SH\u00cbN JOAN VLADIMIRI, NJ\u00cb KISH\u00cb TJET\u00cbR N\u00cb RESTAURIM<\/p>\n
N\u00eb per\u00ebndim t\u00eb qytetit t\u00eb Elbasanit ndodhet manastiri dhe kisha e Sh\u00ebn Joan Vladimirit.<\/p>\n
Manastiri i Sh\u00ebn Joan Vladimirit \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb pjes\u00ebn e poshtme t\u00eb faqes lindore t\u00eb kodr\u00ebs s\u00eb ullinjve q\u00eb zbret nga Maja apo Shk\u00ebmbi i Sh\u00ebnlliut dhe fshatit Petresh. Vendi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pllaj\u00eb, para s\u00eb cil\u00ebs (nga lindja) hapen pamje mjaft t\u00eb bukura. N\u00eb lindje, n\u00eb juglindje dhe verilindje shtrihen livadhet q\u00eb vend\u00ebsit i quajn\u00eb \u201c\u00c7aire\u201d. P\u00ebr syrin e njeriut ato jan\u00eb \u00e7lodh\u00ebse dhe p\u00ebr mendjen e fantazin\u00eb e nj\u00eb artisti frym\u00ebzuese. Nd\u00ebrsa nga per\u00ebndimi faqja e kodr\u00ebs \u00ebsht\u00eb e veshur me ullinj. Dikur k\u00ebto livadhe, ara dhe ullishta kan\u00eb qen\u00eb pron\u00eb e manastirit.<\/p>\n
Pran\u00eb manastirit ndodhen banesat e fshatit q\u00eb ka marr\u00eb emrin e manastirit t\u00eb Sh\u00ebn Joanit, q\u00eb populli e shqipton \u201cShinjon\u201d katundi i Shinjonit. Ato ndodhen kryesisht n\u00eb jug t\u00eb manastirit dhe m\u00eb pak n\u00eb veri t\u00eb tij. Nga lindja livadhet kufizohen me lumin e Kush\u00ebs dhe p\u00ebrtej tij, p\u00ebrball\u00eb manastirit ndodhet fshati Karakullak. Nd\u00ebrsa n\u00eb jug t\u00eb fshatit Shinjon ndodhet fshati Bradashesh dhe n\u00eb veri t\u00eb manastirit fshati Re\u00e7.<\/p>\n
N\u00eb per\u00ebndim t\u00eb manastirit, nd\u00ebrmjet tij dhe kodr\u00ebs me ullinj e varrezave, kalon nj\u00eb rrug\u00eb fshati p\u00ebr automjete, vazhdimi i s\u00eb cil\u00ebs n\u00eb drejtim t\u00eb veriut, sigurisht n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb rruge k\u00ebmb\u00ebsore, shkon drejt Tiran\u00ebs.<\/p>\n
Kisha \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb an\u00ebn veriore t\u00eb manastirit. Nd\u00ebrmjet saj, godinave dhe konak\u00ebve krijohet nj\u00eb oborr i vog\u00ebl. Nga veriu manastiri kufizohet me mure rrethues, q\u00eb ruhen edhe sot. K\u00ebtu ndodhet edhe nj\u00eb hyrje e madhe e mbuluar me qemer t\u00eb shtrir\u00eb. Kjo hyrje sh\u00ebrbente p\u00ebr rrug\u00ebn q\u00eb vinte nga Elbasani, duke kaluar lumin e Kush\u00ebs si dhe nga livadhet dhe arat pran\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb faqen per\u00ebndimore ka port\u00ebn kryesore, nd\u00ebrsa n\u00eb at\u00eb veriore dhe jugore ndodhet nj\u00eb der\u00eb tjet\u00ebr, por me p\u00ebrmasa m\u00eb t\u00eb vogla. N\u00eb an\u00ebn jugore ka pasur edhe nj\u00eb hajat ku dilte dera e k\u00ebsaj ane. N\u00eb muret e kish\u00ebs shihen edhe sot gjurm\u00eb, q\u00eb tregojn\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e plot\u00eb t\u00eb hajatit. Dera n\u00eb faqen jugore, n\u00ebp\u00ebrmjet hajatit, b\u00ebnte lidhjen e kish\u00ebs me oborrin e manastirit.<\/p>\n
Nga p\u00ebrshkrimi historik i k\u00ebtij manastiri kuptohet se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb objekt arkitektonik, i cili \u00ebsht\u00eb konsideruar tep\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm si n\u00eb momentin e themelimit ashtu edhe gjat\u00eb zhvillimit kohor t\u00eb tij. Evolucioni si qend\u00ebr fetare duhet t\u00eb reflektoj\u00eb patjet\u00ebr edhe zhvillimin arkitektonik. Gjendja aktuale e tij, p\u00ebrve\u00e7 fragmenteve arkitektonike t\u00eb gjetura n\u00eb mure, nuk p\u00ebrkon me pamjen apo format, t\u00eb cilat do t\u00eb konsideroheshin t\u00eb shekujve XI apo XIII-XIV, periudha k\u00ebto tep\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr historin\u00eb e tij.<\/p>\n
Kisha e Sh\u00ebn Joanit nga tipi planimetrik i takon bazilik\u00ebs, e ndar\u00eb n\u00eb tre nefe prej dy rreshta kollonash. Ambienti i hierores ndahet me ikonostas muri, i realizuar me tulla. N\u00eb zon\u00ebn e absid\u00ebs ruan pjes\u00ebrisht afreske t\u00eb von\u00eb. N\u00ebn nivelin e dyshemes\u00eb s\u00eb hierores, duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb qimitir, prezenca e t\u00eb cilit duket prej nj\u00eb hyrjeje n\u00eb form\u00eb galerie n\u00eb qoshen verilindore t\u00eb naosit.<\/p>\n
Dyshemeja \u00ebsht\u00eb e realizuar me pllaka guri, duke qen\u00eb disi m\u00eb e trajtuar n\u00eb zon\u00ebn qendrore, ku kan\u00eb aplikuar nj\u00eb rozet\u00eb dekorative.<\/p>\n
Muratura \u00ebsht\u00eb me gur\u00eb dhe trash\u00ebsi af\u00ebrsisht 80 cm. N\u00eb faqen jugore jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb mas\u00eb elemente guri t\u00eb punuar, si stela varresh apo arkitrar\u00eb t\u00eb marr\u00eb nga objekte t\u00eb tjera. Gur\u00eb t\u00eb gdhendur t\u00eb periudhave m\u00eb t\u00eb hershme ka tek-tuk edhe faqja lindore.<\/p>\n
Pak Histori<\/p>\n
Fillimisht trupi i Sh\u00ebn Joan Vladimirit u varros n\u00eb Kraj\u00eb. Gati p\u00ebr 199 vjet eshtrat e tij ruhen n\u00eb kish\u00ebn \u201cVirgj\u00ebresha e Kraj\u00ebs\u201d. N\u00eb vitin 1215 sundimtari Teodor Engj\u00ebll Komneni i mori lipsanat dhe i pruri n\u00eb Durr\u00ebs, nuk dihet se n\u00eb cil\u00ebn kish\u00eb u vendos\u00ebn. M\u00eb von\u00eb n\u00eb shek. XIV, princi arb\u00ebror Karl Topia e d\u00ebrgon n\u00eb manastirin pran\u00eb Elbasanit. N\u00eb port\u00ebn kryesore t\u00eb kish\u00ebs \u00ebsht\u00eb vendosur edhe nj\u00eb gur ku \u00ebsht\u00eb gdhendur sterna e Karl Topis\u00eb.<\/p>\n
Ikonografi yn\u00eb i mir\u00ebnjohur i shek. XVIII, murgu Konstandin Shpataraku, ka b\u00ebr\u00eb ikon\u00ebn e Joan Vladimirit. N\u00eb qend\u00ebr \u00ebsht\u00eb princi i Kraj\u00ebs me kok\u00ebn e prer\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e majt\u00eb. Rreth e qark figur\u00ebs qendrore jan\u00eb 12 skena t\u00eb ndryshme. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn prej tyre \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb princi shqiptar Karl Topia, i cili tregon me dor\u00ebn e djatht\u00eb manastirin e Sh\u00ebn Joan Vladimirit n\u00eb Elbasan. Figur\u00ebn e Karl Topis\u00eb piktori Konstandin Shpataraku e ka marr\u00eb nga nj\u00eb ikon\u00eb e vjet\u00ebr q\u00eb ndodhej n\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir.<\/p>\n
N\u00eb mesjet\u00ebn e von\u00eb ky manastir b\u00ebhet nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb orthodhoksis\u00eb shqiptare. Prej murgjve dhe njer\u00ebzve t\u00eb ditur q\u00eb u mblodh\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir kan\u00eb dal\u00eb vepra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jo vet\u00ebm fetare, por edhe p\u00ebr historin\u00eb e gjuh\u00ebs s\u00eb shkruar shqipe. Nj\u00eb nga k\u00ebto \u00ebsht\u00eb \u201cLibri i Psallmave\u201d, emri i sakt\u00eb i autorit nuk dihet, \u00ebsht\u00eb quajtur \u201cAnonimi i Elbasanit\u201d, \u201cPapa Totosi\u201d si edhe \u201cTheodhor Bogomili\u201d. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga shkrimet m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, \u00ebsht\u00eb i shkruar me nj\u00eb shqipe dhe drejtshkrim t\u00eb sigurt dhe me nj\u00eb alfabet nga m\u00eb t\u00eb vjetrit.<\/p>\n
N\u00eb mesin e shek. XIX manastiri i Sh\u00ebn Joanit u b\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe p\u00ebr kultur\u00ebn shqiptare n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Studiues t\u00eb huaj, si historian\u00eb, arkeolog\u00eb, gjuh\u00ebtar\u00eb, etnograf\u00eb, gjeolog\u00eb etj., kur kalonin nga Elbasani, patjet\u00ebr do t\u00eb vizitonin k\u00ebt\u00eb qend\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kulturore p\u00ebr koh\u00ebn.<\/p>\n
N\u00eb vitin 1940-41, me fillimin e Luft\u00ebs Italo-Greke, n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend u vendos Kuartieri i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i ushtris\u00eb italiane. Aty disa her\u00eb erdh\u00ebn personalitete italiane nga m\u00eb t\u00eb lartat, madje edhe vet\u00eb Du\u00e7ja.<\/p>\n
Nga pakujdesit\u00eb e ushtar\u00ebve italian\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e manastirit dhe e kish\u00ebs digjen. Nj\u00eb zjarr i dyt\u00eb q\u00eb p\u00ebrfshin konak\u00ebt e manastirit dhe pjes\u00ebrisht kish\u00ebn, shp\u00ebrtheu edhe me largimin e ushtris\u00eb gjermane n\u00eb vitin 1944. N\u00eb vitet e diktatur\u00ebs aty ishte vendosur nj\u00eb repart ushtarak dhe rezervat e shtetit, q\u00eb mbajn\u00eb ende nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tij. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, megjith\u00ebse konsiderohej monument kulture, kisha p\u00ebsoi rr\u00ebnime t\u00eb m\u00ebtejshme<\/p>\n
Interesimi i vazhduesh\u00ebm i Kryepiskopit Anastas dhe akordimi prej Tij i nj\u00eb fondi, b\u00ebri q\u00eb B\u00ebrthama e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore pran\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb filloj\u00eb k\u00ebt\u00eb vit restaurimin e kish\u00ebs s\u00eb manastirit t\u00eb Sh\u00ebn Joan Vladimirit. P\u00ebr vite me radh\u00eb kisha e manastirit q\u00ebndronte n\u00eb qiell t\u00eb hapur dhe n\u00ebn veprimin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb agjent\u00ebve atmosferik\u00eb. N\u00eb procesin e restaurimit do t\u00eb kryen nd\u00ebrhyrje, si: p\u00ebrforcimi i mureve, mbulimi i \u00e7atis\u00eb, riparimi i ikonostasit, konsolidimi i afreskeve t\u00eb mbetura si dhe shum\u00eb punime t\u00eb tjera q\u00eb do t\u2019i rijapin jet\u00eb nga ana monumentale dhe funksionale k\u00ebsaj kishe si p\u00ebr besimtar\u00ebt e shumt\u00eb q\u00eb vizitojn\u00eb k\u00ebt\u00eb kish\u00eb edhe p\u00ebr kampingun e vajzave q\u00eb organizohet \u00e7do vit n\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir.<\/p>\n
P\u00ebr B\u00ebrtham\u00ebn e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore<\/p>\n
Gentian Joan Stratob\u00ebrdha<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
P\u00ebrshkrim i manastirit dhe kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Joan Vladimirit n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb Elbasanit, vendodhja e historia e tij, p\u00ebrfshir\u00eb sjelljen e lipsaneve nga Karl Topia n\u00eb shek. XIV, lidhjet me Anonimin e Elbasanit dhe restaurimin q\u00eb ka filluar nga B\u00ebrthama e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore pran\u00eb KOASH me fondet e siguruara nga Kryepiskopi Anastas.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"11 (142)","viti":"2004","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"","faqet":"[5, 6]","fjale_kyce":"[\"Sh\u00ebn Joan Vladimir\", \"manastir\", \"Elbasan\", \"Shinjon\", \"Karl Topia\", \"Konstandin Shpataraku\", \"Anonimi i Elbasanit\", \"Libri i Psallmave\", \"restaurim\", \"Kryepiskopi Anastas\", \"B\u00ebrthama e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore\", \"arkitektur\u00eb kishtare\", \"afreske\"]","permbledhje":"P\u00ebrshkrim i manastirit dhe kish\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Joan Vladimirit n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb Elbasanit, vendodhja e historia e tij, p\u00ebrfshir\u00eb sjelljen e lipsaneve nga Karl Topia n\u00eb shek. XIV, lidhjet me Anonimin e Elbasanit dhe restaurimin q\u00eb ka filluar nga B\u00ebrthama e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore pran\u00eb KOASH me fondet e siguruara nga Kryepiskopi Anastas.","autori":"Gentian Joan Stratob\u00ebrdha","kategoria":"Histori kishtare","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9691],"ngjallja_autori":[11147],"ngjallja_viti":[11122],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86555","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-kishtare","ngjallja_autori-gentian-joan-stratoberdha","ngjallja_viti-11122","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n