Nga Ilia Spiro Vasili<\/p>\n
Dhespoti Jerotheos Andon Jaho ishte me origjin\u00eb nga fshati \u00c7arshov\u00eb i rrethit t\u00eb P\u00ebrmetit. Aty lindi dhe kaloi f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e tij. M\u00eb von\u00eb, n\u00eb mosh\u00ebn e rinis\u00eb shkoi n\u00eb Stamboll, pran\u00eb t\u00eb atit, Andon Jaho, i cili ishte vendosur atje me koh\u00eb dhe ishte n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb ekonomike, duke arritur t\u00eb blinte dhe nj\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb konsiderueshme toke, prej s\u00eb cil\u00ebs siguronte t\u00eb ardhura t\u00eb konsiderueshme. N\u00ebna e Janaqit (emri i f\u00ebmij\u00ebris\u00eb i dhespotit Jerotheos) quhej Konstandina, ishte sht\u00ebpiake dhe, ashtu si dhe i shoqi i saj, ishte nga \u00c7arshova.<\/p>\n
Andoni dhe Konstandina Jaho kishin 8 f\u00ebmij\u00eb, 5 djem dhe 3 vajza, t\u00eb cil\u00ebt quheshin: Jorgaq, Lilo, Janaq (Dhespoti i ardhsh\u00ebm Jerotheos), Theodhori, Llukan (i ati i n\u00ebn\u00ebs sime, Olimbi), Varvara, Vasilika dhe Sulltana. Nga k\u00ebta n\u00eb Greqi kan\u00eb jetuar dhespoti Jerotheos, Jorgaqi, Lilo (q\u00eb u vesh klerik me emrin Theodhor dhe p\u00ebrfundoi n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb), Varvara dhe Vasilika. F\u00ebmij\u00ebt e tjer\u00eb jetuan dhe vdiq\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
M\u00eb 1907 Jerotheos Andon Jaho, mbaroi shkoll\u00ebn teologjike t\u00eb vendosur n\u00eb ishullin e Halkit, jo larg Konstandinopoj\u00ebs, me rezultate n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb mira. N\u00eb fillim ka qen\u00eb murg asket n\u00eb Skitin\u00eb e Sh\u00ebn Spiridhonit, po n\u00eb Halki. M\u00eb 8 janar 1911 Patriarku i Stambollit, Joakim III, fal\u00ebnderon me let\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb arkimandritin Jerotheo Andon Jaho, i cili kishte bler\u00eb nga turqit dhe kishte d\u00ebrguar n\u00eb Patrikan\u00eb kryqin e gjoksit t\u00eb patriarku t Grigorios V. Para Luft\u00ebs I Bot\u00ebrore ka sh\u00ebrbyer me patriotiz\u00ebm n\u00eb rajonin e P\u00ebrmetit dhe t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs. M\u00eb 9 dhjetor 1913, u zgjodh ndihm\u00ebsepiskop i Mitropolitit Kiziku Konstandinu, me titullin Episkop i Militupolit, duke u hierotonisur m\u00eb 12 janar 1914.<\/p>\n
Pas Kongresit Orthodhoks t\u00eb Beratit, shtator 1922, p\u00ebr krijimin e Kish\u00ebs Autoqefale Shqiptare, filloi nj\u00eb periudh\u00eb pasigurie dhe krize e orthodhoksis\u00eb shqiptare. Patrikana e Stambollit, duke patur parasysh se Shqip\u00ebria ishte vendi i fundit ballkanik pa kish\u00eb autoqefale, d\u00ebrgoi si t\u00eb d\u00ebrguar t\u00eb saj fuqiplot\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri Mitropolitin e Militupolit Jerotheos, me origjin\u00eb shqiptare, i cili arriti n\u00eb Kor\u00e7\u00eb m\u00eb 27 n\u00ebntor 1922. Dhespoti Jerotheos me p\u00ebrvoj\u00ebn dhe dinamizmin q\u00eb e karakterizonte iu p\u00ebrvesh menj\u00ebher\u00eb pun\u00ebs organizative p\u00ebr krijimin e kushteve t\u00eb domosdoshme p\u00ebr shpalljen e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale Shqiptare.<\/p>\n
M\u00eb 8 dhjetor 1922, i k\u00ebrkoi me shkrim Patrikan\u00ebs s\u00eb Stambollit, q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgonte n\u00eb Shqip\u00ebri dhespotin me origjin\u00eb shqiptare, episkopin e Sinadonit, Kristofor Kisi, k\u00ebrkes\u00eb q\u00eb u plot\u00ebsua.<\/p>\n
K\u00ebshilli i Lart\u00eb Kishtar, i mbledhur n\u00eb Berat n\u00eb tetor 1923, vendosi q\u00eb dhespoti Jerotheos Jaho t\u00eb vendosej n\u00eb Mitropolin\u00eb e Kor\u00e7\u00ebs, nd\u00ebrsa Imzot Kristofor Kisi t\u00eb n\u00eb t\u00eb Beratit. K\u00ebta t\u00eb dy, s\u00eb bashku me nj\u00eb dhespot t\u00eb huaj, hirotonis\u00ebn episkop Theofan Nolin, n\u00eb Katedralen e Sh\u00ebn Gjergjit, n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, m\u00eb 4 dhjetor 1923. Pas angazhimit t\u00eb Imzot Theofanit me problemet politike, fitores s\u00eb Revolucionit t\u00eb vitit 1924 dhe shpalljes s\u00eb Fan Nolit kryeminist\u00ebr t\u00eb, Patrikana Ekumenike, mendoi ta shqyrtoj\u00eb seriozisht \u00e7\u00ebshtjen e njohjes s\u00eb Kish\u00ebs Autoqefale Shqiptare me n\u00eb krye dhespotin Jerotheos (A. Glavina “Militupoleos Jerotheos dhe veprimtarit\u00eb e tij p\u00ebr \u00e7\u00ebshjen kishtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb”, viti 1984, faqe 23).<\/p>\n
Duke pasur nj\u00eb let\u00ebrk\u00ebmbim t\u00eb pasur me qeverin\u00eb shqiptare t\u00eb Ahmet Zogut, me qeverin\u00eb greke t\u00eb Elefter Venizellosit, si dhe me Patrikan\u00ebn e Stambollit, dhespoti Jerotheos Andon Jaho synonte q\u00eb ta vinte Kish\u00ebn e ardhshme Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb mbi baza dhe norma statutore bashk\u00ebkohore t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse. Njohja e m\u00ebvonshme nga Patrikana e Stambollit e Autoqefalis\u00eb, p\u00ebrmban n\u00eb vetvete, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb padiskutueshme dhe kontributin dhe p\u00ebrpjekjet e t\u00eb vazhdueshme t\u00eb dhespotit t\u00eb paharruar Jerotheos Andon Jaho, nga \u00c7arshova.<\/p>\n
Zgjedhja problemore si dhespot e si Kryepiskop i Shqip\u00ebris\u00eb e Imzot Visarion Xhuvani, si dhe kontradiktat me Ahmet Zogun, i cili shp\u00ebrfillte rregullat kanonike t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse dhe rolin e Patrikan\u00ebs s\u00eb Stambollit p\u00ebr njohjen e Autoqefalis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e detyruan dhespotin Jerotheos q\u00eb n\u00eb mars 1929 t\u00eb braktis\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb dhe n\u00eb vitin 1930 t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb, ku u vendos p\u00ebrfundimisht n\u00eb Skitin\u00eb e Sh\u00ebn An\u00ebs, n\u00eb Sh\u00ebn Eleftheri Vulevtira. N\u00eb Malin e Shenjt\u00eb nga viti 1930 e, deri m\u00eb 1 shkurt 1956, kur mbylli syt\u00eb nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb, u shkruajt nj\u00eb tjet\u00ebr periudh\u00eb e ndritur e k\u00ebtij dhespoti t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb Orthodhoksis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cilin flasin me nder e me respekt t\u00eb rrall\u00eb dhe sot e k\u00ebsaj dite si n\u00eb Shqip\u00ebri, ashtu dhe n\u00eb Patrikan\u00ebn e Stambollit, si edhe n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb, sepse n\u00eb jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij t\u00eb pasur fetare, dhespoti Jerotheos Andon Jaho ka b\u00ebr\u00eb miq t\u00eb shumt\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, n\u00eb Turqi e n\u00eb Greqi, ku problemet fetare dhe etnike jan\u00eb aq t\u00eb shumta e t\u00eb koklavitura, saq\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb pakt\u00eb hierark\u00ebt e lart\u00eb fetar\u00eb, q\u00eb kan\u00eb arritur t\u00eb mbjellin vet\u00ebm miq\u00ebsi, duke iu shmangur me sukses m\u00ebrive dhe armiq\u00ebsive t\u00eb ndryshme me t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb veshur jeta dhe veprimtaria e klerik\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb lart\u00eb. N\u00eb Malin e Shenjt\u00eb jan\u00eb edhe sot e k\u00ebsaj dite shum\u00eb murgj klerik\u00eb q\u00eb jan\u00eb hirotonisur nga Mitropoliti i Militupolit Jerotheos. Edhe nga Mali i Shenjt\u00eb ai ka mbajtur vazhdimisht kontakte dhe let\u00ebrk\u00ebmbime me Mitropolit\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
Gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhespoti Jerotheos ka ndihmuar e strehuar shum\u00eb shqiptar\u00eb, q\u00eb vinin tek ai pa ndrojtje p\u00ebr ta takuar e p\u00ebr t’i k\u00ebrkuar ndihm\u00eb n\u00eb ato koh\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira. Dhe dhespoti yn\u00eb nuk mbante asgj\u00eb p\u00ebr vete, gjith\u00e7ka ua dhuronte me shum\u00eb d\u00ebshir\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb jan\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb gjall\u00eb sot n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb, si dhe shembujt q\u00eb radhiten n\u00eb libra e broshura t\u00eb ndryshme, nga autor\u00eb me komb\u00ebsi t\u00eb ndryshme, q\u00eb flasin me shum\u00eb respekt p\u00ebr jet\u00ebn dhe aktivitetin e tij t\u00eb pasur fetar.<\/p>\n
Sh\u00ebrbesa madh\u00ebshtore e varrimit t\u00eb dhespotit Jerotheos Andon Jaho u zhvillua m\u00eb 2 shkurt 1956, n\u00eb Katedralen Madh\u00ebshtore t\u00eb Sh\u00ebn Dhimitrit, n\u00eb qytetin e Selanikut. Ishte teologu i shquar Vasil Joanidhi, me origjin\u00eb nga P\u00ebrmeti, q\u00eb mbajti nj\u00eb fjalim prek\u00ebs t\u00eb rastit.<\/p>\n
M\u00eb 3 shkurt 1996, autori i k\u00ebtij shkrimi, organizoi nj\u00eb Mnimosino (P\u00ebrshpirtje) n\u00eb Kish\u00ebn e Sh\u00ebn Dhimitrit n\u00eb Pire, me rastin e 40-vjetorit t\u00eb vdekjes s\u00eb dhespotit Jerotheos, ku merrnin pjes\u00eb shum\u00eb besimtar\u00eb orthodhoks\u00eb nga Greqia, Shqip\u00ebria. Ndodhej gjithashtu edhe ambasadori shqiptar n\u00eb Athin\u00eb, zoti Hysen \u00c7abej.<\/p>\n
Njer\u00ebz t\u00eb till\u00eb, q\u00eb gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tyre kan\u00eb g\u00ebrshetuar mir\u00eb veprimtarin\u00eb fetare me at\u00eb patriotike, kan\u00eb hedhur gur\u00eb themeli jo vet\u00ebm n\u00eb historin\u00eb e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por edhe n\u00eb vet\u00eb historin\u00eb e lavdishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
Zemra e tij e madhe ka shp\u00ebrndar\u00eb gjithnj\u00eb ve\u00e7 dashuri n\u00eb mij\u00ebra e mij\u00ebra njer\u00ebz n\u00eb tre shtete t\u00eb Ballkanit.<\/p>\n
Literatura
\n1 – Fan Noli – Autobiografia – Sht\u00ebpia botuese “Elena Gjika”, Tiran\u00eb 1994.
\n2 – Fan Noli – Pes\u00ebdhjet\u00ebvjetori i Kish\u00ebs Orthodhokse Shqiptare – Botim i Prishtin\u00ebs,
\n3 – Roberto Moroco dela Roka – “Komb\u00ebsia dhe feja n\u00eb Shqip\u00ebri” 1920-1944 Sht\u00ebpia Botuese “Elena Gjika” Tiran\u00eb 1994.
\n4 – Apostolos Glavinas – Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb”. Botim i tet\u00eb greqisht, Selanik 1992.
\n5 – Apostolos Glavinas – “Militupoleos Jerotheos dhe aktiviteti, i tij p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet kishtare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,” – Selanik 1984.
\n6 – Arkim. Keruvim Karabeias – “Nka Kopshti i T\u00ebr\u00ebshenjtores”.
\n7 – Anthimos Ajananitu – “Ajia Ana-Hapi i shenjt\u00eb i Atos” – Botim 1992.
\n8 – “Lavdia e Malit t\u00eb Shenjt\u00eb” – nga Gavril Dionisatu, 1953.
\n9 – Giuseppe Ferrari – “La Chiesa Ortodosa Albanese”.
\n10 – Dhimit\u00ebr Beduli – Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb deri n\u00eb vitin 1944.
\n11 – Gazeta “Kathemerini” – Monumentet Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri”, 19.1.1997.
\n12 – Gazeta “Ngjallja” – gusht 1996, fq. 9.
\n13 – Gazeta “Egnatia” – maj-qershor 1996.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biografi e Dhespotit Jerotheos (Janaq) Andon Jaho nga \u00c7arshova e P\u00ebrmetit, dhespoti i Militupolit d\u00ebrguar nga Patrikana e Stambollit m\u00eb 1922 p\u00ebr krijimin e Kish\u00ebs Autoqefale Shqiptare. Tregon p\u00ebr arsimimin n\u00eb Halki, rolin n\u00eb hirotonimin e Theofan Nolit, largimin nga Shqip\u00ebria m\u00eb 1929 dhe jet\u00ebn n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb deri n\u00eb vdekjen m\u00eb 1956.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"5 (124)","viti":"2003","muaji":"Maj","muaji_numer":"5","dita":"","faqet":"[9, 10]","fjale_kyce":"[\"Jerotheos\", \"Andon Jaho\", \"\u00c7arshov\u00eb\", \"P\u00ebrmet\", \"Patrikana\", \"Stamboll\", \"Halki\", \"Kongresi i Beratit\", \"autoqefali\", \"Mali i Shenjt\u00eb\", \"Theofan Noli\", \"Fan Noli\", \"Visarion Xhuvani\", \"Ahmet Zogu\"]","permbledhje":"Biografi e Dhespotit Jerotheos (Janaq) Andon Jaho nga \u00c7arshova e P\u00ebrmetit, dhespoti i Militupolit d\u00ebrguar nga Patrikana e Stambollit m\u00eb 1922 p\u00ebr krijimin e Kish\u00ebs Autoqefale Shqiptare. Tregon p\u00ebr arsimimin n\u00eb Halki, rolin n\u00eb hirotonimin e Theofan Nolit, largimin nga Shqip\u00ebria m\u00eb 1929 dhe jet\u00ebn n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb deri n\u00eb vdekjen m\u00eb 1956.","autori":"Ilia Spiro Vasili","kategoria":"Histori \/ Biografi","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[10077],"ngjallja_autori":[10126],"ngjallja_viti":[10935],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-86181","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-biografi","ngjallja_autori-ilia-spiro-vasili","ngjallja_viti-10935","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n