Kreshmimi – hyrja dhe pjes\u00ebmarrja jon\u00eb n\u00eb p\u00ebrjetimin e Vet\u00eb Krishtit<\/p>\n
Nga libri
\n\u201cKreshma e Madhe\u201d i
\nat\u00eb Alexander Schememann<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb dalloj- m\u00eb p\u00ebrmbajtjen unikisht t\u00eb kri- shter\u00eb t\u00eb kreshmimit. Ajo na zbu- lohet para s\u00eb gjithash n\u00eb nd\u00ebrvar\u00eb- sin\u00eb midis dy ngjarjeve t\u00eb cilat i gjejm\u00eb n\u00eb Bib\u00ebl: nj\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr dhe tjetra n\u00eb fi- llim t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Re. Ngjarja e par\u00eb \u00ebsht\u00eb prishja e kreshm\u00ebs nga Adami n\u00eb Parajs\u00eb. Ai h\u00ebngri nga fruti i ndaluar. Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra sesi na zbulohet m\u00ebkati i par\u00eb. Krishti, Adami i Ri – dhe kjo \u00ebsht\u00eb ngjarja e dyt\u00eb – fillon me kreshmi- min. Adami u tundua dhe iu n\u00ebn- shtrua tundimit; Krishti u tundua, por e mposhti tundimin. Pasojat e r\u00ebnies s\u00eb Adamit jan\u00eb d\u00ebbimi i Ada- mit nga Parajsa dhe vdekja. Frytet e fitores s\u00eb Krishtit jan\u00eb shkat\u00eb- rrimi i vdekjes dhe kthimi yn\u00eb n\u00eb Parajs\u00eb. Kreshmimi nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb detyrim, nj\u00eb zakon; ai lidhet me vet\u00eb misterin e jet\u00ebs dhe vdekjes, shp\u00ebtimit dhe d\u00ebnimit.<\/p>\n
N\u00eb doktrin\u00ebn e krishter\u00eb ortho- dhokse m\u00ebkati nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb shkelje e nj\u00eb rregulli q\u00eb t\u00eb \u00e7on n\u00eb d\u00ebnim; ai \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb cenim i jet\u00ebs q\u00eb na \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga Per\u00eb- ndia. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye historia e m\u00eb- katit t\u00eb par\u00eb na paraqitet si nj\u00eb veprim ngr\u00ebnieje. Sepse ushqimi \u00ebsht\u00eb mjet i jet\u00ebs; \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb na mban gjall\u00eb. K\u00ebtu q\u00ebndron e gjith\u00eb \u00e7\u00ebshtja: \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb t\u00eb jesh gjall\u00eb dhe \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb jet\u00eb? P\u00ebr ne sot ky term ka nj\u00eb kuptim fillimisht biologjik: jeta \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht ajo q\u00eb varet plot\u00ebsisht nga ushqimi dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme nga bota fizike. Por p\u00ebr Shkrimin e Shenjt\u00eb dhe Tradi- t\u00ebn e Krishter\u00eb kjo jet\u00eb nga buka vet\u00ebm identifikohet me vdekjen p\u00ebr<\/p>\n
shkak se ajo \u00ebsht\u00eb jet\u00eb e vdekshme, p\u00ebr shkak se vdekja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb parim q\u00eb gjithmon\u00eb funksionon n\u00eb t\u00eb. Per\u00ebndia na thuhet, nuk krijoi vdekje. Ai \u00ebsht\u00eb Dh\u00ebn\u00ebsi i Jet\u00ebs. Po si at\u00ebher\u00eb u b\u00eb jeta e vdekshme? P\u00ebrse \u00ebsht\u00eb vdekja dhe vet\u00ebm vdekja i vetmi kusht absolut i asaj q\u00eb ekziston? Kisha p\u00ebrgjigjet: p\u00ebr shkak se njeriu nuk e pranoi jet\u00ebn, nd\u00ebrsa i ofrohej dhe i jepej nga Per\u00ebndia dhe parap\u00eblqeu nj\u00eb jet\u00eb q\u00eb nuk varej nga Per\u00ebndia vet\u00ebm, por nga buka vet\u00ebm.<\/p>\n
Bota dhe ushqimi u krijuan n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb si mjet kungimi me Per\u00ebndin\u00eb dhe vet\u00ebm n\u00ebse do t\u00eb pranoheshin p\u00ebr hir t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb do t\u00eb jepnin jet\u00eb. N\u00eb vetvete ushqi- mi nuk ka jet\u00eb dhe nuk mund t\u00eb jap\u00eb jet\u00eb. Vet\u00ebm Per\u00ebndia ka Jet\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb Jet\u00eb. N\u00eb vet\u00eb ushqimin Per\u00ebndia – dhe jo kalorit\u00eb – ishte parimi i jet\u00ebs. K\u00ebshtu, t\u00eb hash, t\u00eb jesh gjall\u00eb, t\u00eb njoh\u00ebsh Per\u00ebndin\u00eb dhe t\u00eb jesh n\u00eb kungim me T\u00eb ishin nj\u00eb dhe e nj\u00ebjta gj\u00eb. Tragjedia e pa- konceptueshme e Adamit \u00ebsht\u00eb se h\u00ebngri p\u00ebr hir t\u00eb vetvetes. M\u00eb shu- m\u00eb se kaq, ai h\u00ebngri i ndar\u00eb nga Per\u00ebndia m\u00eb q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb mos varej nga Ai. Dhe arsyeja q\u00eb e b\u00ebri k\u00ebt\u00eb, \u00ebsht\u00eb sepse besoi q\u00eb ushqimi kishte jet\u00eb n\u00eb vetvete dhe q\u00eb ai duke ngr\u00ebn\u00eb nga ai ushqim mund t\u00eb b\u00ebhej si Per\u00ebndia d.m.th. t\u00eb kishte jet\u00eb n\u00eb vetvete. Ta themi shum\u00eb thjesht: ai besoi tek ushqimi, nd\u00ebrsa i vetmi ku duhet t\u00eb kemi besim, i vetmi q\u00eb ka jet\u00eb, i vetmi ku p\u00ebrikim \u00ebsht\u00eb Per\u00ebndia dhe vet\u00ebm Per\u00ebndia. Bota, ushqimi u b\u00ebn\u00eb per\u00ebndit\u00eb e tij, burimet dhe parimet e jet\u00ebs s\u00eb tij. Ai u b\u00eb skllav i tyre. Adam – n\u00eb hebraisht – do t\u00eb thot\u00eb njeri. Ky \u00ebsht\u00eb emri im, emri yn\u00eb. Njeriu \u00ebsht\u00eb ende Adam, ende skllav i ushqimit. Ai mund t\u00eb pretendoj\u00eb se beson te Per\u00ebndia, por Per\u00ebndia nuk \u00ebsht\u00eb jeta e tij, ushqimi i tij, dhe<\/p>\n
p\u00ebrmbajtja gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse e ekzistenc\u00ebs s\u00eb tij. Ai mund t\u00eb pre- tendoj\u00eb q\u00eb e merr jet\u00ebn e tij nga Per\u00ebndia, por ai nuk jeton n\u00eb Pe- r\u00ebndin\u00eb dhe p\u00ebr Per\u00ebndin\u00eb. Shken- ca e tij, p\u00ebrjetimi i tij, vet\u00eb nd\u00ebrgje- gjja e tij jan\u00eb t\u00eb gjitha t\u00eb themeluara mbi t\u00eb nj\u00ebjtin parim: vet\u00ebm me bu- k\u00eb. Ne ham\u00eb q\u00eb t\u00eb jemi gjall\u00eb, por nuk jemi gjall\u00eb m\u00eb Per\u00ebndin\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb m\u00ebkati i gjith\u00eb m\u00ebkateve. Ky \u00ebsht\u00eb vendimi i vdekjes i shqiptuar mbi jet\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n
Krishti \u00ebsht\u00eb Adami i Ri. Ai vjen p\u00ebr t\u00eb riparuar d\u00ebmin q\u00eb solli Adami mbi jet\u00ebn, p\u00ebr ta rikthyer njeriun n\u00eb jet\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb dhe k\u00ebshtu Ai fillon me kreshmim. Uria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gje- ndje n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kuptojm\u00eb var\u00ebsin\u00eb ton\u00eb nga di\u00e7ka tjet\u00ebr – kur ne ur- gjentisht dhe thelb\u00ebsisht kemi ne- voj\u00eb p\u00ebr ushqim – tregojm\u00eb k\u00ebshtu q\u00eb nuk kemi jet\u00eb n\u00eb vetvete. Ajo \u00ebsht\u00eb kufiri p\u00ebrtej t\u00eb cilit un\u00eb ose vdes nga uria, ose, duke k\u00ebnaqur trupin tim, kam p\u00ebrs\u00ebri p\u00ebrshtypjen se jam gjall\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb, me fjal\u00eb t\u00eb tjera, koha kur p\u00ebrballemi me pyetjen m\u00eb t\u00eb madhe: nga se varet jeta ime? Dhe meqen\u00ebse kjo pyetje nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pyetje akademike, por ndihet nga gjith\u00eb trupi im ajo \u00ebsht\u00eb gjithashtu koha e tundimit. Satani shkoi tek Adami n\u00eb Parajs\u00eb; ai shkoi te Krishti n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb. Ai shkoi te dy njer\u00ebz t\u00eb uritur dhe tha: hani, sepse uria juaj \u00ebsht\u00eb prova q\u00eb ju vareni t\u00ebr\u00ebsisht nga ushqimi, q\u00eb jeta juaj \u00ebsht\u00eb n\u00eb ushqim. Dhe Adami besoi dhe h\u00ebngri; por Krishti e mposhti at\u00eb tundim dhe tha: njeriu nuk do t\u00eb jetoj\u00eb vet\u00ebm nga buka, por nga Per\u00ebndia. Ai refuzoi t\u00eb pra- nonte at\u00eb g\u00ebnjesht\u00ebr kozmike, t\u00eb cil\u00ebn Satani ia imponoi bot\u00ebs, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb gj\u00ebnjesht\u00ebr themelin e t\u00ebr\u00eb pik\u00ebpamjes son\u00eb p\u00ebr bot\u00ebn. Duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb, Krishti ndreqi at\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie midis ushqimit, jet\u00ebs dhe Per\u00ebndis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn Adami e<\/p>\n
prishi dhe t\u00eb cil\u00ebn ne ende e prishim \u00e7do dit\u00eb.<\/p>\n
\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb at\u00ebher\u00eb kreshmimi p\u00ebr ne t\u00eb krishter\u00ebt? Kreshmimi \u00ebsht\u00eb hyrja dhe pjes\u00ebmarrja jon\u00eb n\u00eb at\u00eb p\u00ebrjetim t\u00eb Vet\u00eb Krishtit me an\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit Ai na \u00e7liron nga var\u00eb- sia e plot\u00eb nga ushqimi, materia dhe bota. \u00c7lirimi yn\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb i plot\u00eb. Duke jetuar p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb t\u00eb r\u00ebn\u00eb, n\u00eb bot\u00ebn e Adamit t\u00eb Vjet\u00ebr, ne p\u00ebrs\u00ebri varemi nga ushqimi. Por ashtu si vdekja jon\u00eb – n\u00ebp\u00ebrmjet s\u00eb cil\u00ebs na duhet t\u00eb kalojm\u00eb p\u00ebrs\u00ebri – \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nga virtyti i Vdekjes s\u00eb Krishtit nj\u00eb ka- lim n\u00eb jet\u00eb, ushqimi q\u00eb ham\u00eb dhe jeta q\u00eb ai mund\u00ebson mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb Per\u00ebndin\u00eb dhe p\u00ebr Per\u00ebndin\u00eb. Pjes\u00eb e ushqimit ton\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb ushqimi i pavdek\u00ebsis\u00eb – Trupi dhe Gjaku i Vet\u00eb Krishtit. Madje edhe buka e p\u00ebrditshme q\u00eb marrim nga Per\u00ebndia mund t\u00eb jet\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb jet\u00eb dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb ajo q\u00eb na forcon, kungimi yn\u00eb me Per\u00eb- ndin\u00eb dhe jo ajo q\u00eb na ndan nga Per\u00ebndia. Megjithat\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm kreshmimi ai q\u00eb mund t\u00eb kryej\u00eb at\u00eb transformim, duke na dh\u00ebn\u00eb pro- v\u00ebn ekzistenciale q\u00eb var\u00ebsia jon\u00eb nga ushqimi dhe materia nuk \u00ebsht\u00eb e plot\u00eb, absolute, q\u00eb i lidhur me lu- tjen, hirin dhe adhurimin ai mund t\u00eb jet\u00eb shpirt\u00ebror. …<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Shkurt 2011.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"2 (217)","viti":"2011","muaji":"Shkurt","muaji_numer":"2","dita":"","faqet":"[4]","fjale_kyce":"[\"Kreshmimi\", \"hyrja\", \"pjes\u00ebmarrja\", \"jon\u00eb\", \"p\u00ebrjetimin\"]","permbledhje":"Material nga Shkurt 2011.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11329],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-88892","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11329","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n