Liturgjia Hyjnore quhet gjithashtu Mesha Hyjnore. Fjala Liturgji, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb pun\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt ose veprim i p\u00ebrbashk\u00ebt, e shpreh m\u00eb mir\u00eb e m\u00eb qart\u00eb kuptimin dhe p\u00ebrmbajtjen e Mesh\u00ebs Hyjnore. Ajo \u00ebsht\u00eb puna e p\u00ebrbashk\u00ebt e Kish\u00ebs Orthodhokse. Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb veprimi zyrtar i Kish\u00ebs s\u00eb mbledhur s\u00eb bashku, si Populli i zgjedhur i Per\u00ebndis\u00eb. Fjala kish\u00eb, kupton nj\u00eb mbledhje ose bashkim t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb zgjedhur dhe t\u00eb thirrur ve\u00e7 p\u00ebr t\u00eb kryer nj\u00eb detyr\u00eb t\u00eb caktuar.<\/p>\n
Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb veprimi i p\u00ebrbashk\u00ebt i t\u00eb krishter\u00ebve orthodhoks\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt mblidhen zyrtarisht p\u00ebr t\u00eb formuar Kish\u00ebn Orthodhokse. Ajo \u00ebsht\u00eb veprimi i Kish\u00ebs s\u00eb mbledhur nga Per\u00ebndia, q\u00eb k\u00ebshtu t\u00eb jen\u00eb s\u00eb bashku n\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi, p\u00ebr t\u00eb adhuruar, p\u00ebr t\u00eb lutur, k\u00ebnduar dhe d\u00ebgjuar Fjal\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb blatuar vetveten me falenderime n\u00eb Krishtin tek Per\u00ebndia At\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb patur p\u00ebrvoj\u00ebn e gjall\u00eb t\u00eb mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb p\u00ebrjetshme t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet Kungimit me t\u00eb nj\u00ebjtin Krisht, i Cili \u00ebsht\u00eb i pranish\u00ebm n\u00eb popullin e tij, me an\u00eb t\u00eb Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb.<\/p>\n
Liturgjia Hyjnore kryhet gjithmon\u00eb nga t\u00eb krishter\u00ebt orthodhoks\u00eb n\u00eb Dit\u00ebn e Zotit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb e Diela, “dita mbas Sabatit”, e cila simbolizon dit\u00ebn e par\u00eb dhe t\u00eb fundit t\u00eb krijimit – ose si\u00e7 quhet n\u00eb Tradit\u00ebn e Shenjt\u00eb, dita e tet\u00eb – e Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb dita e Ngjalljes s\u00eb Krishtit nga t\u00eb vdekurit, dita e gjyqit dhe e fitores s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb e parath\u00ebn\u00eb nga profet\u00ebt, Dita e Zotit, q\u00eb inaguron pranin\u00eb dhe fuqin\u00eb e “mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb ardhshme”, qysh tani, n\u00eb jet\u00ebn e bot\u00ebs s\u00eb tashme.<\/p>\n
Por, Liturgjia Hyjnore kremtohet gjithashtu nga Kisha edhe n\u00eb dit\u00ebt e festave t\u00eb ve\u00e7anta. N\u00eb manastiret dhe n\u00eb disa katedrale e enori t\u00eb m\u00ebdha, ajo kremtohet \u00e7do dit\u00eb, me p\u00ebrjashtim t\u00eb atyre t\u00eb jav\u00ebs t\u00eb Kreshm\u00ebve t\u00eb M\u00ebdha (Liturgjia ka karakter festiv, nd\u00ebrsa Kreshm\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb karakter pendimtar e agj\u00ebrimor dhe jan\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgatitje p\u00ebr t\u00eb pritur Ngjalljen e Zotit, n\u00ebp\u00ebrmjet kujtimit dhe vajtimit p\u00ebr m\u00ebkatin, i cili na ndan nga Per\u00ebndia).<\/p>\n
Si nj\u00eb veprim i p\u00ebrbashk\u00ebt i Popullit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb, Liturgjia Hyjnore, n\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebsi t\u00eb krishter\u00eb orthodhokse mund t\u00eb kremtohet vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb n\u00eb dit\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e Kish\u00ebs duhet t\u00eb mblidhen s\u00eb bashku me priftin e tyre, n\u00eb nj\u00eb vend dhe n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb. K\u00ebtu p\u00ebrfshihen, madje edhe f\u00ebmij\u00ebt e vegj\u00ebl dhe foshnjat, t\u00eb cil\u00ebt marrin pjes\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb Kungat\u00ebn e Mesh\u00ebs Hyjnore, qysh nga dita e hyrjes s\u00eb tyre n\u00eb Kish\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet pag\u00ebzimit dhe mirosjes. Gjithmon\u00eb \u00e7do njeri, gjithmon\u00eb s\u00eb bashku. Kjo \u00ebsht\u00eb shprehja tradicionale e Kish\u00ebs Orthodhokse p\u00ebr Mesh\u00ebn Hyjnore.<\/p>\n
P\u00ebr shkak t\u00eb karakterit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, Liturgjia Hyjnore kurr\u00eb nuk mund t\u00eb kryhet privatisht vet\u00ebm nga kleriku. Kurr\u00eb nuk mund t\u00eb sh\u00ebrbehet vet\u00ebm p\u00ebr ndonj\u00ebrin dhe jo p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, por gjithmon\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb. Ajo kurr\u00eb nuk mund t\u00eb sh\u00ebrbehet thjesht p\u00ebr disa q\u00ebllime personale, t\u00eb ve\u00e7anta ose t\u00eb kufizuara. Prandaj, ne kemi n\u00eb Mesh\u00ebn Hyjnore disa lutje t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt, t\u00eb vdekurit, ose p\u00ebr disa q\u00ebllime specifike, por kurr\u00eb nuk kryhet nj\u00eb Liturgji vet\u00ebm p\u00ebr individ\u00eb privat\u00eb ose p\u00ebr q\u00ebllime dhe projekte t\u00eb ve\u00e7anta. Liturgjia Hyjnore kryhet gjithmon\u00eb “p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb gjitha”.<\/p>\n
Meqen\u00ebse Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb akt zyrtar i lutjes, adhurimit, m\u00ebsimit dhe Kungimit t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Kish\u00ebs, n\u00eb qiell dhe n\u00eb tok\u00eb, ajo nuk duhet t\u00eb shihet thjesht si nj\u00eb devocion nd\u00ebrmjet shum\u00eb devocioneve, madje as si m\u00eb i larti ose m\u00eb i madhi. Ajo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb veprim i nj\u00eb devotshm\u00ebrie personale. Ajo nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbes\u00eb lutjesh dhe nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb nga Misteret. Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb i vetmi mister i p\u00ebrbashk\u00ebt i vet\u00eb qenies s\u00eb Kish\u00ebs vet\u00eb. Ajo \u00ebsht\u00eb e vetmja shfaqje misterore e esenc\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs, si nj\u00eb Bashk\u00ebsi e Per\u00ebndis\u00eb n\u00eb qiell dhe n\u00eb tok\u00eb. Liturgjia \u00ebsht\u00eb e vetmja zbules\u00eb unike misterore e Kish\u00ebs, si Trupi mistik i Krishtit dhe si Nusja e Krishtit.<\/p>\n
Si veprimi mistik qendror i t\u00ebr\u00eb Kish\u00ebs, Liturgjia Hyjnore ka gjithmon\u00eb frym\u00ebn e Ngjalljes. Ajo \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb shfaqja e Krishtit t\u00eb Ngjallur tek populli i tij. Liturgjia Hyjnore \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb zbritje e Shpirtit jet\u00ebb\u00ebr\u00ebs dhe nj\u00eb Kungim me Per\u00ebndin\u00eb At\u00eb. Ajo nuk ka kurr\u00eb karakter zije ose pendimtar dhe nuk \u00ebsht\u00eb kurr\u00eb shprehje e err\u00ebsir\u00ebs dhe vdekjes s\u00eb k\u00ebsaj bote. Ajo \u00ebsht\u00eb gjithmon\u00eb shprehja dhe p\u00ebrvoja e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrjetshme t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Trinis\u00eb s\u00eb Bekuar.<\/p>\n
Mesha Hyjnore e kremtuar nga Kisha Orthodhokse, quhet Liturgjia e Sh\u00ebn Joan Gojarti. Kjo Mesh\u00eb \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb e shkurt\u00ebr se ajo e quajtur Liturgjia e Sh\u00ebn Vasilit t\u00eb Madh, e cila kryhet vet\u00ebm dhjet\u00eb her\u00eb gjat\u00eb vitit kishtar. K\u00ebto dy Liturgji e mor\u00ebn form\u00ebn e tyre t\u00eb tanishme ndoshta mbas shekullit t\u00eb n\u00ebnt\u00eb. N\u00eb form\u00ebn si\u00e7 i kemi sot, ato nuk jan\u00eb krejt\u00ebsisht ashtu si\u00e7 u shkruan nga shenjt\u00ebt, emrat e t\u00eb cil\u00ebve mbajn\u00eb. Por, \u00ebsht\u00eb fare e sigurt\u00eb, se lutjet eukaristike t\u00eb secil\u00ebs nga k\u00ebto dy mesha, u formuluan n\u00eb shekullin e kat\u00ebrt dhe t\u00eb pest\u00eb, koha kur k\u00ebta shenjtor\u00eb jetuan dhe punuan p\u00ebr Kish\u00ebn.<\/p>\n
Liturgjia Hyjnore ka dy pjes\u00eb kryesore. Pjesa e par\u00eb \u00ebsht\u00eb mbledhja, e quajtur sinaksis. Kjo e ka origjin\u00ebn n\u00eb mbledhjet e sinagogave t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr dhe \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrqendruar n\u00eb shpalljen dhe meditimin e Fjal\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Pjesa e dyt\u00eb e Mesh\u00ebs \u00ebsht\u00eb flijimi eukaristik. Kjo e ka origjin\u00ebn n\u00eb adhurimin e tempullit t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr, n\u00eb flijimet prift\u00ebrore t\u00eb Popullit t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb; dhe n\u00eb ngjarjen qendrore shp\u00ebtimtare t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr, Pashk\u00ebs.<\/p>\n
N\u00eb Kish\u00ebn e Dhiat\u00ebs s\u00eb Re, Jisu Krishti \u00ebsht\u00eb Fjala e Gjall\u00eb e Per\u00ebndis\u00eb. K\u00ebshtu, n\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore, jan\u00eb pik\u00ebrisht ungjijt\u00eb e krishter\u00eb dhe shkrimet apostolike q\u00eb shpallen e meditohen. Dhe n\u00eb Kish\u00ebn e Dhiat\u00ebs s\u00eb Re ngjarja shp\u00ebtimtare qendrore \u00ebsht\u00eb flijimi i p\u00ebrsosur, i p\u00ebrjetsh\u00ebm dhe i gjithmjaftuesh\u00ebm i Jisu Krishtit, t\u00eb vetmit Kryeprift t\u00eb madh, i cili \u00ebsht\u00eb gjithashtu Qengji i Per\u00ebndis\u00eb, i therur p\u00ebr shp\u00ebtimin e bot\u00ebs, Pashka e Re. N\u00eb Liturgjin\u00eb Hyjnore besimtar\u00ebt e krishter\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb vet\u00ebblatimin e vullnetsh\u00ebm t\u00eb Krishtit tek Ati, t\u00eb kryer n\u00eb kryq nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb, me an\u00eb t\u00eb fuqis\u00eb s\u00eb Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb. N\u00eb dhe n\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebtij flijimi unik t\u00eb Krishtit, besimtar\u00ebt e krishter\u00eb marrin Kungimin e Shenjt\u00eb me Per\u00ebndin\u00eb.<\/p>\n
Ka qen\u00eb p\u00ebr shekuj praktik\u00eb e Kish\u00ebs, p\u00ebr t’i pranuar t\u00eb gjith\u00eb n\u00eb pjes\u00ebn e par\u00eb t\u00eb Mesh\u00ebs, nd\u00ebrsa n\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00eb vet\u00ebm ata q\u00eb ishin b\u00ebr\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb saj n\u00ebp\u00ebrmjet Pag\u00ebzimit dhe Mirosjes. Personat e papag\u00ebzuar nuk lejoheshin as q\u00eb t\u00eb shikonin blatimin dhe marrjen e Kungat\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb nga besimtar\u00ebt e krishter\u00eb. Prandaj, pjesa e par\u00eb e Mesh\u00ebs Hyjnore filloi t\u00eb quhej Liturgjia e katekumen\u00ebve ose Liturgjia e katekumen\u00ebve, d.m.th. Liturgjia p\u00ebr ata q\u00eb po marrin m\u00ebsime p\u00ebr bes\u00ebn e krishter\u00eb, q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb b\u00ebheshin an\u00ebtar\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs n\u00ebp\u00ebrmjet Pag\u00ebzimit dhe Mirosjes. Gjithashtu, p\u00ebr arsye t\u00eb dukshme, ajo filloi t\u00eb quhet dhe Liturgjia e Fjal\u00ebs ose Liturgjia e Fjal\u00ebs. Pjesa e dyt\u00eb e Mesh\u00ebs Hyjnore, filloi t\u00eb quhet Liturgjia e Besnik\u00ebve ose Liturgjia e Besnik\u00ebve.<\/p>\n
Ndon\u00ebse sot n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse t\u00eb krishter\u00ebt jo orthodhoks\u00eb dhe madje edhe jo t\u00eb krishter\u00ebt, lejohen t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb Mesh\u00ebn e Besnik\u00ebve, p\u00ebrs\u00ebri, pjes\u00ebmarrja n\u00eb Kungat\u00ebn Hyjnore i lejohet vet\u00ebm an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb angazhuar n\u00eb jet\u00ebn dhe m\u00ebsimet e Besimit Orthodhoks, t\u00eb ruajtur, m\u00ebsuar e praktikuar nga Kisha n\u00ebp\u00ebr gjith\u00eb historin\u00eb e saj.<\/p>\n
N\u00eb komentin e Liturgjis\u00eb Hyjnore, q\u00eb do t\u00eb vijoj\u00eb m\u00eb posht\u00eb, do ta p\u00ebrqendrojm\u00eb v\u00ebmendjen ton\u00eb se \u00e7far\u00eb ndodh n\u00eb Kish\u00eb gjat\u00eb “veprimit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt” t\u00eb saj. Duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb, ne do t\u00eb p\u00ebrpiqemi t\u00eb dep\u00ebrtojm\u00eb n\u00eb kuptimin esencial dhe themelor q\u00eb ka Liturgjia p\u00ebr njeriun, jet\u00ebn dhe bot\u00ebn e tij. Kjo do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shk\u00ebputje e plot\u00eb prej interpretimit t\u00eb Mesh\u00ebs Hyjnore, si nj\u00eb dram\u00eb t\u00eb luajtur nga kleri dhe t\u00eb “ndjekur” nga populli, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn \u00e7do pjes\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aspekt i jet\u00ebs dhe i vepr\u00ebs s\u00eb Krishtit (p.sh., proskomidhia p\u00ebr Lindjen e Krishtit; hyrja e vog\u00ebl p\u00ebr fillimin e sh\u00ebrbes\u00ebs s\u00eb tij publike, Ungjilli p\u00ebr predikimin e tij, hyrja e madhe p\u00ebr t\u00eb Diel\u00ebn e Dafmave etj.). Ky tip interpretimi i m\u00ebvonsh\u00ebm i Liturgjis\u00eb Hyjnore, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shpikje, e cila \u00ebsht\u00eb ndoshta interesante dhe frym\u00ebzuese p\u00ebr disa, por krejt\u00ebsisht e huaj p\u00ebr kuptimin dhe q\u00ebllimin e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb Liturgjis\u00eb Hyjnore n\u00eb Kish\u00ebn Orthodhokse.<\/p>\n
Marr\u00eb nga libri i Protopresviter Thomas Hopko “Doktrina”
\np\u00ebrkthyer nga Arkimandrit Joan Pelushi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tekst teologjik nga Protopresvit\u00ebr Thomas Hopko, p\u00ebrkthyer nga Arkimandrit Joan Pelushi, mbi Liturgjin\u00eb Hyjnore. Shpjegon kuptimin e fjal\u00ebs ‘Liturgji’ (pun\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt), struktur\u00ebn e saj me dy pjes\u00eb (Liturgjia e Fjal\u00ebs dhe Liturgjia e Besnik\u00ebve), kremtimin e saj nga e Diela dhe dit\u00ebt e festave, si dhe karakterin e saj t\u00eb Ngjalljes, jo individual.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"6 (57)","viti":"1997","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"Liturgjia Hyjnore\", \"Mesha\", \"Sh\u00ebn Joan Gojarti\", \"Sh\u00ebn Vasili i Madh\", \"Kungat\u00eb\", \"Dita e Zotit\", \"katekumen\u00eb\", \"besimtar\u00eb\", \"sinaksis\", \"eukaristi\"]","permbledhje":"Tekst teologjik nga Protopresvit\u00ebr Thomas Hopko, p\u00ebrkthyer nga Arkimandrit Joan Pelushi, mbi Liturgjin\u00eb Hyjnore. Shpjegon kuptimin e fjal\u00ebs 'Liturgji' (pun\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt), struktur\u00ebn e saj me dy pjes\u00eb (Liturgjia e Fjal\u00ebs dhe Liturgjia e Besnik\u00ebve), kremtimin e saj nga e Diela dhe dit\u00ebt e festave, si dhe karakterin e saj t\u00eb Ngjalljes, jo individual.","autori":"Protopresvit\u00ebr Thomas Hopko (p\u00ebrkthyer nga Arkimandrit Joan Pelushi)","kategoria":"Teologji \/ Liturgjik\u00eb","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[10316],"ngjallja_autori":[10317],"ngjallja_viti":[10219],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-84102","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-teologji-liturgjike","ngjallja_autori-protopresviter-thomas-hopko-perkthyer-nga-arkimandrit-joan-pelushi","ngjallja_viti-10219","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n