“Ne nuk duhet t\u00eb humbasim asnj\u00eb dit\u00eb t\u00eb vetme.”<\/p>\n
Nj\u00eb plumb ka mbetur n\u00eb dritaren e zyr\u00ebs spartane t\u00eb Kryepiskopit Anastas n\u00eb Tiran\u00eb, i ndaluar n\u00eb fluturimin e tij nga xhami i dyfisht\u00eb. Ai \u00ebsht\u00eb sht\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb snajper gjat\u00eb trazirave politike t\u00eb vitit 1997, q\u00eb e shtyn\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb – nj\u00eb vend me shumic\u00eb myslimane – n\u00eb kaos dhe kur jeta e Tij rrezikohej shum\u00eb. Kryepiskopi thot\u00eb: “E kam l\u00ebn\u00eb aty, p\u00ebr t\u00eb m\u00eb kujtuar se jeta mund t\u00eb mbaroj\u00eb n\u00eb nj\u00eb sekond\u00eb. Ne nuk duhet t\u00eb humbasim asnj\u00eb dit\u00eb t\u00eb vetme”.<\/p>\n
Pak njer\u00ebz i p\u00ebrdorin dit\u00ebt e tyre si Kryepiskopi Anastas. Delikat por energjik, hierarku 73-vje\u00e7ar i ka kaluar k\u00ebta 12 vjet\u00ebt e fundit, duke kap\u00ebrcyer pengesa t\u00eb pamata, p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb mrekulli t\u00eb prekshme n\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb varfra t\u00eb Europ\u00ebs.<\/p>\n
Gjat\u00eb regjimit komunist, q\u00eb zgjati nga 1944-1990, Shqip\u00ebria – nj\u00eb vend me 3,5 milion banor\u00eb n\u00eb veri t\u00eb Greqis\u00eb, u b\u00eb vendi i vet\u00ebm n\u00eb bot\u00eb q\u00eb ndaloi \u00e7do form\u00eb ushtrimi t\u00eb fes\u00eb. Edhe vet\u00ebm b\u00ebrja e kryqit mund t\u00eb t\u00eb \u00e7onte n\u00eb burg. \u00c7do kish\u00eb a xhami u shkat\u00ebrrua apo u kthye p\u00ebr p\u00ebrdorim sekular dhe Shqip\u00ebria u izolua nga pjesa tjet\u00ebr e bot\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb dyzin\u00ebn e viteve q\u00eb Anastasi ndodhet n\u00eb Shqip\u00ebri, ai jo vet\u00ebm q\u00eb ringjalli Kish\u00ebn Orthodhokse, por dhe frym\u00ebzoi nj\u00eb popull t\u00eb hidh\u00ebruar dhe t\u00eb keqtrajtuar. “Nuk m\u00eb vjen n\u00eb mend asnj\u00eb tjet\u00ebr q\u00eb t\u00eb ket\u00eb kontribuar m\u00eb shum\u00eb n\u00eb rilindjen e Shqip\u00ebris\u00eb si nj\u00eb vend i lir\u00eb Europian sesa Kryepiskopi Anastas”, – thot\u00eb Kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, Fatos Nano.<\/p>\n
Si ish-profesor universiteti, q\u00eb ndihmoi t\u00eb rilindte nj\u00eb popull t\u00eb goditur nga dekadat e diktatur\u00ebs s\u00eb pam\u00ebshirshme, Ai u ofron nj\u00eb m\u00ebsim t\u00eb fuqish\u00ebm amerikan\u00ebve, q\u00eb po p\u00ebrballen me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn sfid\u00eb n\u00eb Irak. “Tani, iraken\u00ebt, si shqiptar\u00ebt kur un\u00eb erdha k\u00ebtu, jan\u00eb dyshues dhe jomiq\u00ebsor\u00eb, sepse ata kan\u00eb jetuar p\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb n\u00ebn frik\u00eb dhe shtypje, – thot\u00eb Kryepiskopi Anastas. – Sekreti p\u00ebr t\u00eb ndryshuar k\u00ebt\u00eb sjellje \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb tregohet, se amerikan\u00ebt tregojn\u00eb kujdes dhe respekt p\u00ebr ta. Respekti p\u00ebr tjetrin \u00ebsht\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht esenca e Krishterimit dhe e Demokracis\u00eb. Esht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme t’i q\u00ebndrosh besnik k\u00ebtij parimi n\u00eb vendet ku ka p\u00ebrplasje kulturash.”.<\/p>\n
Pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, Kryepiskopi Anastas u d\u00ebrgua n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb 1991 nga Patriarku Ekumenik i Konstandinopoj\u00ebs, lideri shpirt\u00ebror i t\u00eb Krishter\u00ebve Orthodhoks\u00eb, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb gjendjen n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ndodhej besimi n\u00eb vend. Ai gjeti 1600 kisha t\u00eb shkat\u00ebrruara dhe vet\u00ebm 22 prift\u00ebrinj t\u00eb moshuar ende gjall\u00eb, nga 440 q\u00eb kishin sh\u00ebrbyer n\u00eb Shqip\u00ebri para komunizmit. Por shqiptar\u00ebt ishin kaq t\u00eb d\u00ebshiruar p\u00ebr liri besimi, dhe shum\u00eb prej tyre mblidheshin p\u00ebr sh\u00ebrbesa n\u00eb vendet ku asgj\u00eb nuk kishte mbetur nga kishat e tyre t\u00eb m\u00ebparshme, ve\u00e7 kambanave t\u00eb thyera.<\/p>\n
K\u00ebshtu, Patriarku i k\u00ebrkoi Anastasit t\u00eb q\u00ebndronte dhe t\u00eb rind\u00ebrtonte vet\u00eb ai Kish\u00ebn Orthodhokse. Kur propozimi i tij u b\u00eb i ditur, shum\u00eb dyshonin se shkollari delikat – i lindur Anastas Janullatos n\u00eb Pire t\u00eb Greqis\u00eb – mund ta p\u00ebrballonte sfid\u00ebn. Dy atake t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb malaries e kishin detyruar t\u00eb linte misionin e Tij n\u00eb Afrik\u00ebn Lindore, por ai vazhdoi t\u00eb jepte m\u00ebsim dhe t\u00eb shkruante libra, p\u00ebrfshir\u00eb edhe nj\u00eb studim t\u00eb respektuar p\u00ebr Islamin.<\/p>\n
Kur thirrja erdhi p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Shqip\u00ebri, “t\u00eb gjitha arsyet m\u00eb thonin se ishte nj\u00eb mision pa asnj\u00eb shans”, thot\u00eb Kryepiskopi Anastas, i cili flet pes\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaja, p\u00ebrfshir\u00eb dhe anglisht. “Mua m’u k\u00ebrkua t\u00eb ringjallja Kish\u00ebn pa asnj\u00eb mb\u00ebshtetje financiare, n\u00eb nj\u00eb vend n\u00eb nevoj\u00eb, q\u00eb po kalonte nj\u00eb tranzicion t\u00eb ashp\u00ebr politik. Un\u00eb duhet t\u00eb m\u00ebsoja nj\u00eb gjuh\u00eb t\u00eb huaj t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb thyer, t\u00eb jetoja n\u00eb kushte t\u00eb v\u00ebshtira, pa pritur t\u00eb kisha siguri kund\u00ebr k\u00ebrc\u00ebnimeve p\u00ebr jet\u00ebn time. \u00c7dokush tha se do t\u00eb isha i \u00e7mendur t\u00eb q\u00ebndroja.”<\/p>\n
Pastaj, thot\u00eb, ai pa d\u00ebshp\u00ebrimin n\u00eb fytyrat e shqiptar\u00ebve q\u00eb takoi. “Mendova, Kush do t’i ndihmoj\u00eb k\u00ebta njer\u00ebz? Kush do t’u jap\u00eb atyre shpres\u00eb?” Un\u00eb e dija q\u00eb kjo ishte nj\u00eb sprov\u00eb dhe un\u00eb i thash\u00eb vetes: “N\u00eb qoft\u00eb se ti ke besim, q\u00ebndro dhe p\u00ebrpiqu. N\u00eb qoft\u00eb se jo, kthehu n\u00eb sht\u00ebpi”.<\/p>\n
K\u00ebshtu ai q\u00ebndroi. Gjat\u00eb dekad\u00ebs n\u00eb vazhdim Kryepiskopi kap\u00ebrceu shekuj problemesh etnike dhe fetare, p\u00ebr t\u00eb ngritur nj\u00eb Kish\u00eb t\u00eb re n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin. Ai nd\u00ebrtoi 83 kisha, restauroi 140 kisha t\u00eb tjera t\u00eb rr\u00ebnuara, restauroi pes\u00eb manastire dhe nd\u00ebrtoi nj\u00eb seminar, nj\u00eb sht\u00ebpi p\u00ebr murgeshat dhe nj\u00eb seli p\u00ebr Kryepiskopat\u00ebn.<\/p>\n
“Q\u00eb n\u00eb fillim, ai u p\u00ebrpoq jo vet\u00ebm p\u00ebr ringjalljen e Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por edhe p\u00ebr t’u sh\u00ebrbyer gjith\u00eb shqiptar\u00ebve – duke nd\u00ebrtuar shkolla, klinika mjek\u00ebsore, qendra rinie, sht\u00ebpi f\u00ebmij\u00ebsh, kopshte dhe kampingje, – thot\u00eb At Luk\u00eb Veronis, 38 vje\u00e7, nj\u00eb prift orthodhoks nga Pensilvania, q\u00eb ka punuar me Kryepiskopin p\u00ebr 9 vjet. – T\u00eb gjitha jan\u00eb t\u00eb hapura p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb – t\u00eb krishter\u00eb, mysliman\u00eb, jobesimtar\u00eb.”.<\/p>\n
***<\/p>\n
“P\u00ebrpar\u00ebsia jon\u00eb m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb rinia”, shpjegon Anastasi, i cili po qet\u00ebsonte nj\u00eb grup f\u00ebmij\u00ebsh fshati, t\u00eb cil\u00ebt po prisnin n\u00eb radh\u00eb t\u00eb mjekoheshin n\u00eb nj\u00eb klinik\u00eb dentare l\u00ebviz\u00ebse, duke u ulur ai i pari p\u00ebr t\u00eb kontrolluar dh\u00ebmb\u00ebt.<\/p>\n
Admirimi q\u00eb ai ka fituar nga gjith\u00eb shqiptar\u00ebt e shp\u00ebtoi misionin e Tij – dhe ndoshta dhe jet\u00ebn e Tij – m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb her\u00eb. Meqen\u00ebse ai erdhi nga Greqia, e cila ka probleme kufitare me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe pse mbrojti t\u00eb drejtat e minoriteteve, duke p\u00ebrfshir\u00eb grek\u00ebt etnik\u00eb, ai ishte objekt i sulmeve t\u00eb egra.<\/p>\n
N\u00eb vitin 1994 – n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr ta larguar Anastasin – presidenti i par\u00eb i Shqip\u00ebris\u00eb i zgjedhur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb demokratike, Sali Berisha, projektoi nj\u00eb kushtetut\u00eb, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn k\u00ebrkohej q\u00eb kreu i Kish\u00ebs Orthodhokse duhej t\u00eb ishte i lindur n\u00eb Shqip\u00ebri dhe t\u00eb jetonte atje prej 20 vjet\u00ebsh. Kushtetuta u hodh n\u00eb referendum; t\u00eb gjith\u00eb ishin t\u00eb sigurt q\u00eb do t\u00eb aprovohej, sepse kishte mb\u00ebshtetjen e qeveris\u00eb. Kryepiskopi b\u00ebri gati valixhet. Por, p\u00ebr \u00e7udin\u00eb e t\u00eb gjith\u00ebve, kushtetuta u rr\u00ebzua; Shqiptar\u00ebt e t\u00eb gjitha besimeve t\u00eb m\u00ebdha kishin votuar kund\u00ebr saj.<\/p>\n
Me kalimin e koh\u00ebs, Kryepiskopi fitoi dhe admirimin e Sali Berish\u00ebs, i cili \u00ebsht\u00eb edhe lideri aktual i partis\u00eb s\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe opozitare. “Un\u00eb respektoj ato q\u00eb ai ka arritur, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr ringritjen e Kish\u00ebs Orthodhokse”, – thot\u00eb tani dr. Berisha, nj\u00eb kirurg zemre.<\/p>\n
Pasi i mbijetoi referendumit, Anastasi p\u00ebrballoi shum\u00eb probleme n\u00eb kaosin e vitit 1997, kur n\u00eb Shqip\u00ebri ran\u00eb skemat piramidale, n\u00eb t\u00eb cilat shumica e shqiptar\u00ebve kishin investuar. T\u00eb gjith\u00eb t\u00eb huajt, me p\u00ebrjashtim t\u00eb 20 vet\u00ebve, lan\u00eb vendin; mbisundoi anarkia; u shp\u00ebrthyen depot ushtarake dhe u mor\u00ebn nj\u00eb milion arm\u00eb. Nata ndri\u00e7ohej nga arm\u00ebt q\u00eb shkreheshin. Kryepiskopi u shfaq n\u00eb radio e televizor, duke b\u00ebr\u00eb thirrje p\u00ebr qet\u00ebsi dhe nxitur shpres\u00eb. “Erdh\u00ebn punonj\u00ebs nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb t\u00eb ndihmave dhe t\u00eb gjith\u00eb ne, p\u00ebrfshir\u00eb edhe Kryepiskopin, shp\u00ebrndanim ushqime p\u00ebr familjet n\u00eb nevoj\u00eb, nganj\u00ebher\u00eb duke udh\u00ebtuar tet\u00eb or\u00eb deri n\u00eb ndonj\u00eb fshat t\u00eb humbur”, – thot\u00eb Penny Deligiannis, e cila drejtoi ushtrin\u00eb humanitare t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
“\u00c7do nat\u00eb hapnin zjarr mbi zyr\u00ebn dhe rezidenc\u00ebn time, – rikujton Kryepiskopi, – por, p\u00ebr fat asnj\u00eb nuk u godit, faleminderit Per\u00ebndis\u00eb”.<\/p>\n
Pavar\u00ebsisht nga rreziku, Ai beson se kjo p\u00ebrvoj\u00eb e solli at\u00eb m\u00eb pran\u00eb shqiptar\u00ebve: “Ajo provoi se ne nuk jemi k\u00ebtu vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb luajtur Samaritanin e mir\u00eb, por p\u00ebr t\u00eb jetuar me ta, p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb rrezikun q\u00eb ata p\u00ebrballojn\u00eb dhe p\u00ebr t’u treguar, se dhe n\u00eb koh\u00ebn m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, kishte gjithmon\u00eb shpres\u00eb.”<\/p>\n
Dy vjet m\u00eb von\u00eb, mij\u00ebra shqiptar\u00eb nga Kosova u derdh\u00ebn n\u00eb vend, kur forcat serbe i sulmuan. “Ne ndihmuam sa m\u00eb shum\u00eb t\u00eb ishte e mundur nga ata, duke ditur q\u00eb shumica ishin mysliman\u00eb”, – thot\u00eb Anastasi. – Mblodh\u00ebm m\u00eb shum\u00eb se 12 milion dollar\u00eb p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar kampe p\u00ebr t\u00eb strehuar, ushqyer e kujdesur p\u00ebr rreth 33 mij\u00eb refugjat\u00eb.<\/p>\n
K\u00ebto p\u00ebrpjekje ndihmuan t\u00eb forcohen marr\u00ebdh\u00ebniet e Kryepiskopit Anastas me shqiptar\u00ebt mysliman\u00eb. “Ne p\u00ebrpiqemi t\u00eb tregojm\u00eb, se komunitetet fetare mund t\u00eb shkojn\u00eb s\u00eb bashku dhe t\u00eb ndihmojn\u00eb nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, – thot\u00eb Anastasi. – Islami ka mund\u00ebsi t\u00eb b\u00ebhet shum\u00eb agresiv ose shum\u00eb i moderuar. Gj\u00ebja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb shmangim r\u00ebnien e institucioneve fetare n\u00eb duart e fanatik\u00ebve”.<\/p>\n
Sulmi ndaj Irakut ka shqet\u00ebsuar Arab\u00ebt, beson ai. “Ata ndihen t\u00eb prekur, por n\u00ebse Amerika tregon se \u00ebsht\u00eb e sinqert\u00eb n\u00eb respektimin e liris\u00eb dhe fes\u00eb s\u00eb popullit iraken, q\u00ebndrimi i bot\u00ebs myslimane do t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsohet ndjesh\u00ebm.”<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb ndihmuar shqiptar\u00ebt mysliman\u00eb Kryepiskopi p\u00ebrdori deri n\u00eb limit burimet e Tij, t\u00eb cilat vijn\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht nga donacione. Nj\u00eb shembull \u00ebsht\u00eb klinika mjek\u00ebsore n\u00eb Tiran\u00eb, ku kujdesen p\u00ebr 3000-4000 vet\u00eb n\u00eb muaj, shumica mysliman\u00eb. “Asnj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb kthyer mbrapsht, – thot\u00eb Charles Linderman, 37 vje\u00e7, mjek amerikan q\u00eb vjen nga Cleveland-i, i cili drejton sektorin e kirurgjis\u00eb, – dhe un\u00eb e di q\u00eb ende jan\u00eb l\u00ebn\u00eb kisha t\u00eb pand\u00ebrtuara, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb funksiononte klinika.” Nd\u00ebrmjet pacient\u00ebve kan\u00eb qen\u00eb vejusha dhe vajza e diktatorit komunist Enver Hoxha, i cili nxori t\u00eb jasht\u00ebligjshme fen\u00eb.<\/p>\n
Kryepiskopi Anastas \u00ebsht\u00eb i guximsh\u00ebm edhe me t\u00eb krishter\u00ebt e tij orthodhoks\u00eb: “Kur ne filluam seminarin ton\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb u \u00e7udit\u00ebn q\u00eb pranuam studente femra, – kujton Ai. – Ne na duheshin ato t\u00eb drejtonin programe dhe t\u00eb jepnin m\u00ebsim, por gjithashtu, un\u00eb besoj se grat\u00eb mund t\u00eb lozin nj\u00eb rol m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb jet\u00ebn e Kish\u00ebs”.<\/p>\n
Si rezultat i k\u00ebsaj largpam\u00ebsie dhe arritjeve t\u00eb tij, Kryepiskopi ka t\u00ebrhequr n\u00eb Shqip\u00ebri amerikan\u00eb dhe evropian\u00eb – p\u00ebrfshi k\u00ebtu mjek\u00eb, infermiere, arkitekt\u00eb, prift\u00ebrinj dhe deri ekspert\u00eb kompjuteri – q\u00eb e ndihmojn\u00eb n\u00eb pun\u00ebn e Tij.<\/p>\n
Projekti m\u00eb ambicioz i Anastasit, t\u00eb cilin ai e sheh si kuror\u00ebzim t\u00eb misionit t\u00eb Tij n\u00eb Shqip\u00ebri, \u00ebsht\u00eb t\u00eb rind\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb Katedrale Orthodhokse n\u00eb Tiran\u00eb, p\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar at\u00eb q\u00eb ishte shkat\u00ebrruar nga komunist\u00ebt. Emri q\u00eb ka zgjedhur p\u00ebr katedralen mish\u00ebron at\u00eb \u00e7ka ai ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt – “NGJALLJA”.<\/p>\n
(Ky artikull \u00ebsht\u00eb botuar edhe nga shtypi shqiptar)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
P\u00ebrkthim i artikullit t\u00eb Nicholas Gage nga revista amerikane ‘Parade’ (27 korrik 2003) p\u00ebr Kryepiskopin Anastas Janullatos. Artikulli rr\u00ebfen historin\u00eb e ringjalljes s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri, sfidat e vitit 1997, kriz\u00ebn e Kosov\u00ebs 1999, nd\u00ebrtimin e 83 kishave dhe projektin e Katedrales ‘Ngjallja’ n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Historia e Kryepiskopit Anastas Janullatos - Artikull i revist\u00ebs s\u00eb njohur \"Parade\", botuar n\u00eb SHBA","numri":"11 (130)","viti":"2003","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"Kryepiskopi Anastas\", \"Anastas Janullatos\", \"Parade\", \"SHBA\", \"Nicholas Gage\", \"Fatos Nano\", \"Sali Berisha\", \"1997\", \"Kosova\", \"Charles Linderman\", \"At Luk\u00eb Veronis\", \"Katedralja Ngjallja\", \"Patriarku Ekumenik\", \"Tiran\u00eb\", \"Penny Deligiannis\"]","permbledhje":"P\u00ebrkthim i artikullit t\u00eb Nicholas Gage nga revista amerikane 'Parade' (27 korrik 2003) p\u00ebr Kryepiskopin Anastas Janullatos. Artikulli rr\u00ebfen historin\u00eb e ringjalljes s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri, sfidat e vitit 1997, kriz\u00ebn e Kosov\u00ebs 1999, nd\u00ebrtimin e 83 kishave dhe projektin e Katedrales 'Ngjallja' n\u00eb Tiran\u00eb.","autori":"Nicholas Gage","kategoria":"Reportazh","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9253],"ngjallja_autori":[11108],"ngjallja_viti":[10935],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86316","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-reportazh","ngjallja_autori-nicholas-gage","ngjallja_viti-10935","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n