T\u00eb rrisim respektin dhe kujdesin p\u00ebr vepr\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb – Mjedisin
\n– Mbrojtja e tre tipeve t\u00eb ekosistemeve: Laguna e Nart\u00ebs, Lumi i Vjos\u00ebs, pyjet e Zv\u00ebrnecit e
\nLlogoras\u00eb – nism\u00eb e mrekullueshme e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb –
\nHorizonti i Orthodhoksis\u00eb nuk p\u00ebrfshin
\nvet\u00ebmgj\u00ebra njer\u00ebzore, por edhe interesimin
\ne saj t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr mbar\u00eb krijes\u00ebn.
\nNd\u00ebrsa ekuilibri i mjedisit natyror gjithnj\u00eb
\ne m\u00eb shum\u00eb p\u00ebson \u00e7rregullime nga nd\u00ebr-
\nhyrja epalogjikshme e njeriut, Orthodhok-
\nsia ftohet q\u00eb t\u00eb gjall\u00ebroj\u00eb ndjeshm\u00ebrin\u00eb ndaj
\nnatyr\u00ebs, e cila shfryt\u00ebzohet eg\u00ebrsisht nga pa-
\nngop\u00ebsia njer\u00ebzore dhe t\u00eb kontribuoj\u00eb n\u00eb ku-
\nfizimin e histeris\u00eb konsumiste me an\u00ebn e
\n\u201cset\u00ebp\u00ebrmbajtjes\u201d – e cila \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb p\u00ebr-
\nb\u00ebr\u00ebse e \u201cfrytit t\u00eb Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb\u201d (Gal..
\n5:22). Gjithashtu, t\u00eb kultivoj\u00eb respektin the-
\nIb\u00ebsor ndaj mjedisit natyror, duke theksuar
\nuazhdimisht se ai \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e Per\u00ebndis\u00eb
\ndhe duke zbuluar shenjt\u00ebrin\u00eb e funksiona-
\nlitetin q\u00eb kan\u00eb t\u00eb gjitha krijimet e tij.
\nProf. Dr. Anastasi<\/p>\n
T\u00eb rrisim respektin dhe kujdesin p\u00ebr vepr\u00ebn
\ne Per\u00ebndis\u00eb – Mjedisin
\nMbrojtja e tre tipeve t\u00eb ekosistemeve: Laguna e Nart\u00ebs, Lumi i Vjos\u00ebs, pyjet e Zv\u00ebrnecit e Llogoras\u00eb –
\nnism\u00eb e mrekullueshme e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb
\nP\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Fortlumturia e Tij,
\nAnastasi, Kryepiskopi i Tiran\u00ebs,
\nDurr\u00ebsit dhe i gjith\u00eb Shqip\u00eb-
\nris\u00eb, mori iniciativ\u00ebn dhe po
\nrealizon nj\u00eb projekt bashk\u00ebpu-
\nnimi midis shkenc\u00ebtar\u00ebve
\nshqiptar\u00eb dhe grek\u00eb p\u00ebr mbroj-
\ntjen dhe manazhimin e mjedisit
\nn\u00eb Shqip\u00ebri. Sigurisht q\u00eb ky
\n\u00ebsht\u00eb nj\u00eb projekt pilot, i cili m\u00eb
\nvon\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb pasohet
\nedhe me projekte dhe bashk\u00eb-
\npunime t\u00eb tjera. Projekti po
\nrealizohet nga Fondacioni
\n\u201cFrym\u00eb Dashurie\u201d, nga bashk\u00eb-
\npunimi shkencor i specialist\u00ebve
\nm\u00eb t\u00eb mir\u00eb shqiptar\u00eb n\u00eb fush\u00ebn
\ne mbrojtjes s\u00eb mjedisit, si dhe
\nnga homolog\u00ebt e tyre grek\u00eb t\u00eb
\nUniversitetit t\u00eb Selanikut dhe
\nat\u00eb t\u00eb Athin\u00ebs.
\nProjekti \u00ebsht\u00eb i ndar\u00eb n\u00eb tre
\npjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr mbroj-
\ntjen e natyr\u00ebs s\u00eb vendit ton\u00eb.
\nS\u00eb pari nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi e ve\u00e7ant\u00eb
\ni \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb zon\u00ebs s\u00eb qytetit
\nbregdetar dhe turistik Vlor\u00ebs,
\ntre tipeve ekosistemesh fqinj
\ndhe t\u00eb ndrysh\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri:
\nLaguna e Nart\u00ebs, Lumi Vjos\u00eb,
\nekosistemi pyjor i ishujve
\nZv\u00ebrnec dhe Parkut Komb\u00ebtar
\nLlogara.
\nLaguna e Nart\u00ebs me gryk\u00eb-
\nderdhjen e lumit Vjos\u00eb n\u00eb pje-
\ns\u00ebn veriore t\u00eb saj, gjirin e Vlor\u00ebs
\nn\u00eb jug, ishujt e Zv\u00ebrnecit, me
\npyjet e dendur dhe Parku
\nKomb\u00ebtar i Llogaras\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb
\nrrjetin natyror t\u00eb tipeve t\u00eb
\nndrysh\u00ebm dhe vendeve spe-
\ncifike si dhe t\u00eb nj\u00eb ekuilibri eko-
\nlogjik t\u00eb pakrahasuesh\u00ebm.
\nK\u00ebnetat, brigjet ranore t\u00eb dh\u00eb-
\nmb\u00ebzuar me bim\u00ebsin\u00eb kara-
\nkteristike, krijojn\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb
\ntep\u00ebr t\u00ebrheq\u00ebse natyrore, me
\nbiolarmi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme dhe
\nvler\u00eb t\u00eb madhe ekologjike.
\nLAGUNA E NART\u00cbS ka
\nsip\u00ebrfaqe 41.8 km2, pothuajse<\/p>\n
1\/3 e saj p\u00ebrdoret si kripore
\n(Skrofotine), nd\u00ebrsa ndahet
\nnga Deti Adriatik n\u00ebp\u00ebrmjet
\nnj\u00eb rripi toke bregdetare me
\ngjat\u00ebsi 8 m dhe gjer\u00ebsi 100-1400 m.
\nKomunikimi i Lagun\u00ebs dhe
\ndetit Adriatik behet n\u00ebp\u00ebrmjet
\ndy kanaleve.
\nLUMI IVJOS\u00cbS ka si shtrat
\nkryesor: lugin\u00ebn nd\u00ebrmjet Ma-
\nlit t\u00eb Zi , Valias Kaida , Zagori,
\nvargmalet Timfi dhe Trapezica,
\nfush\u00ebn e Konic\u00ebs (Voidhomati),
\nburon, n\u00eb zon\u00ebn nd\u00ebrmjet Ma-
\nlit t\u00eb Zi dhe Mezovos dhe
\nderdhet mbi gjirin e Vlor\u00ebs dhe
\nlagun\u00ebn e Nart\u00ebs. Mbasi p\u00ebr-
\nshkon 98 km n\u00eb territorin grek
\ndhe 181 km n\u00eb territorin shqip-
\ntar, ai derdhet n\u00eb detin Adria\u00ad
\ntik. Esht\u00eb nj\u00eb nga lumenjt\u00eb m\u00eb
\nt\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb Shqiperis\u00eb. Duke
\nkaluar nga nj\u00eb reliev shum\u00eb i
\nthyer, male q\u00eb arrijn\u00eb deri n\u00eb
\nlartesin\u00eb 2485m, ai derdhet n\u00eb
\nveri t\u00eb Lagun\u00ebs s\u00eb Nart\u00ebs n\u00eb
\nkrahin\u00ebn m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb Vlor\u00ebs.
\nZig-zaget bashk\u00eb me ishujt e
\nvegj\u00ebl q\u00eb formohen p\u00ebr shkak
\nt\u00eb madh\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre n\u00eb kombi-
\nnim me brigjet e thikat kur
\nngushtohet gjer\u00ebsia e lumit,
\nkrijojn\u00eb nj\u00eb peisazh me bukuri
\nt\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Ky lum\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb
\nrezerv\u00eb natyrore si n\u00eb nivel
\nkomb\u00ebtar ashtu edhe at\u00eb
\nnd\u00ebrkomb\u00ebtar.
\nDy ishujt q\u00eb gjenden n\u00eb pje-
\ns\u00ebn jugore t\u00eb Lagun\u00ebs p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb
\ngjithashtu nj\u00eb pjes\u00eb karakteri-
\nstike t\u00eb kombinimit natyror t\u00eb
\nLagun\u00ebs s\u00eb Nart\u00ebs. N\u00eb nj\u00eb nga
\nk\u00ebto dallohet Manastiri i njo-
\nhur \u201cFjetja e Hyjlind\u00ebses\u201d,
\nZv\u00ebrnec, i nd\u00ebrtuar n\u00eb she-
\nkullin XIV.
\nISHUJT E ZV\u00cbRNECIT me
\nnj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ante ekologji\u00ad
\nke, vler\u00eb historike dhe estetike
\np\u00ebrbejn\u00eb nj\u00eb nga elementet m\u00eb
\nt\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm pamor\u00eb t\u00eb
\nkombinimit hidrografik t\u00eb Nar-
\nt\u00ebs. Gjithashtu k\u00ebta ishuj n\u00eb
\nkombinim me nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb
\nmadh vendesh t\u00eb nj\u00eb vlere t\u00eb
\nve\u00e7ant\u00eb arkeologjike dhe histo\u00ad
\nrike, t\u00eb ndertuar n\u00eb zon\u00ebn e
\nNart\u00ebs, mund t\u00eb vlejn\u00eb si baz\u00eb
\ne r\u00ebnd\u00ebsishme trajnuese p\u00ebr
\nm\u00ebsimdh\u00ebnien e ekologjis\u00eb dhe
\nsociologjis\u00eb brezit t\u00eb ri.
\nPARKU KOMB\u00cbTAR I
\nLLOGARAS\u00cb gjendet rreth
\n40 km n\u00eb jug-lindje t\u00eb qytetit
\nt\u00eb Vlor\u00ebs, n\u00eb kufirin nd\u00ebrmjet
\nDetit Adriatik dhe Detit Jon. I
\ndetyrohet formimit t\u00eb tij nj\u00eb
\npellgu mbledhjesh ujore, sip\u00ebr-
\nfaqe 1010 ha, nga t\u00eb cilat
\n800 ha jan\u00eb pyje, nd\u00ebrsa
\nsip\u00ebrfaqja tjet\u00ebr mbulohet nga
\nlivadhet, kullota dhe vendet
\nshk\u00ebmbore t\u00eb thepisura.
\nTemperatura \u00ebsht\u00eb af\u00ebrsisht
\n30\u00b0 dhe lart\u00ebsia nga siperfaqja
\ne de tit luhatet nd\u00ebrmjet 470-
\n2018 m, me maj\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb
\nQore. Gur\u00ebt baz\u00eb jan\u00eb gelqeror\u00eb
\ndhe zona klasifikohet n\u00eb zon\u00ebn
\nmesdhetare klimaterike, me
\ntemperatur\u00eb mesatare 10\u00b0 C
\ndhe rreshje mesatare vjetore
\n2500mm.
\nP\u00ebr mbrojten, administrimin
\ndhe evidentimin e t\u00ebr\u00eb ZON\u00cbS
\nS\u00cb NART\u00cbS, do duhet t\u00eb
\nlidhen, si rrjet fizik, dhe t\u00eb fun-
\nksionojn\u00eb harmonikisht dhe n\u00eb
\nm\u00ebnyr\u00eb plot\u00ebsuese ekonj\u00ebsit\u00eb:
\nlagun\u00eb-lum\u00eb-pyll.Lidhja, vler\u00eb-<\/p>\n
simi dhe evidentimi i k\u00ebtyre
\nnj\u00ebsive si nj\u00eb t\u00ebr\u00ebsi unike, ko-
\nmbinon nj\u00eb objekt t\u00eb plot\u00eb k\u00ebr-
\nkimi, studimi, v\u00ebzhgimi, vizite
\ndhe trajnimi me interes te gji-
\nthansh\u00ebm dhe q\u00ebllim analog.
\nKy projekt ambicioz do t\u00eb kon-
\nkretizoj\u00eb k\u00ebt\u00eb program p\u00ebr
\nmbrojtjen, administrimin vle-
\nr\u00ebsimin e drejt\u00eb dhe zhvillimin
\njetik t\u00eb zon\u00ebs.
\nM\u00eb konkretisht me konkreti-
\nzimin e Programit synohet t\u00eb
\np\u00ebrcaktohet nj\u00eb sistem i plot\u00eb
\nv\u00ebzhgimi t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb uj\u00ebrave
\nt\u00eb lumit Vjosa (instalim t\u00eb nj\u00eb
\nrrjeti t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm v\u00ebzhgimi)
\ndhe ekosistemet q\u00eb kontri-
\nbuojn\u00eb, furnizojn\u00eb dhe ndikojn\u00eb
\nseriozisht, si ajo e Lagun\u00ebs s\u00eb
\nNart\u00ebs.
\nDo t\u00eb formulohen analiti-
\nkisht, veprime konkrete admi\u00ad
\nnistrative dhe vepra, p\u00ebr mbroj\u00ad
\ntjen, ruajtjen, v\u00ebzhgimin dhe
\nevidentimin si t\u00eb ekosistemit
\npyjor t\u00eb ishujve t\u00eb Zv\u00ebrnecit
\nashtu dhe t\u00eb Parkut Komb\u00ebtar
\nte Llogaras\u00eb.
\nProjekti synon regjistrimin e
\nsakt\u00eb t\u00eb burimeve t\u00eb parkut si
\nflor\u00ebn, faun\u00ebn, bim\u00ebsin\u00eb, regji\u00ad
\nstrimin e infrastruktur\u00ebs s\u00eb
\nzon\u00ebs, analiz\u00ebn dhe vler\u00ebsimin
\ne t\u00eb dh\u00ebnave si dhe krijimin e
\nnj\u00eb dosjeje p\u00ebrfundimtare t\u00eb
\ndh\u00ebnash, i cili do t\u00eb pasurohet
\nm\u00eb tej n\u00eb t\u00eb ardhmen.
\nN\u00eb kuadrin e Projekit Admi-
\nnistrues q\u00eb do t\u00eb hartohet, shi-
\nkohet mund\u00ebsia e krijimit t\u00eb
\nnj\u00eb Qendre Studimi t\u00eb Mje-
\ndisit, K\u00ebrkimi, Informimi dhe
\nzhvillimi ekoturist i qytetit t\u00eb
\nVlor\u00ebs. Qendra do t\u00eb funks io-
\nnoj\u00eb n\u00ebn kujdesin e Fondacionit
\n\u201cFrym\u00eb Dashurie\u201d dhe do t\u00eb
\nstrehohet n\u00eb nd\u00ebrtesat ekzis-
\ntuese t\u00eb Kish\u00ebs derisa t\u00eb p\u00ebrga-
\ntiten ambientet e duhura dhe<\/p>\n
t\u00eb p\u00ebrshatshme.
\nAdministrimi i mbetjeve
\nt\u00eb ngurta t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb Vlor\u00ebs
\ndhe p\u00ebrgatitja p\u00ebr veprat e
\nduhura p\u00ebr mbrojtjen e mjedi-
\nsit (rehabihtimi i vendeve t\u00eb
\nhedhjes s\u00eb mbeturinave dhe i
\nmbulimit n\u00ebn dhe higjenike t\u00eb
\ntyre) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr pjes\u00eb e
\nk\u00ebtij projekti pilot. Paralelisht
\nprogrami synon n\u00eb sjelljen dhe
\nfutjen e parimeve dhe mjeteve
\nt\u00eb shkenc\u00ebs n\u00eb administrimin
\ne mbetjeve t\u00eb ngurta n\u00eb shoq\u00eb-
\nrit\u00eb lokale, si dhe sh\u00ebrbimet
\nkopetente dhe avancimin e
\npolitik\u00ebs s\u00eb administrimit t\u00eb
\nmbetjeve t\u00eb ngurta e cila \u00ebsht\u00eb
\ne adaptuar nga BE.
\nProgrami nuk mund t\u00eb quhej
\ni plot\u00eb pa kryer edhe formimin
\nambientalist t\u00eb kuadrove t\u00eb
\nrinj. 15 t\u00eb rinj shqiptar\u00eb t\u00eb di-
\nplomuar p\u00ebr biologji, inxhinieri
\npyjesh dhe inxhinieri t\u00eb mbroj-
\ntjes s\u00eb mjedisit po kualifikohen
\nn\u00eb fush\u00ebn e administrimit t\u00eb
\nmbrojtjeve t\u00eb ngurta si dhe n\u00eb
\nmbrojtjen dhe administrimin e
\nekosistemeve natyrore.
\nKy program trajnues, i pari i
\nllojit t\u00eb vet i organizuar n\u00eb
\nvendin ton\u00eb ka nj\u00eb koh\u00ebzgjatje
\nprej 100 or\u00ebsh dhe leksionet e
\ntij mbahen nga specialist\u00eb t\u00eb
\nshquar t\u00eb mbrojtjes e mjedist
\nshqiptar\u00eb dhe grek\u00eb. Q\u00ebllimi i
\ntij \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb
\nkrijimin e kuadrove t\u00eb rinj ve-
\nndas n\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb administra-
\nt\u00ebs shqiptare dhe m\u00eb gjer\u00ebsisht
\nn\u00eb shoqerin\u00eb lokale. Mbas k\u00ebtij
\nkursi ata do t\u00eb jen\u00eb t\u00eb aft\u00eb t\u00eb
\nmarrin pjes\u00eb konkretisht n\u00eb
\nimplementimin e studimeve t\u00eb
\nveprave t\u00eb propozuara n\u00eb fusha
\nt\u00eb tilla q\u00eb permban ky projekt i
\nmadh i mbrojtjes s\u00eb natyr\u00ebs t\u00eb
\nvendit ton\u00eb.
\nP\u00ebrgatiti Evis Pano<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Material nga Qershor 2001.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Mbrojtja e tre tipeve t\u00eb ekosistemeve: Laguna e Nart\u00ebs, Lumi i Vjos\u00ebs, pyjet e Zv\u00ebrnecit e Llogoras\u00eb","numri":"6 (105)","viti":"2001","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[1, 6, 7]","fjale_kyce":"[\"rrisim\", \"respektin\", \"kujdesin\", \"vepr\u00ebn\", \"Per\u00ebndis\u00eb\"]","permbledhje":"Material nga Qershor 2001.","autori":"Prof. Dr. Anastasi; P\u00ebrgatiti Evis Pano","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[10849],"ngjallja_viti":[10827],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-85375","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_autori-prof-dr-anastasi-pergatiti-evis-pano","ngjallja_viti-10827","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n