ebs<\/p>\n
p\u00ebrpiqeshin t\u00eb shtypnin \u00e7do rezisten- c\u00eb dhe synonin me dhun\u00eb mobilizi- min e t\u00eb rinjve n\u00eb ushtrin\u00eb turke. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb amullie forcat spora- dike t\u00eb bejler\u00ebve t\u00eb zon\u00ebs pla\u00e7kitnin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike zona t\u00eb t\u00ebra, duke mbjell\u00eb tmerr e terror. Pavar\u00eb- sisht k\u00ebsaj situate mitropoliti Joakim, u p\u00ebrpoq me t\u00eb gjitha forcat t\u00eb kulti- vonte n\u00eb popull arsimin, dijen dhe njohurit\u00eb praktike me karakter tek- nik p\u00ebr nj\u00eb standard m\u00eb t\u00eb lart\u00eb jete- se. K\u00ebshtu me iniciativ\u00ebn dhe fondet e mbledhura prej tij, gjimnazi i pa- plot\u00eb i Beratit u kthye n\u00eb nj\u00eb gjim- naz t\u00eb plot\u00eb, madje n\u00eb t\u00eb u ngrit edhe seksioni tregtar i k\u00ebsaj shkolle, shko- llat fillore t\u00eb Vlor\u00ebs, Fierit dhe Libof- sh\u00ebs u kthyen n\u00eb gjysm\u00eb gjimnaze, me seksione bujq\u00ebsore n\u00eb secil\u00ebn prej tyre. N\u00eb t\u00eb shtat\u00ebdhjet\u00eb e kat\u00ebr komunat e eparkis\u00eb (zon\u00ebs) s\u00eb tij or- ganizoi n\u00eb secil\u00ebn prej tyre shkolla fillore, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb p\u00ebr t\u00eb plot\u00ebsuar nevojat e zon\u00ebs s\u00eb tij me klerik\u00eb n\u00eb manastirin e Sh\u00ebn Maris\u00eb, n\u00eb Arde- nic\u00eb ngriti nj\u00eb shkoll\u00eb hiratike, ku je- peshin edhe m\u00ebsime t\u00eb karakterit bujq\u00ebsor e blegtoral, nd\u00ebrsa n\u00eb Vlo- r\u00eb ngre nj\u00eb shtypshkronj\u00eb, dhe nxjerr nj\u00eb gazet\u00eb javore p\u00ebr kultivimin shpirt\u00ebror e kulturor t\u00eb popullit.<\/p>\n
Gjithashtu ai b\u00ebn nj\u00eb inventari- zim t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme t\u00eb manastireve p\u00ebr miradministrimin e t\u00eb ardhurave, t\u00eb cilat s\u00eb bashku me ndihmat q\u00eb mblidhte i vinte n\u00eb dis- pozicion t\u00eb arsimimit dhe p\u00ebrmir\u00ebsi- mit t\u00eb kushteve t\u00eb jetes\u00ebs kryesisht t\u00eb fshatar\u00ebve myzeqar\u00eb. Gjithashtu n\u00eb mitropolin\u00eb e Beratit ai nd\u00ebrtoi nj\u00eb bibliotek\u00eb t\u00eb pasur, e cila u shp\u00ebrdo- rua dhe u dogj m\u00eb 14 shtator t\u00eb vitit<\/p>\n
1913, kur mitropolia n\u00eb fjal\u00eb u pla\u00e7- kit nga grupe mercenar\u00ebsh t\u00eb ardhur nga Veriu. N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb rr\u00ebmu- je e anarkie t\u00eb mbarsur me shum\u00eb kontradikta Joakim Martiniani, mi- tropolit i Beratit, si rezultat i denon- cimit t\u00eb reprezaljeve dhe shp\u00ebrngul- jeve n\u00eb mas\u00eb t\u00eb popullat\u00ebs vend\u00ebse, t\u00eb kryera nga ushtrit\u00eb e huaja, internohet m\u00eb 15 maj 1916 n\u00eb Korfuz s\u00eb bashku me kryetarin e bashkis\u00eb s\u00eb Beratit Xhemil bej Vlor\u00ebn. Nga internimi kthehet n\u00eb Berat n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1919. Gjat\u00eb intervalit kohor 1911-1920 ai angazhohet edhe n\u00eb ngritjen e shum\u00eb nd\u00ebrtesave kishtare. K\u00ebshtu rind\u00ebrton mitropo- lin\u00eb e Beratit, restauron mitropolin\u00eb e Vlor\u00ebs, ngre nga themelet n\u00eb Vlo- r\u00eb nj\u00eb gjimnaz tep\u00ebr t\u00eb hijsh\u00ebm p\u00ebr vajza, shum\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm p\u00ebr ko- munitetin, restauron kish\u00ebn mitro- politane k\u00ebtu, si dhe meremeton manastirin e Zv\u00ebrnecit. N\u00eb prill t\u00eb vitit 1920 shkon n\u00eb Korfuz p\u00ebr arsye fa- miljare, nga ku nuk i mund\u00ebsohet m\u00eb q\u00eb t\u00eb kthehet n\u00eb atdheun e tij. K\u00ebshtu detyrohet t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb Kon- standinopoj\u00eb.<\/p>\n
Kontributi i J. Martinianit
\nn\u00eb dobi t\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs<\/p>\n
Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri<\/p>\n
N\u00eb fund t\u00eb shtatorit t\u00eb vitit 1922 Patriakana Ekumenike, duke qen\u00eb n\u00eb dijeni t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs Shqiptare p\u00ebr Autoqefali, si dhe t\u00eb ardhjes n\u00eb Konstandinopoj\u00eb t\u00eb nj\u00eb delegacioni nga Shqip\u00ebria p\u00ebr t\u00eb pa- rashtruar k\u00ebt\u00eb k\u00ebrkes\u00eb, caktoi nj\u00eb K\u00ebshill t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga kryeprift\u00eb- rinj, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb studionin gjendjen<\/p>\n
e Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe do t\u00eb b\u00ebnin nj\u00eb relacion, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ishin t\u00eb argumentuara mendimet dhe konceptet n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00eb- shtje. An\u00ebtar i k\u00ebtij K\u00ebshilli t\u00eb Pa- triarkan\u00ebs u caktua edhe Joakimi, i cili punoi p\u00ebr t\u2019u arritur kjo gj\u00eb. K\u00eb- shtu m\u00eb 11 shkurt t\u00eb vitit 1923 Sino- di i Patriarkan\u00ebs vendosi q\u00eb t\u2019i jap\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr vetadministrim dhe t\u00eb p\u00ebrgatit\u00eb planin e marr\u00ebveshjes midis Patriarkan\u00ebs dhe Kish\u00ebs Ortho- dhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, si dhe statutin. Nga nj\u00eb telegram q\u00eb Joakimi i d\u00ebr- gon mitropolitit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, Jerotheut, kuptohet anga- zhimi serioz dhe preokupimi i tij p\u00ebr arritjen e k\u00ebsaj marr\u00ebveshjeje. K\u00eb- shtu ai shkruan: \u201cKonstandinopoj\u00eb, 24 shkurt 1923. Mitropolit Jerothe- ut, Kor\u00e7\u00eb. I gjith\u00eb Sinodi sot u mor me \u00e7\u00ebshtjen shqiptare, e mbrojta n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, marr\u00ebveshja u arrit, d\u00ebshira e zjarrt\u00eb e m\u00ebm\u00ebdheut t\u00eb vuajtur, k\u00ebshilli t\u00eb vij\u00eb sa m\u00eb shpejt. Mitro- politi i Beratit Joakim\u201d.<\/p>\n
Delegacioni shqiptar mb\u00ebrriti n\u00eb Konstandinopoj\u00eb n\u00eb mes t\u00eb prillit t\u00eb vitit 1923, bisedoi me Patriarkan\u00ebn p\u00ebr sa i p\u00ebrket m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb zgjidhjes s\u00eb problemit kishtar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por nuk e pranoi propozimin e saj p\u00ebr vetadministrim, duke ngulur k\u00eb- mb\u00eb p\u00ebr Autoqefali (pavar\u00ebsi t\u00eb plo- t\u00eb). M\u00eb 12 maj 1923, delegacioni shqiptar largohet nga Konstandino- poja. Po at\u00eb dit\u00eb Sinodi i Patriarka- n\u00ebs vendos q\u00eb t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb nga Shqi- p\u00ebria Jerotheun dhe t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb si eksark t\u00eb saj Joakimin. At\u00ebher\u00eb Joakimi propozon q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb tij t\u00eb shkoj\u00eb mitropoliti i Mires\u00eb Filo- theos. Si\u00e7 duket ai nguronte pasi nuk kishte besim se do t\u00eb mundte t\u00eb arrinte t\u00eb siguronte marr\u00ebveshjen midis Kish\u00ebs Orthodhokse Shqipta- re dhe Patriarkan\u00ebs, duke vendosur nj\u00ebkoh\u00ebsisht se tashm\u00eb do t\u00eb jeton- te p\u00ebrfundimisht larg atdheut t\u00eb tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye d\u00ebrgon dy letra m\u00eb 14 dhe 15 n\u00ebntor 1923, prej t\u00eb cila- ve nj\u00ebr\u00ebn ia adreson at\u00eb Vasil Markos dhe tjetr\u00ebn episkopit t\u00eb Militupo- lit Jerotheut, ku iu lutet q\u00eb t\u00eb merre- shin sendet e tij nga Berati dhe t\u2019ia d\u00ebrgonin m\u00eb pas n\u00eb Konstandino- poj\u00eb.<\/p>\n
(Vijon)<\/p>\n
Marr\u00eb nga revista \u201cK\u00ebrkim\u201d, nr. 6<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Nentor 2011.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"11 (226)","viti":"2011","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"","faqet":"[9]","fjale_kyce":"[\"JOAKIM\", \"MARTINIANI\"]","permbledhje":"Material nga Nentor 2011.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11329],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-89181","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11329","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n