“Theologjia e s\u00eb nes\u00ebrmes – po e filloj me nj\u00eb th\u00ebnie t\u00eb At Staniloae – duhet t\u00eb jet\u00eb e hapur ndaj realitetit historik dhe mondan, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht duhet t\u00eb jet\u00eb shpirt\u00ebrore. Ajo duhet t’i ndihmoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb krishter\u00ebt p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb t\u00eb tyre nj\u00eb spiritualitet t\u00eb ri, n\u00eb raport t\u00eb drejt\u00eb edhe ndaj p\u00ebrmasave mbar\u00ebbot\u00ebrore t\u00eb shkenc\u00ebs dhe teknologjis\u00eb, edhe ndaj bashk\u00ebsis\u00eb bot\u00ebrore njer\u00ebzore”.<\/p>\n
Natyrisht, shum\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb duke p\u00ebshp\u00ebritur se, p\u00ebr Kishat e ndryshme Orthodhokse Autoqefale, t\u00eb cilat p\u00ebrballojn\u00eb aq shum\u00eb probleme me karakter lokal, marrja me \u00e7\u00ebshtjet mbar\u00ebbot\u00ebrore, qoft\u00eb dhe teorikisht, p\u00ebrb\u00ebn luks.<\/p>\n
P\u00ebrgjigjja ndaj k\u00ebtij objeksioni \u00ebsht\u00eb e dyfisht\u00eb: S\u00eb pari, asnj\u00eb vend nuk rron i mbyllur hermetikisht, i izoluar nga problemet e m\u00ebdha, me t\u00eb cilat p\u00ebrballet bota moderne. \u00c7do komb ndikohet, direkt apo indirekt, nga ato. \u00c7do bashk\u00ebsi njer\u00ebzore \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e mbar\u00eb njer\u00ebzimit dhe, me teknologjin\u00eb moderne dhe zhvillimet ekonomike, var\u00ebsia e nd\u00ebrsjellt\u00eb e popujve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fakt i padiskutuesh\u00ebm.<\/p>\n
S\u00eb dyti, teologjia orthodhokse, si teologji e Kish\u00ebs, “e cila \u00ebsht\u00eb trupi i Tij (i Krishtit), p\u00ebrmbushja e atij q\u00eb p\u00ebrmbush \u00e7do gj\u00eb n\u00eb gjith\u00e7ka” (Efes. 1:23), me interesimin e saj p\u00ebrfshin ecjen dhe preokupimin e mbar\u00eb gjinis\u00eb njer\u00ebzore. Kufizimi n\u00eb nj\u00eb shpres\u00ebtari private ose edhe komb\u00ebtare, do t\u00eb ishte mohim i rolit dhe i p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj. Kjo do t’u sh\u00ebrbente atyre, q\u00eb me strategjin\u00eb e tyre k\u00ebrkojn\u00eb ta m\u00ebnjanojn\u00eb Kish\u00ebn nga jeta.<\/p>\n
N\u00eb nj\u00eb referat t\u00eb shkurt\u00ebr, sigurisht, nuk mund t\u00eb prek\u00ebsh t\u00ebr\u00eb gam\u00ebn e problemeve mbar\u00ebbot\u00ebrore. Do t\u00eb kufizohem t\u00eb kujtoj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indikative disa nga k\u00ebto probleme, duke theksuar n\u00eb vazhdim disa pika, p\u00ebr t\u00eb cilat mendoj q\u00eb ne Orthodhoks\u00ebt duhet t\u00eb tregojm\u00eb kujdes n\u00eb p\u00ebrballimin e kushteve t\u00eb reja bot\u00ebrore.<\/p>\n
1. Po e nis me nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje, q\u00eb \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e lidhur me Bukureshtin. N\u00eb vitin 1974 n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet u organizua nga seksioni “Kisha dhe Shoq\u00ebria” i K\u00ebshillit Bot\u00ebror t\u00eb Kishave, nj\u00eb konferenc\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi, e cila ndikoi n\u00eb zhvillimet e m\u00ebtejshme lidhur me \u00e7\u00ebshtjet ambjentaliste. N\u00eb t\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb shkenc\u00ebtar\u00eb (ekonomist\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb shkencave natyrore dhe teolog\u00eb), t\u00eb cil\u00ebt diskutuan mbi pasojat e studimit “Limite p\u00ebr zhvillimin” (Limits to Growth), q\u00eb kishte dal\u00eb n\u00eb qarkullim pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. Konferenca e Bukureshtit solli nocionin e jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb (sustainability), iden\u00eb e nj\u00eb zhvillimi q\u00eb mund t\u00eb eci vet\u00eb p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb, nga ana ekonomike dhe mjedisore. Ky propozim m\u00eb pas zuri nj\u00eb vend qendror n\u00eb k\u00ebrkimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n
Ndalesa tjet\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme ka qen\u00eb konferenca e organizuar nga Programi “Drejt\u00ebsi, paqe dhe integritet i krijes\u00ebs”, n\u00eb Granvollen t\u00eb Norvegjis\u00eb, n\u00eb vitin 1988. N\u00eb k\u00ebt\u00eb takim, z\u00ebri i Orthodhoks\u00ebve ka qen\u00eb p\u00ebrcaktues n\u00eb zgjerimin e tezave teologjike dhe biblike. Konkluzionet e saj ndihmuan m\u00eb gjer\u00eb familjen e krishter\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb jetike t\u00eb pik\u00ebpamjeve teologjike orthodhokse lidhur me mjedisin natyror. Q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7arit 1990, T\u00ebr\u00ebshenjt\u00ebria e Tij Patriarku Ekumenik Vartholomeu nd\u00ebrmori nj\u00eb s\u00ebr\u00eb nismash p\u00ebr thellimin e m\u00ebtejsh\u00ebm teologjik n\u00eb studimin e problemeve ekologjike dhe n\u00eb sensibilizimin e opinionit publik.<\/p>\n
2. N\u00eb dekorin e ri q\u00eb krijon zhvillimi ekonomik bot\u00ebror, tep\u00ebr tragjik del n\u00eb pah skandali i varf\u00ebris\u00eb. Gjat\u00eb vitit q\u00eb mbyllet, pothuajse gjysma e njer\u00ebzimit ka jetuar me m\u00eb pak se dy dollar\u00eb n\u00eb dit\u00eb, nd\u00ebrsa mbi 800 milion\u00eb njer\u00ebz vuajn\u00eb nga pamjaftueshm\u00ebria e theksuar e t\u00eb ushqyerit. Skamja nuk kufizohet vet\u00ebm n\u00eb munges\u00ebn e ushqimeve, por p\u00ebrfshin edhe privimin nga t\u00eb mirat e dijes. Analfabet\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 70 % t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs.<\/p>\n
Problemi i varf\u00ebris\u00eb merr gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebrmasa edhe m\u00eb komplekse, t\u00eb cilat i komplikojn\u00eb m\u00eb tep\u00ebr pik\u00ebpamjet ekonomiko-politike dhe praktikat e t\u00eb fuqishm\u00ebve. Skamja \u00e7on n\u00eb posht\u00ebrimin e dinjitetit t\u00eb personit njer\u00ebzor. Fakt ky me r\u00ebnd\u00ebsi kryesisht shpirt\u00ebrore, q\u00eb nuk mund t’i l\u00ebr\u00eb indiferent\u00eb t\u00eb krishter\u00ebt n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb. N\u00eb ritmet e sotme t\u00eb p\u00ebrhapjes shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb informacioneve, nuk mund t\u00eb pretendojm\u00eb se po injorojm\u00eb shtrirjen tep\u00ebr t\u00eb madhe t\u00eb varf\u00ebris\u00eb n\u00eb planetin ton\u00eb. Dhe, sigurisht, askush nuk ka m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb thot\u00eb “nuk m\u00eb preokupon kjo \u00e7\u00ebshtje”.<\/p>\n
Ndaj dy \u00e7\u00ebshtjeve bot\u00ebrore q\u00eb p\u00ebrmend\u00ebm, q\u00ebndrimi i t\u00eb krishter\u00ebve \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb dhe unik. Por, ka dy \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera, n\u00eb p\u00ebrballimin e t\u00eb cilave v\u00ebrehen mendime t\u00eb diferencuara.<\/p>\n
3. I pari \u00ebsht\u00eb globalizimi i shum\u00ebdiskutuar. Ky term p\u00ebrdoret nga pal\u00eb t\u00eb ndryshme me ngjyrime t\u00eb larmishme kuptimore. Por, p\u00ebrgjith\u00ebsisht, pranohet se ky proces, q\u00eb p\u00ebrshpejtohet me zhvillimin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb teknologjis\u00eb, ka ndikime edhe pozitive, edhe negative. Ndikimet pozitive (p.sh. p\u00ebrparimi i shkencave, l\u00ebvizja shum\u00eb e shpejt\u00eb e t\u00eb mirave dhe e arritjeve t\u00eb reja, zhdukja e larg\u00ebsis\u00eb, leht\u00ebsimi i solidaritetit t\u00eb popujve), si t\u00eb vet\u00ebkuptueshme, nuk jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb diskutuara. Ato negative (si\u00e7 jan\u00eb zgjerimi i hendekut midis vendeve dhe njer\u00ebzve t\u00eb pasur dhe t\u00eb varf\u00ebr, minimi i kulturave, n\u00ebnvleft\u00ebsimi i identitetit t\u00eb njer\u00ebzve dhe popujve, nxitja e kolonializmit t\u00eb nj\u00eb forme t\u00eb re), natyrisht, shqet\u00ebsojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb dhe d\u00ebnohen me shprehje t\u00eb ashpra, si “pla\u00e7kitje planetare”, “tregtim p\u00ebrgjith\u00ebsues i personave dhe sendeve” etj.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb e njohur se Kisha l\u00ebviz n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dialektike brenda historis\u00eb – her\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kund\u00ebrshtuese, her\u00eb sintetizuese. \u00c7do p\u00ebrpjekje njer\u00ebzore \u00ebsht\u00eb e brisht\u00eb dhe gjith\u00e7ka mund t\u00eb demonizohet – natyrisht edhe globalizimi. Por, nj\u00ebkoh\u00ebsisht, mund dhe t\u00eb rinovohet dhe t\u00eb transformohet n\u00eb ekumenizmin m\u00eb Krishtin, me kontributin dhe pranin\u00eb thelb\u00ebsore t\u00eb besimtar\u00ebve n\u00eb ngjarjet bot\u00ebrore dhe jo me nd\u00ebshkimin arrogant t\u00eb \u00e7do njeriu q\u00eb mendon ndryshe. Ajo q\u00eb k\u00ebrkohet \u00ebsht\u00eb se si do t\u00eb nd\u00ebrhyjm\u00eb n\u00eb k\u00ebto procese n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese dhe pozitive. P\u00ebr t\u00eb ofruar nj\u00eb q\u00ebndres\u00eb me kualitet, me q\u00ebllim q\u00eb njer\u00ebzimi n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ec\u00eb n\u00eb nj\u00eb tip globalizimi q\u00eb i shnd\u00ebrron popujt dhe njer\u00ebzit n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb vlefshme p\u00ebr q\u00ebllimet ekonomike t\u00eb nj\u00eb oligarkie anonime, t\u00eb luftojm\u00eb q\u00eb t’i shmangemi nj\u00eb globalizimi mjerimi dhe dhune dhe t\u00eb ecim n\u00eb nj\u00eb globalizim solidariteti, paqeje dhe dashurie.<\/p>\n
4. Diskutime edhe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha ka shkaktuar pjes\u00ebmarrja e Orthodhoks\u00ebve n\u00eb p\u00ebrpjekjet e dialogut nd\u00ebrfetar dhe n\u00eb nismat e ndryshme p\u00ebr paqe mbar\u00ebbot\u00ebrore. Sigurisht, p\u00ebr forcimin e p\u00ebrpjekjeve paq\u00ebsore n\u00eb rang bot\u00ebror, t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb dakord, se imponohet kultivimi i nj\u00eb klime t\u00eb but\u00eb nd\u00ebrmjet pasuesve t\u00eb feve t\u00eb ndryshme. Nj\u00eb paqe mbar\u00ebbot\u00ebrore afatgjat\u00eb nuk mund t\u00eb realizohet pa paqen nd\u00ebrmjet besimeve fetare.<\/p>\n
Natyrisht, n\u00eb dialog\u00ebt nd\u00ebrkristian\u00eb dhe nd\u00ebrfetar\u00eb, nuk kemi p\u00ebr t\u00eb mohuar identitetin ton\u00eb. Ajo q\u00eb k\u00ebrkohet mbetet se si mund t\u00eb punosh esencialisht, duke marr\u00eb frym\u00ebzim nga bindjet e tua fetare, p\u00ebr bashk\u00ebjetes\u00ebn paq\u00ebsore nd\u00ebrmjet njer\u00ebzve dhe popujve n\u00eb bot\u00ebn e sotme. N\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb vend ku tradicionalisht mysliman\u00ebt p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb shumic\u00ebn, p\u00ebrve\u00e7 dialog\u00ebve akademik\u00eb, kemi zbuluar vler\u00ebn e “dialogut t\u00eb p\u00ebrditsh\u00ebm t\u00eb jet\u00ebs”. Madje, r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e heshtjes, me nj\u00eb bashkudh\u00ebtim plot dashuri n\u00eb problemet e p\u00ebrbashk\u00ebta t\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb vdekjes. Gjithsesi, kontributi i Orthodhoks\u00ebve n\u00eb takimet nd\u00ebrfetare \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb tep\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe duhet t\u00eb vazhdoj\u00eb, edhe n\u00eb vitet q\u00eb vijn\u00eb, me seriozitet dhe durim.<\/p>\n
Lista e problemeve q\u00eb p\u00ebrballon bota moderne \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e gjat\u00eb. Po kujtoj disa nga k\u00ebto probleme: Pluralizmi – racor, kulturor, fetar – q\u00eb zhvillohet krahas uniformitetit q\u00eb sjell globalizimi ekonomik; t\u00ebr\u00ebsia e dilemave q\u00eb krijon bioteknologjia moderne; mund\u00ebsit\u00eb dhe rreziqet nga m\u00ebnyrat e reja t\u00eb komunikimit, pasojat kulturore dhe shpirt\u00ebrore t\u00eb revolucionit elektronik n\u00eb p\u00ebrcjelljen e lajmeve, teknofilia dhe teknofobia, kuadri i ri i informimit dhe i p\u00ebrhapjes s\u00eb ideve n\u00ebp\u00ebrmjet Internetit, ku kombinohet fjala, figura, l\u00ebvizja etj.<\/p>\n
B<\/p>\n
P\u00ebrderisa b\u00ebjm\u00eb pjes\u00eb, sipas vet\u00ebnd\u00ebrgjegj\u00ebsimit ton\u00eb, n\u00eb “nj\u00eb Kish\u00eb t\u00eb shenjt\u00eb, t\u00eb p\u00ebrgjithshme dhe apostolike”, kemi duksh\u00ebm detyrimin p\u00ebr t’u interesuar p\u00ebr ecurin\u00eb e mbar\u00eb bot\u00ebs dhe t\u00eb kontribuojm\u00eb, n\u00eb mas\u00ebn e mund\u00ebsive tona, n\u00eb zb\u00ebrthimin e problemeve dhe, sa \u00ebsht\u00eb e mundur, n\u00eb nj\u00eb propozim zgjidhjesh. Ve\u00e7 k\u00ebsaj, preokupimi teologjik me perspektiv\u00eb mbar\u00ebbot\u00ebrore, ndihmon n\u00eb p\u00ebrballimin e drejt\u00eb edhe t\u00eb problemeve n\u00eb nivel vendor. Spiritualiteti orthodhoks i hap tejp\u00ebrtej horizontin besimtarit. Si\u00e7 konfirmon Sh\u00ebn Grigor Pallamai, njeriu q\u00eb ndri\u00e7ohet nga drita e pakrijuar p\u00ebrqafon brenda tij mbar\u00eb krijes\u00ebn dhe fiton dashurin\u00eb e p\u00ebrsosur.<\/p>\n
1. Sot ekziston nj\u00eb p\u00ebrshtypje e p\u00ebrgjithshme se teologjia orthodhokse duhet t\u00eb shtrij\u00eb horizontet e saj edhe tek problemet e njer\u00ebzimit si t\u00ebr\u00ebsi. Dhe duke vler\u00ebsuar tradit\u00ebn e Et\u00ebrve t\u00eb Shenjt\u00eb, t\u00eb ofroj\u00eb baza dhe ide teologjike t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar problemet bot\u00ebrore q\u00eb dalin. Udh\u00ebrr\u00ebfyes p\u00ebr k\u00ebt\u00eb p\u00ebrpjekje \u00ebsht\u00eb shembulli i At Staniloae, i cili studioi Sh\u00ebn Grigor Pallamain dhe Et\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krijuese dhe me interes p\u00ebr mbar\u00eb globin. Q\u00eb t’i referohem p\u00ebrs\u00ebri nj\u00eb shprehjeje t\u00eb tij, teologjia orthodhokse duhet t\u00eb jet\u00eb “nj\u00eb teologji q\u00eb interesohet t\u00eb ofroj\u00eb themele gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb thella p\u00ebr bashk\u00ebpunimin njer\u00ebzor dhe n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb gjinis\u00eb njer\u00ebzore”.<\/p>\n
2. Mendimi teologjik, i cili p\u00ebrqafon mbar\u00eb bot\u00ebn, \u00ebsht\u00eb koha q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcillet si duhet edhe tek grigja orthodhokse, q\u00eb t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb mentalitetin dhe sjelljen e saj. K\u00ebrkohet q\u00eb t\u00eb informojm\u00eb drejt organizmin kishtar dhe t\u00eb ndihmojm\u00eb besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndjekur gjith\u00e7ka ndodh, si n\u00eb nivel lokal ashtu dhe n\u00eb at\u00eb mbar\u00ebbot\u00ebror. Problemet e r\u00ebnd\u00ebsishme bot\u00ebrore i kan\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt e tyre n\u00eb kushtet vendore. P\u00ebrballimi thelb\u00ebsor i tyre fillon n\u00eb rrethin e ngusht\u00eb t\u00eb vendit ton\u00eb, q\u00eb interesimi yn\u00eb t\u00eb shtrihet n\u00eb rrethe m\u00eb t\u00eb gjera n\u00eb mbar\u00eb rruzullin…<\/p>\n
3. P\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs liturgjike \u00ebsht\u00eb folur gjat\u00eb. K\u00ebt\u00eb \u00e7ast do t\u00eb doja t\u00eb theksoja nevoj\u00ebn e p\u00ebrjetimit t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore n\u00eb konsekuencat dhe p\u00ebrmasat e saj bot\u00ebrore. Nuk lejohet q\u00eb Kisha t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi e fortifikuar, e izoluar. Ajo ekziston dhe lutet “n\u00eb favor t\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebs”. Ofron Eukaristin\u00eb e saj kryesore “p\u00ebr mbar\u00eb rruzullin”. Liturgjia e Kish\u00ebs e ngre t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn drejt Per\u00ebndis\u00eb…<\/p>\n
Kontributi m\u00eb i madh i Kish\u00ebs n\u00eb problemet bot\u00ebrore baz\u00eb \u00ebsht\u00eb se n\u00eb gjirin e saj lindin dhe piqen njer\u00ebz t\u00eb besimit ndaj Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb dashuris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt i p\u00ebrdorin talentet dhe mund\u00ebsit\u00eb e tyre me ndjenj\u00ebn e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb shoq\u00ebrore, me d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr vet\u00ebsakrific\u00eb dhe dashuri pa hipokrizi ndaj t\u00eb tjer\u00ebve, me aspirat\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi dhe paqe mbar\u00ebbot\u00ebrore.<\/p>\n
Nj\u00eb pozicion i till\u00eb i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm nga ana kishtare ndihmon n\u00eb p\u00ebrballimin e drejt\u00eb t\u00eb problemeve q\u00eb dalin n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e Pemantik\u00ebs Orthodhokse. Duhet t\u00eb pohoj se vendime kritike, q\u00eb u desh t\u00eb merreshin n\u00eb Kish\u00ebn krejt t\u00eb rr\u00ebnuar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, u mb\u00ebshtet\u00ebn n\u00eb nj\u00eb preokupim teologjik, si\u00e7 ishte gatishm\u00ebria ndaj t\u00eb papritur\u00ebs, q\u00eb u shfaq nga val\u00ebt e refugjat\u00ebve nga Kosova.<\/p>\n
4. Ajo q\u00eb mbetet problem kardinal p\u00ebr njeriun \u00ebsht\u00eb pyetja p\u00ebr kuptimin e jet\u00ebs, d\u00ebshira p\u00ebr kap\u00ebrcimin e vdekjes, p\u00ebr lart\u00ebsim shpirt\u00ebror. Shpirti i njeriut – n\u00eb \u00e7do vend dhe koh\u00eb q\u00eb l\u00ebviz – k\u00ebrkon Qenien e qen\u00ebsishme, pa t\u00eb Cilin ekzistenca njer\u00ebzore nuk p\u00ebrmbushet. Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb nevoj\u00eb mbar\u00ebnjer\u00ebzore. Edhe Orthodhoksia ka p\u00ebrgjegj\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb t’i p\u00ebrgjigjet k\u00ebtij k\u00ebrkimi ekzistencial, n\u00eb nj\u00eb veprimtari apostolike mbar\u00ebbot\u00ebrore. Q\u00eb t\u00eb shtrihet n\u00eb \u00e7do cep t\u00eb tok\u00ebs, “n\u00eb t\u00eb gjitha kombet”, prania e komunitetit Eukaristik t\u00eb besimtar\u00ebve – q\u00eb p\u00ebrjeton shp\u00ebtimin nga prishja dhe shpall se Mbret\u00ebria e Per\u00ebndis\u00eb ka ardhur dhe po vjen.<\/p>\n
…K\u00ebrkohet bashk\u00ebpunimi i ngusht\u00eb dhe bashkudh\u00ebtimi harmonik i t\u00eb gjith\u00eb Orthodhoks\u00ebve kudo n\u00eb bot\u00eb. Me gjith\u00eb p\u00ebrputhjen ton\u00eb n\u00eb nivelin teologjik, se b\u00ebjm\u00eb pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb Kish\u00eb, shpesh n\u00eb praktik\u00eb vazhdojm\u00eb t\u00eb mbetemi t\u00eb izoluar dhe t\u00eb plog\u00ebsht. Sigurisht, mjaft p\u00ebrpjekje jan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebt e fundit me iniciativ\u00ebn e Patriarkan\u00ebs Ekumenike dhe me pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb gjitha Kishave Orthodhokse Autoqefale. Ashtu si dhe me konferenca t\u00eb ndryshme teologjike t\u00eb Fakulteteve Teologjike, si kjo e tanishmja. Por, vazhdimi ka qen\u00eb anemik. P\u00ebr probleme bot\u00ebrore baz\u00eb, ne Orthodhoks\u00ebt merremi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fragmentare, n\u00eb kuadrin e bisedimeve t\u00eb kryera n\u00eb organizmat nd\u00ebrkristiane. Edhe ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb progres, por i pamjaftuesh\u00ebm. Ekzistojn\u00eb mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb preokupimit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, t\u00eb “d\u00ebshmis\u00eb” s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, dhe duhet t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr krijimin e organizmave t\u00eb posa\u00e7\u00ebm mbarorthodhoks\u00eb.<\/p>\n
5. N\u00eb diskutimet dhe propozimet p\u00ebr p\u00ebrballimin e problemeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, protagonist\u00eb zakonisht jan\u00eb agnosticist\u00eb intelektual\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt monopolizojn\u00eb diskutimet dhe vendimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare. \u00cbsht\u00eb e nevojshme q\u00eb t\u00eb p\u00ebrforcojm\u00eb pranin\u00eb dhe z\u00ebrin orthodhoks. K\u00ebtu gjendet nj\u00eb mision i ve\u00e7ant\u00eb i laik\u00ebve – shkenc\u00ebtar\u00eb, afarist\u00eb, artist\u00eb – q\u00eb zhvillojn\u00eb aktivitetin e tyre n\u00eb mjedise nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Imponohet q\u00eb t\u00eb fuqizohet pjes\u00ebmarrja e tyre aktive n\u00eb konferenca shkencore, kulturore, politike, duke patur si perspektiv\u00eb p\u00ebrcjelljen e vizionit dhe t\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb Orthodhoksis\u00eb n\u00eb brumosjet e sotme bot\u00ebrore. Teologjia, duke frym\u00ebzuar t\u00ebr\u00eb organizmin kishtar, n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ka krijuar kultur\u00ebn.<\/p>\n
At Staniloae n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb goditur, ka theksuar: “Problemi m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr teologjin\u00eb e nes\u00ebrme Orthodhokse do t\u00eb jet\u00eb q\u00eb t\u00eb pajtoj\u00eb vizionin bot\u00ebror t\u00eb Et\u00ebrve me nj\u00eb vizion q\u00eb zhvillohet nga rezultatet e shkencave natyrore”. Shkenca zbulon sekrete t\u00eb reja, jep p\u00ebrgjigje t\u00eb reja dhe v\u00eb pik\u00ebpyetje t\u00eb reja, nd\u00ebrsa teknologjia sot krijon vazhdimisht mund\u00ebsi t\u00eb reja nd\u00ebrlidhjeje t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb banor\u00ebve t\u00eb tok\u00ebs.<\/p>\n
6. S\u00eb fundi, nuk duhet harruar p\u00ebr asnj\u00eb \u00e7ast se kultivimi i shpirtit t\u00eb njeriut \u00ebsht\u00eb parakushti i solidaritetit shoq\u00ebror dhe i lart\u00ebsimit shpirt\u00ebror t\u00eb njer\u00ebzimit. K\u00ebtu fekondohen ide, vendime, stimuj. N\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb, kontributi i Kish\u00ebs Orthodhokse – sigurisht dhe i Kishave t\u00eb tjera – \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktues. Besimi i gjall\u00eb rrit s\u00eb tep\u00ebrmi respektin ndaj njeriut pran\u00eb, zhvillon dashurin\u00eb e sinqert\u00eb tej \u00e7do limiti dhe kufizimi, duke i dh\u00ebn\u00eb asaj nj\u00eb thell\u00ebsi dhe lart\u00ebsi t\u00eb pakonceptueshme, duke e identifikuar me Qenien e qen\u00ebsishme, Per\u00ebndin\u00eb Triadik, q\u00eb zbulohet si shoq\u00ebri dashurie…<\/p>\n
Kontributi m\u00eb i madh i Kish\u00ebs n\u00eb problemet bot\u00ebrore baz\u00eb \u00ebsht\u00eb se n\u00eb gjirin e saj lindin dhe piqen njer\u00ebz t\u00eb besimit ndaj Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb dashuris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt i p\u00ebrdorin talentet dhe mund\u00ebsit\u00eb e tyre me ndjenj\u00ebn e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb shoq\u00ebrore, me d\u00ebshir\u00eb p\u00ebr vet\u00ebsakrific\u00eb dhe dashuri pa hipokrizi ndaj t\u00eb tjer\u00ebve, me aspirat\u00eb t\u00eb sinqert\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi dhe paqe mbar\u00ebbot\u00ebrore. N\u00eb nj\u00eb bot\u00eb, e cila ofron shum\u00eb elemente t\u00eb dashuris\u00eb, Kisha e Krishtit p\u00ebrb\u00ebn burim dashurie autentike dhe t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Ky mbetet elementi m\u00eb i fuqish\u00ebm i kontributit, si n\u00eb nivel lokal ashtu dhe n\u00eb at\u00eb bot\u00ebror…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kumtesa e Kryepiskopit Anastas n\u00eb Konferenc\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Bukuresht (9-12 n\u00ebntor 2003), kushtuar 100-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb At Dumitru Staniloae. Trajton kontributin orthodhoks n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet themelore bot\u00ebrore: ekologjia, varf\u00ebria, globalizimi, dialogu nd\u00ebrfetar, pluralizmi dhe roli i Kish\u00ebs dhe Liturgjis\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb bot\u00ebrore.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Sh\u00ebnime duke iu referuar mendimit t\u00eb At Dumitru Staniloae - Konferenca \"Teologjia Orthodhokse moderne: Vizioni dhe Perspektivat\", Bukuresht 9-12.11.2003","numri":"12 (131)","viti":"2003","muaji":"Dhjetor","muaji_numer":"12","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"Kryepiskopi Anastas\", \"At Dumitru Staniloae\", \"teologji orthodhokse\", \"globalizim\", \"varf\u00ebri\", \"dialog nd\u00ebrfetar\", \"ekologji\", \"Kisha Orthodhokse\", \"Bukuresht\", \"Liturgji Hyjnore\"]","permbledhje":"Kumtesa e Kryepiskopit Anastas n\u00eb Konferenc\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare n\u00eb Bukuresht (9-12 n\u00ebntor 2003), kushtuar 100-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb At Dumitru Staniloae. Trajton kontributin orthodhoks n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet themelore bot\u00ebrore: ekologjia, varf\u00ebria, globalizimi, dialogu nd\u00ebrfetar, pluralizmi dhe roli i Kish\u00ebs dhe Liturgjis\u00eb n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb bot\u00ebrore.","autori":"Kryepiskopi i Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe i gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Prof. Dr. Anastasi","kategoria":"Teologji \/ Referat","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[11115],"ngjallja_autori":[11116],"ngjallja_viti":[10935],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86330","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-teologji-referat","ngjallja_autori-kryepiskopi-i-tiranes-durresit-dhe-i-gjithe-shqiperise-prof-dr-anastasi","ngjallja_viti-10935","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n