{"id":84628,"date":"2026-06-01T02:33:10","date_gmt":"2026-06-01T00:33:10","guid":{"rendered":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/"},"modified":"2026-06-01T02:33:10","modified_gmt":"2026-06-01T00:33:10","slug":"ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk","status":"publish","type":"ngjallja_article","link":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/","title":{"rendered":"\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d"},"content":{"rendered":"<p>\u201cKapasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes<br \/>\nn\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turh\u201d<br \/>\nV\u00ebshtrim i shkurt\u00ebr historik mbi p\u00ebrkthimet fetare n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse n\u00eb Shqip\u00ebri<br \/>\nHir\u00ebsia e Tij JOANI,<br \/>\nMitropolit i Kor\u00e7\u00ebs<br \/>\nH<br \/>\nistoria e p\u00ebrkthimeve n\u00eb Kish\u00ebn Or\u00ad<br \/>\nthodhokse \u00ebsht\u00eb e lidhur me nevoj\u00ebn<br \/>\nshpirt\u00ebrore t\u00eb besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb.<br \/>\nKa t\u00eb dh\u00ebna, ndon\u00ebse jo t\u00eb shumta dhe t\u00eb<br \/>\nqarta, se ka pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebr-<br \/>\ndorim t\u00eb shqipes, qoft\u00eb edhe t\u00eb pjessh\u00ebm,<br \/>\nn\u00eb sh\u00ebrbesat fetare t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse<br \/>\nedhe para pushtimit turk. Dokumenti m\u00eb<br \/>\ni vjet\u00ebr q\u00eb kemi n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim gjendet bre-<br \/>\nnda nj\u00eb kodiku greqisht n\u00eb bibliotek\u00ebn<br \/>\nAmbroziane t\u00eb Milanos. Esht\u00eb nj\u00eb flet\u00eb me<br \/>\nKjo kumtes\u00eb u mbajt n\u00eb Simpoziumin e P\u00ebrkthimit, organizuar nga<br \/>\nShoq\u00ebria Biblike Nd\u00ebrkonfensionale e Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb u zhvillua n\u00eb n\u00ebntor<br \/>\n1998 n\u00eb Tiran\u00eb (Botohet me Shkurtime).<br \/>\nformat 15  x 13,5 cm, brenda Kodikut me<br \/>\nformat 23,3 x 15,3. Me nj\u00eb pjes\u00eb nga<br \/>\nUngjilli i Matheut (27:62-66 &#8211; pjes\u00eb q\u00eb<br \/>\nk\u00ebndohet t\u00eb Premten e Madhe), Himni i<br \/>\nPashk\u00ebs dhe urimi \u201cP\u00ebr shum\u00eb vjet, o<br \/>\nKryezot\u201d. N\u00eb shkrim p\u00ebrdoret alfabeti grek,<br \/>\nndon\u00ebse nuk i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatur mir\u00eb tin-<br \/>\ngujve t\u00eb shqipes, kurse cil\u00ebsia e p\u00ebrkthimit<br \/>\nnuk \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e mir\u00eb. Mendohet t\u00eb jet\u00eb<br \/>\ni shekullit XIV, dat\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ka edhe<br \/>\nkodiku. Dokumenti u zbulua n\u00eb vitin 1906<br \/>\nnga Spiridon Llambros dhe u transkriptua<br \/>\nnga kleriku dhe intelektuali i shquar or-<br \/>\nthodhoks, peshkopi i Kor\u00e7\u00ebs, E. Kurila&#8230;<br \/>\nNga kjo d\u00ebshmi ne mund t\u00eb besojm\u00eb, se<br \/>\nkjo nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb shqipja t\u00eb jet\u00eb<br \/>\np\u00ebrdorur n\u00eb sh\u00ebrbesat liturgjike.<br \/>\nVijon n\u00eb faqen 8<\/p>\n<p>V\u00ebshtrimishkurt\u00ebrhistorikmbip\u00ebrkthimetfetaren\u00ebKish\u00ebnOrthodhoksen\u00ebShqip\u00ebri<br \/>\n(vijon nga faqja 7)<br \/>\nkjo nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb shqipja t\u00eb jet\u00eb<br \/>\np\u00ebrdorur n\u00eb sh\u00ebrbesat liturgjike.<br \/>\nPa dyshim, q\u00eb ka pasur edhe p\u00ebrpje-<br \/>\nkje t\u00eb tjera. Gjuha shqipe n\u00eb Kish\u00ebn Ortho\u00ad<br \/>\ndhokse, n\u00eb periudh\u00ebn para turke, duhet t\u00eb<br \/>\njet\u00eb p\u00ebrdorur edhe m\u00eb shum\u00eb se sa me-<br \/>\nndohet. K\u00ebt\u00eb p\u00ebrfundim e nxjerrim nga di-<br \/>\nsa d\u00ebshmi p\u00ebr arb\u00ebresh\u00ebt e Italis\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt,<br \/>\nsi\u00e7 dihet vinin nga besimi orthodhoks dhe<br \/>\nn\u00eb fillimet e tyre vareshin nga Patrikana<br \/>\ne Ohrit, nga ku vareshin edhe orthodhok-<br \/>\ns\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb dhe furnizoheshim me<br \/>\nprift\u00ebrinj po nga kjo Patrikan\u00eb. P\u00ebr she-<br \/>\nmbull, Marafioti (1601),  duke shkruar p\u00ebr<br \/>\narb\u00ebresh\u00ebt e Kalabris\u00eb, jep k\u00ebt\u00eb d\u00ebshmi:<br \/>\n\u201cFanno gPuficij della Chiesa secondo Ivso<br \/>\ndella loro lingua, laqual\u2019 e molto diff\u00ebrente<br \/>\ndell\u2019vso latino e greco\u201d &#8211; \u201cI b\u00ebjn\u00eb sh\u00ebrbesat<br \/>\ne Kish\u00ebs sipas p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb tyre,<br \/>\ne cila \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ndryshme nga p\u00ebrdo-<br \/>\nrimi i latinishtes dhe greqishtes.\u201d Autori<br \/>\nnuk p\u00ebrmend libra, por derisa ata p\u00ebrdor- &#8216;<br \/>\nnin shqipen duhet t\u00eb kishin patjet\u00ebr edhe j<br \/>\nlibra. Kjo do t\u00eb thot\u00eb, se ata kishin sjell\u00eb \u25a0<br \/>\nme vete nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb shqipes<br \/>\nn\u00eb sh\u00ebrbesat fetare, dhe kjo tradit\u00eb t\u00eb pak-<br \/>\nt\u00ebn duhet t\u00eb kishte qen\u00eb e shek. XIV-XV<br \/>\nP\u00ebr shekujt XIV-XVI nuk kemi d\u00ebshmi<br \/>\nt\u00eb shumta, nd\u00ebrsa shekulli i XVII  shquhet<br \/>\nsi p\u00ebr nj\u00eb rritje t\u00eb p\u00ebrpjekjeve, ashtu edhe<br \/>\nt\u00eb d\u00ebshmive, p\u00ebr p\u00ebrkthimet fetare n\u00eb<br \/>\ngjuh\u00ebn shqipe n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse. Ka<br \/>\nd\u00ebshmi q\u00eb tregojn\u00eb se shqipja \u00ebsht\u00eb<br \/>\nshkruar n\u00eb Himar\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb<br \/>\nshek. XVII.<br \/>\nGjithashtu, nj\u00eb d\u00ebshmi tjet\u00ebr, q\u00eb<br \/>\nmendohet t\u00eb jet\u00eb e shek. XVII, u gjend n\u00eb<br \/>\nvitin 1949 n\u00eb manastirin e sh\u00ebn Joan Vla-<br \/>\ndimirit, Elbasan. Sot ndodhet n\u00eb Arkivin<br \/>\nqendror t\u00eb Shtetit. Ai p\u00ebrb\u00ebhet nga pjes\u00eb<br \/>\nt\u00eb ndryshme nga t\u00eb kat\u00ebr ungjijt\u00eb. P\u00ebr-<br \/>\nkthimi \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb, n\u00eb t\u00eb folur\u00ebn e Elbasanit<br \/>\ndhe ka pak fjal\u00eb t\u00eb huaja. Gjuha \u00ebsht\u00eb m\u00eb<br \/>\narkaike se ajo e Dhaskal Todhrit ( gjysma<br \/>\ne dyt\u00eb e shek. XVIII),  dhe n\u00eb t\u00eb ndihet ndi-<br \/>\nkimi i tosk\u00ebrishtes. Alfabeti i p\u00ebrdorur<br \/>\n\u00ebsht\u00eb i panjohur m\u00eb par\u00eb, me 40 g\u00ebrma,<br \/>\nme baz\u00eb glagolitike dhe \u00ebsht\u00eb alfabeti<br \/>\norigjinal m\u00eb i vjet\u00ebr q\u00eb njihet n\u00eb shkrimin<br \/>\ne shqipes. Ai mund t\u00eb jet\u00eb di\u00e7ka origjinale<br \/>\nose nga ndonj\u00eb tradit\u00eb e humbur, p\u00ebr t\u00eb<br \/>\ncil\u00ebn ne nuk kemi dijeni. Ky tekst njihet<br \/>\nme emrin \u201canonimi i Elbasanit\u201d.<br \/>\n&#8230;Nd\u00ebrsa ^hekulli XVIII  \u00ebsht\u00eb i pasur<br \/>\nme d\u00ebshmi t\u00eb shumta rreth p\u00ebrkthimeve<br \/>\nt\u00eb teksteve fetare n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse.<br \/>\nN\u00eb nj\u00eb gravur\u00eb t\u00eb gjetur n\u00eb Manastirin e<br \/>\nArdenic\u00ebs, e vitit 1731, ka nj\u00eb lutje t\u00eb<br \/>\nshkurt\u00ebr drejtuar Hyjlr &#8216; -es n\u00eb kat\u00ebr<br \/>\ngjuh\u00eb, greqisht, latinisht, arumanisht dhe<br \/>\ni shqip. Ky \u00ebsht\u00eb teksti shqip, i shkruar me<br \/>\ni alfabetin grek: \u201cVirgjin dhe Mam\u00eb eperndis<br \/>\nuro pr\u00eb nee fajtor\u00ebte &#8230; N\u00eb gravur\u00eb kemi<br \/>\ndat\u00ebn 1731 dhe n\u00ebnshkrimin hieromonake<br \/>\nNektari. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr voskopojarin<br \/>\nNektar T\u00ebrpo, nj\u00eb propogandues i zellsh\u00ebm<br \/>\ndhe i guximsh\u00ebm i besimit orthodhoks, i<br \/>\ncili n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishte igumeni i Manastirit<br \/>\nt\u00eb Ardenic\u00ebs.<br \/>\nN\u00eb k\u00ebt\u00eb shekull kemi edhe p\u00ebrkthimet<br \/>\ne ndryshme kishtare t\u00eb Ikonom Konsta-<br \/>\nndin Beratit, t\u00eb gjetura n\u00eb Kodikun e vitit<br \/>\n1764. Dor\u00ebshkrimi ka 152  faqe dhe n\u00eb 46<br \/>\nfaqet e para ka t\u00eb p\u00ebrkthyera shqip me al-<br \/>\nfabet grek lutje t\u00eb ndryshme fetare dhe<br \/>\npjes\u00eb t\u00eb Ungjijve t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb sh\u00ebrbesat<br \/>\nliturgjike. N\u00eb faqen 106  \u00ebsht\u00eb nj\u00eb alfabet<br \/>\norigjinal me baz\u00eb glagolitike me 37 g\u00ebrma.<br \/>\nAlfabete me baz\u00eb glagolitike shohim edhe<br \/>\nn\u00eb vende t\u00eb tjera t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb&#8230;<br \/>\nManastiret n\u00eb at\u00eb koh\u00eb ishin qendrat<br \/>\nkryesore t\u00eb p\u00ebrpjekjeve p\u00ebr p\u00ebrkthime, si\u00e7<br \/>\nd\u00ebshmohet edhe nga dokumentat e gjetura<br \/>\nn\u00eb manastiret e Sh\u00ebn Joan Vladimirit,<br \/>\nElbasan dhe Sh\u00ebn Petrit, Vithkuq. Klerik\u00ebt<br \/>\ne shquar orthodhoks\u00eb, episkop\u00eb, murgj\u00ebr<br \/>\ndhe prift\u00ebrinj, u p\u00ebrpoq\u00ebn q\u00eb t\u00eb plot\u00ebsonin<br \/>\nnevoj\u00ebn p\u00ebr tekste fetare n\u00eb gjuh\u00ebn e<br \/>\npopullit, t\u00eb cilit i sh\u00ebrbenin.<br \/>\nSipas d\u00ebshmis\u00eb s\u00eb J. Zaviras, mitro-<br \/>\npoliti i Durr\u00ebsit Grigori kishte p\u00ebrkthyer<br \/>\nn\u00eb shqip Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr dhe t\u00eb Re dhe<br \/>\nkishte p\u00ebrdorur nj\u00eb alfabet t\u00eb shpikur nga<br \/>\nai vet\u00eb (para 1772). Grigori studjoi n\u00eb Vos-<br \/>\nkopoj\u00eb, ku m\u00eb von\u00eb u b\u00eb edhe profesor i<br \/>\nAkademis\u00eb s\u00eb saj. Ai ishte nj\u00eb klerik me<br \/>\nkultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe autor i librave t\u00eb ndry-<br \/>\nsh\u00ebm fetar\u00eb. M\u00eb 1768,  mbas suprimimit t\u00eb<br \/>\nPatrikan\u00ebs s\u00eb Ohrit, ai u em\u00ebrua nga Patri\u00ad<br \/>\nkana e Stambollit, Mitropolit i Durr\u00ebsit.<br \/>\nKy nuk duhet ngat\u00ebrruar me Grigor Kon-<br \/>\nstandinidhin, tipografin c Shtypshkronj\u00ebs<br \/>\ns\u00eb Voskopoj\u00ebs. Fatkeq\u00ebsisht, k\u00ebto p\u00ebr-<br \/>\nkthime nuk i kemi sot, por n\u00eb se kjo d\u00ebshmi<br \/>\n\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, at\u00ebhere Shkrimi i Shenjt\u00eb<br \/>\n\u00ebsht\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip i plot\u00eb, t\u00eb pakt\u00ebn<br \/>\npara vitit 1772&#8230; Gjithashtu, ia vlen t\u00eb<br \/>\np\u00ebrmendet edhe nj\u00eb d\u00ebshmi nga Schiro , i<br \/>\ncili flet p\u00ebr nj\u00eb \u201cAnonim Epirot\u201d, dometh\u00eb-<br \/>\nn\u00eb shqiptar nga Shqip\u00ebria, t\u00eb shek XVIII,<br \/>\nt\u00eb ungjillit t\u00eb Matheut.<br \/>\nTheodhor Haxhifilipi, i njohur m\u00eb mir\u00eb<br \/>\nme emrin Dhaskal Todhri, lindur n\u00eb vitin<br \/>\n1730 dhe vdekur n\u00eb vitin 1805,  b\u00ebri<br \/>\np\u00ebrkthime t\u00eb shumta fetare. Edhe ai ishte<br \/>\nnj\u00eb nx\u00ebn\u00ebs i Akademis\u00eb s\u00eb famshme t\u00eb<br \/>\nVoskopoj\u00ebs. Hahni d\u00ebshmon se ai kishte<br \/>\np\u00ebrkthyer n\u00eb shqip Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr dhe<br \/>\nt\u00eb Re dhe liturgjin\u00eb e Sh\u00ebn Joan Gojartit.<br \/>\nPjesa m\u00eb e madhe e shkrimeve t\u00eb tij u dogj<br \/>\nn\u00eb murtaj\u00ebn e vitit 1827. Prej tyre shp\u00ebtoi<br \/>\n: vet\u00ebm Mesha e Sh\u00ebn Joan Gojartit, nj\u00eb<br \/>\n! pjes\u00eb shum\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e adhurimit<br \/>\n. orthodhoks dhe disa pjes\u00eb ungjijsh. N\u00eb<br \/>\ni p\u00ebrkthim, ai e ka ndjekur tekstin grek<br \/>\nliteralisht. Alfabeti i p\u00ebrdorur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb<br \/>\nalfabet origjinal me baz\u00eb glagolitike, si ai i<br \/>\nPapa Totasit, ndon\u00ebse alfabetet e tyre nuk<br \/>\nI kan\u00eb ndonj\u00eb af\u00ebrsi me nj\u00ebri-tjetrin.<br \/>\nNdon\u00ebse n\u00eb shek. XVIII  ka disa p\u00ebr-<br \/>\npjekje p\u00ebr p\u00ebrkthime n\u00eb shqip t\u00eb Shkrimit<br \/>\nt\u00eb Shenjt\u00eb dhe t\u00eb sh\u00ebrbesave t\u00eb ndryshme<br \/>\nfetare, duhet pasur parasysh se p\u00ebrhapje<br \/>\ne tyre ishte relativisht e kufizuar, ndoshta<br \/>\n; p\u00ebr faktin se nuk u botuan. Nd\u00ebrsa p\u00ebr-<br \/>\nkthimet e shekullit XIX pat\u00ebn nj\u00eb p\u00ebrhapje<br \/>\ni dhe p\u00ebrdorim mjaft t\u00ebgj\u00ebr\u00eb, nga q\u00eb u botuan.<br \/>\nVretoja d\u00ebshmon se n\u00eb vitin 1814<br \/>\nVangjel Meksi p\u00ebrktheu dhe botoi Ungjillin<br \/>\nsipas Matheut. N\u00eb p\u00ebrkthim ai p\u00ebrdori al\u00ad<br \/>\nfabetin grek. Por, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb botim nuk kemi<br \/>\nasnj\u00eb dijeni. Ne dim\u00eb se Vangjel Meksi. nga<br \/>\nLabova e Gjirokastr\u00ebs, mbaroi s\u00eb p\u00ebrkthy-<br \/>\neri Dhiat\u00ebn e Re n\u00eb vitin 1821, mbas 16<br \/>\nmuajsh t\u00eb n\u00ebnshkrimit t\u00eb kontrat\u00ebs me<br \/>\nShoq\u00ebrin\u00eb Biblike Britanike. Ka shum\u00eb<br \/>\n&#8216; mund\u00ebsi q\u00eb p\u00ebrkthimi t\u00eb jct\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb vitet<br \/>\nI 1819-1821.<br \/>\n&#8230;P\u00ebrkthimi u b\u00eb n\u00ebn mbikqyrjen e nj\u00eb-<br \/>\nrit nga peshkop\u00ebt orthodhoks\u00eb shqiptar\u00eb<br \/>\nm\u00eb t\u00eb ditur dhc m\u00eb t\u00eb respektuar. Tra-<br \/>\ntativat p\u00ebr p\u00ebrkthimin filluan m\u00eb her\u00ebt. N\u00eb<br \/>\nto p\u00ebrfshiheshin p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i Shoq\u00ebris\u00eb<br \/>\nBiblike, Patrikana e Stambollit dhe Va\u00ad<br \/>\nngjel Meksi. N\u00eb 25 tetor 1818, Dr. Robert<br \/>\nPinkerton informonte Londr\u00ebn: \u201cKam<br \/>\ngjetur njeriun, q\u00eb un\u00eb shpresoj se \u00ebsht\u00eb<br \/>\ndestinuar t\u00eb dhuroj\u00eb bekimin e madh tek<br \/>\nv\u00ebllez\u00ebrit e tij, duke dh\u00ebn\u00eb te ata Dhiat\u00ebn<br \/>\ne Re n\u00eb gjuh\u00ebn e tyre. Emri i tij \u00ebsht\u00eb Va\u00ad<br \/>\nngjel Meksi&#8230; Ai \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i njohur n\u00eb<br \/>\nPatrikan\u00ebn e Konstandinopoj\u00ebs, c cila&#8230; m\u00eb<br \/>\nka premtuar t\u00eb d\u00ebrgoj\u00eb nj\u00eb ose dy klerik\u00eb<br \/>\nt\u00eb aft\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, me q\u00ebllim p\u00ebr t\u00eb<br \/>\nndihmuar Dr. Meksin n\u00eb pun\u00ebn e tij, dhe<br \/>\np\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb p\u00ebrkthimin sa m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur<br \/>\nq\u00eb t\u00eb jet\u00eb e mundur.\u201d<br \/>\nKur Vangjel Meksi vdiq (viti 1823), pu-<br \/>\nn\u00ebn e tij e vazhdoi nj\u00eb tjet\u00ebr klerik shqiptar,<br \/>\nshum\u00eb i ditur dhe i nderuar, peshkop Gri\u00ad<br \/>\ngor Gjirokastriti, i cili e korigjoi, e redaktoi<br \/>\ndhe e botoi p\u00ebrkthimin e tij. Botimi i Ungji\u00ad<br \/>\nllit t\u00eb Matheut pa drit\u00eb n\u00eb Korfuz n\u00eb vitin<br \/>\n1824 dhe n\u00eb vitin 1827, po n\u00eb Korfuz, u<br \/>\nbotua e t\u00ebr\u00eb Dhiata e Re&#8230; P\u00ebrkthimi \u00ebsht\u00eb<br \/>\nn\u00eb lab\u00ebrisht dhe nga pik\u00ebpamja e inter-<br \/>\npretimit orthodhoks \u00ebsht\u00eb mjaft i sakt\u00eb, gj\u00eb<br \/>\nq\u00eb tregon kujdesin e madh dhe p\u00ebrgatitjen<br \/>\ne mir\u00eb teologjike t\u00eb peshkopit mbikqyr\u00ebs.<br \/>\nM\u00eb von\u00eb episkopin e ditur Grigor e shohim<br \/>\nt\u00eb em\u00ebruar Mitropolit t\u00eb Athin\u00ebs.<br \/>\n(vijon n\u00eb numrin e ardhsh\u00ebm)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Material nga Mars 1999.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"V\u00ebshtrim i shkurt\u00ebr historik mbi p\u00ebrkthimet fetare...","numri":"3 (78)","viti":"1999","muaji":"Mars","muaji_numer":"3","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"pasur\", \"p\u00ebrpjekje\", \"p\u00ebrdorim\", \"shqipes\", \"sh\u00ebrbesat\"]","permbledhje":"Material nga Mars 1999.","autori":"Hir\u00ebsia e Tij JOANI, Mitropolit i Kor\u00e7\u00ebs","kategoria":"Artikull","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9653],"ngjallja_autori":[10600],"ngjallja_viti":[10583],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-84628","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-artikull","ngjallja_autori-hiresia-e-tij-joani-mitropolit-i-korces","ngjallja_viti-10583","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"website\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/84628\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"630\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:title\" content=\"Orthodox Autocephalous Church of Albania\" \/>\n<meta name=\"twitter:description\" content=\"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.\" \/>\n<meta name=\"twitter:image\" content=\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/\",\"name\":\"\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-06-01T00:33:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"description\":\"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization\",\"name\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg\",\"width\":540,\"height\":540,\"caption\":\"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/","og_locale":"en_GB","og_type":"website","og_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","og_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","og_url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/84628","og_site_name":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/koash1991","og_image":[{"width":1200,"height":630,"url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_title":"Orthodox Autocephalous Church of Albania","twitter_description":"Life, faith and witness of the Orthodox Church in Albania.","twitter_image":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/themes\/orthodoxalbania-agent-6\/assets\/social-share-official-logo-v0528.png","twitter_misc":{"Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/","name":"\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d - Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","isPartOf":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website"},"datePublished":"2026-06-01T00:33:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/ngjallja\/ka-pasur-perpjekje-per-nje-perdorim-te-shqipes-ne-sherbesat-fetare-edhe-para-pushtimit-turk\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201cKa pasur p\u00ebrpjekje p\u00ebr nj\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb shqipes n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare edhe para pushtimit turk\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#website","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","description":"Faqja Zyrtare e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb me lajmet edhe informacionet zyrtare p\u00ebr struktur\u00ebn edhe veprimtarin\u00eb e saj.","publisher":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#organization","name":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","contentUrl":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/albania.jpeg","width":540,"height":540,"caption":"Kisha Orthodhokse Autoqefale e Shqip\u00ebris\u00eb"},"image":{"@id":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/koash1991"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles\/84628","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja-articles"}],"about":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ngjallja_article"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84628"}],"wp:term":[{"taxonomy":"ngjallja_kategoria","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_kategoria?post=84628"},{"taxonomy":"ngjallja_autori","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_autori?post=84628"},{"taxonomy":"ngjallja_viti","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_viti?post=84628"},{"taxonomy":"ngjallja_kryeredaktor","embeddable":true,"href":"https:\/\/orthodoxalbania.org\/2026\/wp-json\/wp\/v2\/ngjallja_kryeredaktor?post=84628"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}