Mbr\u00ebmjen e s\u00eb Shtun\u00ebs s\u00eb Madhe, mij\u00ebra njer\u00ebz do t\u00eb bllokonin edhe nj\u00eb her\u00eb – ashtu si zakonisht gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit Rrug\u00ebn e Kavaj\u00ebs, duke mbajtur n\u00eb duar qirinj t\u00eb ndezur. Nata e Ngjalljes p\u00ebrb\u00ebn tashm\u00eb pik\u00eb referimi n\u00eb kryeqytetin shqiptar p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, t\u00eb krishter\u00eb dhe mysliman\u00eb. Primati i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Krypiskopi Anastas, i emocionuar p\u00ebrshkruan atmosfer\u00ebn mall\u00ebngjyese dhe flet p\u00ebr entuziazmin e t\u00eb rinjve. Shoq\u00ebria po ndryshon, ngadal\u00eb. Dhe Kryepiskopi, me pun\u00ebn e tij, ka kontribuar vendosm\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb fakt. Si dhe n\u00eb zbutjen e kontradiktave n\u00eb mozaikun e Ballkanit.<\/p>\n
Jasht\u00eb n\u00eb dritare, z. Anastas ka tri vazo me lule t\u00eb bukura shum\u00ebngjyr\u00ebshe. Xhami \u00ebsht\u00eb i krisur n\u00eb disa vende dhe nj\u00eb plumb ndodhet i ngulur n\u00eb nj\u00eb cep. “E kam l\u00ebn\u00eb k\u00ebshtu q\u00eb t\u00eb kujtoj”, thot\u00eb ai n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb lakonike. N\u00eb mur nj\u00eb fotografi t\u00eb kujton di\u00e7ka tjet\u00ebr – fasad\u00ebn e nd\u00ebrtes\u00ebs s\u00eb igumenit t\u00eb Sh\u00ebn Vlashit n\u00eb Durr\u00ebs, e vetmja q\u00eb kishte mbetur nga manastiri i vjet\u00ebr. N\u00eb vendin ku dikur ka qen\u00eb kisha, besimtar\u00ebt dhe prift\u00ebrinjt\u00eb kryejn\u00eb Sh\u00ebrbes\u00ebn e Mbr\u00ebmjes. K\u00ebshtu ka q\u00ebn\u00eb at\u00ebher\u00eb. Sot, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vend, nj\u00eb kompleks i hijsh\u00ebm dhe i bukur strehon student\u00ebt e Akademis\u00eb Teologjike dhe n\u00eb krah lart\u00ebsohet manastiri i vjet\u00ebr, tashm\u00eb i restauruar.<\/p>\n
Gjithandej e nj\u00ebjta pamje. Nocionet “para dhe pas” tregojn\u00eb nj\u00eb pun\u00eb gjiganteske, e cila \u00ebsht\u00eb kryer me mund, fizik dhe shpirt\u00ebror. Por m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm jan\u00eb njer\u00ebzit; q\u00eb tashm\u00eb e konsiderojn\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse si pjes\u00eb t\u00eb pandar\u00eb t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare – nj\u00eb mjedis ku t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb t\u00eb barabart\u00eb, rastet nuk mungojn\u00eb dhe shqet\u00ebsimet gjejn\u00eb vend “p\u00ebr t’u prehur”. Kryepiskopi nuk flet shum\u00eb p\u00ebr vete, por njer\u00ebzit q\u00eb e rrethojn\u00eb flasin p\u00ebr t\u00eb: me respekt, dashuri dhe shqet\u00ebsim “sepse shpesh provon s\u00eb tep\u00ebrmi durimin e tij”.<\/p>\n
Nuk keni ndonj\u00ebher\u00eb dyshime, nuk zem\u00ebroheni, e pyes, p\u00ebrderisa kam par\u00eb vepr\u00ebn shoq\u00ebrore kolosale q\u00eb realizohet me iniciativ\u00ebn e tij n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila po vuan ende. Ngjitet n\u00eb sofit\u00eb ku banon, m\u00eb p\u00ebrgjigjet, dhe aty ka nj\u00eb kish\u00ebz t\u00eb vog\u00ebl, ku shprehet dhe lutet, “Dhe pastaj, vazhdoj…”. N\u00ebse emri i tij thot\u00eb di\u00e7ka, mund t\u00eb shpreh\u00eb Ngjalljen e Orthodhoksis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Por, para Ngjalljes ekziston nj\u00eb Golgotha e gjat\u00eb. Dhe n\u00eb t\u00eb ec\u00ebn ende. Pa r\u00ebnkuar, thjesht dhe me besim t\u00eb plot\u00eb.<\/p>\n
Si e dini q\u00eb ka Per\u00ebndi, Fortlumturi?<\/p>\n
E shoh kudo. N\u00eb misterin e makrobot\u00ebs – n\u00eb pafund\u00ebsin\u00eb e qiellit, n\u00eb misterin e mikrobot\u00ebs – n\u00eb kompleksitetin e qeliz\u00ebs dhe t\u00eb atomit. E ndjej kur eci n\u00eb nj\u00eb natyr\u00eb t\u00eb virgj\u00ebr. Nd\u00ebrsa mendoj mrekullin\u00eb e pabesueshme q\u00eb mbart vazhdimisht: trupin tim, organet e mrekulleshme, funksionet e tyre. Nuk jemi ne shkaku i vetvetes, konkludimi i kombinimit t\u00eb fatit, produkt i nj\u00eb force t\u00eb panjohur. E ndiej brenda vetes. I flas shpesh. Dhe, shpejt ose von\u00eb, vjen p\u00ebrgjigjja e Tij. Madje dhe heshtja e Tij thot\u00eb di\u00e7ka. N\u00ebse ndonj\u00ebher\u00eb di\u00e7ka thyhet brenda meje, p\u00ebrs\u00ebri i drejtohem Per\u00ebndis\u00eb “Shp\u00ebtuesit tim nga zem\u00ebrngurt\u00ebsia dhe shtr\u00ebngatat”, dhe d\u00ebgjoj n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mistike \u00e7ka i tha Petrit: “O bes\u00ebpak, p\u00ebrse ngurrove?”. Vazhdimisht komunikoj me T\u00eb brenda misterit t\u00eb Kish\u00ebs. Nuk \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr nj\u00eb arritje personale, por p\u00ebr nj\u00eb dhurat\u00eb t\u00eb Hirit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Kur isha m\u00eb i ri, m’u desh t\u00eb luftoja shum\u00eb ndaj pyetjeve t\u00eb ndryshme. At\u00ebher\u00eb u referohesha zakonisht nj\u00eb s\u00ebr\u00eb argumentesh logjike mbi k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Tani nuk e ndjej k\u00ebt\u00eb nevoj\u00eb. Thjesht vendos nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb personale. Po, besoj! Dhe dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00ebt e k\u00ebrkimeve intelektuale dhe t\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebs fetare e konsoliduan edhe m\u00eb thell\u00eb besimin tim.<\/p>\n
N\u00eb Shqip\u00ebri, vitet e fundit, fjala e Per\u00ebndis\u00eb p\u00ebrhapet jo vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet Ungjillit, por edhe n\u00ebp\u00ebrmjet veprimtaris\u00eb s\u00eb spikatur shoq\u00ebrore t\u00eb Kish\u00ebs. Jo vet\u00ebm fjal\u00eb, por edhe vepra. “P\u00ebr mua, fjala e Per\u00ebndis\u00eb \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr”, v\u00ebren Kryepiskopi. “Dhe vepra e Per\u00ebndis\u00eb \u00ebsht\u00eb fjal\u00eb. Ajo q\u00eb ne themi vep\u00ebr, b\u00ebhet me fjal\u00eb. ‘Tha dhe u b\u00ebn\u00eb’. Fjala e Tij nuk bie kurr\u00eb p\u00ebrtok\u00eb, pa dh\u00ebn\u00eb fryte. Dhe \u00e7do gj\u00eb q\u00eb jep fryte nuk ka di\u00e7ka t\u00eb huaj nga fjala. Nuk besoj se t\u00eb gjitha sa u b\u00ebn\u00eb, jan\u00eb rezultat i nj\u00eb menaxhimi t\u00eb mir\u00eb. Esht\u00eb lul\u00ebzimi dhe frytdh\u00ebnia i t\u00eb gjitha p\u00ebrpjekjeve q\u00eb b\u00ebm\u00eb me sinqeritetin maksimal. P\u00ebrpjekja \u00ebsht\u00eb sjellja e Ungjillit t\u00eb dashuris\u00eb dhe t\u00eb shpres\u00ebs n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb ku n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn nuk kishte besuar dhe aq shum\u00eb n\u00eb to”.<\/p>\n
Kryepiskopi Anastas do nj\u00eb Kish\u00eb n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn t\u00eb marrin pjes\u00eb t\u00eb gjith\u00eb. “Nga brezi i vjet\u00ebr i klerik\u00ebve kishin mbetur shum\u00eb pak, rreth 15, t\u00eb moshuar dhe t\u00eb lodhur. Q\u00eb t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbej Kisha, duhej t\u00eb punonin q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb: burra, gra, f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb rinj, t\u00eb shkolluar, t\u00eb pashkolluar”. N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur kishat romanokatolike dhe protestante d\u00ebrgonin secila qindra vet\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e Anastasit nuk i tejkaluan asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb 16. “Nuk ka asgj\u00eb personale n\u00eb Kish\u00eb. Thjesht, dikush b\u00ebn bashk\u00ebrendimin, \u00ebsht\u00eb dirigjenti. T\u00eb gjitha jan\u00eb produkt i p\u00ebrpjekjes s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Por, gjithnj\u00eb kemi qen\u00eb shum\u00eb pak. Ndiej nj\u00eb mir\u00ebnjohje t\u00eb thell\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit e zgjedhur q\u00eb kam pran\u00eb. Duhet t’ju them se gjysma e tyre jan\u00eb klerik\u00eb ose murgesha dhe gjysma tjet\u00ebr jan\u00eb laik\u00eb. Jan\u00eb dhe shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb na ndihmuan me lutjen, me mb\u00ebshtetje ekonomike dhe me mir\u00ebkuptimin e tyre. Madje edhe njer\u00ebz q\u00eb nuk kishin lidhje me Kish\u00ebn”.<\/p>\n
Ndofta ngaq\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb b\u00ebjn\u00eb pyetje lidhur me Per\u00ebndin\u00eb, shembulli i nj\u00eb kleriku q\u00eb i pranon t\u00eb gjith\u00eb, flet p\u00ebr lirin\u00eb e dashurin\u00eb, i shmanget intoleranc\u00ebs fetare dhe u jep t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn r\u00ebnd\u00ebsi si nevojave shpirt\u00ebrore por edhe nevojave t\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve rreth tij, u jep p\u00ebrgjigje dhe leht\u00ebsim shqet\u00ebsimeve m\u00eb t\u00eb thella. A nuk jan\u00eb ato vall\u00eb q\u00eb \u00e7uan n\u00eb krijimin e feve?<\/p>\n
“Bindja ime p\u00ebr dukurin\u00eb e fes\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, \u00ebsht\u00eb se ajo hap horizontin p\u00ebr nj\u00eb realitet t\u00eb tejskajsh\u00ebm. Fet\u00eb jan\u00eb pjella t\u00eb d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb njeriut p\u00ebr t\u00eb shenjt\u00ebn. Ato e mbajn\u00eb t\u00eb hapur der\u00ebn e p\u00ebrvoj\u00ebs njer\u00ebzore drejt pafund\u00ebsis\u00eb”.<\/p>\n
\u00c7do t\u00eb enjte n\u00eb m\u00ebngjes, At Luka, nj\u00eb prift amerikan, meshon n\u00eb nj\u00eb sall\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs, p\u00ebr student\u00ebt, q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb lutje impresionuese. Mos vall\u00eb kushtet e v\u00ebshtira shkaktojn\u00eb k\u00ebrkime m\u00eb intensive drejt Per\u00ebndis\u00eb se sa, p.sh. n\u00eb Greqi? “Nuk e besoj. Thjesht, k\u00ebtu njer\u00ebzit shprehen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb, sepse jan\u00eb privuar nga kjo mund\u00ebsi p\u00ebr shum\u00eb dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb. Kontakti yn\u00eb me Per\u00ebndin\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7ast tep\u00ebr i shenjt\u00eb dhe personal, ndaj dhe duhet nj\u00eb mjedis individual shprehjeje. \u00c7ka kryhet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tep\u00ebr teatrale, nuk mendoj se \u00ebsht\u00eb gjithnj\u00eb m\u00eb autentike. N\u00eb Greqi ka njer\u00ebz t\u00eb rinj t\u00eb shk\u00eblqyer, t\u00eb cil\u00ebt nuk b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb zhurm\u00eb, por kan\u00eb nj\u00eb ndjeshm\u00ebri esenciale dhe jan\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen q\u00eb quhet besim, madje edhe ku ata l\u00ebvizin n\u00eb nj\u00eb mjedis ku t\u00eb tjer\u00ebt e kan\u00eb p\u00ebrcaktuar tashm\u00eb si larg besimit. N\u00eb se do t’u flas\u00ebsh dhe do t\u00eb d\u00ebgjosh me respekt p\u00ebrvojat, hezitimet e tyre, do t\u00eb shoh\u00ebsh njer\u00ebz q\u00eb jan\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim. \u00c7do njeri ndodhet n\u00eb evolucion t\u00eb vazhduesh\u00ebm deri n\u00eb \u00e7astin e fundit. Mendoj se detyra e Kish\u00ebs \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb me respekt k\u00ebrkimet e secilit, qoft\u00eb kur ato jan\u00eb t\u00eb bujshme, qoft\u00eb kur jan\u00eb t\u00eb heshtura dhe plot dyshime. Dhe kjo mund t\u00eb b\u00ebhet me respekt dhe durim. Duke ofruar liri dhe dashuri”.<\/p>\n
K\u00ebto Kryepiskopi i quan tep\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. “Secili k\u00ebrkon q\u00eb t\u00eb shprehet, t\u00eb jet\u00eb di\u00e7ka e ve\u00e7ant\u00eb, edhe n\u00eb \u00e7astet m\u00eb t\u00eb vogla. Nuk besoj se mund t\u00eb ket\u00eb liri t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb pa dashuri. Ashtu si\u00e7 nuk mund t\u00eb ket\u00eb dashuri pa liri”.<\/p>\n
Kryepiskopi Anastas, duke qen\u00eb se ka udh\u00ebtuar n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb si studiues, nuk \u00ebsht\u00eb i mendimit se fet\u00eb funksionojn\u00eb t\u00eb shk\u00ebputura. “Ajo q\u00eb duhet kuptuar \u00ebsht\u00eb se besimet e tjera fetare nuk jan\u00eb bashkime idesh t\u00eb ndryshme, bindjesh dhe zakonesh adhuruese, por jan\u00eb grupe organike q\u00eb evoluohen duke adoptuar element\u00eb nga mjedisi i tyre. K\u00ebshtu, kemi v\u00ebn\u00eb re se prania e tezave dhe pik\u00ebpamjeve t\u00eb krishtera, kur kjo prani \u00ebsht\u00eb serioze dhe pa imponime, i shtyn t\u00eb tjer\u00ebt q\u00eb t\u00eb interpretojn\u00eb tezat baz\u00eb t\u00eb tyre n\u00ebn drit\u00ebn e t\u00eb v\u00ebrtetave t\u00eb krishtera”.<\/p>\n
Por cili \u00ebsht\u00eb sipas tij roli i Kish\u00ebs sot?<\/p>\n
“S\u00eb pari, Kisha duhet t\u00eb mbetet pik\u00ebrisht ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb: Arka e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs q\u00eb zbulon misterin e Per\u00ebndis\u00eb dhe misterin e njeriut. Trupi i Krishtit q\u00eb i jep kuptim jet\u00ebs dhe vdekjes. Esht\u00eb nj\u00eb prani q\u00eb nga fillimi i jet\u00ebs deri n\u00eb fund. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht, Kisha nuk mund t\u00eb mbyllet n\u00eb vetvete, t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb geto. Esht\u00eb brumi me destinacion brumosjen e bot\u00ebs. Prandaj, ajo duhet t\u00eb tregoj\u00eb ndershm\u00ebri ndaj aspektit shoq\u00ebror dhe t\u00eb jet\u00eb sa m\u00eb af\u00ebr me njeriun e zakonsh\u00ebm. Ajo q\u00eb mbetet gjithnj\u00eb e rrezikshme \u00ebsht\u00eb ngasja q\u00eb kemi, ngasja e shk\u00eblqimit, arroganc\u00ebs, e luksit t\u00eb pakuptimt\u00eb. P\u00ebr disa gj\u00ebra k\u00ebrkohet autokritik\u00eb e vazhdueshme, q\u00eb t\u00eb ruajm\u00eb thjesht\u00ebsin\u00eb dhe karakterin ton\u00eb imediat”.<\/p>\n
Po e ardhmja? “D\u00ebgjoni. Ne qeniet njer\u00ebzore jemi nj\u00eb kandil, vaji i t\u00eb cilit do t\u00eb mbaroj\u00eb. Jemi nj\u00eb kandil i ndezur para ikon\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb dhe s\u00eb shpejti vjen fundi. P\u00ebrpjekja ime \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb krijohen struktura t\u00eb tilla, q\u00eb pas fundit tim gj\u00ebrat t\u00eb ecin mir\u00eb. Por, un\u00eb nuk shqet\u00ebsohem. Historia ndodhet n\u00eb duart e Per\u00ebndis\u00eb; hap\u00ebsira dhe koha jan\u00eb n\u00eb duart e Atij q\u00eb ka q\u00ebn\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe q\u00eb do t\u00eb vij\u00eb. N\u00eb duart e Tij \u00ebsht\u00eb edhe jeta ime, dhe e gjith\u00eb atyre q\u00eb dua, edhe e Kish\u00ebs, e mbar\u00eb bot\u00ebs. Nga ky aspekt, un\u00eb jam tep\u00ebr i lir\u00eb dhe i qet\u00eb”….<\/p>\n
…Po at\u00eb dit\u00eb q\u00eb u dor\u00ebzua prift, iku n\u00eb Ugand\u00eb t\u00eb Afrik\u00ebs. “Fronti hierapostolik m\u00eb kishte prekur shum\u00eb. Ajo periudh\u00eb e par\u00eb ishte e ngjyrosur nga nocionet gjeografike. Si\u00e7 thuhet n\u00eb Veprat e Apostujve “ju do t\u00eb jeni d\u00ebshmitar\u00ebt e mi edhe n\u00eb Jerusalem, dhe n\u00eb Jude, dhe n\u00eb Samari, edhe gjer n\u00eb fund t\u00eb dheut”. Por nuk e kisha menduar kurr\u00eb, se “fund i dheut” do t\u00eb ishte kaq pran\u00eb, n\u00eb Shqip\u00ebri”.<\/p>\n
Ardhja n\u00eb Shqip\u00ebri nuk ishte e planifikuar. Ishte m\u00eb tep\u00ebr “ajo q\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn teologjike themi “pranim i vullnetit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb, ashtu si\u00e7 e ndjeva at\u00eb \u00e7ast se shprehej p\u00ebr mua”. Ishte janar i vitit 1991, kur Imzot Anastasi pati nj\u00eb telefonat\u00eb n\u00eb Kenia ku ndodhej, nga Patrikana e Konstandinopoj\u00ebs, me t\u00eb cil\u00ebn e informonin se ishte zgjedhur Eksark Patriarkal n\u00eb Shqip\u00ebri. Misioni i tij ishte t\u00eb konstatonte “\u00e7far\u00eb kishte mbetur n\u00eb vend pas gjith\u00eb asaj furtune t\u00eb persekutimit”.<\/p>\n
“Udh\u00ebtova n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin dhe pash\u00eb nj\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb, nj\u00eb pyll ku ishin djegur t\u00eb gjitha pem\u00ebt dhe kishte kaluar buldozieri. \u00c7’mund t\u00eb b\u00ebje n\u00eb k\u00ebt\u00eb tok\u00eb t\u00eb gurt\u00eb? Por, duke komunikuar me njer\u00ebzit dhe duke par\u00eb se ishte ruajtur d\u00ebshira dhe besimi, pata ndjesin\u00eb, se farat kishin mbetur n\u00eb tok\u00eb dhe pritnin p\u00ebr t’u mbir\u00eb. Dhe k\u00ebshtu b\u00ebra t\u00eb pamundur\u00ebn p\u00ebr t\u00eb gjetur njer\u00ebz q\u00eb ende e ruanin besimin dhe t\u00eb eci p\u00ebrpara”.<\/p>\n
Tep\u00ebr t\u00eb v\u00ebshtira kushtet dhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira b\u00ebheshin meqen\u00ebse ai ishte grek, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur marr\u00ebdh\u00ebniet e Greqis\u00eb me Shqip\u00ebrin\u00eb ishin tejet t\u00eb tendosura.<\/p>\n
“Ekzistonin hije dyshimi ndaj nesh”, – kujton Primati i Kish\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. “Pyesnin: P\u00ebrse kan\u00eb ardhur? Mos vall\u00eb do t\u00eb p\u00ebrdorin fen\u00eb p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb tjera?”. Nuk ishin t\u00eb pakta rastet kur televizioni jepte filma, t\u00eb xhiruara n\u00eb koh\u00ebn e E. Hoxh\u00ebs, q\u00eb paraqisnin intelektual\u00eb shqiptar\u00eb duke vuajtur nga intrigat e prift\u00ebrinjve greko-orthodhoks\u00eb. “Kalonin mesazhe; ishte gj\u00eb e rrezikshme. Dhe kjo ishte tep\u00ebr e v\u00ebshtir\u00eb dhe e papar\u00eb p\u00ebr mua, sepse me nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb nuk isha p\u00ebrballur n\u00eb Afrik\u00eb. Ishte e v\u00ebshtir\u00eb t’u afroheshe njer\u00ebzve, q\u00eb p\u00ebr dhjet\u00ebvje\u00e7ar\u00eb t\u00eb t\u00ebr\u00eb ishin rritur me sigurin\u00eb, se nuk ka Per\u00ebndi, as Kish\u00eb, as dashuri, as t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Duhej t’i duroje e t’i kuptoje ata”.<\/p>\n
Nj\u00eb vit m\u00eb pas u b\u00eb pyetja: \u00c7’duhej b\u00ebr\u00eb? Tashm\u00eb Orthodhoks\u00ebt k\u00ebrkonin q\u00ebndrimin e tij. “Vendimi nuk ishte i thjesht\u00eb. Kisha grumbulluar material t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga udh\u00ebtimet e mia n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, kryesisht p\u00ebr kuptimin e feve t\u00eb tjera, q\u00eb doja t’i p\u00ebrpunoja e t’i botoja”. Fakultete universitare t\u00eb Greqis\u00eb dhe t\u00eb bot\u00ebs e kishin shpallur Doktor “Honoris Causa”. N\u00eb korrik t\u00eb vitit 1992 Patrikana Ekumenike e zgjodhi Kryepiskop t\u00eb Tiran\u00ebs, Durr\u00ebsit dhe gjith\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Pak m\u00eb von\u00eb, Akademia e Shkencave t\u00eb Athin\u00ebs e zgjodhi si an\u00ebtar korrespondent t\u00eb saj.<\/p>\n
Por, v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb erdh\u00ebn edhe nga prapavijat kishtare. “Gj\u00ebrat ishin serioze dhe nuk jua fsheh, se p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast mendova t\u00eb t\u00ebrhiqesha. Natyrisht, dor\u00ebheqja nuk \u00ebsht\u00eb zgjidhje. Ndaj, mendova si her\u00ebn e par\u00eb: Per\u00ebndia do t\u00eb tregoj\u00eb. Dhe vazhdova…”.<\/p>\n
Q\u00eb nga viti 1992 deri m\u00eb sot jan\u00eb dor\u00ebzuar 110 klerik\u00eb t\u00eb rinj, jan\u00eb ngritur nga themelet 74 kisha, jan\u00eb restauruar 5 manastire dhe 65 kisha-monumente kulture, nd\u00ebrsa jan\u00eb riparuar mbi 130 t\u00eb tjera. U hap Akademia Teologjike n\u00eb Sh\u00ebn Vlash t\u00eb Durr\u00ebsit dhe Liceu Kishtar n\u00eb Gjirokast\u00ebr, si dhe kompleksi “Nazaret” me shtypshkronj\u00ebn, punishten e drurit, ikonografis\u00eb e qirinjve. Gjithashtu, Qendra Diagnostike “Ungjill\u00ebzimi”, ndofta m\u00eb e mira n\u00eb vend, ku mund t\u00eb vizitohen q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit kundrejt nj\u00eb shume simbolike. Kopshte f\u00ebmij\u00ebsh dhe qendra rinore n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin, programe rurale, uj\u00ebsjell\u00ebsa, t\u00eb higjien\u00ebs e ekonomis\u00eb familjare, nd\u00ebrtim rrug\u00ebsh, si dhe nj\u00eb pun\u00eb e gjer\u00eb humanitare, karakterizojn\u00eb veprimtarit\u00eb e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb planet imediate jan\u00eb tri qendra t\u00eb p\u00ebrgatitjes profesionale dhe m\u00eb von\u00eb, pse jo, nj\u00eb Universitet.<\/p>\n
Nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, si tani, kosovar\u00ebt dyndeshin n\u00eb Shqip\u00ebri. “N\u00eb shumic\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb besimit mysliman, t\u00eb ndjekur nga serb\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt disa k\u00ebrkuan t’i identifikonin me Orthodhoksin\u00eb… Mendimi yn\u00eb ishin fjal\u00ebt e Krishtit: “Pata uri dhe m\u00eb dhat\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb, isha i huaj dhe m\u00eb mor\u00ebt n\u00eb sht\u00ebpi”. Ndaj, vendos\u00ebm q\u00eb t\u00eb q\u00ebndronim me respekt para dram\u00ebs njer\u00ebzore”.<\/p>\n
Brenda nj\u00eb jave Kisha grumbulloi 10 milion\u00eb dollar\u00eb. U ngrit kampingu p\u00ebr ta… Madje edhe sot i vetmi kamping q\u00eb funksionon n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb \u00ebsht\u00eb ai i Kish\u00ebs Orthodhokse. U mobilizua e gjith\u00eb Kisha, u mbyll Akademia Teologjike dhe student\u00ebt punonin n\u00eb kamping. Kujdes i ve\u00e7ant\u00eb u tregua p\u00ebr t\u00eb sapolindurit dhe n\u00ebnat. Grat\u00eb merrnin ushqimet dhe i paketonin n\u00eb pako t\u00eb bukura, p\u00ebr t\u00eb zbutur sadopak dhimbjen me pak ndjeshm\u00ebri. U ndihmuan m\u00eb shum\u00eb se 25.000 kosovar\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin. “Ne nuk i pyet\u00ebm k\u00ebta t\u00eb ikur se \u00e7’jan\u00eb, nga jan\u00eb, \u00e7far\u00eb besojn\u00eb. M\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja p\u00ebr t\u00eb varf\u00ebrin dhe t\u00eb vuajturin \u00ebsht\u00eb t’i respektosh dinjitetin”.<\/p>\n
Kryepiskopi Anastas, nj\u00eb luft\u00ebtar i shumansh\u00ebm i paqes, ka kontribuar vendosm\u00ebrisht n\u00eb ndryshimin e klim\u00ebs s\u00eb armiq\u00ebsis\u00eb dhe mosbesimit midis Shqip\u00ebris\u00eb e Greqis\u00eb. Ai punon vazhdimisht p\u00ebr pajtimin, brenda dhe jasht\u00eb Kish\u00ebs, brenda dhe jasht\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. “Jo arm\u00ebve!”, thirri m\u00eb 1997. “Vaji i fes\u00eb nuk duhet t\u00eb p\u00ebrdoret nga asnj\u00ebra pal\u00eb p\u00ebr t\u00eb ndezur konfliktet, por p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebruar plag\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar zemrat”, k\u00ebmb\u00ebngulte n\u00eb vitin 1999. Duke marr\u00eb pjes\u00eb aktive n\u00eb kongrese t\u00eb ndryshme nd\u00ebrfetare dhe me nd\u00ebrhyrje t\u00eb goditura n\u00eb Masmediat nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ai mb\u00ebshtet paqen dhe pajtimin, madje edhe aty ku mosmarr\u00ebveshjet nacionale dhe fetare duken si perde t\u00eb hekurta…<\/p>\n
Nevojat e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb t\u00eb m\u00ebdha; n\u00eb para dhe n\u00eb potencial njer\u00ebzor. Dhe Kryepiskopi \u00ebsht\u00eb i preokupuar p\u00ebr m\u00eb tej. Cila \u00ebsht\u00eb ndjesia pas n\u00ebnt\u00eb vjet\u00ebsh? “Esht\u00eb nj\u00eb mision kompleks p\u00ebrgjegj\u00ebsia q\u00eb nj\u00eb Kish\u00eb Orthodhokse lokale t\u00eb rijetoj\u00eb dhe t\u00eb zhvillohet. \u00c7far\u00eb kisha b\u00ebr\u00eb deri tani n\u00eb jet\u00ebn time, qe tep\u00ebr e vlefshme p\u00ebr at\u00eb \u00e7ka po b\u00ebj tani. Ishte si nj\u00eb fal\u00ebkryq q\u00eb u plot\u00ebsua me ato q\u00eb kisha jetuar n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Gjithashtu, m\u00eb kan\u00eb ndihmuar edhe studimet universitare, q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me fet\u00eb e tjera”. “Nuk kam iluzione se do ta shp\u00ebtojm\u00eb ne situat\u00ebn, por ne japim disa standarte mir\u00ebsjelljeje dhe q\u00ebndrimesh q\u00eb sigurisht ndikojn\u00eb gjer\u00ebsisht n\u00eb shoq\u00ebri. Prandaj dhe sot ekziston respekti i shoq\u00ebris\u00eb shqiptare p\u00ebr Kish\u00ebn Orthodhokse. E din\u00eb se ne nuk jemi spektator\u00eb, por marrim pjes\u00eb n\u00eb p\u00ebrpjekjen e lart\u00ebsimit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb k\u00ebtushme”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Intervist\u00eb e gjer\u00eb me Kryepiskopin Anastas mbi p\u00ebrvoj\u00ebn e tij personale t\u00eb besimit, pun\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri pas diktatur\u00ebs, ringjalljen e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale, ndihm\u00ebn p\u00ebr kosovar\u00ebt n\u00eb vitin 1999, dhe pik\u00ebpamjet e tij mbi rolin e Kish\u00ebs dhe paqes. P\u00ebrshkruhet udh\u00ebtimi nga Afrika n\u00eb Shqip\u00ebri dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb misionit.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Intervist\u00eb me Kryepiskopin Anastas","numri":"8 (95)","viti":"2000","muaji":"Gusht","muaji_numer":"8","dita":"","faqet":"[1, 6, 7, 8]","fjale_kyce":"[\"Anastasi\", \"Kryepiskop\", \"intervist\u00eb\", \"Shqip\u00ebri\", \"Kisha Orthodhokse\", \"Golgotha\", \"Ngjallja\", \"diktatur\u00eb\", \"Kosov\u00eb\", \"kosovar\u00eb\", \"globalizim\", \"feja\", \"Ungjilli\", \"misionar\", \"Afrik\u00eb\", \"Greqi\", \"Vlor\u00eb\", \"Durr\u00ebs\"]","permbledhje":"Intervist\u00eb e gjer\u00eb me Kryepiskopin Anastas mbi p\u00ebrvoj\u00ebn e tij personale t\u00eb besimit, pun\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri pas diktatur\u00ebs, ringjalljen e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale, ndihm\u00ebn p\u00ebr kosovar\u00ebt n\u00eb vitin 1999, dhe pik\u00ebpamjet e tij mbi rolin e Kish\u00ebs dhe paqes. P\u00ebrshkruhet udh\u00ebtimi nga Afrika n\u00eb Shqip\u00ebri dhe v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb e m\u00ebdha t\u00eb misionit.","autori":"","kategoria":"Intervist\u00eb","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9283],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[10644],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-85084","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-interviste","ngjallja_viti-10644","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n