50 vjet dhjakoni – nj\u00eb shembull p\u00ebr t\u2019u ndjekur<\/p>\n
\u201cSepse edhe Biri i njeriut nuk erdhi q\u00eb t\u2018i sh\u00ebrbejn\u00eb, por p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer …\u201d (Math. 20:28)<\/p>\n
Nga Mitropoliti i Kor\u00e7\u00ebs,
\nHir\u00ebsi Joani<\/p>\n
S<\/p>\n
ot mbushen 50 vjet kur Kryepiskopi Anastas u dor\u00ebzua dhjak m\u00eb 7 gusht t\u00eb vitit 1960. N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrvjetor gjysm\u00ebshekullor d\u00ebshiroj t\u00eb ndalemi e t\u00eb flisnim pak p\u00ebrjet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Kryepiskopit Anastas n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe t\u00eb njer\u00ebzve. Sepse ashtu si\u00e7 ai thot\u00eb vazhdimisht se \u201ct\u00eb gjith\u00eb ne duhet t\u00eb jemi gjithmon\u00eb dhjakon\u00eb\u201d, ky p\u00ebrvjetor simbolik tregon se jeta e tij ka qen\u00eb nj\u00eb dhjakoni n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe njer\u00ebzve. Do t\u00eb doja t\u00eb flisnim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbim pes\u00ebdhjet\u00ebvje\u00e7ar si nj\u00eb shembull p\u00ebr t\u2019u ndjekur nga t\u00eb gjith\u00eb ne, sepse shembujt e gjall\u00eb jan\u00eb shembujt m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm dhe m\u00eb mbres\u00ebl\u00eb- n\u00ebs, sidomos n\u00eb koh\u00ebn e sotme kur k\u00ebta shembuj nuk jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb. Sh\u00ebrbimi i tij n\u00eb Kish\u00eb ka qen\u00eb nj\u00eb shembull i gjall\u00eb i kombinimit t\u00eb \u201corthodhoksis\u00eb\u201d dhe \u201corthopraksi- s\u00eb\u201d, nj\u00eb jet\u00eb e cila ka realizuar n\u00eb vepra at\u00eb q\u00eb ka predikuar me fjal\u00eb.<\/p>\n
Pa dyshim nj\u00eb gjysm\u00eb ore \u00ebsht\u00eb shum\u00eb pak dhe pothuaj e pamundur p\u00ebr t\u00eb folur p\u00ebr nj\u00eb vep\u00ebr gjysm\u00eb- shekullore, por megjithat\u00eb p\u00ebrs\u00ebri ne mund t\u00eb p\u00ebrfitojm\u00eb edhe duke p\u00ebrmendur pak. Ashtu sikurse t\u00eb lodhur ndalemi pran\u00eb nj\u00eb lumi t\u00eb kthjell\u00ebt dhe t\u00eb past\u00ebr, ku edhe pak pika uj\u00eb mund t\u00eb na freskojn\u00eb dhe t\u00eb na \u00e7lodhin, po ashtu edhe nga kjo jet\u00eb e gjat\u00eb dhe plot fruta, edhe sikur nj\u00eb fryt i vet\u00ebm t\u00eb shijohet nga<\/p>\n
ne do t\u00eb na ndihmoj\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se n\u00eb krishterim sh\u00ebrbimi \u00ebsht\u00eb rruga mbret\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbu- shur vetveten. Sepse vet\u00ebm duke iu sh\u00ebrbyer t\u00eb tjer\u00ebve dhe duke i ndih- muar ata n\u00eb shp\u00ebtim ne ndihmojm\u00eb dhe shp\u00ebtojm\u00eb edhe veten ton\u00eb (I Tim. 4:16).<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb mbledhje me klerik\u00ebt me rastin e 50-vjetorit t\u00eb dor\u00ebzimit si dhjakon t\u00eb Kryepiskopit, un\u00eb ndi- hem i nderuar dhe i privilegjuar q\u00eb m\u00eb jepet rasti t\u00eb flas p\u00ebr vepr\u00ebn e Kryepiskopit Anastas, sepse duke nderuar vepr\u00ebn e k\u00ebtij njeriu t\u00eb madh, ne nderojm\u00eb veten ton\u00eb. Dhe un\u00eb besoj se jeta dhe vepra e tij jan\u00eb nj\u00eb shembull i gjall\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr ne sot, por edhe p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vij- n\u00eb. Kjo ka qen\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr kolosale, e cila gati duket e pamundur t\u00eb jet\u00eb b\u00ebr\u00eb nga nj\u00eb njeri i vet\u00ebm. Kur pu- n\u00ebn e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt shpesh duket si e leht\u00eb. Madje jo vet\u00ebm q\u00eb nuk vler\u00ebsohet shum\u00eb, por njer\u00ebzit mu-<\/p>\n
ndohen t\u00eb gjejn\u00eb edhe ndonj\u00eb t\u00eb met\u00eb. Nj\u00eb njeri i shquar ka th\u00ebn\u00eb: \u201cAta q\u00eb nuk b\u00ebjn\u00eb asgj\u00eb i kritikojn\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt p\u00ebrse nuk i b\u00ebjn\u00eb t\u00eb gjitha\u201d. Por kur p\u00ebrfshihesh vet\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb di\u00e7ka, qoft\u00eb ajo edhe nj\u00eb pun\u00eb e vog\u00ebl, at\u00ebher\u00eb e kupton se sa e v\u00eb- shtir\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe se sa pengesa t\u00eb panum\u00ebrta, t\u00eb vogla e t\u00eb m\u00ebdha, du- het t\u00eb kap\u00ebrcesh p\u00ebr ta realizuar. Dhe vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb mund t\u00eb vler\u00eb- sosh dhe t\u00eb nderosh n\u00eb mas\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb njeriun ose njer\u00ebzit, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb kryer vepra t\u00eb m\u00ebdha. N\u00eb pun\u00ebn time si mitropolit has v\u00ebsh- tir\u00ebsi t\u00eb ndryshme dhe p\u00ebrballemi me probleme e sfida t\u00eb vazhdue- shme. Dhe sa m\u00eb shum\u00eb q\u00eb shto- hen pun\u00ebt e problemet, aq m\u00eb shu- m\u00eb jam i vet\u00ebdijsh\u00ebm se sa e v\u00ebsh- tir\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb gjesh zgjidhjet e du- hura dhe t\u00eb gjesh forc\u00ebn e diturin\u00eb p\u00ebr t\u00eb realizuar k\u00ebt\u00eb detyr\u00eb sa t\u00eb shenjt\u00eb po aq edhe t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Ni- sur nga kjo p\u00ebrvoj\u00eb personale, sa<\/p>\n
m\u00eb shum\u00eb koh\u00eb kalon, aq m\u00eb e qar- t\u00eb b\u00ebhet tek un\u00eb madh\u00ebshtia e ve- pr\u00ebs s\u00eb Kryepiskopit Anastas dhe shpesh habitem e mrekullohem se si ka mundur t\u00eb realizoj\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr n\u00eb k\u00ebto dimensione. Si p\u00ebrgjigje mund t\u00eb kem vet\u00ebm k\u00ebt\u00eb: nj\u00eb besim i madh dhe nj\u00eb dashuri e madhe p\u00ebr Zotin e njer\u00ebzit, nj\u00eb talent i jasht\u00eb- zakonsh\u00ebm dhe nj\u00eb hir i madh nga Per\u00ebndia, vet\u00ebm k\u00ebto mund ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb mundur. Prandaj, le t\u00eb jen\u00eb k\u00ebto nj\u00eb shembull edhe p\u00ebr ne. Sa her\u00eb q\u00eb do t\u00eb hasim probleme dhe ngasje t\u00eb ndryshme, le t\u00eb mos an- kohemi e le t\u00eb mos qahemi, por t\u00eb gjejm\u00eb forc\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me to, duke pasur parasysh se si Kryepisko- pi Anastas \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me pro- bleme nj\u00ebqindfish m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se- sa ato q\u00eb ne hasim dhe ka arritur t\u2019i kap\u00ebrcej\u00eb me besim e me dashuri.<\/p>\n
Jeta e nj\u00eb njeriu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vazh- dim\u00ebsi dhe nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi. P\u00ebr t\u00eb kuptu- ar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij, duhet gjithmon\u00eb t\u00eb dihet e t\u00ebra, sepse nj\u00eb njeri \u00ebsht\u00eb e gjith\u00eb jeta e tij. Prandaj do t\u00eb doja t\u00eb b\u00ebj nj\u00eb biografi t\u00eb shkurt\u00ebr t\u00eb Kryepiskopit Anastas. Ai lindi n\u00eb Pire n\u00eb vitin 1929. Mba- roi shk\u00eblqyesh\u00ebm gjimnazin n\u00eb Athin\u00eb dhe, sipas d\u00ebshmive t\u00eb nje- r\u00ebzve q\u00eb e kan\u00eb njohur n\u00eb ato vite, ai u shqua n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet, duke u b\u00ebr\u00eb nj\u00eb shembull dhe fry- m\u00ebzim si p\u00ebr bashk\u00ebmoshatar\u00ebt, ashtu edhe p\u00ebr m\u00eb t\u00eb vegjlit. Mund t\u00eb studionte kudo dhe n\u00eb \u00e7do deg\u00eb, por ai zgjodhi t\u2019i sh\u00ebrbej\u00eb Per\u00ebndi-<\/p>\n
s\u00eb, duke studiuar n\u00eb Fakultetin Theologjik t\u00eb Universitetit t\u00eb Athi- n\u00ebs. Shembuj t\u00eb till\u00eb jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb- sish\u00ebm n\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb, sepse shpesh prind\u00ebrit nuk p\u00ebrpiqen q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e tyre t\u00eb b\u00ebhen t\u00eb drejt\u00eb e t\u00eb sukses- sh\u00ebm p\u00ebr Per\u00ebndin\u00eb, por t\u00eb pasur dhe t\u00eb suksessh\u00ebm p\u00ebr bot\u00ebn. Por d\u00ebsh- mia e Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe d\u00ebsh- mia e shenjtor\u00ebve t\u00eb Kish\u00ebs son\u00eb tregon se t\u2019i sh\u00ebrbesh Per\u00ebndis\u00eb, \u00ebsht\u00eb dhurata m\u00eb e madhe dhe mu- nd\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb plot\u00eb e t\u00eb p\u00ebrjetshme. (Kush do t\u00eb gjej\u00eb jet\u00ebn e vet do ta humbas\u00eb; por ai q\u00eb do ta humbas\u00eb jet\u00ebn e vet p\u00ebr hirin tim, do ta gjej\u00ebp\u00ebrs\u00ebri (Math. 10:39). Kush e do jet\u00ebn e vet, do ta humbas\u00eb; dhe kush e urren jet\u00ebn e vet n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb, do ta ruaj\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn e p\u00ebrjetshme (Jn. 12:25).<\/p>\n
Po shk\u00eblqyesh\u00ebm e mbaroi fa- kultetin dhe m\u00eb 7 gusht t\u00eb vitit 1960, plot pes\u00ebdhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, dor\u00eb- zohet dhjakon dhe iu p\u00ebrkushtua t\u00ebr\u00ebsisht nj\u00eb vepre themelore t\u00eb Kish\u00ebs, q\u00eb p\u00ebr fat t\u00eb keq ishte l\u00ebn\u00eb p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb n\u00eb harres\u00eb – misionit. Kontributi i tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb \u00ebsht\u00eb i pakrahasuesh\u00ebm, aq sa emri i tij \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb sinonim i k\u00ebsaj fushe. Ja si shprehet prof. Vajos Vajopulos i Universitetit t\u00eb Janin\u00ebs: \u201cPas shekujsh, fal\u00eb Anastasit, u realizua zgjimi hierapostolik i Ki- sh\u00ebs Orthodhokse, \u00e7elja e horizon- teve t\u00eb saj drejt gjith\u00eb bot\u00ebs.\u201d Ky nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm mendimi i tij, por me k\u00ebt\u00eb pajtohen t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb Ki- sh\u00ebn Orthodhokse – qofshin k\u00ebta patrik\u00eb, hierark\u00eb, prift\u00ebrinj, laik\u00eb, si ata q\u00eb jan\u00eb brenda Kish\u00ebs, ashtu edhe ata jasht\u00eb.<\/p>\n
Gjat\u00eb k\u00ebtyre viteve, ai sh\u00ebrbeu n\u00eb Kish\u00eb si dhjakon, prift, peshkop, duke dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb ja- sht\u00ebzakonsh\u00ebm. Ai u p\u00ebrfshi perso- nalisht n\u00eb misionet, duke sh\u00ebrbyer n\u00eb Afrik\u00eb, por edhe n\u00eb formulimin<\/p>\n
e teologjis\u00eb s\u00eb misioneve n\u00eb koh\u00ebt moderne dhe i frym\u00ebzuar n\u00eb mesa- zhin e Ungjillit e duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb e \u00e7muar t\u00eb mendi- mit orthodhoks, ai solli, n\u00ebp\u00ebrmjet shkrimeve t\u00eb tij, mendime dhe ide q\u00eb ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb misionarizmin. N\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb ai ishte krijues, sepse frym\u00ebzimi i tij vinte nga raporti i tij me besimin e tij – dashuria dhe p\u00ebrgjegjshm\u00ebria e krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit dhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb krijimin. Nga kjo da- shuri dhe p\u00ebrgjegjshm\u00ebri vjen ku- raja dhe guximi p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me problemet dhe p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb zgjidhje p\u00ebr to. Gjat\u00eb gjith\u00eb historis\u00eb s\u00eb me- ndimit njer\u00ebzor, idet\u00eb m\u00eb frytdh\u00eb- n\u00ebse dhe m\u00eb jetike p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb bo- t\u00ebn nuk kan\u00eb ardhur vet\u00ebm nga ushtrimi intelektual i mendjes, por nga nj\u00eb angazhim i plot\u00eb i gjith\u00eb qenies njer\u00ebzore, shpirt, mendje e zem\u00ebr. Prandaj \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsi- shme t\u00eb p\u00ebrmendet q\u00eb p\u00ebrqasja q\u00eb i b\u00ebhet problemeve t\u00eb misionarizmit aktual nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm thjesht nj\u00eb p\u00ebrqasje teorike, por nj\u00eb p\u00ebrfshirje t\u00ebr\u00ebsisht e tij n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb kaq t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Kish\u00ebs.<\/p>\n
Ai ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb madh jo vet\u00ebm n\u00eb misionarizmin, por n\u00eb mendimin e krishter\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, duke u b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu nj\u00eb nd\u00ebr mendimtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb shquar ortho- dhoks\u00eb n\u00eb bot\u00eb. Ka botuar mbi 240 artikuj dhe studime n\u00eb vepra t\u00eb ndryshme p\u00ebrmbledh\u00ebse e n\u00eb revista shkencore. Tekste t\u00eb tij jan\u00eb bo- tuar n\u00eb nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb hua- ja. Libri Globalizmi dhe Orthodho- ksia, p\u00ebrkthyer n\u00eb shum\u00eb gjuh\u00eb, \u00ebsht\u00eb konsideruar nga shum\u00eb per- sonalitete bot\u00ebrore si nj\u00eb nga kon- tributet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb p\u00ebr- pjekjet njer\u00ebzore p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar sfid\u00ebn e madhe t\u00eb globalizmit. P\u00ebr- voja e tij e gjat\u00eb sjell n\u00ebp\u00ebrmjet fa- qeve t\u00eb k\u00ebtij libri mendime dhe ide<\/p>\n
q\u00eb ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb mir\u00eb globalizmin, t\u00eb cilin bota po e p\u00ebrjeton sot, si edhe mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjetur rrug\u00eb, shpeshher\u00eb t\u00eb reja, n\u00eb ballafaqimin global me t\u00eb.<\/p>\n
Librat, eset\u00eb dhe artikujt e ndry- sh\u00ebm t\u00eb tij, ndon\u00ebse t\u00eb shkruara n\u00eb koh\u00eb t\u00eb ndryshme dhe p\u00ebr auditor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, p\u00ebrs\u00ebri kan\u00eb nj\u00eb uni- tet dhe kohezion t\u00eb brendsh\u00ebm, gj\u00eb q\u00eb tregon se k\u00ebta artikuj nuk jan\u00eb t\u00eb rast\u00ebsish\u00ebm, por paraqesin me- ndimin e pjekur dhe t\u00eb kthjell\u00ebt t\u00eb nj\u00eb teologu, p\u00ebrkujdesjen plot da- shuri t\u00eb nj\u00eb bariu shpirt\u00ebror, si edhe p\u00ebrkushtimin e nj\u00eb t\u00eb krishteri t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb tashmen dhe t\u00eb ardhmen e njer\u00ebzimit<\/p>\n
Dihet tashm\u00eb roli i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i Kryepiskopit n\u00eb dialogun nd\u00ebrfe- tar, por un\u00eb mendoj se kontributi i tij b\u00ebhet akoma m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb pajisjen e k\u00ebtij dialogu me mb\u00eb- shtetje teologjike. Z\u00ebra t\u00eb till\u00eb nuk jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb. Prandaj eset\u00eb e tij mbi dialogun nd\u00ebrfetar jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb mendimin e krishter\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi dhe at\u00eb orthodhoks n\u00eb ve\u00e7anti. I mb\u00ebshtetur n\u00eb tradit\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb orthodhokse, ofron di\u00e7ka t\u00eb ve\u00e7an- t\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb krishter\u00ebt.<\/p>\n
Duke folur p\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Tre Hierark\u00ebve, em\u00ebr me t\u00eb cilin ata njihen n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse, Kryepiskopi Anastas thot\u00eb se ata, \u201ckan\u00eb qen\u00eb faktor\u00eb t\u00eb nj\u00eb ndry- shimi t\u00eb thell\u00eb shoq\u00ebror dhe ri- p\u00ebrt\u00ebrit\u00ebs, me ide rr\u00ebnj\u00ebsisht re- formuese, q\u00eb edhe sot mbeten t\u00eb guximshme dhe aktuale.\u201d Madje, mund t\u00eb shtohet, n\u00eb epok\u00ebn ton\u00eb mesazhi i tyre \u00ebsht\u00eb akoma m\u00eb shu- m\u00eb i nevojsh\u00ebm. Ata, ashtu si\u00e7 Ungjilli q\u00eb predikuan, nuk i takojn\u00eb vet\u00ebm s\u00eb kaluar\u00ebs, por edhe jet\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs sot edhe asaj t\u00eb nes\u00ebrme. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn linj\u00eb shkojn\u00eb edhe je- ta, vepra dhe shkrimet e Kryepi-<\/p>\n
skopit Anastas. Prandaj un\u00eb men- doj se shkrimet e tij mund t\u00eb radhi- ten n\u00eb at\u00eb q\u00eb mund ta quajm\u00eb shkri- me neopatristike, sepse kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin frym\u00ebzim, t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn p\u00ebrgje- gj\u00ebsi, t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn fuqi guxuese dhe krijuese dhe t\u00eb nj\u00ebjtin q\u00ebllim – ndry- shimin dhe restaurimin e t\u00eb gjith\u00eb krijimit, p\u00ebr t\u00eb cilin u trup\u00ebzua, u kryq\u00ebzua dhe u ngjall Zoti yn\u00eb Jisu Krisht. T\u00eb mbyllesh dhe t\u00eb izolo- hesh nga shoq\u00ebria, nuk \u00ebsht\u00eb vizioni i krishter\u00eb. Krishti erdhi ta ndrysho- j\u00eb dhe ta shp\u00ebtoj\u00eb bot\u00ebn. T\u00eb nisur nga ky besim, apostuj pat\u00ebn kuraj\u00ebn p\u00ebr t\u00eb predikuar dhe d\u00ebshmuar n\u00eb t\u00eb kat\u00ebr an\u00ebt e dheut. I mb\u00ebshtetur pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb besim mund t\u00eb kuptohet vepra e madhe dhe kontri- buti i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm i Kryepi- skopit Anastas.<\/p>\n
Ky personalitet poliedrik, q\u00eb ia p\u00ebrkushtoi jet\u00ebn e tij besimit dhe dashuris\u00eb p\u00ebr njeriun, me kontribu- tin e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr rigjall\u00ebrimin dhe ridimensionimin e dialogut nd\u00ebrmjet popujve t\u00eb ndry- sh\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn, p\u00ebr res- pektimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut dhe t\u00eb dinjitetit e liris\u00eb s\u00eb tij, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pik\u00eb referimi jo vet\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn misionare dhe t\u00eb dialogut nd\u00ebrfetar, por edhe n\u00eb at\u00eb t\u00eb mendimit njer\u00eb- zor n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Kontributi i tij \u00ebsht\u00eb i njohur jo vet\u00ebm n\u00eb rajonin ton\u00eb, por n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n
Pa dyshim, nj\u00eb nga periudhat e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij ka qen\u00eb sh\u00ebrbesa n\u00eb Afrik\u00eb. N\u00eb vitin 1981 ai u ftua nga Patriku i Aleksandris\u00eb p\u00ebr t\u00eb organizuar Kish\u00ebn Orthodho- kse n\u00eb Kenia, q\u00eb ishte n\u00eb nj\u00eb gje- ndje shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb. Kontributi i tij dhjet\u00ebvje\u00e7ar n\u00eb Afrik\u00eb \u00ebsht\u00eb i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. Ai b\u00ebri t\u00eb mun- dur nd\u00ebrtimin e t\u00eb vetmit fakultet orthodhoks n\u00eb Afrik\u00eb. Gjithashtu ai (vijon n\u00eb faqen 8)<\/p>\n
50 vjet dhjakoni – nj\u00eb shembull p\u00ebr t\u2019u ndjekur<\/p>\n
(vijon nga faqja 6-7) nd\u00ebrtoi kisha, shkolla, klinika mje- k\u00ebsore dhe vuri themele t\u00eb sigurta p\u00ebr t\u00eb ardhmen e Kish\u00ebs Ortho- dhokse n\u00eb Afrik\u00ebn Lindore.<\/p>\n
Por kurora e vepr\u00ebs s\u00eb tij \u00ebsht\u00eb pa dyshim ringritja nga g\u00ebrmadhat e Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri, jo vet\u00ebm n\u00eb kufijt\u00eb e saj t\u00eb m\u00ebpar- sh\u00ebm, por n\u00eb ridimensionim t\u00eb saj n\u00eb nj\u00eb nivel shum\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb e m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. Besoj se kjo vep\u00ebr \u00ebsht\u00eb vepra m\u00eb e shquar e Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb koh\u00ebt moderne. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb fal\u00ebnderojm\u00eb Per\u00ebndin\u00eb q\u00eb d\u00ebrgoi nj\u00eb njeri, i cili b\u00ebri t\u00eb mu- ndur at\u00eb q\u00eb m\u00eb von\u00eb nga shum\u00eb njer\u00ebz u quajt mrekullia e Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
Kontributi i tij n\u00eb rind\u00ebrtimin e Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm dhe i pashoq. N\u00ebn kujdesin e tij u ngrit Akademia Theologjike Orthodho- kse \u201cNgjallja e Krishtit\u201d ku jan\u00eb p\u00ebrgatitur rreth 140 klerik\u00eb ve- nd\u00ebs. N\u00ebn drejtimin e tij, me fondet e siguruara po prej tij, jan\u00eb nd\u00ebrtuar mbi 100 kisha t\u00eb reja, jan\u00eb restau- ruar rreth 90 manastire dhe kisha- monumente kulture dhe jan\u00eb riparuar 141 kisha t\u00eb tjera. Vet\u00ebm p\u00ebr restaurimin e objekteve ortho- dhokse t\u00eb kultitjan\u00eb shpenzuar nga Kisha jon\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim rreth 8 milion\u00eb dollar\u00eb, fonde t\u00eb mbledhura nga Kryepiskopi Anastas.<\/p>\n
Dashuria e tij p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb nje- r\u00ebzit, pavar\u00ebsisht nga origjina dhe bindjet e tyre, b\u00ebn\u00eb q\u00eb t\u00eb krijonte nj\u00eb rrjet klinikash mjek\u00ebsore n\u00eb t\u00ebr\u00eb vendin, ku dallohet Qendra Diagno- stike \u201cUngjill\u00ebzimi\u201d n\u00eb Tiran\u00eb, ku punojn\u00eb disa nga mjek\u00ebt m\u00eb t\u00eb njo- hur t\u00eb vendit dhe me nj\u00eb skaner shum\u00eb modern, i dyti n\u00eb Ballkan.<\/p>\n
N\u00eb fush\u00ebn e arsimit, me kujde- sin personal t\u00eb tij jan\u00eb ngritur 14 kop- shte ditore, ku p\u00ebrpar\u00ebsi kan\u00eb f\u00ebmi- j\u00ebt e familjeve n\u00eb nevoj\u00eb. Jan\u00eb ndih- muar shum\u00eb shkolla publike, jan\u00eb rikonstruktuar 10 shkolla dhe 6 kop- shte. Jan\u00eb hapur shkolla 9-vje\u00e7are dhe institute profesionale, t\u00eb cilat kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb r\u00ebnd\u00eb- sish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb vendin ton\u00eb.<\/p>\n
Veprimtaria e gjer\u00eb sociale dhe humanitare e Kish\u00ebs, n\u00ebn drejtimin e Kryepiskopit Anastas, ka qen\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Jan\u00eb p\u00ebr-<\/p>\n
krahur nj\u00eb num\u00ebr i madh progra- mesh sociale, ku p\u00ebrfshihen pro- jekte zhvillimi p\u00ebr zonat malore, zhvillimin e bujq\u00ebsis\u00eb, nd\u00ebrtime rru- g\u00ebsh dhe uj\u00ebsjell\u00ebsish, programe p\u00ebr kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor, kontri- bute t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr shkolla, jetimore, spitale, ndihma p\u00ebr institutet p\u00ebr persona me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, azi- let, p\u00ebr t\u00eb burgosurit, dreka p\u00ebr t\u00eb varfrit etj. Gjat\u00eb vitit 1999, kur ve- ndi yn\u00eb priti val\u00ebn e refugjat\u00ebve kosovar\u00eb, Kisha Orthodhokse Au- toqefale e Shqip\u00ebris\u00eb, me iniciativ\u00ebn dhe n\u00ebn drejtimin e Kryepiskopit Anastas, n\u00eb bashk\u00ebpunim me dona- tor\u00eb dhe organizma fetar\u00eb nd\u00ebrko- mb\u00ebtar\u00eb organizoi nj\u00eb program t\u00eb madh ndihme, prej m\u00eb shu-m\u00eb se 12 milion\u00eb dollar\u00ebsh. Dhe k\u00ebtu kemi p\u00ebrmendur vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb veprim- taris\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb Kish\u00ebs n\u00eb k\u00ebto vite. Dhe pa asnj\u00eb dyshim, arkitekti dhe realizuesi i gjith\u00eb k\u00ebsaj veprimta- rie ka qen\u00eb Kryepiskopi Anastas.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb pjesa e dukshme dhe e prekshme e k\u00ebsaj vepre vigane, por un\u00eb do t\u00eb doja t\u00eb theksoja edhe nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr, e cila ndon\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb aq shum\u00eb e dukshme, nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn nuk \u00ebsht\u00eb folur aq shu- m\u00eb sa duhet. Kryepiskopi Anastas jo vet\u00ebm q\u00eb arriti t\u00eb realizonte nd\u00ebr- timin e mureve t\u00eb Kish\u00ebs dhe infra- struktur\u00ebn fizike t\u00eb saj, por ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb akoma dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb frym\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb mir\u00eb brenda saj. Ai ka p\u00ebrhapur brenda Kish\u00ebs nj\u00eb frym\u00eb pajtimi dhe falje dhe t\u00eb gjith\u00eb ne q\u00eb kemi qen\u00eb pran\u00eb tij gjat\u00eb k\u00ebtyre viteve t\u00eb ringjalljes s\u00eb kish\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri jemi d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj. Prandaj shembulli i tij \u00ebsh- t\u00eb i vlefsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne dhe p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb rajonin, duke d\u00ebshmuar se m\u00ebsimi i Zotit ton\u00eb Jisu Krisht \u201cdoni armiqt\u00eb tuaj, bekoni ata q\u00eb ju mallkojn\u00eb, u b\u00ebni t\u00eb mir\u00eb atyre q\u00eb ju urrejn\u00eb dhe lutuni p\u00ebr ata q\u00eb ju keqtrajtojn\u00eb dhe ju p\u00ebrndjekin\u201d (Math.5:44), \u00ebsht\u00eb i mundur t\u00eb realizohet dhe se falja dhe dashuria duhet t\u00eb mbizot\u00ebrojn\u00eb mbi urrejtjen. Vet\u00ebm mbi k\u00ebt\u00eb themel hyjnor mund t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb shoq\u00ebri e sh\u00ebndosh\u00eb dhe njer\u00ebzore.<\/p>\n
N\u00ebp\u00ebrmjet shembullit t\u00eb tij ai e ka forcuar tek t\u00eb gjith\u00eb ne besimin e patundur te Per\u00ebndia. Sa her\u00eb q\u00eb<\/p>\n
\u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me v\u00ebshtir\u00ebsi dhe ngasje t\u00eb ndryshme, ai nuk \u00ebsht\u00eb t\u00ebrhequr, por me besim t\u00eb madh te Per\u00ebndia, i bindur se po b\u00ebn pun\u00ebn e Tij, ai ka q\u00ebndruar i fort\u00eb si shk\u00ebmb, por me dashuri e dhemb- shuri, p\u00ebr ta mbrojtur Kish\u00ebn dhe misionin e saj. \u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb proverbiale th\u00ebnia e tij se \u201cPer\u00ebndia nuk do t\u00eb na braktis\u00eb\u201d, duke p\u00ebr- hapur k\u00ebshtu besim dhe shpres\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb besimtar\u00ebt.<\/p>\n
Do t\u00eb doja t\u00eb ndalesha p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb problemin e Autoqefalis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn duhet t\u00eb fal\u00ebnderojm\u00eb Krye- piskopin p\u00ebr kontributin e tij, jo vet\u00ebm n\u00eb rikonfirmimin e saj, por edhe n\u00eb forcimin e konsolidimin e saj. M\u00eb lejoni t\u00eb citoj di\u00e7ka q\u00eb e kam shkruar pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. \u201c…rasti i Shqip\u00ebris\u00eb ishte unik n\u00eb historin\u00eb bot\u00ebrore. Ishte hera e par\u00eb q\u00eb nj\u00eb Kish\u00eb gjendej pa hierarkin\u00eb e saj. Pati z\u00ebra t\u00eb shumt\u00eb, nd\u00ebrmjet tyre klerik\u00eb, teolog\u00eb dhe kanonist\u00eb, n\u00eb kisha t\u00eb ndryshme n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt mendonin dhe shpreheshin se Autoqefalia e Kish\u00ebs Shqiptare tash- m\u00eb nuk ekzistonte, sepse nuk ekzi- stonte m\u00eb nj\u00eb hierarki e cila do ta ushtronte k\u00ebt\u00eb autoqefali. Prandaj, p\u00ebr t\u00eb zgjidhur k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje jet\u00ebsore dhe kaq delikate e t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr Kish\u00ebn ton\u00eb, duhej patjet\u00ebr nj\u00eb nism\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Zgjidhja e k\u00ebtyre \u00e7\u00ebshtjeve nuk \u00ebsht\u00eb aq e leht\u00eb sa duket. Ka Kisha q\u00eb kan\u00eb disa dekada dhe akoma nuk e kan\u00eb zgjidhur problemin e autoqefalis\u00eb. Prandaj nuk duhet ta harrojm\u00eb kontributin e Kryepiskopit Anastas n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, sepse kur atij iu k\u00ebrkua nga Patriarkana Ekumeni- ke sh\u00ebrbesa n\u00eb Shqip\u00ebri, ai vuri tre kushte p\u00ebr ta pranuar: T\u00eb ishte i pra- nuar nga komuniteti orthodhoks, nga autoritetet shtet\u00ebrore t\u00eb Shqip\u00eb- ris\u00eb dhe t\u00eb ruhej Autoqefalia e Ki- sh\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri. Dhe mund t\u00eb them me siguri q\u00eb ishte auto- riteti i tij, i cili b\u00ebri t\u00eb heshtin t\u00eb gjith\u00eb z\u00ebrat q\u00eb ishin kund\u00ebr autoqefalis\u00eb. T\u00eb gjitha veprat e tij flasin se ai e ka konsoliduar Autoqefalin\u00eb e Kish\u00ebs dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr unitetin e Kish\u00ebs. Nj\u00eb njeri, i cili nuk do t\u00eb donte t\u00eb ru- ante autoqefalin\u00eb, nuk do t\u00eb b\u00ebnte p\u00ebr- pjekje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb arsimuar klerin orthodhoks k\u00ebtu n\u00eb Shqip\u00ebri. Akademia Teologjike n\u00eb<\/p>\n
Sh\u00ebn Vlash, Durr\u00ebs, e cila p\u00ebrgatit klerik\u00ebt orthodhoks\u00eb, u ngrit me iniciativ\u00ebn dhe p\u00ebrpjekjet e tij dhe me fondet e mbledhura po prej tij. Autoqefalia nuk realizohet vet\u00ebm me nj\u00eb dekret, por me ngritjen e nj\u00eb hierarkie kishtare, me p\u00ebrgatitjen e kuadrove t\u00eb duhura p\u00ebr t\u00eb drejtuar Kish\u00ebn, me pajisjen e saj me klerik\u00eb dhe teolog\u00eb dhe mbi t\u00eb gjitha me autoqefalin\u00eb financiare.\u201d<\/p>\n
Ai ka qen\u00eb nj\u00eb bekim jo vet\u00ebm p\u00ebr Kish\u00ebn Orthodhokse n\u00eb Shqi- p\u00ebri, por p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb Orthodhok- sin\u00eb. Kam qen\u00eb i pranish\u00ebm n\u00eb shu- m\u00eb takime panorthodhokse dhe jam d\u00ebshmitar i kontributit t\u00eb tij t\u00eb pa- z\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm n\u00eb k\u00ebto takime. Shum\u00eb her\u00eb ka qen\u00eb nd\u00ebrhyrja e tij, aft\u00ebsia e tij bind\u00ebse dhe besimi q\u00eb kan\u00eb t\u00eb gjith\u00eb primat\u00ebt e Kisha- ve t\u00eb tjera Orthodhokse tek ai, q\u00eb t\u00eb arrihej nj\u00eb mir\u00ebkuptim dhe nj\u00eb zgjidhje e pranueshme nga t\u00eb gjith\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e t\u00eb gjith\u00ebve. K\u00ebto fja- l\u00eb i thon\u00eb shum\u00eb nga hierark\u00ebt or- thodhoks\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n
Jeta e tij ka qen\u00eb nj\u00eb jet\u00eb e ku- shtuar Per\u00ebndis\u00eb dhe njeriut. Ai i ka sjell\u00eb nj\u00eb kontribut t\u00eb \u00e7muar teorik dhe praktik. Ai i ka sh\u00ebrbyer Kish\u00ebs kudo si misionar e si teolog dhe ka sjell\u00eb nj\u00eb risi n\u00eb fush\u00ebn teo- logjike, sepse ai ka aft\u00ebsin\u00eb t\u00eb rigja- ll\u00ebroj\u00eb mendimin e Et\u00ebrve t\u00eb Ki- sh\u00ebs. Pik\u00ebnisja e jet\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb dhe themeli i shpres\u00ebs son\u00eb – shpre- het ai – \u00ebsht\u00eb fakti se lavdia e Pe- r\u00ebndis\u00eb shp\u00ebrndahet n\u00eb mbar\u00eb kri- jes\u00ebn dhe asnj\u00eb qenie njer\u00ebzore nuk mund t\u00eb jet\u00eb krejt\u00ebsisht jasht\u00eb p\u00ebrkujdesjes hyjnore.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb 50-vjetor t\u00eb sh\u00ebrbes\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb Kish\u00eb, un\u00eb do t\u00eb doja t\u00eb shpreh fal\u00ebnderimin tim t\u00eb madh p\u00ebr k\u00ebt\u00eb dhurat\u00eb q\u00eb Per\u00ebndia ka b\u00ebr\u00eb n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse kudo n\u00eb bot\u00eb dhe n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr ne n\u00eb Shqip\u00ebri dhe le t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb jeta dhe vepra e tij si nj\u00eb shembull e frym\u00eb- zim p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ne. Do t\u00eb doja ta p\u00ebrfundoja me fjal\u00ebt e Kryepisko- pit, i cili na ka th\u00ebn\u00eb shpesh q\u00eb \u201cNuk dua admirues, por bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb\u201d; ashtu edhe ne nuk duhet t\u00eb ndalemi vet\u00ebm n\u00eb admirimin p\u00ebr jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e tij, por edhe ta ndjekim at\u00eb pas, duke u b\u00ebr\u00eb bashk\u00ebpun\u00eb- tor\u00ebt e tij n\u00eb vreshtin e Per\u00ebndis\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Shtator 2010.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"9 (212)","viti":"2010","muaji":"Shtator","muaji_numer":"9","dita":"","faqet":"[6, 7, 8]","fjale_kyce":"[\"vjet\", \"dhjakoni\", \"shembull\", \"ndjekur\"]","permbledhje":"Material nga Shtator 2010.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11328],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-88746","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11328","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n