Mjeku pran\u00eb jush
\nDIAREA AKUTE TEK F\u00cbMIJ\u00cbT
\nSimptomatologjia dhe mjekimi<\/p>\n
Diarea akute z\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb s\u00ebmundshm\u00ebrin\u00eb dhe vdekshm\u00ebrin\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb dy vitet e para t\u00eb jet\u00ebs dhe kryesisht n\u00eb mosh\u00ebn e latantit (0 – 1 vje\u00e7).<\/p>\n
\u00c7’\u00ebsht\u00eb diarea akute?
\nFlasim p\u00ebr diare akute t\u00eb zakonshme, n\u00eb ato raste kur kemi nj\u00eb \u00e7rregullim t\u00eb leht\u00eb t\u00eb tretjes dhe t\u00eb ushqimit, zakonisht me karakter funksional.<\/p>\n
Pse jan\u00eb m\u00eb t\u00eb shpeshta tek f\u00ebmij\u00ebt?
\nShpesht\u00ebsia m\u00eb e madhe e k\u00ebtyre \u00e7rregullimeve lidhet me ve\u00e7orit\u00eb anatomo-fiziologjike t\u00eb organizmit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, sidomos me ato t\u00eb metabolizmit, t\u00eb aparatit gastro intenstinal dhe t\u00eb sistemit nervor.<\/p>\n
Cilat jan\u00eb shkaqet kryesore?
\nSi shkaqe t\u00eb diares\u00eb jan\u00eb:
\nS\u00eb pari: \u00c7rregullime nga ushqimi:
\n– k\u00ebto raste vihen re kur f\u00ebmija merr ushqim m\u00eb tep\u00ebr nga sa duhet. Sidomos kjo ndodh me n\u00ebnat e reja, t\u00eb cilat i ushqejn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt m\u00eb tep\u00ebr nga sa nx\u00eb vet\u00eb stomaku i tyre.
\n– ndodh n\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt ushqehen me qum\u00ebsht me % t\u00eb lart\u00eb yndyre ose karbohidratesh, q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr mosh\u00ebn e tyre.
\n– n\u00eb f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb marrin ushqime t\u00eb pap\u00ebrshtatshme p\u00ebr mosh\u00ebn e tyre.<\/p>\n
S\u00eb dyti: Nga infeksionet. Infeksionet mund t\u00eb jen\u00eb enterale, t\u00eb brendshme (kur infeksioni ndodhet n\u00eb zorr\u00eb, i shkaktuar nga shigellat, salmonelat, E-cola, viruset, ECHO, candida, parazit\u00ebt e ndrysh\u00ebm).
\nInfeksionet mund t\u00eb jen\u00eb parenterale, t\u00eb jashtme (kur f\u00ebmija ka nj\u00eb infeksion jasht\u00eb zorr\u00ebs dhe shkaktojn\u00eb diare parenterale, si infeksione respiratore, rinofaringite, bronkopneumoni, otite, grip, s\u00ebmundje l\u00ebkure, pioden etj).<\/p>\n
S\u00eb treti: Kur kan\u00eb lindur me anomali n\u00eb aparatin tret\u00ebs, kur kan\u00eb \u00e7rregullime enzimatike etj.<\/p>\n
S\u00eb kat\u00ebrti: n\u00eb diaren\u00eb kontribuojn\u00eb zakonisht faktor\u00ebt e moskujdesjes – higjiena e mang\u00ebt personale, higjiena e dob\u00ebt n\u00eb p\u00ebrgatitjen e ushqimit ose n\u00eb ruajtjen past\u00ebr t\u00eb tij etj.<\/p>\n
Simptomat e s\u00ebmundjes
\nNj\u00eb n\u00ebn\u00eb e kujdesshme, v\u00eb re q\u00eb n\u00eb fillim si ndryshon te f\u00ebmija i saj gjendja e p\u00ebrgjithshme: F\u00ebmija duket i shqet\u00ebsuar, qan m\u00eb shpesh, gjumin e b\u00ebn t\u00eb \u00e7rregullt dhe me nd\u00ebrprerje, nuk ka oreksin e m\u00ebparsh\u00ebm. Tek f\u00ebmija fillojn\u00eb t\u00eb vjellat, q\u00eb zakonisht jan\u00eb mbas dh\u00ebnies s\u00eb ushqimit. Fe\u00e7et diareike karakterizohen nga eleminimi i tyre m\u00eb i shpesht\u00eb, kundrejt rregullit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm. F\u00ebmija defekton 8 – 10 her\u00eb n\u00eb 24 or\u00eb, konsistenca pak\u00ebsohet, shtohet p\u00ebrmbajtja n\u00eb uj\u00eb dhe vihen re fije mukose t\u00eb bardha. F\u00ebmij\u00ebt kan\u00eb temperatur\u00eb q\u00eb mund t\u00eb varioj\u00eb nga 37 – 38 grad\u00eb. S\u00eb bashku me diaren\u00eb, tek f\u00ebmij\u00ebt vihet re fryrje e barkut (meteoriz\u00ebm), skuqje n\u00eb zon\u00ebn gluteale.<\/p>\n
Si rezultat i t\u00eb vjellave, diares\u00eb, temperatur\u00ebs, munges\u00ebs s\u00eb oreksit, humbjes s\u00eb sasive t\u00eb konsiderueshme t\u00eb ujit dhe krip\u00ebrave, tek f\u00ebmij\u00ebt shfaqet dehidrimi (humbja e l\u00ebngjeve).<\/p>\n
Pesha e f\u00ebmij\u00ebs s\u00eb s\u00ebmur\u00eb me diare akute paraqet ndryshime, q\u00eb shkojn\u00eb nga luhatje t\u00eb lehta, deri n\u00eb humbje t\u00eb ndjeshme. N\u00eb diaren\u00eb akute humbjet n\u00eb pesh\u00eb shkojn\u00eb nga 0 – 5 %. Sa m\u00eb e madhe t\u00eb jet\u00eb humbja n\u00eb pesh\u00eb e f\u00ebmij\u00ebs aq m\u00eb e r\u00ebnd\u00eb b\u00ebhet gjendja e tij.<\/p>\n
\u00c7’q\u00ebndrim duhet t\u00eb mbaj\u00eb n\u00ebna?
\nN\u00ebna, me t\u00eb v\u00ebn\u00eb re simptomat e m\u00ebsip\u00ebrme, konsultohet me mjekun ose punonj\u00ebsin e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb. Dua t\u00eb theksoj se n\u00eb momentet e para nga disa n\u00ebna, fillimi i diares\u00eb 4-5 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb, gjykohet gabimisht duke e lidhur at\u00eb me daljen e dh\u00ebmb\u00ebve, duke menduar se jan\u00eb ftohur pak ose p\u00ebrcaktojn\u00eb shkaqe t\u00eb tjera. Por, kur ka dukuri t\u00eb tilla ato duhet q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb konsultohen me mjekun.<\/p>\n
Si do t\u00eb trajtohet diarea akute?
\nKur f\u00ebmija ka diare akute duhet t\u00eb marr\u00eb l\u00ebngje nga goja, sasia e t\u00eb cilave varet nga mosha dhe gjendja e tyre. Rekomandohet q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt t\u00eb marrin Tresol. Paketa e Tresolit, e cila p\u00ebrmban 3 krip\u00ebra: Klorur Natriumin (NaCl), Klorur Kalciumin (KCl), bicarbonat dhe 20 gr. sheqer, tretet n\u00eb 1 lit\u00ebr uj\u00eb, i cili duhet zjer\u00eb m\u00eb par\u00eb. Paketa Tresoli ka n\u00eb t\u00eb gjitha farmacit\u00eb dhe sasia jepet sipas porosis\u00eb s\u00eb mjekut. Gjithashtu, mund t\u00eb p\u00ebrdoret edhe \u00e7aji, uji i zier. Dh\u00ebnia e Tresolit z\u00ebvend\u00ebson p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, brenda 4 or\u00ebsh, sasin\u00eb e ujit dhe t\u00eb krip\u00ebrave t\u00eb humbura n\u00eb rastin e diares\u00eb akute. Efekte t\u00eb mira ka edhe p\u00ebrdorimi i bananeve, moll\u00ebve. Antibiotik\u00ebt nuk duhet t\u00eb p\u00ebrdoren n\u00eb diaren\u00eb akute. Kjo lejohet vet\u00ebm n\u00eb rastet kur identifikohen shkaktar\u00ebt dhe kemi antibiogram\u00eb, n\u00eb diaren\u00eb e shoq\u00ebruar me mukur e gjak (disenterin\u00eb).<\/p>\n
Vler\u00ebsimi q\u00eb n\u00eb fillim nga n\u00ebnat i shfaqjes s\u00eb diares\u00eb, konsultim i tyre i menj\u00ebhersh\u00ebm me personelin sh\u00ebndet\u00ebsor, ndihmon shum\u00eb n\u00eb sh\u00ebrimin e shpejt\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs, n\u00eb mbrojtjen e tij nga format e dehidrimit t\u00eb r\u00ebnd\u00eb dhe nga komplikacione t\u00eb tjera, q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb jet\u00ebn e f\u00ebmij\u00ebs.<\/p>\n
As. Prof. Eli Foto<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikull mjek\u00ebsor nga As. Prof. Eli Foto p\u00ebr diaren\u00eb akute tek f\u00ebmij\u00ebt, shkaqet (ushqimi, infeksionet enterale e parenterale, anomalit\u00eb, mungesa e higjien\u00ebs), simptomat (vjellje, fece t\u00eb shpeshta, dehidrim) dhe trajtimi me Tresol (krip\u00ebra dhe sheqer tretur n\u00eb uj\u00eb). Theksohet konsultimi i menj\u00ebhersh\u00ebm me mjekun.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Mjeku pran\u00eb jush - Simptomatologjia dhe mjekimi","numri":"6 (57)","viti":"1997","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[4]","fjale_kyce":"[\"diare akute\", \"f\u00ebmij\u00eb\", \"dehidrim\", \"Tresol\", \"infeksione\", \"ushqim\", \"shigellat\", \"salmonelat\", \"antibiotik\u00eb\", \"krip\u00ebra\"]","permbledhje":"Artikull mjek\u00ebsor nga As. Prof. Eli Foto p\u00ebr diaren\u00eb akute tek f\u00ebmij\u00ebt, shkaqet (ushqimi, infeksionet enterale e parenterale, anomalit\u00eb, mungesa e higjien\u00ebs), simptomat (vjellje, fece t\u00eb shpeshta, dehidrim) dhe trajtimi me Tresol (krip\u00ebra dhe sheqer tretur n\u00eb uj\u00eb). Theksohet konsultimi i menj\u00ebhersh\u00ebm me mjekun.","autori":"As. Prof. Eli Foto","kategoria":"Sh\u00ebndet\u00ebsi \/ Mjek\u00ebsi","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[10251],"ngjallja_autori":[10312],"ngjallja_viti":[10219],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-84090","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-shendetesi-mjekesi","ngjallja_autori-as-prof-eli-foto","ngjallja_viti-10219","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n