Vazhdon t\u00eb cenohet r\u00ebnd\u00eb trash\u00ebgimia shpirt\u00ebrore orthodhokse,
\nme vlera t\u00eb pa\u00e7muara kulturore p\u00ebr gjith\u00eb vendin<\/p>\n
P\u00cbRS\u00cbRI VJEDHJE N\u00cb KISH\u00cbN E SH\u00cbN KOLLIT PRAN\u00cb FSHATIT VANAJ, FIER<\/p>\n
Ngjarja dhe historit\u00eb
\ne m\u00ebparshme<\/p>\n
Duke gdhir\u00eb dita e diel, 6 shkurt, \u00ebsht\u00eb shp\u00ebrthyer dera e kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Kollit n\u00eb fshatin Vanaj t\u00eb rrethit t\u00eb Fierit dhe p\u00ebrve\u00e7 vjedhjes s\u00eb ark\u00ebs s\u00eb kish\u00ebs, aty \u00ebsht\u00eb vjedhur edhe kambana e saj. Nuk \u00ebsh- t\u00eb rasti i par\u00eb q\u00eb nga kjo kish\u00eb vidhen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konstante eleme- nte t\u00eb dekoracionit artistik dhe si p\u00ebrfundim tanim\u00eb ikonostasi i saj pothuajse nuk ekziston. N\u00eb vend t\u00eb tij gjendet vet\u00ebm skeleti mbajt\u00ebs me pamje t\u00eb trishtueshme.<\/p>\n
N\u00eb kish\u00eb \u00ebsht\u00eb vjedhur para ka- t\u00ebr vjet\u00ebsh n\u00eb dat\u00ebn 11 dhjetor, dera kryesore q\u00eb hyn n\u00eb naos (salla krye- sore). Kjo der\u00eb kishte elemente artistike dhe dekorative druri t\u00eb gdhendur, n\u00eb t\u00eb cilin ndodhej nj\u00eb mbishkrim q\u00eb na jepte informacio- nin kryesor p\u00ebr datimin e kish\u00ebs. Si n\u00eb rastin e dit\u00ebs s\u00eb diel dhe he- r\u00ebt e tjera \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb denoncimi n\u00eb<\/p>\n
organet p\u00ebrkat\u00ebse, por gjithnj\u00eb heshtje dhe asnj\u00ebher\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb konkluduar me kapjen e keqb\u00ebr\u00ebs- ve. Si\u00e7 duket kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb pambuluar mir\u00eb p\u00ebr sa i p\u00ebrket ruajtjes s\u00eb monumenteve, duke ditur q\u00eb edhe kishat q\u00eb jan\u00eb pran\u00eb saj si ajo e Sh\u00ebn Gjergjit n\u00eb Libofsh\u00eb edhe ajo e Sh\u00ebn Thanasit n\u00eb Karavasta vidhen sistematikisht dhe jan\u00eb edhe ato n\u00eb gjendjen e kish\u00ebs s\u00eb Vanajt.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb kish\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb punime t\u00eb plota restauruese n\u00eb vitet 19981999 me fonde t\u00eb investuara nga Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb dhe punime t\u00eb kryera nga Drejtoria Rajonale e Institutit t\u00eb Monumenteve, Tiran\u00eb, q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb kishte mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb b\u00ebnte punime restaurimi dhe mir\u00ebmbaj- tjeje.<\/p>\n
Ajo q\u00eb k\u00ebrkohet nga organet p\u00ebrgjegj\u00ebse ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me l\u00ebvizjet e nevojshme p\u00ebr gjetjen e mundshme<\/p>\n
t\u00eb elementeve t\u00eb vjedhura nga kjo kish\u00eb, por sidomos t\u00eb gjej\u00eb kamba- n\u00ebn, p\u00ebr t\u2019ia kthyer ato p\u00ebrs\u00ebri tra- sh\u00ebgimis\u00eb son\u00eb kulturore n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos kthehet ky rast si rastet e tjera ku asnjeri nuk ka b\u00ebr\u00eb asgj\u00eb, si dhe t\u00eb shikohet mund\u00ebsia p\u00ebr para- ndalimin e k\u00ebtij fenomeni, i cili ka qen\u00eb dhe vazhdon t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb shqet\u00ebsues p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n
Vlerat historike dhe arkitek- toniko-artistike t\u00eb monumentit<\/p>\n
Ngrihet n\u00eb maj\u00ebn e nj\u00eb kodre t\u00eb ul\u00ebt, n\u00eb mes t\u00eb nj\u00eb pylli t\u00eb dendur me qiparisa. Mbishkrimi i ruajtur mbi port\u00ebn jugore t\u00eb kish\u00ebs na jep dat\u00ebn e nd\u00ebrtimit dhe t\u00eb pikturimit t\u00eb saj. Kisha u nd\u00ebrtua n\u00eb vitin 1777 dhe u pikturua m\u00eb 1795 nga v\u00ebllez\u00ebrit grabovar\u00eb Gjergji dhe Joani, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb ushtruar nj\u00eb veprimtari t\u00eb dendur n\u00eb krahin\u00ebn e Myzeqes\u00eb.<\/p>\n
Kisha i p\u00ebrket nj\u00eb tipi mjaft t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb krahin\u00ebn e Myzeqes\u00eb gjat\u00eb shek. 18-19. Ajo p\u00ebrb\u00ebhet nga naosi dhe hajatet e mbyllura q\u00eb e rrethojn\u00eb at\u00eb nga tri an\u00eb. Naosi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bazilik\u00eb nj\u00ebnef\u00ebshe me ta- van t\u00eb rrafsh\u00ebt. Nj\u00eb ikonostas prej druri t\u00eb gdhendur ndan ambientin e altarit, i cili p\u00ebrmban absid\u00ebn e madhe e t\u00eb nxjerr\u00eb jasht\u00eb dhe dy niket e protezisit dhe t\u00eb diakoni- konit.<\/p>\n
Naosi rrethohet nga ana veriore, jugore dhe per\u00ebndimore nga hajatet e mbyllura, nga t\u00eb cilat pjesa per\u00eb- ndimore \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e gjer\u00eb dhe luan edhe rolin e narteksit. N\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e tij \u00ebsht\u00eb ve\u00e7uar nj\u00eb kthin\u00eb, ku mbahej vaska e pag\u00eb- zimit, nd\u00ebrsa n\u00eb an\u00ebn per\u00ebndimore lart\u00ebsohet kulla e ul\u00ebt prej druri e kambanores.<\/p>\n
Elementet e dekoracionit t\u00eb brendsh\u00ebm jan\u00eb piktura murale q\u00eb vesh t\u00eb gjitha sip\u00ebrfaqet e muratu- r\u00ebs, ikonostasi dhe amvoni prej dru- ri t\u00eb gdhendur i nj\u00eb cil\u00ebsie t\u00eb lart\u00eb artistike dhe tavani prej druri i ngjy- rosur.<\/p>\n
N\u00eb pamjen e jashtme spikat vo- lumi i naosit, i mbuluar me \u00e7ati dy- uj\u00ebse, i cili ngrihet mbi volumet e hajateve, t\u00eb mbuluara me \u00e7ati nj\u00eb- uj\u00ebse. N\u00eb ndryshim nga p\u00ebrpunimi i varf\u00ebr dekorativ i pamjeve t\u00eb jasht- me \u00ebsht\u00eb absida, e cila \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr- tuar me blloqe guri t\u00eb skalitur dhe \u00ebsht\u00eb gjall\u00ebruar nga nj\u00eb arkad\u00eb e verb\u00ebr. P\u00ebrmban gjithashtu dhe relieve antike e gur\u00eb, t\u00eb marra si\u00e7 \u00ebsht\u00eb tradit\u00eb edhe n\u00eb kishat e tjera t\u00eb Myzeqes\u00eb, nga Apolonia e Fierit.<\/p>\n
P\u00ebrgatiti: Ark. Rest.<\/p>\n
Gentian Stratob\u00ebrdha<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Shkurt 2011.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"2 (217)","viti":"2011","muaji":"Shkurt","muaji_numer":"2","dita":"","faqet":"[3]","fjale_kyce":"[\"P\u00ebrs\u00ebri\", \"vjedhje\", \"kish\u00ebn\", \"Sh\u00ebn\", \"Kollit\"]","permbledhje":"Material nga Shkurt 2011.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11329],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-88888","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11329","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n