{"id":86768,"date":"2026-06-01T03:11:44","date_gmt":"2026-06-01T01:11:44","guid":{"rendered":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/"},"modified":"2026-06-01T03:11:44","modified_gmt":"2026-06-01T01:11:44","slug":"mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare","status":"publish","type":"ngjallja_article","link":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/","title":{"rendered":"Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare"},"content":{"rendered":"<p>Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare<br \/>\nNga Imzot Joan Pelushi<br \/>\nP\u00ebr arsye q\u00eb tashm\u00eb dihen, tra-<br \/>\nsh\u00ebgimia n\u00eb shqip e literatures filo-<br \/>\nzofiko-fetare nuk  \u00ebsht\u00eb e pasur dhe<br \/>\nterminologjia e saj nuk  \u00ebsht\u00eb e p\u00ebr-<br \/>\ncaktuar qart\u00eb. Sot, p\u00ebrkthimet dhe<br \/>\nkrijimet n\u00eb rrafshin filozofik e fe-<br \/>\ntar kan\u00eb marr\u00eb nj\u00eb far\u00eb zhvillimi.<br \/>\nPor, fatkeq\u00ebsisht, si n\u00eb shum\u00eb fu-<br \/>\nsha, edhe k\u00ebtu, tendenca p\u00ebr t\u00eb p\u00ebr-<br \/>\nkthyer ka p\u00ebrfshir\u00eb edhe shum\u00eb<br \/>\npersona q\u00eb nuk jan\u00eb kompetent\u00eb<br \/>\np\u00ebr ato q\u00eb p\u00ebrkthejn\u00eb. Si pasoj\u00eb<br \/>\nshihet nj\u00eb p\u00ebrdorim jo i sakt\u00eb i ter-<br \/>\nmave t\u00eb ndrysh\u00ebm, q\u00eb n\u00eb vend t\u00eb<br \/>\nsqarojn\u00eb dhe t\u00eb mbushin boshll\u00eb-<br \/>\nkun e madh n\u00eb fush\u00ebn e mendimit,<br \/>\nshkaktojn\u00eb nj\u00eb p\u00ebshtjellim akoma<br \/>\nm\u00eb t\u00eb madh, madje n\u00eb disa raste<br \/>\nterminologjia e p\u00ebrdorur shkon de\u00ad<br \/>\nri n\u00eb kufijt\u00eb e t\u00eb pakuptueshmes.<br \/>\nKjo nuk vjen nga mungesa e fjal\u00eb-<br \/>\nve, por nga moskultivimi p\u00ebr nj\u00eb<br \/>\nkoh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb i mendimit dhe i lite-<br \/>\nratur\u00ebs fetare dhe filozofike. N\u00eb<br \/>\nfakt, gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb e pasur me<br \/>\nfjal\u00eb q\u00eb japin nuanca t\u00eb ndryshme,<br \/>\npor k\u00ebrkohet nj\u00eb l\u00ebvrim dhe p\u00ebr-<br \/>\ncaktim i terminologjis\u00eb p\u00ebr k\u00ebto di-<br \/>\nsiplina, pa p\u00ebrjashtuar edhe kriji-<br \/>\nmin  e neologjizmave.<br \/>\nK\u00ebshtu q\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb mundur<br \/>\np\u00ebrkthimin e sakt\u00eb t\u00eb mendimit<br \/>\nfilozofik dhe fetar, ne na duhet t\u00eb<br \/>\nkemi terma t\u00eb p\u00ebrcaktuar qart\u00eb.<br \/>\nDhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb duhet filluar nga the-<br \/>\nmeli, nga termat baz\u00eb. Mendimi fe\u00ad<br \/>\ntar dhe filozofik i qytet\u00ebrimit evro-<br \/>\npian \u00ebsht\u00eb ngritur mbi sintez\u00ebn e<br \/>\nhebraizmit dhe t\u00eb helenizmit, edhe<br \/>\nkur ato paraqiteshin me hebraiz-<br \/>\nmin  n\u00eb form\u00ebn e krishterizuar dhe<br \/>\nme helenizmin n\u00eb at\u00eb t\u00eb romani-<br \/>\nzuar. Mendimi filozofik i Mesjet\u00ebs<br \/>\nu ngrit mbi  k\u00ebto dy mendime, duke<br \/>\nqen\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht trash\u00ebgimtar<br \/>\ndhe sintetizues i prurjes biblike<br \/>\n(judeo-kristiane) dhe asaj klasike<br \/>\n(greko-romake). Terminologjia e<br \/>\nk\u00ebtyre dy mendimeve ishte baz\u00eb<br \/>\np\u00ebr formimin e terminologjis\u00eb feta-<br \/>\nro-filozofike t\u00eb Mesjet\u00ebs, termi-<br \/>\nnologji e cila vazhdoi n\u00eb form\u00eb<br \/>\nedhe n\u00eb mendimin e m\u00ebvonsh\u00ebm<br \/>\ndhe at\u00eb bashk\u00ebkohor, ndon\u00ebse<br \/>\nshpesh jo n\u00eb p\u00ebrmbajtje. Prandaj,<br \/>\np\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb p\u00ebrkthim t\u00eb sakt\u00eb<br \/>\nn\u00eb literatur\u00ebn fetaro-filozofike du\u00ad<br \/>\nhet filluar me p\u00ebrcaktimin termino-<br \/>\nlogjik t\u00eb mendimit t\u00eb vjet\u00ebr klasik<br \/>\ndhe atij biblik.<br \/>\nN\u00eb procesin e p\u00ebrgatitjes s\u00eb tek\u00ad<br \/>\nsteve doktrinal\u00eb dhe n\u00eb p\u00ebrpjekjet<br \/>\np\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkthyer pjes\u00eb nga mendimi<br \/>\ni vjet\u00ebr biblik dhe ai klasik, kemi<br \/>\nhasur n\u00eb disa sfida, t\u00eb cilat k\u00ebrkoj-<br \/>\nn\u00eb zgjidhje p\u00ebr ta ngritur gjuh\u00ebn<br \/>\nton\u00eb t\u00eb mendimit fetaro-filozofik<br \/>\nn\u00eb standardin e gjuh\u00ebve t\u00eb tjera t\u00eb<br \/>\nkultivuara. Meqen\u00ebse kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb<br \/>\nfush\u00eb e gj\u00ebr\u00eb q\u00eb do t\u00eb k\u00ebrkonte nj\u00eb<br \/>\nhap\u00ebsir\u00eb t\u00eb madhe diskutimi, do t\u00eb<br \/>\nndalemi p\u00ebr t\u00eb shtjelluar n\u00eb detaje<br \/>\nvet\u00ebm disa prej tyre, p\u00ebr t\u00eb kuptuar<br \/>\nse sa i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcak-<br \/>\ntimi i qart\u00eb i terminologjis\u00eb.<br \/>\nTerma t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb litera-<br \/>\ntur\u00ebn filozofike dhe fetare jan\u00eb<br \/>\nfrym\u00eb dhe shpirt, prandaj dallimi<br \/>\ndhe p\u00ebrdorimi korrekt i k\u00ebtyre fja-<br \/>\nl\u00ebve \u00ebsht\u00eb i domosdosh\u00ebm. Parimi<br \/>\nshpirt\u00ebror, i cili i kund\u00ebrvihet atij<br \/>\ntrupor, si n\u00eb rastin e mendimit grek<br \/>\n(Platonist, Neoplatonist apo Gno-<br \/>\nstik), apo q\u00eb nuk shihet vet\u00ebm n\u00eb<br \/>\nantitez\u00eb me trupin, si n\u00eb antropo-<br \/>\nlogjin\u00eb hebraike t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vje-<br \/>\nt\u00ebr, tregohet me p\u00ebrdorimin e dy<br \/>\ntermave: n\u00eb hebraisht ruah dhe<br \/>\nnefesh dhe n\u00eb greqisht pnevma dhe<br \/>\npsiki. P\u00ebrkthimi i zakonsh\u00ebm n\u00eb<br \/>\nLXX  i termit hebraik ruah \u00ebsht\u00eb<br \/>\npnevma (264 her\u00eb n\u00eb LXX) dhe i<br \/>\nnefesh \u00ebsht\u00eb psiki. N\u00eb latinisht<br \/>\nekuivalenti i ruah-pnevma \u00ebsht\u00eb<br \/>\nspiritus dhe i nefesh-psiki \u00ebsht\u00eb<br \/>\nanima. P\u00ebrdorimi i fjal\u00ebve ruah,<br \/>\npnevma, spiritus p\u00ebrkon nga<br \/>\nkuptimi me fjal\u00ebt nefesh, psiki,<br \/>\nanima dhe shpesh k\u00ebto dy fjal\u00eb<br \/>\np\u00ebrdoren n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kuptim.<br \/>\nPor ndon\u00ebse k\u00ebto dy terma, si<br \/>\nn\u00eb tradit\u00ebn biblike hebraike, ashtu<br \/>\nedhe n\u00eb shkrimet e autor\u00ebve t\u00eb<br \/>\nlasht\u00eb klasik\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe<br \/>\nPlatonin, p\u00ebrdoren si ekuivalent\u00eb,<br \/>\np\u00ebrs\u00ebri shikohet nj\u00eb nuanc\u00eb n\u00eb<br \/>\np\u00ebrdorimin e tyre. P\u00ebr shembull,<br \/>\nfjala frym\u00ebzim jepet gjithmon\u00eb n\u00eb<br \/>\ntradit\u00ebn hebraike me termin ruah.<br \/>\nEdhe n\u00eb autor\u00ebt e vjet\u00ebr klasik\u00eb<br \/>\ngrek\u00eb jepet gjithmon\u00eb me pnevma,<br \/>\npo ashtu si edhe n\u00eb latinisht me<br \/>\nspiritus, duke ruajtur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00eb-<br \/>\nnyr\u00eb nj\u00eb lloj nuance t\u00eb ndryshme<br \/>\nnga nefesh, psiki, anima. Ashtu si<br \/>\nhebraishtja ruah, edhe pnevma e<br \/>\nspiritus jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr t\u00eb<br \/>\nfolur\u00ebn profetike apo ekstatike, ose<br \/>\np\u00ebr t\u00eb folur\u00ebn e frym\u00ebzuar n\u00eb p\u00ebr-<br \/>\ngjith\u00ebsi.<br \/>\nPo ashtu edhe Shkrimi i Shenjt\u00eb<br \/>\nn\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi i p\u00ebrdor termat ruah,<br \/>\npnevma, spiritus dhe nefesh, psiki,<br \/>\nanima pothuajse n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kup\u00ad<br \/>\ntim. \u201cTi nuk do ta l\u00ebsh (nefesh, psi\u00ad<br \/>\nki, anima) shpirtin tim n\u00eb Sheol\u201d<br \/>\nthot\u00eb Psalmisti. Dhe n\u00eb nj\u00eb vend<br \/>\ntjet\u00ebr thot\u00eb, \u201cN\u00eb duart e tua e l\u00eb<br \/>\n(ruah, pnevma, spiritus) frym\u00ebn<br \/>\ntime\u201d.1 Madje n\u00eb Librin  e Sirakut<br \/>\n38:23 fjala hebraike nefesh \u00ebsht\u00eb<br \/>\np\u00ebrkthyer me pnevma. Sh\u00ebn Joani<br \/>\np\u00ebrdor fjal\u00ebn psiki kur Zoti thot\u00eb<br \/>\nse \u201cshpirti im \u00ebsht\u00eb i tronditur\u201d,2<br \/>\nnd\u00ebrsa n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr n\u00eb t\u00eb nj\u00ebj-<br \/>\ntin kuptim p\u00ebrdor fjal\u00ebn pnevma,<br \/>\n\u201cJisui u trondit n\u00eb frym\u00eb.\u201d3 She-<br \/>\nmbuj t\u00eb till\u00eb jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb.<br \/>\nPor n\u00eb dy tekste t\u00eb Shkrimit t\u00eb<br \/>\nShenjt\u00eb duket sikur b\u00ebhet nj\u00eb da-<br \/>\nllim nd\u00ebrmjet pnevma dhe psiki.<\/p>\n<p>Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare<br \/>\nMb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb teoris\u00eb trikotomiste<br \/>\np\u00ebrpiqen t\u2019i shikojn\u00eb k\u00ebto pjes\u00eb si<br \/>\nmb\u00ebshtetje biblike t\u00eb teoris\u00eb s\u00eb<br \/>\ntyre.4 K\u00ebto dy tekste gjenden n\u00eb<br \/>\nletrat e Apostullit Pav\u00ebl. \u201cSepse<br \/>\nFjala e Per\u00ebndis\u00eb \u00ebsht\u00eb e gjall\u00eb dhe<br \/>\nvepruese, m\u00eb e mpreht\u00eb se \u00e7do<br \/>\nshpat\u00eb me dy tehe dhe dep\u00ebrton<br \/>\nderi n\u00eb ndarjen e shpirtit (psikis)<br \/>\ndhe t\u00eb frym\u00ebs (pnevmatos), t\u00eb<br \/>\nnyjeve dhe t\u00eb palcave.\u201d5 Po n\u00eb t\u00eb<br \/>\nnj\u00ebjt\u00ebn m\u00ebnyr\u00eb apostulli v\u00eb n\u00eb kon-<br \/>\ntrast njeriun\/rymor ose shpirt\u00ebror<br \/>\n(pnevmatikon) me njeriun natyror<br \/>\n(psikikon).6 Gjithashtu, n\u00eb disa<br \/>\nshkrime t\u00eb Et\u00ebrve t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs,<br \/>\nsidomos n\u00eb shkrimet asketike, b\u00eb-<br \/>\nhet nj\u00eb dallim midis pnevma dhe<br \/>\npsikf. Sh\u00ebn Pavli i p\u00ebrdor termat<br \/>\npnevma dhe psiki, jo si dy eleme-<br \/>\nnt\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, por njeriun fry-<br \/>\nmor  (pnevmatikon) si lart\u00ebsimin<br \/>\nm\u00eb t\u00eb madh t\u00eb shpirtit. P\u00ebr Shpirtin 1<br \/>\ne Shenjt\u00eb (ose Fryma e Shenjt\u00eb) |<br \/>\ngjithmon\u00eb p\u00ebrdoret ruah\/pnevma\/ i<br \/>\nspiritus: hebraisht Ruah Hako- |<br \/>\ndhesh, greqisht to Pnevma to Agi- |<br \/>\non  dhe latinisht Spiritus Sanctus. |<br \/>\n1 Shih Ps. 15:10; 30:6. (Renditja e<br \/>\npsalmeve \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb sipas LXX).<br \/>\n2 Joani 12:27<br \/>\n3 Joani 13:21<br \/>\n4Teoria trikotomiste \u00ebsht\u00eb ajo teori q\u00eb<br \/>\ne ndan p\u00ebrb\u00ebrjen e njeriut n\u00eb tri pjes\u00eb:<br \/>\ntrupi, shpirti dhe fryma. (soma, psiki<br \/>\ndhe pnevma ose nous)<br \/>\ns Hebrejt\u00eb, 4:12.<br \/>\n6IKorinthian\u00ebt, 2:14-15 dhe 15:46-47.<br \/>\n7 Ndon\u00ebse q\u00ebllimi i k\u00ebtij shkrimi nuk<br \/>\n\u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktimi teologjik i k\u00ebtyre dy<br \/>\nFjala pnevma (frym\u00eb) .\u00ebsht\u00eb |<br \/>\np\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb treguar shpirtin e |<br \/>\nrilindur q\u00eb jeton n\u00eb kungim me |<br \/>\nhirin e Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb. Ajo tre- |<br \/>\ngon lart\u00ebsimin-e shpirtit n\u00eb gje- |<br \/>\nndjen e tij t\u00eb par\u00eb, n\u00eb gjendjen e |<br \/>\ntij natyrore, e cila ishte deformuar |<br \/>\nnga m\u00ebkati. K\u00ebshtu fryma |<br \/>\n(pnevma) \u00ebsht\u00eb vet\u00eb shpirti (psiki) |<br \/>\nn\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e tij m\u00eb t\u00eb larta, me an\u00eb !<br \/>\nt\u00eb t\u00eb cilave ai kupton dhe p\u00ebrjeton |<br \/>\nrealitetin hyjnor. Po n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn |<br \/>\nm\u00ebnyr\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur fjala\/rym\u00eb |<br \/>\nedhe n\u00eb letr\u00ebn e Apostullit Juda. |<br \/>\nAi i quan ata q\u00eb krijojn\u00eb ndarje n\u00eb |<br \/>\nKish\u00eb si \u201cnjer\u00ebz mishor q\u00eb s\u2019kan\u00eb |<br \/>\nfrym\u00eb-pnevma\u201d*, dometh\u00ebn\u00eb nje- I<br \/>\nr\u00ebzjo t\u00eb rilindur, njer\u00ebz q\u00eb n\u00eb shpir- |<br \/>\ntin e tyre nuk vepron  Shpirti i She- I<br \/>\nnjt\u00eb dhe q\u00eb jan\u00eb n\u00ebn zot\u00ebrimin e !<br \/>\npasioneve mishore. Por ndon\u00ebse I<br \/>\nnuk ka baz\u00eb p\u00ebr t\u00eb supozuar se<br \/>\napostull Pavli po shprehet si triko-<br \/>\ntomist, p\u00ebrs\u00ebri kemi p\u00ebrdorimin e<br \/>\ndy termave t\u00eb ndrysh\u00ebm dhe p\u00ebr<br \/>\nnj\u00eb sakt\u00ebsi t\u00eb transmetimit t\u00eb me-<br \/>\nndimit t\u00eb tij, do t\u00eb duhej q\u00eb n\u00eb p\u00ebr-<br \/>\nkthim t\u00eb jepet me ekuivalent\u00ebt e t\u00eb<br \/>\ndy termave.<br \/>\nPo ashtu n\u00eb mendimin e vjet\u00ebr<br \/>\ngrek haset shpesh ndarja e pjes\u00ebve<br \/>\nt\u00eb ndryshme t\u00eb shpirtit dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb<br \/>\np\u00ebrdoren terma t\u00eb ndrysh\u00ebm. Duke<br \/>\nfilluar me trikotomin\u00eb platoniste,<br \/>\ne cila \u00ebsht\u00eb fillimi i ndarjeve t\u00eb m\u00eb-<br \/>\nvonshme, dhe duke vazhduar me<br \/>\np\u00ebrdorimet e Platonizmit t\u00eb Me-<br \/>\ns\u00ebm, Neoplatonizmit, Plotinit,<br \/>\nGnostik\u00ebve etj., shihet p\u00ebrdorimi i<br \/>\nt\u00eb dy termave. P\u00ebr t\u2019i p\u00ebrkthyer n\u00eb<br \/>\nshqip k\u00ebta autor\u00eb \u00ebsht\u00eb e nevoj-<br \/>\nshme t\u00eb kemi terma t\u00eb qart\u00eb korres-<br \/>\npondues, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar drejt<br \/>\ndhe sakt\u00eb nuancat e holla t\u00eb k\u00ebtij<br \/>\nmendimi. Do t\u00eb ishte pothuaj e<br \/>\npamundur t\u00eb p\u00ebrktheheshin disa<br \/>\nautor\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr, si p.sh. Filoni dhe,<br \/>\nsi rrjedhoj\u00eb edhe t\u00eb gjith\u00eb komen-<br \/>\ntar\u00ebt e rinj rreth tyre, pa nj\u00eb termi-<br \/>\nnologji t\u00eb sakt\u00eb t\u00eb fjal\u00ebve pnevma<br \/>\ndhe psiki. K\u00ebshtu q\u00eb p\u00ebrpara nesh<br \/>\nshtrohet \u00e7\u00ebshtja e p\u00ebrcaktimit n\u00eb<br \/>\nshqip t\u00eb k\u00ebtyre dy termave.<br \/>\nN\u00eb p\u00ebrkthimet n\u00eb shqip ruah\/<br \/>\npnevma \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb me fjal\u00ebt<br \/>\nfrym\u00eb dhe shpirt. N\u00eb Formul\u00ebn e<br \/>\nPag\u00ebzimit (1462) dhe n\u00eb Mesharin<br \/>\ne Gjon Buzukut (1555) p\u00ebrdoret<br \/>\ntermi Shpirt &#8211; Shpirti i Shenjt\u00eb. Po<br \/>\ne nj\u00ebjta fjal\u00eb p\u00ebrdoret edhe p\u00ebr<br \/>\npsiki\/anima. Edhe nga autor\u00ebt e<br \/>\ntjer\u00eb t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm verior\u00eb, si Bu-<br \/>\ndi, Bogdani etj., p\u00ebrdoret Shpirt i<br \/>\nShenjt\u00eb. N\u00eb botimin e Ungjillit,<br \/>\ngeg\u00ebrisht, 1872, p\u00ebrkthim i K.<br \/>\nKristoforidhibpnevma p\u00ebrkthehet<br \/>\nme fjal\u00ebn shpirt. Po me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn<br \/>\nfjal\u00eb shpirt p\u00ebrkthehet gjithashtu<br \/>\nedhe psiki. N\u00eb botimin tosk\u00ebrisht<br \/>\nm\u00eb 1879 pnevma \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer<br \/>\nfrym\u00eb. Po ashtu edhe n\u00eb botimin e<br \/>\ndy librave t\u00eb par\u00eb t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb<br \/>\nVjet\u00ebr, m\u00eb 1884, si edhe n\u00eb libra<br \/>\nt\u00eb tjer\u00eb (si Psaltiri etj.,) \u00ebsht\u00eb ruaj-<br \/>\ntur kalkulimi ruah\/pnevma me<br \/>\nfrym\u00eb dhe nefesh\/psiki me shpirt.<br \/>\nEdhe n\u00eb botimet e m\u00ebvonshme n\u00eb<br \/>\ntosk\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb ruajtur kalkulimi<br \/>\npnevma-frym\u00eb dhe psiki-shpirt.<br \/>\nK\u00ebshtu n\u00eb geg\u00ebrisht \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur<br \/>\nforma Shpirti i Shenjt\u00eb dhe n\u00eb<br \/>\ntosk\u00ebrisht Fryma e Shenjt\u00eb. N\u00eb<br \/>\np\u00ebrkthimet e librave liturgjik\u00eb n\u00eb<br \/>\nshqip, Imzot Noli p\u00ebrdor Shpirti i<br \/>\nShenjt\u00eb n\u00eb vend t\u00eb Fryma e She-<br \/>\nnjt\u00eb. Po ashtu edhe n\u00eb botimet e<br \/>\nfundit t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse \u00ebsht\u00eb<br \/>\np\u00ebrdorur forma Shpirti i Shenjt\u00eb.<br \/>\nGjat\u00eb k\u00ebsaj dekade n\u00eb botimet e<br \/>\nndryshme t\u00eb Shkrimit t\u00eb Shenjt\u00eb<br \/>\njan\u00eb p\u00ebrdorur t\u00eb dyja \u00c7al\u00ebt sifrym\u00eb<br \/>\nashtu edhe shpirt. Nd\u00ebrsa psikikon<br \/>\n(I Kor.  2:14-15) \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb<br \/>\nm\u00ebnyra t\u00eb ndryshme: nga Kristo-<br \/>\nforidhi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur fraza si<br \/>\nshtaz\u00eb, (si edhe n\u00eb latinisht lidhja<br \/>\nanima-animal); n\u00eb botime t\u00eb m\u00eb-<br \/>\nvonshme \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer natyror,<br \/>\nfjal\u00eb q\u00eb n\u00eb kuptimin teologjik nuk<br \/>\n\u00ebsht\u00eb e qart\u00eb dhe madje mund t\u00eb<br \/>\nshkaktoj\u00eb nj\u00eb konfuzion. M\u00eb af\u00ebr<br \/>\nq\u00ebndron fjala gjall\u00ebsor.<br \/>\nFjala frym\u00eb lidhet m\u00eb mir\u00eb<br \/>\netimologjikisht me ruah\/pnevma.<br \/>\nAjo ka t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn rr\u00ebnj\u00eb me greqi-<br \/>\nshten pnevma dhe sanskritishten<br \/>\npran (pra+an). Frym\u00eb ka n\u00eb shqip<br \/>\nedhe kuptimet e tjera q\u00eb kan\u00eb n\u00eb<br \/>\ngjuh\u00ebt e tyre ruah, pran dhe<br \/>\npnevma. Fjala shpirt, ekuivalente<br \/>\nme ruah dhe pnevma \u00ebsht\u00eb nj\u00eb<br \/>\nhuazim nga latinishtja spiritus.<br \/>\nP\u00ebrdorimi i fjal\u00ebs shpirt apo frym\u00eb<br \/>\n\u00ebsht\u00eb i barazvlefsh\u00ebn dhe i sakt\u00eb<br \/>\nnga ana teologjike, si edhe nga ana<br \/>\ngjuh\u00ebsore. Por n\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb<br \/>\nfjale shqipe t\u00eb p\u00ebrpunuar teologji-<br \/>\nkisht, e cila do t\u00eb jepte kuptimin e<br \/>\nnefesh\/psiki\/anima, mund t\u00eb p\u00ebr-<br \/>\ndorej fjala shpirt. Ndon\u00ebsen\u00eb shqip<br \/>\nfrym\u00eb dhe shpirt kan\u00eb dhe p\u00ebr-<br \/>\ndoren pothuaj n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin kuptim,<br \/>\np\u00ebrs\u00ebri nd\u00ebrmjet tyre ka nj\u00eb nuanc\u00eb<br \/>\nt\u00eb holl\u00eb q\u00eb ndoshta do t\u00eb na lejonte<br \/>\nt\u2019i p\u00ebrdorim n\u00eb kuptimet e m\u00ebsi-<br \/>\np\u00ebrme. Por n\u00ebse mund ta p\u00ebrdorim<br \/>\nsi em\u00ebr shpirt p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb psiki, |<br \/>\nnuk do t\u00eb mund ta p\u00ebrdornim dot :<br \/>\nsi mbiem\u00ebr, sepse n\u00ebse psikikon do<br \/>\nt\u00eb p\u00ebrkthehej shpirt\u00ebror do t\u00eb<br \/>\nndryshohej rr\u00ebnj\u00ebsisht kuptimi. Si\u00e7<br \/>\ne p\u00ebrmend\u00ebm edhe m\u00eb sip\u00ebr m\u00eb<br \/>\naf\u00ebr fjal\u00ebs psiki mund t\u00eb ishte gja-<br \/>\nlles\u00eb ose gjell\u00eb q\u00eb n\u00eb shqipen mo-<br \/>\nderne \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb<br \/>\nkuptimin e ushqimit, por tek auto-<br \/>\nr\u00ebt e vjet\u00ebr, si Buzuku dhe tek arb\u00eb-<br \/>\nresh\u00ebt ka edhe at\u00eb t\u00eb jet\u00ebs.<br \/>\nP\u00ebrkthimet nuk mund t\u00eb b\u00ebhen<br \/>\nn\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mekanike dhe jo nga<br \/>\nkushdo. P\u00ebrve\u00e7 njohjes s\u00eb gjuh\u00ebs<br \/>\nk\u00ebrkohet edhe njohja e asaj q\u00eb p\u00ebr-<br \/>\nkthehet. K\u00ebtu nuk b\u00ebhet fjal\u00eb<br \/>\nvet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb zgjedhje ose prefe-<br \/>\nrenc\u00eb, si p\u00ebr shembull, p\u00ebrdorimi<br \/>\nolokaust apo i gjith\u00ebdjegur, por  p\u00ebr<br \/>\nfjal\u00eb q\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme<br \/>\np\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrkthim dhe kuptim t\u00eb<br \/>\nqart\u00eb t\u00eb diskutimit filozofik apo<br \/>\nfetar. Gjithashtu do t\u00eb ishte shum\u00eb<br \/>\ne vlefshme, edhe p\u00ebr terma t\u00eb tjer\u00eb,<br \/>\np\u00ebr t\u00eb ruajtur nj\u00eb form\u00eb q\u00eb do t\u00eb<br \/>\ntregonte t\u00ebr\u00eb nuancat e termit,<br \/>\nsepse p\u00ebrve\u00e7 kuptimit gjuh\u00ebsor<br \/>\ntermi ka edhe zhvillimin e tij<br \/>\nhistorik.<br \/>\nAdresat e faqeve n\u00eb Internet dhe ajo e E-mail-it,<br \/>\nt\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, jan\u00eb:<br \/>\nInternet: www. orthodoxalbania. org<br \/>\nE-mail: orthchal@ orthodoxalbania. org<br \/>\n\u00b7\u03b2\u0397\u00b7\u03cb\u0399\u0399^1\u00b7\u00b7\u00b7\u00b7\u0399\u0399\u00b7\u00b7|\u0399<br \/>\ntermave, p\u00ebrs\u00ebri ia vlen t\u00eb theksohet<br \/>\nse ndon\u00ebse tek disa Et\u00ebr t\u00eb hersh\u00ebm t\u00eb<br \/>\nKish\u00ebs mund t\u00eb gjenden formula n\u00eb<br \/>\ndukje trikotomiste, vizioni i tyre p\u00ebr<br \/>\nnjeriun \u00ebsht\u00eb dikotomist. M\u00ebsimi i tyre<br \/>\nmbi njeriun duhet par\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e<br \/>\ntij dhe jo duke shk\u00ebputur vet\u00ebm ndonj\u00eb<br \/>\nth\u00ebnie t\u00eb tyre.<br \/>\n8 Juda, 19.<br \/>\n(vijon n\u00eb numrin e ardhsh\u00ebm)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Material nga Korrik 2005.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"7 (150)","viti":"2005","muaji":"Korrik","muaji_numer":"7","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"disa\", \"probleme\", \"terminologjin\u00eb\", \"teksteve\", \"filozofiko-fetare\"]","permbledhje":"Material nga Korrik 2005.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11311],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86768","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11311","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"website\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/86768\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/\",\"name\":\"Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-06-01T01:11:44+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"description\":\"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"width\":540,\"height\":540,\"caption\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/","og_locale":"en_GB","og_type":"website","og_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","og_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","og_url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/86768","og_site_name":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991","og_image":[{"width":1200,"height":630,"url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","twitter_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","twitter_image":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","twitter_misc":{"Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/","name":"Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website"},"datePublished":"2026-06-01T01:11:44+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/mbi-disa-probleme-ne-terminologjine-e-teksteve-filozofiko-fetare\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mbi disa probleme n\u00eb terminologjin\u00eb e teksteve filozofiko-fetare"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.","publisher":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","width":540,"height":540,"caption":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/koash1991"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/86768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles"}],"about":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ngjallja_article"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"ngjallja_kategoria","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_kategoria?post=86768"},{"taxonomy":"ngjallja_autori","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_autori?post=86768"},{"taxonomy":"ngjallja_viti","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_viti?post=86768"},{"taxonomy":"ngjallja_kryeredaktor","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_kryeredaktor?post=86768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}