Midis f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb na rrethojn\u00eb nuk jan\u00eb vet\u00ebm t\u00eb urt\u00ebt, t\u00eb qet\u00ebt, t\u00eb kujdesshmit, por edhe t\u00eb parregulltit, t\u00eb pap\u00ebrmbajturit, inat\u00e7ijt\u00eb. Si do mundemi t\u00eb ndihmojm\u00eb pik\u00ebrisht f\u00ebmij\u00ebt e k\u00ebsaj natyre t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb zem\u00ebrimin dhe t\u00eb formoj\u00eb nj\u00eb karakter t\u00eb ekuilibruar q\u00eb t\u00eb ken\u00eb sukses n\u00eb jet\u00eb. Ja dhe tema jon\u00eb. Po \u00e7’\u00ebsht\u00eb inati? Do mundeshim ta karakterizonim si “shpirt kund\u00ebrshtimi” i domosdosh\u00ebm, deri n\u00eb nj\u00eb far\u00eb mase, p\u00ebr t\u00eb formuar personalitetin e tij. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Spieler, pedagog n\u00eb universitetin e Friburgerit, thoshte: “Duhet t\u00eb shqet\u00ebsohemi n\u00ebse f\u00ebmija yn\u00eb nuk paraqet ndonj\u00eb inat”.<\/p>\n
Sado q\u00eb na duket \u00e7udi ekziston nj\u00eb mas\u00eb inati q\u00eb \u00ebsht\u00eb i natyrsh\u00ebm, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjendje fiziologjike e f\u00ebmij\u00ebs q\u00eb shp\u00ebton pjes\u00ebn kryesore t\u00eb pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij, \u00ebsht\u00eb tendenca e njeriut t\u00eb jet\u00eb i lir\u00eb dhe kjo tendenc\u00eb shfaqet me m\u00ebnyra t\u00eb ndryshme: f\u00ebmija ul shpesh syt\u00eb ose i mbulon me p\u00ebll\u00ebmb\u00ebt e duarve duke dashur t\u00eb tregoj\u00eb se \u00ebsht\u00eb indiferent nga prania e m\u00eb t\u00eb rriturit. Her\u00eb tjet\u00ebr shtiret i s\u00ebmur\u00eb q\u00eb t\u00eb provokoj\u00eb shfaqje dashurie. Shfaq kriza inati, veprime dhune, shkat\u00ebrrime materialesh p\u00ebr t’u hakmarr\u00eb me n\u00ebn\u00ebn ose m\u00ebsuesit. Grindje, keqtrajtim i kafsh\u00ebve, shqet\u00ebsime n\u00eb stomak, t\u00eb vjella, por ka edhe manifestime krejt\u00ebsisht t\u00eb kund\u00ebrta me nj\u00eb bindje t\u00eb dukshme q\u00eb f\u00ebmija t\u00eb leht\u00ebsohet sa m\u00eb shpejt nga prania e t\u00eb rriturve. E shohim t\u00eb zbatoj\u00eb me shpejt\u00ebsi dhe gabime urdhrat q\u00eb i jepen. N\u00ebse revolta nuk zhduket nga shpirti f\u00ebminor, at\u00ebher\u00eb do kemi simptoma patologjike, forma t\u00eb ndryshme nervore. F\u00ebmija fillon t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb me fantazin\u00eb e tij projekte hakmarr\u00ebse, t\u00eb cilat i krijojn\u00eb nj\u00eb gjum\u00eb t\u00eb shqet\u00ebsuar. F\u00ebmij\u00ebt m\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm, q\u00eb t\u00eb manifestojn\u00eb inatin e tyre, gjejn\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb tjera dhe paraqesin nj\u00eb karakter t\u00eb sajuar, duke mos pasur lidhje me sjelljen e tyre t\u00eb zakonshme. Gjithashtu kemi, nganj\u00ebher\u00eb, edhe inatin kolektiv n\u00eb klas\u00eb dhe, q\u00eb t\u00eb mos p\u00ebrs\u00ebritet, pretendon nga m\u00ebsuesi gjakftoht\u00ebsi, urt\u00ebsi, k\u00ebmb\u00ebngulje, por edhe durim.<\/p>\n
Kryesisht m\u00ebsuesi duhet ta mposht\u00eb inatin me nj\u00eb dashamir\u00ebsi, shpirtgj\u00ebr\u00ebsi, mir\u00ebkuptim d\u00ebshmi e fuqis\u00eb dhe jo e dob\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij. M\u00ebsuesi duhet t\u00eb kuptoj\u00eb se \u00e7’po ndodh tek k\u00ebta f\u00ebmij\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb klas\u00eb, t\u00eb kuptoj\u00eb shkakun e v\u00ebrtet\u00eb dhe t\u00eb mos fyej dhe keqinterpretoj\u00eb manifestimet e f\u00ebmij\u00ebve si t\u00eb drejtuara kund\u00ebr personalitetit t\u00eb tij. Ka mund\u00ebsi q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb jen\u00eb lodhur nga ndryshimet e vazhdueshme t\u00eb m\u00ebsuesve, t\u00eb jen\u00eb m\u00ebsuar me rr\u00ebmuj\u00ebn, ose t’u vij\u00eb keq p\u00ebr largimin e m\u00ebsuesve t\u00eb tyre t\u00eb vjet\u00ebr dhe, \u00ebsht\u00eb e natyrshme, t\u00eb mos ken\u00eb simpati p\u00ebr t\u00eb sapoardhurit. Le t\u00eb mos k\u00ebrkoj\u00eb t\u00eb vendos\u00eb autoritetin me dhun\u00eb, se at\u00ebher\u00eb do t’i humbasi totalisht f\u00ebmij\u00ebt dhe aq m\u00eb tep\u00ebr t\u00eb mos k\u00ebrkoj\u00eb ndihm\u00ebn e drejtuesve se do b\u00ebhet qesharak para f\u00ebmij\u00ebve. “Le t\u00eb vendos\u00eb autoritetin me durim, me dashuri dhe me karakter t\u00eb fort\u00eb”, dhe t\u00eb jet\u00eb i sigurt se k\u00ebshtu do fitoj\u00eb”.<\/p>\n
Inati kolektiv \u00ebsht\u00eb m\u00eb tep\u00ebr i pranish\u00ebm n\u00eb konvikte, jetimore ku f\u00ebmij\u00ebt, larg ambienteve familjare, reagojn\u00eb shum\u00eb shpejt ndaj jet\u00ebs kolektive q\u00eb u \u00ebsht\u00eb imponuar. Kryesisht inatin kolektiv e takojm\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn e adoleshenc\u00ebs ku sundon fryma kolektive dhe ku e shohin m\u00eb t\u00eb madhin si armikun e tyre, ku fryma e drejt\u00ebsis\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e theksuar, prandaj metoda e dashuris\u00eb e lidhur me indiferentizmin n\u00eb dukje do t\u00eb flas\u00eb m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb zemrat e f\u00ebmij\u00ebve.<\/p>\n
Ashtu si\u00e7 ekzistojn\u00eb shum\u00eb forma inati, ekzistojn\u00eb edhe shum\u00eb shkaqe inati. Ka inate q\u00eb vijn\u00eb nga mang\u00ebsia, nga egoizmi, nga zilia, nga p\u00ebrbuzja, nga p\u00ebrk\u00ebdhelit\u00eb, por \u00ebsht\u00eb e mundur t\u00eb vijn\u00eb edhe nga komplekse t\u00eb ndryshme si: munges\u00eb qet\u00ebsie n\u00eb ambientet familjare, munges\u00eb sigurie, frik\u00eb nga e panjohura, ashp\u00ebsi e ekzagjeruar e m\u00eb t\u00eb rriturve. Ekziston edhe inati q\u00eb f\u00ebmija krijon kur do t\u00eb hiqet si viktim\u00eb, t\u00eb b\u00ebhet hero i mjedisit t\u00eb tij ose inat q\u00eb vjen nga natyra nevrike e f\u00ebmij\u00ebs. Inati \u00ebsht\u00eb i mundur t\u00eb shfaqet si reagim i nj\u00eb sjellje t\u00eb gabuar t\u00eb m\u00ebsuesit (pretendime t\u00eb tepruara, ankesa t\u00eb vazhdushme, munges\u00eb inkurajimi). T\u00eb gjitha k\u00ebto kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr p\u00ebrballimin e inatit, ashtu si\u00e7 ka r\u00ebnd\u00ebsi edhe shpesht\u00ebsia dhe koh\u00ebzgjatja e tij, n\u00ebse shkaku q\u00eb e provokoi \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrkohsh\u00ebm apo i vazhduesh\u00ebm, n\u00ebse f\u00ebmija acarohet kundrejt t\u00eb nj\u00ebjtit person ose t\u00eb nj\u00ebjtit send. Edhe mosha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb element, t\u00eb cil\u00ebn duhet ta marrim seriozisht n\u00eb konsiderat\u00eb. “Dikur ishte shum\u00eb i bindur, mjerisht tani \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht i ndrysh\u00ebm”- \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shprehje q\u00eb thuhet shpesh nga prind\u00ebrit. Por le t\u00eb shohim shkakun e k\u00ebtij ndryshimi.<\/p>\n
(Vijon n\u00eb numrin e ardhsh\u00ebm)<\/p>\n
P\u00ebrktheu: Nafsika Melo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikull mbi inatin f\u00ebmij\u00ebror si fenomen psikologjik. Diskutohen shkaqet, manifestimet, llojet (individual dhe kolektiv), si dhe metodat pedagogjike q\u00eb m\u00ebsuesit dhe prind\u00ebrit duhet t\u00eb p\u00ebrdorin: dashamir\u00ebsi, urt\u00ebsi, k\u00ebmb\u00ebngulje, durim dhe karakter t\u00eb fort\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"4 (135)","viti":"2004","muaji":"Prill","muaji_numer":"4","dita":"","faqet":"[11]","fjale_kyce":"[\"inati\", \"f\u00ebmij\u00eb\", \"edukim\", \"m\u00ebsuesi\", \"konvikt\", \"jetimore\", \"psikologji\", \"Spieler\", \"Friburger\", \"adoleshenc\u00eb\", \"familje\"]","permbledhje":"Artikull mbi inatin f\u00ebmij\u00ebror si fenomen psikologjik. Diskutohen shkaqet, manifestimet, llojet (individual dhe kolektiv), si dhe metodat pedagogjike q\u00eb m\u00ebsuesit dhe prind\u00ebrit duhet t\u00eb p\u00ebrdorin: dashamir\u00ebsi, urt\u00ebsi, k\u00ebmb\u00ebngulje, durim dhe karakter t\u00eb fort\u00eb.","autori":"P\u00ebrktheu: Nafsika Melo","kategoria":"Edukim \/ Psikologji f\u00ebmij\u00ebrore","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11195],"ngjallja_autori":[10412],"ngjallja_viti":[11122],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86428","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-edukim-psikologji-femijerore","ngjallja_autori-perktheu-nafsika-melo","ngjallja_viti-11122","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n