Kodik\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb ekspozit\u00ebn \u201cShk\u00eblqimi i Bizantit.
\nDor\u00ebshkrimet greke t\u00eb dekoruara t\u00eb Ballkanit\u201d<\/p>\n
Nj\u00eb vend tep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb nd\u00ebr evenimentet e organizuara n\u00eb kuadrin e Kongresit t\u00eb 22-t\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Studimeve Bizantine z\u00eb edhe ekspozita me titull \u201cShk\u00eblqimi i Bizantit. Dor\u00eb- shkrimet greke t\u00eb dekoruara t\u00eb Ballkanit\u201d. Ek- spozita u \u00e7el n\u00eb mjediset e Galeris\u00eb s\u00eb Arteve t\u00eb Huaja n\u00eb Sofje, m\u00eb 22 gusht, me fillimin e punimeve t\u00eb Kongresit dhe do t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb e hapur deri m\u00eb 30 shtator 2011.<\/p>\n
Q\u00ebllimi i ekspozit\u00ebs ishte prezantimi i dor\u00eb- shkrimeve t\u00eb periudhave nga shek. i VI-t\u00eb deri n\u00eb shek. e XVIII-t\u00eb. Kjo periudh\u00eb e konsiderueshme kronologjike lejon, nga nj\u00ebra an\u00eb, v\u00ebzhgimin e evoluimit estetik t\u00eb kodik\u00ebve p\u00ebrgjat\u00eb shekujve, fenomen q\u00eb lidhet ngusht\u00eb me porosit\u00ebsit e kodik\u00ebve dhe destinacionin funksional t\u00eb tyre, si p.sh., n\u00ebse jan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr nevojat e p\u00ebrdit- shme fetare apo p\u00ebr lutjen liturgjike t\u00eb shtres\u00ebs s\u00eb lart\u00eb shoq\u00ebrore t\u00eb koh\u00ebs. Nga ana tjet\u00ebr, brenda k\u00ebtij rrug\u00ebtimi shum\u00ebshekullor arrihet t\u00eb kuptohet dhe t\u00eb shpjegohet jet\u00ebgjat\u00ebsia e tyre v\u00ebrtet e jasht\u00ebzakonshme. P\u00ebrzgjedhja e biblio- tekave dhe institucioneve, ku ruhen kodik\u00ebt, ki- shte si synim prezantimin e studiuesve dhe t\u00eb publikut me koleksionet pak t\u00eb njohura t\u00eb ve- ndeve ballkanike. Kjo gj\u00eb do t\u2019u lejoj\u00eb studiuesve t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb plot\u00ebsojn\u00eb njohurit\u00eb e tyre mbi kodik\u00ebt grek\u00eb t\u00eb dekoruar jo vet\u00ebm n\u00eb qendrat kopjuese t\u00eb Konstandinopoj\u00ebs, por edhe n\u00eb ato t\u00eb vendeve t\u00eb tjera t\u00eb Bizantit.<\/p>\n
Kjo ekspozit\u00eb mir\u00ebpriti dor\u00ebshkrimet m\u00eb t\u00eb ve\u00e7anta dhe m\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb periudh\u00ebs bizantine dhe pasbizantine. Studiuesve nga e gji- th\u00eb bota, por edhe publikut t\u00eb gjer\u00eb iu paraqit\u00ebn 115 kodik\u00eb-libra mesjetar\u00eb nga 13 biblioteka dhe institucione t\u00eb Ballkanit. Nd\u00ebr k\u00ebta 86 kodik\u00eb vijn\u00eb p\u00ebr t\u2019u ekspozuar nga biblioteka dhe institucione t\u00eb Bullgaris\u00eb: 57 kodik\u00eb nga Qendra e Studimeve Sllavo-Bizantine \u201cIvan Dujeev\u201d, 13 kodik\u00eb nga Biblioteka Komb\u00ebtare \u201cSh\u00ebn Kirilli dhe Sh\u00ebn Metodi\u201d, 12 kodik\u00eb nga Instituti Kishtar i Historis\u00eb dhe Arkivimit, 2 kodik\u00eb nga Akademia e Shkencave e Bullgaris\u00eb dhe 2 ko- dik\u00eb nga Biblioteka Komb\u00ebtare \u201cIvan Vazov\u201d e Plovdiv-it. Vendet e tjera ballkanike u p\u00ebrfaq\u00eb- suan me 29 kodik\u00eb, prej t\u00eb cil\u00ebve 12 vinin nga Instituti p\u00ebr Mbrojtjen e Monumenteve Kulturo- re dhe Muzeu Komb\u00ebtar n\u00eb Oh\u00ebr, 14 kodik\u00eb nga Arkivi Qendror Shtet\u00ebror n\u00eb Tiran\u00eb dhe 3 kodik\u00eb nga manastiri Kalenic, Serbi, nga Biblioteka Komb\u00ebtare n\u00eb Beograd dhe nga Muzeu i Kish\u00ebs Ortodokse n\u00eb Serbi.<\/p>\n
Nj\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe mbizot\u00ebrues midis eksponateve t\u00eb paraqitura n\u00eb ekspozit\u00eb zun\u00eb 14 kodik\u00eb t\u00eb periudhave nga shek. VI-XIV t\u00eb Fondit 488 t\u00eb Arkivit Qendror t\u00eb Shtetit n\u00eb Tiran\u00eb. Mes kodik\u00ebve u paraqit dhe nga 1 fragment prej kodik\u00ebve m\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm t\u00eb purpurt q\u00eb ruhen n\u00eb Arkivin Qendror Shtet\u00ebror, n\u00eb<\/p>\n
Tiran\u00eb. I pari, Kodiku i Purpurt i Beratit nr. 1, i njohur me emrin Purpureus Beratinus Codex O apo Beratinus 1, i shek. t\u00eb VI-t\u00eb, q\u00eb p\u00ebrmban ungjijt\u00eb e Mateut dhe t\u00eb Markut, \u00ebsht\u00eb, krahas kodikut Vaticanus (Vat. gr. 1209) dhe kodikut Sinaiticus (Add. Ms. 43725 i Bibliote- k\u00ebs Britanike), nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmit n\u00eb bot\u00eb. Kodiku i dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb Kat\u00ebrungjill\u00ebshi i Beratit, i njohur si Codex Aureus Anthimi ose Beratinus 2; teksti \u00ebsht\u00eb i shkruar, sipas shkrimit germ\u00ebvog\u00ebl (minuscule), me ngjyr\u00eb ari, n\u00eb per- gamen\u00eb ngjyr\u00eb blu-vjollc\u00eb t\u00eb purpurt. Siv\u00ebllai i Beratinus 2 ndodhet n\u00eb Bibliotek\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Rusis\u00eb, n\u00eb Sh\u00ebn Petersburg, me emrin Cod gr 53. Kat\u00ebr miniaturat e Beratinus 2 jan\u00eb pikturuar n\u00eb ar dhe jan\u00eb t\u00eb pashembullta n\u00eb artin e deko- rimit t\u00eb kodik\u00ebve t\u00eb purpurt t\u00eb shek. t\u00eb IX-X-t\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb k\u00ebta dy kodik\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e regjistrit t\u00eb \u201cKujtes\u00ebs Bot\u00ebrore\u201d t\u00eb UNESCO-s.<\/p>\n
Edhe pse ka t\u00ebrhequr tashm\u00eb k\u00ebtu e 140 vjet t\u00eb shkuara v\u00ebmendjen e studiuesve, kolek- sioni i kodik\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mbeti p\u00ebr arsye tashm\u00eb t\u00eb njohura m\u00eb pak i njohur n\u00eb Ballkan dhe m\u00eb gjer\u00eb, pavar\u00ebsisht se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kolek-<\/p>\n
sionet m\u00eb t\u00ebrheq\u00ebse. Interesi p\u00ebr k\u00ebt\u00eb koleksion fillon n\u00eb vitet \u201960 t\u00eb shek. t\u00eb XIX-t\u00eb, kur mitropo- liti i Beratit, Anthim Aleksudhi, p\u00ebrmend n\u00eb bo- timin e tij me titull \u201cP\u00ebrshkrim i shkurt\u00ebr histo- rik i Mitropolis\u00eb s\u00eb Beratit dhe i vendeve q\u00eb ndodhen n\u00ebn var\u00ebsin\u00eb e saj shpirt\u00ebrore… \u201d disa nga kodik\u00ebt e vjet\u00ebr q\u00eb ndodheshin n\u00eb bibliotek\u00ebn e Mitropolis\u00eb s\u00eb Beratit, mes t\u00eb cil\u00ebve edhe kodik\u00ebt e purpurt Beratinus 1 dhe Beratinus 2, t\u00eb p\u00ebrshkruar m\u00eb pas nga P. Batiffol. Midis viteve \u201860 dhe \u201880 t\u00eb shek. t\u00eb XX-t\u00eb, koleksioni i kodik\u00ebve \u00ebsht\u00eb pasuruar me dor\u00ebshkrime t\u00eb kishave t\u00eb ndryshme, bibliotekave t\u00eb mitropolive dhe t\u00eb manastireve t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Auto- qefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti i Kodik\u00ebve t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs nr. 92 dhe 93, t\u00eb shek. t\u00eb X-t\u00eb, t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb Arkivin Qendror Shtet\u00ebror pas viteve 1980.<\/p>\n
14 kodik\u00ebt e dekoruar t\u00eb Fondit 488 t\u00eb Arkivit Qendror Shtet\u00ebror t\u00eb prezantuar n\u00eb ekspozit\u00ebn \u201cShk\u00eblqimi i Bizantit. Dor\u00ebshkrimet greke t\u00eb dekoruara t\u00eb Ballkanit\u201d, t\u00ebrhoq\u00ebn v\u00ebmendjen e studiuesve nga e gjith\u00eb bota, t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb punimet e Kongresit t\u00eb 22-t\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Studimeve Bizantine. T\u00eb dh\u00ebnat shum\u00eb t\u00eb vlefshme t\u00eb k\u00ebtyre kodik\u00ebve, kryesisht nga ana e dekorimeve, i b\u00ebn\u00eb k\u00ebta kodik\u00eb t\u00eb ve\u00e7onin nga siv\u00ebllez\u00ebrit e tyre t\u00eb tjer\u00eb, duke krijuat tek studiuesit nj\u00eb ide t\u00eb qart\u00eb mbi thesaret e jasht\u00eb- zakonshme q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb kodik\u00ebt e ruajtur n\u00eb Arkivin Qendror Shtet\u00ebror, n\u00eb Tiran\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 dy kodik\u00ebve Beratinus 1 dhe 2, n\u00eb ekspozit\u00eb spi- kat\u00ebn edhe dy kodik\u00ebt e Kor\u00e7\u00ebs nr. 92 dhe 93. Ata ngjall\u00ebn nj\u00eb interes t\u00eb madh p\u00ebr shkak t\u00eb dekorimit t\u00eb tyre t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtyre dor\u00ebshkrimeve, mund t\u00eb p\u00ebrftohet nj\u00eb ide m\u00eb e plot\u00eb e artit t\u00eb librit t\u00eb dekoruar n\u00eb koh\u00ebn e Dina- (vijon n\u00eb faqen 8)<\/p>\n
Kodik\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb ekspozit\u00ebn \u201cShk\u00eblqimi i Bizantit.<\/p>\n
Dor\u00ebshkrimet greke t\u00eb dekoruara t\u00eb Ballkanit\u201d<\/p>\n
(vijon nga faqja 7) stis\u00eb Maqedonase. N\u00eb kuadrin e pasurimit t\u00eb njohurive mbi librin e dekoruar bizantin, ciklet madh\u00ebshtore t\u00eb 10 miniaturave t\u00eb Kodikut t\u00eb Vlor\u00ebs nr. 10 (shek. XIV-XV) \u00e7elin shtigje t\u00eb reja mbi artin e Rilindjes Paleologe. Si\u00e7 edhe mund t\u00eb kuptohet do t\u00eb ishte e pamundur, t\u00eb krijohej nj\u00eb pamje e plot\u00eb e evolucionit t\u00eb librit bizantin, pa nj\u00eb studim t\u00eb detajuar t\u00eb koleksionit t\u00eb kodik\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
Kodik\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb u gjykuan t\u00eb ishin pjes\u00eb e k\u00ebsaj ekspozite mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme gjat\u00eb vizitave t\u00eb bashk\u00eb-presidentes s\u00eb Kongresit t\u00eb 22-t\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Studimeve Bizantine, prof. Aksinia Dzurova, n\u00eb Arkivin Qendror Shte- t\u00ebror dhe fal\u00eb vizionit t\u00eb Drejtores s\u00eb Drejtoris\u00eb s\u00eb P\u00ebrgjithshme t\u00eb Arkivave, znj. Nevila Nika, p\u00ebr t\u00eb informuar bot\u00ebn shkencore mbi koleksio- nin pak t\u00eb njohur t\u00eb kodik\u00ebve bizantin\u00eb dhe pasbizantin\u00eb q\u00eb ruhen n\u00eb Fondin 488 t\u00eb AQSh-s\u00eb. Pas disa vizitash n\u00eb AQSh, prof. Aksinia Dzuro- va ka p\u00ebrmbledhur v\u00ebzhgimet e para mbi dekorimin e dor\u00ebshkrimeve n\u00eb botimin dyv\u00ebllim\u00ebsh shkencor me titull \u201cManuscrits grecs enlumines des Archives Nationales de Tirana (VIe – XIVe siecles)\u201d (Dor\u00ebshkrime n\u00eb greqisht, t\u00eb deko- ruara, t\u00eb Arkivit Qendror Shtet\u00ebror t\u00eb Tiran\u00ebs (shek. VI-XIV-t\u00eb)\u201d), pjes\u00eb e p\u00ebrgatitjeve t\u00eb vet\u00eb autores p\u00ebr Kongresin e 22-t\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb Studimeve Bizantine. N\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb ekspozi- t\u00ebs qarkulloi edhe Katalogu i ekspozit\u00ebs, i botuar nga prof. Aksinia Dzurova. Dor\u00ebshkrimet jan\u00eb grupuar n\u00eb katalog, sipas p\u00ebrmbajtjes s\u00eb tyre dhe rrjedh\u00ebs kronologjike. Gjat\u00eb p\u00ebrshkrimit t\u00eb dor\u00ebshkrimeve, autorja \u00ebsht\u00eb udh\u00ebhequr nga q\u00ebllimi i ekspozit\u00ebs p\u00ebr t\u00eb treguar lindjen dhe<\/p>\n
zhvillimin e stileve kryesore dekorative n\u00eb librin bizantin dhe n\u00eb variacionet e tij.<\/p>\n
Me p\u00ebrjashtim t\u00eb nj\u00eb volumi t\u00eb kodikut Bera- tinus 1, t\u00eb paraqitur n\u00eb vitin 2000 n\u00eb ekspozit\u00ebn e organizuar nga Biblioteka Apostolike e Vati-<\/p>\n
kanit me titull \u201cI Vangeli dei Popoli\u201d, dor\u00ebshkri- met e tjera b\u00ebhen p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb t\u00eb njohura bot\u00ebrisht, duke u ekspozuar jasht\u00eb territorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb nj\u00eb nga evenimentet m\u00eb t\u00eb r\u00eb- nd\u00ebsishme shkencore n\u00eb rang bot\u00ebror.<\/p>\n
Andi Andrea R\u00ebmbeci<\/p>\n
Lektor i Historis\u00eb dhe Paleografis\u00eb Bizantine n\u00eb Departamentin e Historis\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Shtator 2011.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"9 (224)","viti":"2011","muaji":"Shtator","muaji_numer":"9","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"Kodik\u00eb\", \"Shqip\u00ebris\u00eb\", \"ekspozit\u00ebn\", \"\u201cShk\u00eblqimi\", \"Bizantit\"]","permbledhje":"Material nga Shtator 2011.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11329],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-89107","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11329","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n