K\u00ebrkimi i kuptimit t\u00eb jet\u00ebs nuk p\u00ebrb\u00ebn vet\u00ebm problem t\u00eb filozofis\u00eb por dhe nj\u00eb nevoj\u00eb elementare t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme. Mungesa e gjetjes s\u00eb nj\u00eb kuptimi, i cili t\u00eb mbu- sh\u00eb nevoj\u00ebn ekzistenciale t\u00eb njeriut \u00ebsht\u00eb e lidhur me ndryshimet e vrullshme q\u00eb jan\u00eb sh\u00ebnuar n\u00eb ko- h\u00ebn ton\u00eb. \u00cbsht\u00eb karakteristik fakti q\u00eb dob\u00ebsia m\u00eb e madhe p\u00ebrball\u00eb problemit t\u00eb kuptimit t\u00eb jet\u00ebs para- qitet sot ku njeriu realizon zot\u00ebri- me t\u00eb mahnitshme n\u00eb shkenc\u00eb dhe teknik\u00eb duke e shtrir\u00eb pushtetin e tij madje edhe m\u00eb tej planetit t\u00eb tij ku banon. Prandaj dhe kjo pamu- nd\u00ebsi e njeriut paraqitet si nj\u00eb ironi tragjike. Sipas E.Durkheim pro- ceset e ndryshimit n\u00eb bot\u00ebn moder- ne jan\u00eb aq t\u00eb vrullshme dhe t\u00eb fuqi- shme saq\u00eb ato shkaktojn\u00eb v\u00ebshtir\u00eb- si sociale t\u00eb m\u00ebdha, t\u00eb cilat ai i lidhte me anomi. Nj\u00eb nd\u00ebr studimet m\u00eb t\u00eb famshme t\u00eb Durkheimit ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me analiz\u00ebn e vet\u00ebvrasjes. Vet\u00ebvrasja duket se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb akt krejt vetjak, ajo duket se \u00ebsht\u00eb pa- soj\u00eb e trishtimit vetjak t\u00eb shkall\u00ebs m\u00eb t\u00eb lart\u00eb. Megjithat\u00eb Durkheim tregon se faktor\u00ebt social\u00eb kan\u00eb ndi- kim vendimtar n\u00eb sjelljen vet\u00ebvra- s\u00ebse t\u00eb njeriut, e ushqyer kjo nga \u00e7organizimi i jet\u00ebs sociale, dome- th\u00ebn\u00eb nga \u201canomia\u201d sociale. Kjo gjendje, ashtu si\u00e7 e argumentoi Durkheim n\u00eb studimin e tij klasik shoq\u00ebror p\u00ebr vet\u00ebvrasjen, p\u00ebrb\u00ebn faktor pozitiv p\u00ebr rritjen e saj n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri. K\u00ebshtu p.sh. me boll\u00eb- kun e madh ekonimik, sikurse dhe me kriz\u00ebn e theksuar ekonomike, zvog\u00eblohet kohezioni i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Paraqiten m\u00eb tep\u00ebr raste t\u00eb pamund\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrshtatjes n\u00eb jet\u00ebn shoq\u00ebrore, duke rritur k\u00eb- shtu p\u00ebrqindjen e vet\u00ebvrasjeve. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt n\u00eb rastet e rreziqeve apo t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimeve t\u00eb m\u00ebdha kohezioni i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb rritet dhe p\u00ebrqindja e vet\u00ebvrasjeve t\u00eb saj zvog\u00eblohet. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera n\u00eb k\u00eb- to raste anomia e shoq\u00ebris\u00eb ulet ose zhduket dhe rivendoset kohezioni i an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb saj.<\/p>\n
N\u00eb koh\u00ebn e sotme anomia sociale kultivohet me turm\u00ebzimin e njer\u00ebzve, gj\u00eb q\u00eb t\u00eb \u00e7on n\u00eb shnd\u00eb- rrimin e tij n\u00eb num\u00ebr (individ) dhe izolimin e tij. Filozifia e qytet\u00ebri- mit bashk\u00ebkohor, ekonomia,<\/p>\n
m\u00ebnyra e jetes\u00ebs, mjetet e infor- macionit dhe t\u00eb komunikimit e shtypin personin, e ulin duke e shnd\u00ebrruar n\u00eb num\u00ebr dhe e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb huaj duke e ve\u00e7uar nga ambienti shoq\u00ebror i natyrsh\u00ebm. Lidhjet e tij t\u00eb hershme sociale zhduken jo ve- t\u00ebm nga ambienti i tij i gj\u00ebr\u00eb shoq\u00eb- ror, por dhe nga ai m\u00eb i ngusht\u00eb. Njeriu braktis lidhjet e tij tradicio- nale shoq\u00ebrore dhe farefisnore dhe orientohet drejt vetmis\u00eb. Kjo n\u00eb radh\u00ebn e saj kultivon fobira t\u00eb shu- m\u00ebllojshme, q\u00eb shkrijn\u00eb jet\u00ebn sociale dhe e mundojn\u00eb njeriun. K\u00eb- shtu hapet leht\u00eb rruga drejt zhg\u00eb- njimit dhe vet\u00ebvrasjes.<\/p>\n
Piedestali i tendenc\u00ebs drejt ve- t\u00ebvrasjes \u00ebsht\u00eb ndjenja e thell\u00eb e vetmis\u00eb, q\u00eb nga nj\u00ebra an\u00eb zhvillo- het mbi personalitete t\u00eb mang\u00ebta, dhe nga ana tjet\u00ebr fuqizohet nga kushtet e k\u00ebqija sociale t\u00eb individit. Kjo vetmi \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb t\u00eb shprehet si ndjenj\u00eb e boshll\u00ebkut ekzistencial, si munges\u00eb e interesit dhe t\u00eb prespektivave, si ndjenj\u00eb e mosp\u00ebrmbushjes apo munges\u00ebs s\u00eb kuptimit p\u00ebr jet\u00ebn.<\/p>\n
N\u00eb mes t\u00eb k\u00ebtij qorrsokaku ku gjendet ky njeri, i nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie shp\u00ebtimtare \u00ebsht\u00eb takimi i tij me Per\u00ebndin\u00eb, sepse vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb do t\u00eb kuptoj\u00eb kuptimin dhe vler\u00ebn e ekzistenc\u00ebs s\u00eb tij si njeri dhe si person. Ky takim me Per\u00ebndin\u00eb do t\u00eb jap\u00eb dimensione t\u00eb reja t\u00eb pafund n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tij ekzistenciale. N\u00eb- p\u00ebrmjet p\u00ebrvet\u00ebsimit t\u00eb konceptit \u201csipas ikon\u00ebs dhe ngjashm\u00ebris\u00eb\u201d, individi ngrihet nga relativiteti dhe e p\u00ebrkohshmja dhe z\u00eb pozicionin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb tij n\u00eb vendin e ekzi- stenc\u00ebs s\u00eb tij.<\/p>\n
Vet\u00ebvrasja si akt d\u00ebshp\u00ebrimi dhe zhg\u00ebnjimi shfaq dhe pabesin\u00eb karshi Per\u00ebndis\u00eb. Njeriu, duke i dh\u00ebn\u00eb fund brutalisht jet\u00ebs s\u00eb tij, mohon pushtetin e Per\u00ebndis\u00eb dhe shpreh pabesin\u00eb e tij ndaj dashuri- s\u00eb dhe providenc\u00ebs Hyjnore. I kri- shteri i v\u00ebrtet\u00eb beson se Per\u00ebndia nuk do t\u00eb lejoj\u00eb q\u00eb t\u00eb tundohet \u201cp\u00ebrtej fuqive\u201d t\u00eb tij. Mundet jo vet\u00ebm q\u00eb ta \u00e7liroj\u00eb nga \u00e7do e keqe, por dhe ta ndihmoj\u00eb q\u00eb ta p\u00ebrba- lloj\u00eb p\u00ebr interesin e tij t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb dhe t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm.<\/p>\n
Vlash Plepi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Maj 2005.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"5 (148)","viti":"2005","muaji":"Maj","muaji_numer":"5","dita":"","faqet":"[11]","fjale_kyce":"[\"kuptimin\", \"jet\u00ebs\"]","permbledhje":"Material nga Maj 2005.","autori":"Vlash Plepi","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[11323],"ngjallja_viti":[11311],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86718","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_autori-vlash-plepi","ngjallja_viti-11311","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n