GLOBALIZMI DHE ORTHODHOKSIA<\/p>\n
Studime t\u00eb preokupimit orthodhoks nga Anastas Janullatos<\/p>\n
Tonin Gjuraj,
\nUniversiteti i Shkodr\u00ebs<\/p>\n
“Luigj Gurakuqi”<\/p>\n
Ishte viti 1996, kur Samuel P. Huntington boton librin e tij \u201cP\u00ebr- plasja e Qytet\u00ebrimeve dhe Rib\u00ebrja e Rendit Bot\u00ebror\u201d. Ky lib\u00ebr sa inte- resant, aq dhe i \u201cfriksh\u00ebm\u201d, gje- neroi shum\u00eb diskutime dhe ngriti pyetjen n\u00ebse konfliktet midis qyte- t\u00ebrimeve do t\u00eb dominonin t\u00eb ardh- men e politik\u00ebs bot\u00ebrore. Autori do t\u00eb p\u00ebrgjigjej jo vet\u00ebm se si p\u00ebrpla- sjet nd\u00ebrmjet qytet\u00ebrimeve jan\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi m\u00eb i madh ndaj paqes bot\u00ebrore, por edhe si nj\u00eb rend bot\u00eb- ror i mb\u00ebshtetur n\u00eb qytet\u00ebrime \u00ebsh- t\u00eb siguria m\u00eb e madhe kund\u00ebr k\u00ebsaj lufte.<\/p>\n
Dhe pik\u00ebrisht disa vite m\u00eb vo- n\u00eb, m\u00eb 2004, vjen n\u00eb sken\u00eb n\u00eb duart e lexuesve t\u00eb interesuar nj\u00eb lib\u00ebr tjet\u00ebr, shum\u00eb i dobish\u00ebm, \u201cGlobalizmi dhe Orthodhoksia\u201d i Kryepiskopit t\u00eb Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Prof. Dr. Anastas Janullatos. N\u00eb vend t\u00eb rendit bot\u00ebror, n\u00eb fjal\u00ebt e autorit vjen \u201cbashk\u00ebsia mbar\u00ebbot\u00ebrore \u201d (fq.23), si nj\u00eb ngjarje n\u00eb zhvillim, si proces ku fet\u00eb kan\u00eb detyrimin q\u00eb kan\u00eb lidhur me formimin e k\u00ebsaj bash- k\u00ebsie. \u201cN\u00eb globin ton\u00eb tok\u00ebsor, – thekson autori, – ekziston nj\u00eb poli- foni fetare\u201d (fq.24). M\u00eb tej, sipas autorit, \u201ck\u00ebrkimet n\u00eb fush\u00ebn e stu- dimit t\u00eb feve tregojn\u00eb se asnj\u00eb fe nuk ka arritur deri m\u00eb sot t\u2019i mpo- sht\u00ebfet\u00eb e tjera dhe t\u00eb mbizot\u00ebroj\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn’ (fq.24).<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebpamja orthodho- kse e problemit, q\u00eb paraprin kua- drin e problemit dhe pjes\u00ebt n\u00eb vijim. Libri ka shtat\u00eb pjes\u00eb, ku, n\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin ton\u00eb, ve\u00e7ohen<\/p>\n
traj timet mbi: \u201cOrthodhoksin\u00eb dhe t\u00eb drejtat e njeriut\u201d, \u201cDialogu me Islamin\u201d, \u201cKuptimi teologjik i feve t\u00eb tjera\u201d dhe \u201cGlobalizimi dhe bioma fetare\u201d.<\/p>\n
…N\u00eb analiz\u00ebn e tij p\u00ebr t\u00eb kalua- r\u00ebn e feve (fq. 25-32), Anastasi, jo vet\u00ebm priret t\u00eb jet\u00eb i paansh\u00ebm, ndoshta duke ruajtur pozicionin e tij si nj\u00eb lider shpirt\u00ebror i respek- tuesh\u00ebm, por shfaqet nj\u00eb analist i zoti, sociolog i kujdessh\u00ebm dhe padyshim historian i nj\u00eb rangu t\u00eb lart\u00eb. Fet\u00eb p\u00ebr autorin kan\u00eb qen\u00eb faktor\u00eb uniteti, por edhe p\u00ebr\u00e7arjeje, faktor\u00eb lirie, por edhe frenimi t\u00eb<\/p>\n
lirive njer\u00ebzore. Faktor\u00ebt shekullo- r\u00eb, rreziqet dhe shtremb\u00ebrimet e \u00e7uditshme t\u00eb qytet\u00ebrimit modern nuk mungojn\u00eb n\u00eb analiz\u00ebn e profesorit t\u00eb nderuar. Megjithat\u00eb vizioni dhe p\u00ebrpjekja e krishter\u00eb \u00ebsht\u00eb rruga drejt nj\u00eb shoq\u00ebrie dashurie, pasi \u201cbashk\u00ebsia mbar\u00eb- bot\u00ebrore\u201d, sipas Anastasit, sjell dyshimin n\u00ebse do t\u00eb formoj\u00eb nj\u00eb ideal, martirizim t\u00eb ri, apo k\u00ebrc\u00eb- nim t\u00eb ri. \u201cEdhe n\u00ebp\u00ebr \u00e7mendina njer\u00ebzit rrojn\u00eb s\u00eb bashku – shprehet autori, – por k\u00ebt\u00eb bashkim t\u00eb tyre e krijon kryesisht vendi, afrimiteti<\/p>\n
dhe \u00e7menduria e tyre \u201d, (fq. 30\/31). Pra, mungon dashuria, aq e lak- mueshme p\u00ebr rendin e sot\u00ebm t\u00eb ri bot\u00ebror, q\u00eb mund ta kultivojn\u00eb fet\u00eb e ndryshme, ndoshta m\u00eb shum\u00eb sesa institucionet e tjera social- politike dhe ekonomike.<\/p>\n
Qyteti ku ne jetojm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytet tipik shum\u00ebfetar. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, libri \u201cGlobalizmi dhe Orthodhoksia\u201d, tezat e tij, vlejn\u00eb shum\u00eb, sepse autori parashtron de- tyr\u00ebn e p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb feve (fq. 63). Bashk\u00ebpunimi i popujve nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrpritet nga divergjencat ekzi- stuese t\u00eb njer\u00ebzimit lidhur me pik\u00eb-<\/p>\n
pamjen e t\u00eb kuptuarit t\u00eb historis\u00eb dhe t\u00eb q\u00ebllimit t\u00eb njer\u00ebzimit, pasi \u201cne pik\u00ebllohemi, vdesim, qajm\u00eb, qeshim, d\u00ebshp\u00ebrohemi shpresojm\u00eb, s\u00eb bashku\u201d. (fq. 64). Autori e p\u00ebr- forcon k\u00ebt\u00eb argument kur thot\u00eb: \u201cNuk justifikohemi po t\u00eb injorojm\u00eb pikat e p\u00ebrbashk\u00ebta dhe t\u00eb tre- gohemi indiferent\u00eb p\u00ebr q\u00ebndrimin efeve, p\u00ebr sigurin\u00eb se ekziston nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb dhe nj\u00eb mund\u00ebsi e \u2018p\u00ebr- mbibotshme\u2019\u201d (po aty).<\/p>\n
Autori i kushton nj\u00eb v\u00ebmendje shum\u00eb t\u00eb madhe raportit t\u00eb kish\u00ebs me t\u00eb drejtat e njeriut, ve\u00e7an\u00ebrisht<\/p>\n
dy shekujt e fundit. Ai n\u00ebnvizon vizionin orthodhoks, sipas t\u00eb cilit, \u201cp\u00ebr t\u00eb p\u00ebrkrahur t\u00eb drejtat e njeriut, Kisha Orthodhokse, p\u00ebrve\u00e7 doktrin\u00ebs, disponon edhe nj\u00eb p\u00ebr- voj\u00eb t\u00eb thell\u00eb besimi dhe jete litur- gjike, me t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u2019ifrym\u00ebzoj\u00eban\u00ebtar\u00ebte saj, t\u2019indih- moj\u00ebp\u00ebrt\u2019u ripozicionuar dhep\u00ebr t\u2019upenduar, t\u2019i b\u00ebj\u00ebatafaktor\u00ebdrej- t\u00ebsie, paqeje dhe dashurie \u201d (fq. 97).<\/p>\n
…Nj\u00eb kapitull dometh\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb ai i dialogut bizantino-islamik, n\u00eb tri fazat e tij (fq. 148-176). Prof. Dr. Anastasi ruan duksh\u00ebm dialogun dhe respektin p\u00ebr fet\u00eb e tjera kur thot\u00eb se \u201cnjeriu q\u00eb ka nj\u00eb besim tjet\u00ebr, nuk e humbet kurr\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e tij baz\u00eb, qytetarin\u00eb e tij shpirt\u00ebro- re\u201d (fq. 176). Dialogu nd\u00ebrfetar ting\u00ebllon shum\u00eb aktual n\u00eb dit\u00ebt tona, ku konfliktet e ndryshme t\u00eb dekadave t\u00eb fundit kan\u00eb marr\u00eb, jo rrall\u00eb, edhe ngjyrime fetare. Res- pekti ndaj personalitetit dhe liris\u00eb s\u00eb bashk\u00ebbiseduesve n\u00eb dialog p\u00ebr- b\u00ebn nj\u00eb bazament t\u00eb fuqish\u00ebm p\u00ebr nd\u00ebrtimin dhe konsolidimin e dialogut nd\u00ebrfetar, brenda vet\u00eb feve dhe mes tyre.<\/p>\n
M\u00eb tej autori tregon nj\u00eb interes shum\u00eb t\u00eb madh ndaj feve t\u00eb tjera (kapitulli V), kuptimit teologjik t\u00eb tyre. Ai paraqitet nj\u00eb njoh\u00ebs i shk\u00ebl- qyer i tyre.<\/p>\n
N\u00eb p\u00ebrfundim, Prof. Dr. Anastasi p\u00ebrcakton faktor\u00ebt e globalizimit n\u00eb koh\u00ebn e sotme: zhvillimet tek- nologjike, evidentimi i kapitaliz- mit si zgjidhje e vetme alternative, veprimet dhe vendimet e shteteve t\u00eb m\u00ebdha, si planifikime politike t\u00eb atyre q\u00eb ekonomikisht jan\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm. Autori konstaton se globalizimi nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb (vijon n\u00ebfaqen 72)<\/p>\n
(vijon ngafaqja 6)<\/p>\n
proces ekonomik, por ai \u00ebsht\u00eb imponim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb ose i t\u00ebrthort\u00eb i nj\u00eb sistemi mendimi, q\u00eb injoron apo dhe shkat\u00ebrron ve- \u00e7orit\u00eb e popujve dhe njer\u00ebzve t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, dhe m\u00ebnjanon ose prish vlerat, si\u00e7 jan\u00eb miq\u00ebsia, ndersh- m\u00ebria dhe vet\u00ebp\u00ebrmbajtja, duke paraqitur nj\u00eb model konsumi me synime p\u00ebr fitime t\u00eb vazhdueshme, n\u00ebn ndikimin e t\u00eb cilit shpesh shkat\u00ebrron marr\u00ebdh\u00ebniet njer\u00ebzore (fq. 264). N\u00ebse nj\u00eb argument i till\u00eb<\/p>\n
| i autorit q\u00ebndron edhe p\u00ebr vende | t\u00eb tilla si Shqip\u00ebria me nj\u00eb tran- | zicion t\u00eb tejzgjatur, por edhe me | aspirat\u00ebn e pal\u00ebkundur p\u00ebr inte- | grim, kjo mbetet p\u00ebr t\u2019u debatuar | m\u00eb tej. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, leximi i | k\u00ebtij libri t\u00eb jep k\u00ebnaq\u00ebsi dhe t\u00eb b\u00ebn 1 t\u00eb mendosh shum\u00eb, t\u00eb intrigon, por | edhe t\u00eb p\u00ebrfshin n\u00eb diskutimin e | \u00e7\u00ebshtjeve delikate t\u00eb rolit t\u00eb feve, | ndikimit t\u00eb tyre social n\u00eb koh\u00ebn e | sotme, kuptimit dhe rolit t\u00eb globa- I lizimit dhe procesit t\u00eb integrimit t\u00eb I Shqip\u00ebris\u00eb, si nj\u00eb vend shum\u00ebfetar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Korrik 2005.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"7 (150)","viti":"2005","muaji":"Korrik","muaji_numer":"7","dita":"","faqet":"[6, 12]","fjale_kyce":"[\"GLOBALIZMI\", \"ORTHODHOKSIA\", \"Studime\", \"preokupimit\", \"orthodhoks\"]","permbledhje":"Material nga Korrik 2005.","autori":"","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[11311],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86766","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_viti-11311","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n