\u00cbsht\u00eb M\u00ebsues Ekumenik dhe “Burimi i par\u00eb” i Muzik\u00ebs Bizantine. Nuk dihet me sakt\u00ebsi data e lindjes. U lind n\u00eb Damask nga prind\u00ebr greko-sirian\u00eb, rreth vitit 680 (ose 645) dhe fjeti n\u00eb Manastirin e Sh\u00ebn Sav\u00ebs, n\u00eb Jerusalem, n\u00eb mosh\u00ebn 104 (ose 70) vje\u00e7are, n\u00eb vitin 784 (ose 749).<\/p>\n
Kur i vdiq i ati, Sergji, bir i Mansurit (= i shk\u00eblqyer), i cili ishte minist\u00ebr i Kalifit, e pasoi n\u00eb postin e tij, ose m\u00eb sakt\u00eb mori nj\u00eb grad\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb! Perandori Leon III, q\u00eb ishte ikonoklast (714-741), q\u00eb ta hiqte qafe shenjtorin, i cili “bombardonte” Konstandinopoj\u00ebn me …traktate, t\u00eb cilat demaskonin luft\u00ebn kund\u00ebr ikonave, falsifikoi nj\u00eb let\u00ebr t\u00eb tij dhe e d\u00ebrgoi tek Kalifi. Ai i preu dor\u00ebn “tradhtarit” t\u00eb tij Joan. Por, ky i fundit u lut para nj\u00eb ikone t\u00eb Hyjlind\u00ebses dhe ajo e sh\u00ebroi. Kjo ikon\u00eb, “Triherusa” (= tridor\u00ebshe), ruhet n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb.<\/p>\n
Pas k\u00ebsaj, me lejen e Kalifit, q\u00eb tashm\u00eb ishte penduar, u b\u00eb murg n\u00eb Manastirin e Sh\u00ebn Sav\u00ebs, bashk\u00eb me sh\u00ebn Kozma Meloditin (14 tetor), v\u00ebllain e tij me prind\u00ebr t\u00eb ndrysh\u00ebm, t\u00eb cilin kur kishte mbetur jetim e adoptoi Sergji.<\/p>\n
T\u00eb dy f\u00ebmij\u00ebt u edukuan nga nj\u00eb murg melodist, prifti Kozma Kseno (= i huaji), ose Iketi (= sh\u00ebrb\u00ebtor), ose Asigriti (= i pakrahasuesh\u00ebm – n\u00eb urt\u00ebsi dhe virtyt), i cili ishte marr\u00eb skllav nga atdheu i tij, Kalabria e Italis\u00eb s\u00eb Jugut (ose kur ishte pelegrin n\u00eb Vendet e Shenjta) dhe ishte \u00e7liruar n\u00eb Damask nga Sergji, kundrejt shp\u00ebrblimit. Ai u m\u00ebsoi gramatik\u00eb, fdozofi, retorik\u00eb, astronomi, matematik\u00eb, muzik\u00eb kishtare dhe theologji.<\/p>\n
T\u00eb dy v\u00ebllez\u00ebrit, q\u00eb nga fillimi i shek. VIII, p\u00ebr disa dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb murg\u00ebruan n\u00eb Manastrin e Sh\u00ebn Sav\u00ebs, ku studionin, shkruanin, krijonin poezi dhe muzik\u00eb kishtare. Ata, si edhe murgu tjet\u00ebr i Sh\u00ebn Sav\u00ebs, sh\u00ebn Andrea, m\u00eb von\u00eb episkop i Kret\u00ebs (4 korrik), fut\u00ebn n\u00eb sh\u00ebrbesa kanonet psaltike. Sh\u00ebn Kozmai u hirotonis m\u00eb von\u00eb episkop i Maiumas\u00eb (me sa duket n\u00eb vitin 743).<\/p>\n
M\u00eb par\u00eb, n\u00eb fillimet e jet\u00ebs monakale, jeronti i Joanit, q\u00eb t’i nxiste p\u00ebrul\u00ebsin\u00eb, e d\u00ebrgoi n\u00eb Damask, q\u00eb t\u00eb shiste atje punime artizanale t\u00eb tyre me \u00e7mim shum\u00eb t\u00eb lart\u00eb! Gjithashtu, i kishte ndaluar shkrimin dhe kompozimin.<\/p>\n
Por, ndodhi q\u00eb pasi i af\u00ebrmi i pangush\u00eblluar i nj\u00eb t\u00eb vdekuri iu lut tej mase, osh\u00ebnari e ngush\u00eblloi duke kompozuar dhe duke psalur himnin e njohur “T\u00eb kota jan\u00eb gjith\u00eb gj\u00ebrat njer\u00ebzore”. Jeronti e d\u00ebgjoi dhe e d\u00ebboi, deri sa Joani pastroi me k\u00ebnaq\u00ebsi, si “kanon” d\u00ebnim, banjat e manastirit me duart e veta! Shpejt e T\u00ebr\u00ebshenjta urdh\u00ebroi avain dhe ai nuk i nxori m\u00eb pengesa. M\u00eb von\u00eb u b\u00eb prift.<\/p>\n
Kur v\u00ebllai i tij, Theodhori, u internua nga Kalifi (734), Joani shkoi n\u00eb Damask dhe mori n\u00eb Lavr\u00ebn e tij t\u00eb nipin dhjet\u00ebvje\u00e7ar, osh\u00ebnar Stefanin (28 dhjetor). Derisa nd\u00ebrroi jet\u00eb xhaxhai e edukoi n\u00eb jet\u00ebn monakale dhe n\u00eb artin e poezis\u00eb (kishtare).<\/p>\n
I shumansh\u00ebm n\u00eb njohurit\u00eb dhe kompozimet e tij, shenjtori sistemoi dogmatik\u00ebn sipas metod\u00ebs aristoteliane dhe themeloi shkenc\u00ebrisht muzik\u00ebn. Midis veprave t\u00eb tij t\u00eb shumta, pararend\u00ebse t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb pasuan, gjenden vepra dogmatike (p.sh. m\u00eb e famshja “Burim njohjeje”, ku p\u00ebrfshihet edhe “Botimi [ose shfaqja] e besimit Orthodhoks”, q\u00eb e hartoi pas lutjes s\u00eb sh\u00ebn Kozmait); kund\u00ebrshtare (si p.sh. 3 trajta “P\u00ebr ikonat”); morale (p.sh. “Paralele hyjnore”); shpjeguese, himnografike (si p.sh. gramatik\u00eb muzike, Tet\u00ebtingullshi, shum\u00eb tropare – baz\u00eb e adhurimit); omelit\u00eb; tekste shpjeguese dhe agjiologjike.<\/p>\n
At Justini<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sinaksar i Sh\u00ebn Joan Damaskinoit (4 dhjetor), M\u00ebsues Ekumenik dhe themelues i Muzik\u00ebs Bizantine, q\u00eb murg\u00ebroi n\u00eb Manastirin e Sh\u00ebn Sav\u00ebs. Mbroi ikonat dhe sistemoi dogmatik\u00ebn.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Nga Shenjtor\u00ebt e muajit","numri":"12 (143)","viti":"2004","muaji":"Dhjetor","muaji_numer":"12","dita":"","faqet":"[10]","fjale_kyce":"[\"Joan Damaskinoi\", \"4 dhjetor\", \"M\u00ebsues Ekumenik\", \"Muzika Bizantine\", \"Damask\", \"Manastiri i Sh\u00ebn Sav\u00ebs\", \"Triherusa\", \"Kozma Meloditi\", \"ikonoklast\", \"Leon III\", \"Burim njohjeje\"]","permbledhje":"Sinaksar i Sh\u00ebn Joan Damaskinoit (4 dhjetor), M\u00ebsues Ekumenik dhe themelues i Muzik\u00ebs Bizantine, q\u00eb murg\u00ebroi n\u00eb Manastirin e Sh\u00ebn Sav\u00ebs. Mbroi ikonat dhe sistemoi dogmatik\u00ebn.","autori":"At Justini","kategoria":"Agjiologji","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11309],"ngjallja_autori":[9811],"ngjallja_viti":[11122],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86581","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-agjiologji","ngjallja_autori-at-justini","ngjallja_viti-11122","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n