Prof. as. dr. Pirro Prifti<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhur keq kur sheh se n\u00eb filmat e pakt\u00eb shqiptar\u00eb dhe ata me bashk\u00eb- punim si shqiptaro-italian\u00eb t\u00eb pas viteve \u201990, v\u00ebrehet d\u00eb- shira e pap\u00ebrmbajtur p\u00ebr ta paraqitur Shqip\u00ebrin\u00eb, sho- q\u00ebrin\u00eb shqiptare, sa m\u00eb keq dhe sa m\u00eb ireale, dhe n\u00eb k\u00eb- t\u00eb gar\u00eb t\u00eb pashpallur me sa duket vendin e par\u00eb do ta z\u00ebr\u00eb filmi artistik shqipta- ro-italian \u201cBallkan Bazar\u201d, me drejtues E. Budin\u00ebn. Do ta z\u00ebr\u00eb vendin e par\u00eb p\u00ebr keq, p\u00ebr arsye t\u00eb skenarit ho- rror-komik, p\u00ebr arsye t\u00eb ak- tor\u00ebve n\u00eb rolet jo normale (aktor\u00eb komik\u00eb n\u00eb nj\u00eb film t\u00eb ashtuquajtur serioz), dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr p\u00ebr skenarin \u2018dezha vu\u2019 t\u00eb k\u00ebtij filmi, i cili ngjan si dy pika uji me filmat \u2018P\u00ebrrall\u00eb nga e kaluara\u2019 dhe \u201cKthimi i ushtris\u00eb s\u00eb vde- kur\u2019, t\u00eb dy t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb ish-diktatur\u00ebs. K\u00ebsaj i shto- het dhe ofendimi q\u00eb i b\u00ebhet klerit orthodhoks shqiptar, q\u00eb shquhet p\u00ebr dinjitetin e tij n\u00eb kryerjen e detyr\u00ebs ndaj Zotit dhe komunitetit ortho- dhoks, paraqitja e komuni- tetit orthodhoks kryesisht,<\/p>\n
por dhe atij mysliman, si ko- munitete pa tradita, por q\u00eb shesin e blejn\u00eb \u00e7do gj\u00eb, pra jetojn\u00eb n\u00eb amoralitet.<\/p>\n
Mendoj se k\u00ebta filma t\u00eb realizuar pas \u201990 (p\u00ebrve\u00e7 filmit \u2018Vdekja e Kalit\u2019), jan\u00eb totalisht t\u00eb realizuar nga re- gjisor\u00eb me mend\u00ebsi t\u00eb vje- tra komuniste, t\u00eb cil\u00ebt nuk din\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7- se t\u00eb shkarkojn\u00eb mllefin e tyre kund\u00ebr \u00e7do gj\u00ebje shqip- tare, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb loj\u00eb e sa- tirizuar edhe gj\u00ebra q\u00eb p\u00ebr komunitete t\u00eb m\u00ebdha dhe shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare nuk ja- n\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7se blas- femi, miopi, dhe keqdash\u00eb- si…<\/p>\n
\u00c7\u2019ndodhi pas shfaqjes s\u00eb filmit t\u00eb shum\u00ebp\u00ebrfolur \u201cBall- kan Bazar\u201d? Asgj\u00eb. Njer\u00ebzit e pakt\u00eb e pan\u00eb, ashtu si\u00e7 e pash\u00eb un\u00eb, qesh\u00ebn p\u00ebr disa situata t\u00eb neveritshme ho- rroro-komike dhe u larguan me iden\u00eb se prift\u00ebrinjt\u00eb or- thodhoks\u00eb qenkan qejflinj, pijanec\u00eb, nxjerr\u00ebs kockash nga varrezat. Turp!<\/p>\n
N\u00eb fakt ky \u00ebsht\u00eb dhe me- sazhi direkt apo edhe indi- rekt i k\u00ebtij filmi \u201cartistik\u201d se: prift\u00ebrinjt\u00eb orthodhoks\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, nuk u marrkan me pun\u00ebt e Zotit, por me pu-<\/p>\n
n\u00ebt e shejtanit, q\u00eb komuni- teti Orthodhoks, b\u00ebn sehir e s\u2019flet dhe nuk e paska p\u00ebr gj\u00eb ashtu si dhe mysliman\u00ebt – t\u00eb shesin kockat e prind\u00ebr- ve dhe t\u00eb af\u00ebrmve t\u00eb tyre, se t\u00eb huajt duhet ta shohin Shqip\u00ebrin\u00eb e sotme nj\u00eblloj si e shihte Edith Durhami dhe Lord Byron-i, se bashk\u00ebje- tesa, bashkekzistenca paq\u00eb- sore dhe urat e miq\u00ebsis\u00eb mi- j\u00ebravje\u00e7are t\u00eb popullit shqip- tar me minoritetin grek nuk mund t\u00eb jen\u00eb m\u00eb, sepse ka nj\u00eb \u00e7arje t\u00eb k\u00ebsaj miq\u00ebsie p\u00ebr shkak t\u00eb varrezave, se- pse marr\u00ebdh\u00ebniet e shk\u00eblqye- ra shqiptaro-greke qenkan t\u00eb rreme (?!). Turp!<\/p>\n
Po t\u00eb shohim me kujdes sfondin e p\u00ebrgatitjes s\u00eb k\u00eb- tij filmi dhe bashk\u00ebpun\u00ebto- r\u00ebt e tij, mund t\u00eb kuptojm\u00eb se p\u00ebrse mesazhi q\u00eb duhej t\u00eb jepte Edmond Budina p\u00ebr problemet e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme i ka dal\u00eb nga kor- nizat dhe n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb bumerang jo vet\u00ebm p\u00ebr autor\u00ebt e filmit, por ka krijuar p\u00ebr fat t\u00eb keq dhe nj\u00eb precedent negativ p\u00ebr bashk\u00ebjetes\u00ebn midis ko- muniteteve fetare, marr\u00eb- dh\u00ebniet v\u00ebllaz\u00ebrore me (vijon n\u00eb faqen 4)<\/p>\n
\u201cBallkan Bazar\u201d – nj\u00eb film ofendues p\u00ebr Klerin, Komunitetin Orthodhoks shqiptar,
\ndhe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb q\u00eb pret t\u00eb integrohet n\u00eb BE<\/p>\n
(vijon nga faqja 3)
\nminoritetin grek, por dhe me vet\u00eb
\nGreqin\u00eb, si vendi me t\u00eb cilin kemi
\nbashk\u00ebpunimin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb
\nt\u00eb ngusht\u00eb ekonomiko-politik pas
\n\u201990, dhe si vendi q\u00eb na ka ndihmuar
\nm\u00eb shum\u00eb gjat\u00eb k\u00ebtyre viteve.<\/p>\n
T\u00eb metat e filmit:<\/p>\n
S\u00eb pari, duhet t\u00eb ishte nj\u00eb film artistik, por n\u00eb film marrin pjes\u00eb aktor\u00eb komik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb bas- tarduar mesazhin e hamend\u00ebsuar t\u00eb regjisorit Edmond Budina.<\/p>\n
S\u00eb dyti, ngjarjet sipas filmit (n\u00eb titrat e fillimit t\u00eb filmit) thuhet q\u00eb ka- n\u00eb ndodhur n\u00eb vitin 2006 sipas nj\u00eb hi- storie t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb – por q\u00eb nuk ka lidhje me Kosin\u00ebn(?!). K\u00ebtu duhet t\u00eb nda- lemi pak, sepse nd\u00ebrthurja e filmit inskenon dhe jep t\u00eb dh\u00ebna pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn e ka pohuar dhe vet\u00eb autori i filmit te Gazeta Shqiptare, e dt.18\/04\/2011, kur thot\u00eb: \u201cMe filmin q\u00eb bazohet n\u00eb historin\u00eb e eshtrave t\u00eb Kosin\u00ebs n\u00eb P\u00ebrmet, un\u00eb nuk kam shpifur Eshtrat atje u pan\u00eb dhe u anali- zuan nga mjek\u00ebsia ligjore, jo nga un\u00eb. Rezultoi q\u00eb ishin eshtra grash e f\u00ebmij\u00ebsh, jo ushtar\u00ebsh. Bile ajo q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb ata me k\u00ebt\u00eb ngjarje e ofendon historin\u00eb moderne greke, e jo un\u00eb!\u201d.<\/p>\n
Pavar\u00ebsisht nga kjo, historia e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb ndryshe nga sa shkru-<\/p>\n
Ngjarja e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb ndryshe nga sa shkruajn\u00eb gazelat dhe nga sa p\u00ebrshkru- het n\u00eb film, n\u00eb t\u00eb cilin jepet nj\u00eb histori e deformuar…<\/p>\n
ajn\u00eb gazetat dhe nga sa p\u00ebrshkru- het n\u00eb film, n\u00eb t\u00eb cilin jepet nj\u00eb his- tori e deformuar. Prifti i v\u00ebrtet\u00eb, at\u00eb Vasil Thomollari, nuk ka lidhje me ngjarjen e varrimit dhe nuk i ka zhva- rrosur ai eshtrat. Ngjarja ka ndo- dhur m\u00eb 2006, n\u00eb koh\u00ebn kur at\u00eb Vasil Thomollari u ftua p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbes\u00eb fetare p\u00ebr nder t\u00eb ushtarak\u00ebve grek\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb gjat\u00eb luft\u00ebs italo-greke.<\/p>\n
Aty kleriku prift, at\u00eb Vasil Tho- mollari, vuri re se varrmih\u00ebsi kishte gjetur nj\u00eb kops\u00eb ushtarake prej bakri n\u00eb nj\u00eb nga varret, si dhe nj\u00eb me- daljon; me sa kuptohej ishin eshtrat<\/p>\n
e nj\u00eb ushtaraku, i cili kishte qen\u00eb ushtarak i lart\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, dhe jo si pretendohet n\u00eb film q\u00eb ishte gje- tur nj\u00eb gjerdan floriri. Prifti at\u00eb Vasil Thomollari e ndaloi menj\u00ebher\u00eb va- rrimin. M\u00eb pas pun\u00ebtori i varrimit shpiku nj\u00eb version krejt tjet\u00ebr. Do- kumentacioni i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb pro- kurori p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb k\u00ebrkon t\u00eb v\u00ebrte- t\u00ebn. Historia tregon se aty kan\u00eb r\u00eb- n\u00eb n\u00eb beteja n\u00eb luft\u00ebn italo-greke 205 ushtarak\u00eb grek\u00eb, emrat e t\u00eb ci-<\/p>\n
l\u00ebve mund t\u00eb gjenden leht\u00eb, por q\u00eb i ka botuar dhe gazeta zyrtare dhe e njohur greke \u2018Kathemirini\u2019 q\u00eb n\u00eb vitin 1995 n\u00eb nj\u00eb nga numrat e saj.<\/p>\n
S\u00ebtreti, filmi \u201cBallkan Bazar\u201d p\u00ebrs\u00ebrit skena me varreza, me eshtra ushtar\u00ebsh dhe me eshtrat e gjeneralit, dhe jan\u00eb nj\u00eb episod i njohur nga filmi \u2018Kthimi i Ushtris\u00eb s\u00eb Vdekur\u2019, i realizuar nga autor\u00eb shqiptar\u00eb m\u00eb 1989, bazuar n\u00eb romanin e Ismail Kadares\u00eb \u2018Gjenerali i Ushtris\u00eb s\u00eb Vdekur\u2019. Por n\u00eb vend t\u00eb dy ushtarak\u00ebve t\u00eb huaj, k\u00ebtu jan\u00eb dy femra q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb gjeneral francez (gjyshin e tyre). Pra nj\u00eb ngjarje e njohur q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet pas 21 vjet\u00ebsh.<\/p>\n
S\u00ebkat\u00ebrti, ngjarjet nukp\u00ebrkojn\u00eb me realitetin e sot\u00ebm shqiptar, por jan\u00eb sikur t\u00eb ken\u00eb ndodhur pas 7080 vjet\u00ebsh n\u00eb koh\u00ebn e Zogut, n\u00eb mos m\u00eb par\u00eb, n\u00eb nj\u00eb mjedis absurd: me njer\u00ebz t\u00eb veshur si n\u00eb koh\u00ebt e sotme, por me mjedise me kandil, rrugica e sokak\u00eb si t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb kaluar. P\u00ebr pasoj\u00eb, kush e sheh krijon nj\u00eb p\u00ebr- shtypje t\u00eb gabuar dhe mashtruese p\u00ebr vendin, ngjarjet, rrethanat nj\u00eblloj sikur sheh nj\u00eb makth t\u00eb keq.<\/p>\n
S\u00ebpesti, deri m\u00eb sot n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ka prift\u00ebrinj orthodhoks\u00eb t\u00eb llo- jit q\u00eb luan Edmond Budina, sepse jo vet\u00ebm prift\u00ebrinj t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, por dhe i gjith\u00eb kleri orthodhoks shqiptar jan\u00eb nga klerik\u00ebt m\u00eb t\u00eb mir\u00eb e m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur n\u00eb pun\u00ebn e tyre n\u00eb sh\u00ebr- bim t\u00eb Zotit – p\u00ebr t\u00eb njohur komuni- tetin Orthodhoks t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ve- t\u00ebm me problemet shpirt\u00ebrore e fe- tare dhe nuk kan\u00eb lidhje aspak as<\/p>\n
me politik\u00ebn, as me ngat\u00ebrresat e medias hipokrite, dhe aq m\u00eb pak me zhvarrosje. Par\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, filmi fyen klerin orthodhoks shqip- tar, duke krijuar nj\u00eb imazh t\u00eb keq dhe qesharak, imazh i cili r\u00ebndohet dhe p\u00ebrkeq\u00ebsohet nga futja n\u00eb film e pasazhit kur prifti pi e dehet. E qart\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb: nuk ka pasur, nuk ka dhe nuk do t\u00eb ket\u00eb as- nj\u00ebher\u00eb prift\u00ebrinj t\u00eb till\u00eb orthodho- ks\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, q\u00eb t\u2019i ngjajn\u00eb k\u00eb-<\/p>\n
ng\u00ebs kor\u00e7are humoristike t\u00eb k\u00ebndu- ar nga grupi karakteristik i Kor\u00e7\u00ebs n\u00eb koh\u00ebn e Zogut p\u00ebr priftin e Ra- vonikut apo p\u00ebr priftin e Rr\u00ebz\u00ebs (q\u00eb n\u00eb filmin \u201cBallkan Bazar\u201d p\u00ebrs\u00eb- ritet edhe nj\u00ebher\u00eb dehja e priftit t\u00eb Rr\u00ebz\u00ebs, q\u00eb \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb filmin \u2018P\u00ebrrall\u00eb nga e kaluara\u2019). Pra, nj\u00eb film q\u00eb p\u00ebrs\u00ebrit filma t\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n
S\u00eb gjashti, filmi ofendon komunitetin Orthodhoks (por n\u00eb disa raste dhe at\u00eb mysliman dhe toleranc\u00ebn fetare), i cili sipas ecuris\u00eb s\u00eb filmit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komunitet q\u00eb merret me pazarll\u00ebqe, q\u00eb shet \u00e7do gj\u00eb, q\u00eb gru- aja e priftit tradhton t\u00eb shoqin, pra nj\u00eb komunitet i degjeneruar dhe amoral. Ky nuk \u00ebsht\u00eb mesazhi i du- hur, i nderuar regjisor.<\/p>\n
Komuniteti Orthodhoks p\u00ebrku- ndrazi, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga komunitetet m\u00eb t\u00eb rregullt, e m\u00eb pun\u00ebtor\u00eb t\u00eb Shqi- p\u00ebris\u00eb, nj\u00eb nga komunitetet q\u00eb res- pekton deri n\u00eb nj\u00eb komunitetet e tjera, q\u00eb respekton ligjet, q\u00eb ka p\u00ebr- qindjen e kriminalitetit m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Ballkan, pra nj\u00eb ko- munitet me t\u00eb cilin nderohemi jo vet\u00ebm ne, por q\u00eb dhe BE sheh te ko- muniteti Orthodhoks ashtu, si dhe te komunitetet e tjera t\u00eb ardhmen e sigurt t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb integruar n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n
Paraqitja e tyre si separatist\u00eb dhe t\u00eb luajtur nga mendt\u00eb e kok\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fyerje.<\/p>\n
S\u00eb shtati, \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb filmi i luajtur n\u00eb mjediset e kish\u00ebs s\u00eb La- bov\u00ebs s\u00eb Kryqit, kish\u00eb (e cila \u00ebsht\u00eb monument kulture dhe mbrohet nga<\/p>\n
shteti p\u00ebr ve\u00e7orit\u00eb e saj fetare e kul- turore, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kishat m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb Ballkan), duhej t\u00eb kishte marr\u00eb lejen jo nga Ministria e Kultur\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por nga Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, e cila mendoj se nuk do ta kishte dh\u00ebn\u00eb n\u00ebse do t\u00eb shihte se filmi cenon ndjenjat fetare t\u00eb komunitetit dhe se mund t\u00eb b\u00ebnte (si\u00e7 b\u00ebri n\u00eb fakt), nj\u00eb sakrilegj me: \u2018hyrjet dhe me vjedhjen e kryqit t\u00eb art\u00eb, dhe me hedhjen e tij n\u00eb pem\u00eb\u2019 sipas skenarit t\u00eb autorit.<\/p>\n
Dihet q\u00eb ekziston nj\u00eb marr\u00ebve- shje e vitit 2009 p\u00ebr kthimin e ob- jekteve fetare komuniteteve p\u00ebrka- t\u00ebse e p\u00ebr pasoj\u00eb dhe kisha e La- bov\u00ebs s\u00eb Kryqit, megjith\u00ebse \u00ebsht\u00eb monument kulture, i p\u00ebrket Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqi- p\u00ebris\u00eb. Prandaj k\u00ebto aspekte jan\u00eb delikate dhe nuk mund t\u00eb realizo- hen me kaq pap\u00ebrgjegj\u00ebsi.<\/p>\n
Mendoj gjithashtu se marr\u00ebve- shjet p\u00ebr sponsorizim nga Ministria e Kultur\u00ebs Shqiptare, si dhe nga Mi- nistria Italiane p\u00ebr realizimin e filmit (p\u00ebrkat\u00ebsisht Era-film, Mediaplex- Italia, dhe sponsorizues t\u00eb tjer\u00eb), nuk duhet t\u00eb cenojn\u00eb vlerat dhe traditat dinjitoze shqiptare, duke u nisur nga parimi \u2018q\u00ebllimi justifikon mjetin\u2019, pra t\u00eb fitojm\u00eb sa t\u00eb mundemi<\/p>\n
Komuniteti Orthodhoks res- pekton deri n\u00eb nj\u00eb komunite- tet e tjera, respekton ligjet, ka p\u00ebrqindjen e kriminalitetit m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Ball- kan… \u00ebsht\u00eb nj\u00eb komunitet me t\u00eb cilin nderohemi jo vet\u00ebm ne, por dhe BE sheh te Komuniteti Orthodhoks ashtu, si dhe te komunitetet e tjera, t\u00eb ardhmen e sigurt t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb inte- gruar n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n
e si t\u00eb mundemi pa v\u00ebn\u00eb re se k\u00eb shkelim e k\u00eb cenojm\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast jan\u00eb shkelur ndjenjat e orthodho- ks\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, traditat e ba- shk\u00ebjetes\u00ebs s\u00eb shk\u00eblqyer me komu- nitetin mysliman dhe me minorite- tin grek, lidhjet zyrtare me Greqin\u00eb, e p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, i fyeri me pa t\u00eb drej- t\u00eb \u00ebsht\u00eb Kleri Orthodhoks i Shqi- p\u00ebris\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Maj 2011.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"5 (220)","viti":"2011","muaji":"Maj","muaji_numer":"5","dita":"","faqet":"[3, 4]","fjale_kyce":"[\"\u201cBallkan\", \"Bazar\u201d\", \"film\", \"ofendues\", \"Klerin\"]","permbledhje":"Material nga Maj 2011.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11329],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-88985","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11329","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n