Mjeku pran\u00eb jush<\/p>\n
Hepatiti viral (verdh\u00ebza)<\/p>\n
Hepatiti viral \u00ebsht\u00eb s\u00ebmundje infektive akute, e shkaktuar nga disa viruse, si virusi A, B, C, D dhe E.<\/p>\n
Format klinike t\u00eb k\u00ebsaj s\u00ebmundjeje jan\u00eb nga m\u00eb t\u00eb ndryshmet, duke filluar nga ato pa ikter, deri n\u00eb insufi\u00e7ienc\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb akute t\u00eb m\u00ebl\u00e7is\u00eb.<\/p>\n
Si merret hepatiti?<\/p>\n
Verdh\u00ebza m\u00eb e shpesht\u00eb shkaktohet nga viruset A dhe B.<\/p>\n
Hepatiti A – merret me rrug\u00ebn gastro-intestinale, n\u00ebp\u00ebrmjet rrug\u00ebs fekalo-orale, zakonisht n\u00ebp\u00ebrmjet kontaktit t\u00eb ngusht\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin. Infeksioni ndodh m\u00eb shpesh n\u00eb mjedise me kushte sanitare t\u00eb k\u00ebqija. Mosha q\u00eb preket m\u00eb shum\u00eb \u00ebsht\u00eb grupi midis 3-15 vje\u00e7.<\/p>\n
Hepatiti B – p\u00ebrhapet me an\u00ebn e p\u00ebrdorimit terapeutik t\u00eb gjakut e t\u00eb produkteve t\u00eb tij, si dhe me an\u00ebn e veglave t\u00eb kontaminuara me gjak. Transmetohet me an\u00ebn e ageve (gjilp\u00ebrave), shiringave t\u00eb infektuara, q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrdorur p\u00ebr injektime intravenoze ose intramuskulare.<\/p>\n
Infeksioni, gjithashtu, mund t\u00eb transmetohet edhe me vegla dentare, kirurgjikale, gjat\u00eb vaksinimeve masive etj.<\/p>\n
Infektimi me hepatit t\u00eb tipit B ndodh edhe nga n\u00ebna tek fetusi, ve\u00e7an\u00ebrisht kur marrja e infeksionit ka ndodhur pas muajit t\u00eb tet\u00eb t\u00eb shtatzanis\u00eb.<\/p>\n
Cilat jan\u00eb shenjat klinike?<\/p>\n
Periudha e inkubacionit n\u00eb hepatitin viral A \u00ebsht\u00eb 15-35 dit\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb hepatitin B \u00ebsht\u00eb 5-6 muaj.<\/p>\n
Hepatit viral tipik ose i zakonsh\u00ebm, paraqet nj\u00eb faz\u00eb preikterike, nj\u00eb faz\u00eb ikterike dhe periudh\u00ebn e konvaleshenc\u00ebs.<\/p>\n
Faza preikterike. F\u00ebmij\u00ebt paraqesin anoreksi, kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrziera (naure), ankojn\u00eb dhimbje t\u00eb barkut, mund t\u00eb ken\u00eb temperatur\u00eb 37,5-38 grad\u00eb. N\u00ebna e kupton q\u00eb f\u00ebmija \u00ebsht\u00eb i k\u00ebputur, i lodhur, k\u00ebrkon t\u00eb flej\u00eb m\u00eb shum\u00eb, dhe nuk ka oreks. Ndonj\u00ebher\u00eb, f\u00ebmij\u00ebt ankohen p\u00ebr dhembje artikulare, muskulore ose shfaqen ekzanteme ose pu\u00e7ra, p\u00ebr t\u00eb cilat prind\u00ebrit i drejtohen dermatologut (i marrin p\u00ebr s\u00ebmundje l\u00ebkure). Kjo periudh\u00eb mund t\u00eb zgjas\u00eb deri n\u00eb nj\u00eb jav\u00eb.<\/p>\n
Faza ikterike. Kjo karakterizohet me shfaqjen e verdh\u00ebz\u00ebs n\u00eb l\u00ebkur\u00eb dhe n\u00eb mukozat, me ngjyr\u00ebn e urin\u00ebs n\u00eb t\u00eb kuqe t\u00eb mbyllur, me ngjyr\u00ebn e fe\u00e7eve t\u00eb hapur, n\u00eb t\u00eb hir\u00ebt ose t\u00eb bardha.<\/p>\n
Kjo \u00ebsht\u00eb faza q\u00eb prind\u00ebrit e kuptojn\u00eb vet\u00eb verdh\u00ebz\u00ebn dhe adresohen tek mjeku.<\/p>\n
Faza e konvaleshenc\u00ebs. Karakterizohet nga zhdukja e ikterit, p\u00ebrmir\u00ebsimi i gjendjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme. Kjo periudh\u00eb zgjat nj\u00eb muaj.<\/p>\n
N\u00ebnat duhet t\u00eb ken\u00eb parasysh, se tek f\u00ebmij\u00ebt hepatiti (verdh\u00ebza), mund t\u00eb takohet edhe pa shfaqjen e ikterit. N\u00eb k\u00ebto raste f\u00ebmij\u00ebt mund t\u00eb ken\u00eb temperatur\u00eb t\u00eb lart\u00eb, \u00e7rregullime gastroitenstinale, t\u00eb vjella, diarre, dhembje koke, gjendja e p\u00ebrgjithshme e tyre nuk \u00ebsht\u00eb e mir\u00eb.<\/p>\n
\u00c7’duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb prind\u00ebrit?<\/p>\n
Ata e njohin mir\u00eb gjendjen sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb femij\u00ebs s\u00eb tyre. Sa her\u00eb t\u00eb v\u00ebn\u00eb re tek f\u00ebmija, lodhje, munges\u00eb oreksi, t\u00eb vjella, dhimbje barku, dhimbje koke, temperatur\u00eb, duhet t\u00eb konsultohen dhe t\u00eb vizitojn\u00eb f\u00ebmij\u00ebn e tyre tek mjeku pediat\u00ebr.<\/p>\n
Si mjekohet kjo s\u00ebmundje?<\/p>\n
P\u00ebr mjekimin e hepatitit viral rekomandohet regjim shtrati gjat\u00eb faz\u00ebs akute t\u00eb s\u00ebmundjes. F\u00ebmija lejohet t\u00eb zhvilloj\u00eb aktivitet normal pas dyjav\u00ebsh.<\/p>\n
N\u00eb ushyerjen e f\u00ebmij\u00ebs ka r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb jepen karbohidrate (n\u00eb form\u00eb kompostosh me fruta t\u00eb fresk\u00ebta), proteina dhe kufizohen yndyrnat.<\/p>\n
P\u00ebrdoren p\u00ebr mjekim vitamina C, vitaminat e kompleksit B. Pra, p\u00ebr mjekimin e hepatitit viral ka vet\u00ebm nj\u00eb mjekim simptomatik, q\u00eb mjekon shenjat klinike.<\/p>\n
N\u00eb format e mesme dhe t\u00eb r\u00ebnda t\u00eb s\u00ebmundjes, si mbrojtje nga verdh\u00ebza rekomandohet shtrimi n\u00eb spital.<\/p>\n
R\u00ebnd\u00ebsi ka mbajtja dhe respektimi i higjien\u00ebs personale t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb rastet kur f\u00ebmij\u00ebt duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb mjekime p\u00ebr s\u00ebmundje t\u00eb ndryshme duhet t\u00eb p\u00ebrdorin shiringa me nj\u00eb p\u00ebrdorim. P\u00ebr t’u mbrojtur nga hepatiti B, q\u00eb vitin 1995, n\u00eb vendin ton\u00eb ka nisur vaksinimi i f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb porsalindur, i cili \u00ebsht\u00eb i detyruesh\u00ebm.<\/p>\n
Ass. Prof. Eli Foto<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikull mjek\u00ebsor mbi hepatitin viral te f\u00ebmij\u00ebt: shkaqet, fazat klinike, shenjat, mjekimin dhe mbrojtjen. P\u00ebrshkrimi i hepatitit A dhe B dhe r\u00ebnd\u00ebsia e vaksinimit.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Mjeku pran\u00eb jush","numri":"11 (62)","viti":"1997","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"","faqet":"[4]","fjale_kyce":"[\"hepatit viral\", \"verdh\u00ebz\u00eb\", \"f\u00ebmij\u00eb\", \"ikter\", \"vaksinim\", \"mjekim\", \"prind\u00ebr\", \"regjim shtrati\", \"vitamina\", \"higjien\u00eb\"]","permbledhje":"Artikull mjek\u00ebsor mbi hepatitin viral te f\u00ebmij\u00ebt: shkaqet, fazat klinike, shenjat, mjekimin dhe mbrojtjen. P\u00ebrshkrimi i hepatitit A dhe B dhe r\u00ebnd\u00ebsia e vaksinimit.","autori":"Ass. Prof. Eli Foto","kategoria":"Sh\u00ebndet\u00ebsi","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[10220],"ngjallja_autori":[10416],"ngjallja_viti":[10219],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-84241","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-shendetesi","ngjallja_autori-ass-prof-eli-foto","ngjallja_viti-10219","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n