Nj\u00eb film q\u00eb fyen gjith\u00eb komunitetin Orthodhoks<\/p>\n
N\u00eb filmin e tij \u201cBallkan Pazar\u201d, regjisori Edmond Budina pretendon se thot\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, kur n\u00eb qend\u00ebr vendos nj\u00eb figur\u00eb kleriku, t\u00eb cil\u00ebn e denigron me nj\u00eb eg\u00ebrsi t\u00eb papar\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb m\u00eb p\u00ebrpara. Aq i kujdessh\u00ebm tregohet p\u00ebr t\u00eb mos l\u00ebn\u00eb asnj\u00eb keqkuptim, saq\u00eb edhe emrin e priftit n\u00eb film e kthen mbrapsht, p\u00ebr t\u00eb mos i l\u00ebn\u00eb askujt mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb ngat\u00ebrrohet se me k\u00eb e ka kapur regjisori dhe se k\u00eb person d\u00ebshi- ron t\u00eb tall\u00eb, shpif\u00eb dhe p\u00ebrbalt\u00eb. Ma- dje \u201ce v\u00ebrteta\u201d e tij shkon deri aty, sa t\u00eb mos mjaftohet vet\u00ebm me aku- za p\u00ebr gjoja skandale zhvarrimesh, por edhe p\u00ebr insinuata t\u00eb ul\u00ebta q\u00eb prekin integritetin moral t\u00eb priftit dhe p\u00ebr turpin e realizuesve, edhe t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb tij t\u00eb familjes, q\u00eb p\u00ebr- b\u00ebn sulmin m\u00eb amoral q\u00eb mund t\u2019i b\u00ebhet nj\u00eb njeriu, kushdo qoft\u00eb ai.<\/p>\n
Ky film tregon nxitimin e auto- r\u00ebve (\u00ebsht\u00eb realizuar brenda rreth tri jav\u00ebsh) p\u00ebr t\u2019i l\u00ebn\u00eb historis\u00eb s\u00eb kinematografis\u00eb shqiptare ndoshta filmin antifetar m\u00eb t\u00eb ndyr\u00eb q\u00eb \u00ebsh- t\u00eb realizuar ndonj\u00ebher\u00eb, madje vet\u00eb regjisori do t\u00eb tregoj\u00eb zellin e tij t\u00eb madh, duke marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr edhe realizimin e sh\u00ebmtuar t\u00eb figur\u00ebs s\u00eb priftit, duke u kthyer k\u00ebshtu n\u00eb si- mbolin m\u00eb unikal t\u00eb nj\u00eb njeriu q\u00eb n\u00eb thertoren e baltovin\u00ebs q\u00eb ka kri- juar t\u00eb vras\u00eb me duart e veta besu- eshm\u00ebrin\u00eb e tij artistike dhe integri- tetin e vet njer\u00ebzor e profesional, duke marr\u00eb k\u00ebshtu edhe nga vet\u00eb ko- leg\u00ebt e tij, regjisor\u00eb t\u00eb njohur, kritika t\u00eb ashpra p\u00ebr shitjen e lir\u00eb q\u00eb i ka b\u00eb- r\u00eb vetes tek ata q\u00eb e kan\u00eb bler\u00eb at\u00eb, skenarin e tij apo filmin e tij. Por ajo q\u00eb harruan autor\u00ebt e filmit, brenda nxitimit t\u00eb tyre pasionant, ishte fakti q\u00eb duke i tejkaluar t\u00eb gjitha kufijt\u00eb e pranuesh\u00ebm t\u00eb goditjes, krijuan efektin e kund\u00ebrt, duke i b\u00eb- r\u00eb shikuesit serioz\u00eb t\u2019i kthejn\u00eb ku- rrizin filmit nga neveria q\u00eb ai t\u00eb shkakton.<\/p>\n
Po kush jan\u00eb porosit\u00ebsit e k\u00ebtij filmi dhe \u00e7far\u00eb q\u00ebllimi fshihet pas tyre? T\u00eb pakt\u00ebn nga ajo q\u00eb duket nga vet\u00eb deklarimet e regjisorit, filmi i tij \u00ebsht\u00eb sponsorizuar nga Mini- strit\u00eb e Kultur\u00ebs t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Italis\u00eb dhe nga institucionet n\u00eb va-<\/p>\n
r\u00ebsi t\u00eb tyre jan\u00eb krijuar t\u00eb gjitha leh- t\u00ebsit\u00eb e mundshme, deri edhe v\u00ebnien n\u00eb dispozicion si shesh xhirimi t\u00eb kish\u00ebs monument kulture t\u00eb Labo- v\u00ebs s\u00eb Kryqit, duke treguar k\u00ebshtu se shteti jo vet\u00ebm q\u00eb nuk e ruan vle- r\u00ebn e saj unikale historike dhe kul- turore, por pa asnj\u00eb problem ia dor\u00ebzon Budin\u00ebs p\u00ebr ta p\u00ebrdhosur me skena t\u00eb padenja p\u00ebr nj\u00eb vend t\u00eb shenjt\u00eb. Nd\u00ebrsa ajo q\u00eb nuk duket mbetet te fakti se kush ka mundur t\u00eb fsheh\u00eb veten pas siglave zyrtare t\u00eb k\u00ebtyre institucioneve shtet\u00ebrore q\u00eb kan\u00eb menduar t\u00eb prodhojn\u00eb \u201ckul- tur\u00eb europiane\u201d duke nxir\u00eb imazhin e nj\u00eb kleriku orthodhoks dhe t\u00eb t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb tij dhe duke prodhuar antireklam\u00ebn m\u00eb fantastike t\u00eb nj\u00eb vendi ku t\u00eb drejtat fetare vazhdojn\u00eb e shkelen pa kurrfar\u00eb ngurrimi, ku sakrilegjet n\u00ebp\u00ebr kisha kryhen dit\u00ebn p\u00ebr diell dhe se njeriu k\u00ebtu nuk g\u00ebzon as t\u00eb pakt\u00ebn paprekshm\u00ebrin\u00eb e dinjitetit.<\/p>\n
Nuk mund t\u00eb jemi aq naiv\u00eb sa t\u00eb mendojm\u00eb se parat\u00eb jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb bollsh\u00ebm nga sponsor\u00ebt, pa u njohur m\u00eb par\u00eb me subjektin e filmit dhe se regjisori i filmit t\u00eb ket\u00eb dal\u00eb pa arsye nga rutina nj\u00ebzetvje\u00e7are si emigrant n\u00eb Itali, kur ka pranuar nj\u00eb porosi t\u00eb majme dhe josh\u00ebse, e cila i dha atij, vet\u00ebm me mbarimin e pun\u00ebs shum\u00ebn prej 600.000 eurosh, edhe k\u00ebto para publike me prejar- dhje nga taksapaguesit shqiptar\u00eb, p\u00ebrshir\u00eb edhe ata shtetas orthodho- ks\u00eb q\u00eb me pahir kan\u00eb paguar p\u00ebr tall- jen q\u00eb u b\u00ebhet. Autorietet shtet\u00ebrore do t\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb autokritik\u00eb dhe t\u00eb hetojn\u00eb se si ka mund\u00ebsi t\u2019u ket\u00eb shp\u00ebtuar nj\u00eb gaf\u00eb e k\u00ebtyre p\u00ebr- masave, ku \u00ebsht\u00eb konsumuar ku- ndravajtje penale p\u00ebr shpifje dhe fyerje kund\u00ebr nj\u00eb personi konkret dhe real, e parashikuar edhe nga Kodi Penal shqiptar, me autor nj\u00eb artist, i cili mburret n\u00ebp\u00ebr intervista<\/p>\n
(vijon n\u00eb faqen 10)<\/p>\n
Nj\u00eb film q\u00eb fyen gjith\u00eb komunitetin Orthodhoks<\/p>\n
(vijon nga faqja 9)
\nse \u00e7do gj\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb fal\u00eb k\u00ebtyre fi-
\nnancimeve publike.<\/p>\n
Nga ana tjet\u00ebr do t\u00eb donim t\u00eb sqaronim lexuesin p\u00ebr arsyen se pse pik\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb marr\u00eb si sh\u00ebnje- st\u00ebr at\u00eb Vasil Thomollari, q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb as prifti i par\u00eb dhe as i fundit, q\u00eb kur i \u00ebsht\u00eb k\u00ebrkuar, t\u00eb ket\u00eb kryer detyr\u00ebn e tij n\u00eb drejtimin e lutjeve t\u00eb p\u00ebrshpirtjes p\u00ebr t\u00eb r\u00ebn\u00ebt e besimit orthodhoks, t\u00eb \u00e7far\u00ebdolloj origjine. Kjo praktik\u00eb kishtare ndiqet n\u00eb \u00e7do vend dhe kudo q\u00eb nj\u00eb prifti do t\u2019i k\u00ebr- kohej, refuzimi do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte shkel- je t\u00eb detyrave t\u00eb tij prift\u00ebrore dhe ba- ritore. Po pse pik\u00ebrisht do t\u00eb zgjidhej prifti i P\u00ebrmetit p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb shembull dhe pse mbi t\u00eb do t\u00eb binte furia e go- ditjes publike n\u00eb media dhe kine- matografi? Emri i at\u00eb Vasilit \u00ebsht\u00eb lakuar n\u00eb media shum\u00eb vite p\u00ebrpara skandalit \u201ct\u00eb stisur\u201d t\u00eb Kosin\u00ebs, p\u00ebr arsyen se ky prift, s\u00eb bashku me koleg\u00ebt e tij n\u00eb P\u00ebrmet, po kryeson rezistenc\u00ebn ligjore dhe paq\u00ebsore t\u00eb besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb q\u00eb donin rikthimin n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb tyre t\u00eb kish\u00ebs \u201cSh\u00ebn Maria e Pazarit\u201d q\u00eb u ishte konfiskuar nga regjimi komunist n\u00eb vitin 1960. K\u00ebshtu me rivendosjen e demokracis\u00eb, komunitetit ortho- dhoks t\u00eb P\u00ebrmetit iu rindez\u00ebn shpre- sat se me er\u00ebn e re q\u00eb po frynte t\u00eb<\/p>\n
mund t\u00eb futeshin n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb q\u00eb et\u00eb- rit e tyre kishin nd\u00ebrtuar p\u00ebr nevojat e tyre fetare. K\u00ebshtu e nis\u00ebn proce- dur\u00ebn ligjore me durim, duke ndje- kur hap pas hapi \u00e7do hallk\u00eb t\u00eb nevoj- shme q\u00eb nga vendimi i Gjykatave t\u00eb P\u00ebrmetit (nr. 1033, dt. 18.11.1996) dhe e Apelit, Tiran\u00eb (nr. 521, dt. 5.2.1997) e duke u njohur k\u00ebshtu pro- nar\u00eb t\u00eb ligjsh\u00ebm t\u00eb godin\u00ebs dhe trua- llit me vendim t\u00eb Komisionit t\u00eb Kthi- mit t\u00eb Pronave (nr. 634, dt. 26.5.1997) prona k\u00ebto t\u00eb cilat u regjistruan (pasi iu pagua shtetit shuma prej 751.264 lek\u00ebsh q\u00eb kompensonte in- vestimet e tij) n\u00eb Regjistrat e Trans- kriptimeve t\u00eb Hipotek\u00ebs, P\u00ebrmet me vendime nr. 5 dhe 6 t\u00eb dt. 17.11.1997.<\/p>\n
K\u00ebto vendime, megjith\u00ebse kishin marr\u00eb form\u00eb te prer\u00eb, arrit\u00ebn t\u00eb ekzekutoheshin pas v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb shumta, si pasoj\u00eb edhe e rezis- tenc\u00ebs s\u00eb qarqeve antiorthodhokse n\u00eb qend\u00ebr e n\u00eb periferi, t\u00eb cilat nuk donin n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb shi- konin t\u00eb ngritur kish\u00ebn n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb P\u00ebrmetit, aty ku ajo ndodhej his- torikisht. Pas qershorit t\u00eb vitit 2000, kur besimtar\u00ebve iu dor\u00ebzuan n\u00eb prani t\u00eb P\u00ebrmbaruesit dhe t\u00eb auto- riteteve bashkiake \u00e7el\u00ebsat e godi- n\u00ebs, filloi edhe ekzekutimi mediatik dhe publik i priftit q\u00eb kishte guxuar t\u00eb ngrihej kund\u00ebr rrym\u00ebs ateisto – ko-<\/p>\n
muniste q\u00eb edhe pse nuk ishte m\u00eb n\u00eb pushtet, prap\u00ebseprap\u00eb i kishte t\u00eb shtrira fijet kudo, edhe majtas edhe djathtas. Edhe pse prifti i kish\u00ebs dhe besimtar\u00ebt e tij nuk e pushtuan godi- n\u00ebn, por e mor\u00ebn at\u00eb ligj\u00ebrisht, sot shfaqen si okupator\u00eb t\u00eb asaj e cila iu p\u00ebrket me t\u00eb drejt\u00eb si pron\u00eb legjiti- me e komunitetit orthodhoks.<\/p>\n
S\u00eb fundmi, p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb disa media t\u00eb caktuara, siglat e t\u00eb cilave gje- nden edhe ne radh\u00ebt e atyre q\u00eb spon- sorizuan dhe promovuan filmin an- tifetar ka rifilluar nj\u00eb fushat\u00eb antiki- shtare, ku n\u00eb qend\u00ebr ka ardhur s\u00ebrish problematika e kish\u00ebs \u201cSh\u00ebn Maria e Pazarit\u201d. Me akuza t\u00eb shumta, t\u00eb cilat iu drejtohen udh\u00ebheq\u00ebsve shpir- t\u00ebror\u00eb t\u00eb orthodhoks\u00ebve n\u00eb P\u00ebrmet dhe kryesisht priftit t\u00eb kish\u00ebs, k\u00ebto media kan\u00eb tradhtuar edhe nj\u00ebhe- r\u00eb veten, kur edhe pse hiqen se nuk kan\u00eb asgj\u00eb kund\u00ebr orthodhoks\u00ebve, thirrjet e tyre p\u00ebr rip\u00ebrdhosjen e ki- sh\u00ebs dhe rikonfiskimin e rishtet\u00eb- zimin e saj, p\u00ebr shkuljen e kryqeve dhe flakjen e ikonave nuk l\u00ebn\u00eb m\u00eb hap\u00ebsira dyshimi p\u00ebr t\u00eb kuptuar q\u00eb- llimin e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb fshihet pas titrave dhe arsyen reale t\u00eb denigrimit t\u00eb klerikut p\u00ebrmetar me q\u00ebllim impre- sionimin dhe stepjen e tij, p\u00ebr t\u00eb ulur k\u00ebshtu forc\u00ebn rezistuese t\u00eb komu- nitetit orthodhoks atje. Por tentati-<\/p>\n
vat e her\u00ebpashershme nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rezultat dhe besimtar\u00ebt jan\u00eb mbledhur m\u00eb fort rreth priftit t\u00eb tyre, n\u00eb mbrojtje t\u00eb kish\u00ebs q\u00eb duan t\u2019ua grabisin s\u00ebrish dhe nuk do t\u00eb largohen nga ai vend i shenjt\u00eb, ku jan\u00eb lutur prej shekujsh.<\/p>\n
Ka ardhur koha q\u00eb problemit t\u00eb gjat\u00eb kishtar n\u00eb P\u00ebrmet, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb ng\u00ebr\u00e7 t\u00eb madh n\u00eb ma- rr\u00ebdh\u00ebniet midis Bashkis\u00eb dhe ko- munitetit orthodhoks t\u2019i jepet nj\u00eb zgjidhje p\u00ebrfundimtare, n\u00eb frym\u00ebn e respektimit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs universale p\u00ebr t\u00eb ushtruar lirsh\u00ebm bindjet fetare dhe t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb pron\u00ebs. Zgji- dhja nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb juridike, ajo nuk varet n\u00ebse zbatohen apo jo vendimet e gjykatave, q\u00eb t\u00eb marra s\u00eb bashku jan\u00eb aq shum\u00eb, aq t\u00eb ngat\u00ebrruara dhe kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebse mes tyre, saq\u00eb ka humbur kuptimi se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb drejt\u00ebsi. K\u00ebtu nuk mund t\u00eb pretendohet t\u00eb quhen si t\u00eb drejta prej kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb kish\u00ebs, vet\u00ebm vendimet e gjykatave pas vitit 2000, t\u00eb cilat n\u00eb kund\u00ebrshtim me parimet e s\u00eb drejt\u00ebs rigjykuan nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb mbyllur dhe t\u00eb lihen m\u00ebnjan\u00eb apo t\u00eb quhen t\u00eb padrejta, vendimet e m\u00eb- parshme q\u00eb ia kthejn\u00eb pron\u00ebn kish\u00ebs. E drejt\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ajo q\u00eb m\u00eb p\u00eblqen mua dhe q\u00eb p\u00ebrshtatet me d\u00ebshir\u00ebn time, kjo \u00ebsht\u00eb juridikisht dhe logjikisht e papranueshme, edhe pse p\u00ebr orthodhoks\u00ebt e P\u00ebrmetit nge- let akoma e hapur rruga juridike e denoncimit t\u00eb k\u00ebsaj padrejt\u00ebsie n\u00eb Strasburg, pran\u00eb Gjykat\u00ebs Evropia- ne t\u00eb t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut, ku shu- m\u00eb shtetas shqiptar\u00eb kan\u00eb gjetur t\u00eb drejt\u00ebn e tyre, e drejt\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqi- p\u00ebri u \u00ebsht\u00eb refuzuar.<\/p>\n
Zgjidhja tashm\u00eb mund dhe du- het t\u00eb jet\u00eb sipas vullnetit t\u00eb mir\u00eb politik t\u00eb autoriteteve qendrore dhe lokale, t\u00eb cilat duhet t\u00eb bashk\u00ebpunoj- n\u00eb me nj\u00eb frym\u00eb mir\u00ebkuptimi me or- thodhoks\u00ebt n\u00eb P\u00ebrmet, sepse mbyll- ja e k\u00ebtij problemi \u00ebsht\u00eb n\u00eb interesin e t\u00eb gjith\u00ebve. Dhe aty ku ka dialog dhe marr\u00ebveshje, kryesisht zgjidhje t\u00eb pranueshme me konsensus mes pal\u00ebve, vendimet e panum\u00ebrta t\u00eb gjy- katave, t\u00eb cilat nuk e zgjidh\u00ebn dot konfliktin prej 20 vjet\u00ebsh, do t\u00eb jen\u00eb tashm\u00eb t\u00eb panevojshme.<\/p>\n
A. C.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Qershor 2011.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"6 (221)","viti":"2011","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[9, 10]","fjale_kyce":"[\"film\", \"fyen\", \"gjith\u00eb\", \"komunitetin\", \"Orthodhoks\"]","permbledhje":"Material nga Qershor 2011.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11329],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-89029","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11329","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n