Meteora n\u00eb sy pelegrin\u00ebsh<\/p>\n
Meteora…<\/p>\n
Duket sikur kjo mrekulli \u00ebsht\u00eb krijuar dhe bekuar nga dora dhe fryma e T\u00eb Madh\u00ebrishmit. Qindra shk\u00ebmbinj t\u00eb pingult\u00eb formojn\u00eb nj\u00eb pyll t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb figurash t\u00eb ngritura, t\u00eb heshtura e fantazmagorike. Ato i kan\u00eb rr\u00ebnj\u00ebt pik\u00ebrisht aty, n\u00eb rrafshnalt\u00ebn Thesaliane, midis maleve Koziakas dhe Antikosia, aty ku krisht\u00ebrimi orthodhoks u b\u00eb kulti i paqes, miq\u00ebsis\u00eb dhe mir\u00ebsis\u00eb s\u00eb shenjt\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb kuror\u00ebzuar me manastire t\u00eb vjetra, nj\u00ebri m\u00eb i bukur dhe mbi i pushtetsh\u00ebm se tjetri, dit\u00ebn dhe nat\u00ebn, ata formojn\u00eb nj\u00eb aureol\u00eb t\u00eb ndritshme, hyjnore, q\u00eb Per\u00ebndia e ka hedhur si d\u00ebshmi t\u00eb ekzistenc\u00ebs dhe p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb s\u00eb Tij, t\u00eb cil\u00ebn \u00e7do pelegrin e ndjen aty me nj\u00eb siguri absolute.<\/p>\n
Nga t\u00eb 21 manastiret e nd\u00ebrtuar nj\u00ebri pas tjetrit, n\u00eb 21 shk\u00ebmbinj, sot vazhdojn\u00eb t\u00eb funksionojn\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtin ritual jet\u00ebsor vet\u00ebm gjasht\u00eb. M\u00eb i madhi prej tyre, i Metamorfoz\u00ebs s\u00eb Krishtit, i filluar m\u00eb 1380 nga banori i par\u00eb asket, Athanasios, n\u00eb form\u00ebn e nj\u00eb kishe t\u00eb vog\u00ebl, u zgjerua m\u00eb pas nga murgu Joasaf m\u00eb 1387-1388 dhe nga Simeoni, m\u00eb 1541-42. Ky manastir fantastik ka n\u00eb kish\u00ebn kryesore nj\u00eb ikonostas t\u00eb mrekulluesh\u00ebm t\u00eb praruar dhe nj\u00eb fron kryemurgu t\u00eb zbukuruar me perla. Afresket e shek t\u00eb XVI, p\u00ebrmbajn\u00eb historin\u00eb dhe kanonet liturgjike t\u00eb Kish\u00ebs. Krahas kish\u00ebs kryesore, n\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir jan\u00eb nd\u00ebrtuar, koh\u00eb pas kohe edhe tre kisha t\u00eb tjera m\u00eb t\u00eb vogla.<\/p>\n
Manastiri i Varlaamit \u00ebsht\u00eb krijuar rreth vitit 1350, nga murgu me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr, i cili nd\u00ebrtoi kish\u00ebn e vog\u00ebl Tre Hierark\u00ebt dhe disa dhoma. Rreth 200 vjet m\u00eb pas, m\u00eb 1518, v\u00ebllez\u00ebrit Nektarius dhe Theofanis nga Janina e rind\u00ebrtuan kish\u00ebn, si dhe dy kisha t\u00eb tjera, Gjith\u00eb shenjtor\u00ebt dhe Joan Pag\u00ebzorin. Kisha e Tri Hierark\u00ebve me form\u00eb kryqi, ka afreske t\u00eb punuara nga mjeshtri i madh nga Kreta Frango Catelano, si dhe nga prifti Georgios nga Teba. M\u00eb 1627 murgjit Sergius dhe Cirillus e restauruan dhe plot\u00ebsuan me shum\u00eb afreska t\u00eb reja.<\/p>\n
Manastiri Sh\u00ebn Nikolla Anapafsas u rind\u00ebrtua n\u00eb fund t\u00eb shek t\u00eb XV-t\u00eb, ndoshta mbi g\u00ebrmadhat e nj\u00eb m\u00eb t\u00eb vjetri. Sip\u00ebrfaqja e kufizuar e sheshit t\u00eb shk\u00ebmbit i ka detyruar nd\u00ebrtuesit, ndryshe nga manastiret e tjer\u00eb, t\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb lart\u00ebsin\u00eb, duke e inkluduar kish\u00ebn brenda manastirit, n\u00eb katin e par\u00eb. Sipas nj\u00eb dor\u00ebshkrimi, piktura murale e kish\u00ebs \u00ebsht\u00eb kompletuar m\u00eb 1527 nga nj\u00eb piktor brilant, murgu Theofanis Strelizas ose Bathias, dor\u00ebn e t\u00eb cilit e gjejm\u00eb edhe n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb.<\/p>\n
Shk\u00ebmbi i manastirit t\u00eb Sh\u00ebn Stefanit duhet t\u00eb jet\u00eb banuar para vitit 1200. N\u00eb t\u00eb ndodhen dy kisha, ajo e Protomartirit Stefan dhe e Sh\u00ebn Harallambit. E para, q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nd\u00ebrtuar m\u00eb 1350 nga murgu Ieremia, \u00ebsht\u00eb e vog\u00ebl, me \u00e7ati druri dhe me nj\u00eb narteks. E dyta, Sh\u00ebn Harallambi, \u00ebsht\u00eb relativisht e re, e nd\u00ebrtuar nga murgjit Theofanis dhe Ambrosios m\u00eb 1798, ka nj\u00eb struktur\u00eb arkitektonike e nd\u00ebrtimore t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, kurse ikonostasi e altari jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb bukurie t\u00eb rrall\u00eb.<\/p>\n
Manastiri Rusanu nuk ka t\u00eb dh\u00ebna historike t\u00eb sakta, por ka mund\u00ebsi t\u00eb jet\u00eb krijuar m\u00eb 1380, nga murgjit Nicodemus dhe Benedict. M\u00eb 1545 murgjit Maksimus dhe Joasaf nga Janina e restauruan dhe e zgjeruan kish\u00ebn e Metamorfoz\u00ebs.<\/p>\n
Befasia dhe surpriza e takimit t\u00eb par\u00eb me Meteor\u00ebn \u00ebsht\u00eb arkitektura dhe m\u00ebnyra e mahnitshme e nd\u00ebrtimit t\u00eb manastireve. T\u00eb kacavjerur n\u00ebp\u00ebr shkar\u00ebzinat e thepisura, ato ngrihen drejt qiellit. Kryqet e tyre synojn\u00eb harqet qiellore, sikur duan t\u00eb jen\u00eb sa m\u00eb af\u00ebr kubeve t\u00eb Altarit t\u00eb Zotit. Breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb arkitekt\u00ebsh, mjesht\u00ebr piktor\u00eb e drugdh\u00ebnd\u00ebs, murgj\u00ebr e asket\u00eb, kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme me mendjen, talentin, djers\u00ebn dhe pasurin\u00eb e tyre, dedikuar nj\u00eb jete tjet\u00ebr t\u00eb p\u00ebrsosur, t\u00eb filtruar e t\u00eb purifikuar nga \u00e7do m\u00ebkat i bot\u00ebs p\u00ebrreth. Ka qen\u00eb ndoshta pathosi dhe energjia e Shenjt\u00eb e inspiruar, gjeneruar dhe bekuar si dhurat\u00eb ndaj p\u00ebrkushtimit t\u00eb tyre spiritual ndaj Tij, gjith\u00eb ajo fuqi titanike q\u00eb, gur pas guri, krijoi t\u00ebr\u00eb at\u00eb galeri kryeveprash e qytet\u00ebrimi mistik mesjetar nga m\u00eb t\u00eb rrallat n\u00eb bot\u00eb. A mund ta shpjegosh ndryshe si jan\u00eb ngritur ato mure gjigande n\u00ebp\u00ebr humnera, \u00e7far\u00eb projektesh e llogaritjesh jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u00eb ngjitur inertet, ujin, l\u00ebnd\u00ebn drusore, p\u00ebr t\u00eb prodhuar litar\u00ebt, rrjetat, traversat e skelat, k\u00ebta ashensor\u00eb antik\u00eb e p\u00ebr t\u00eb ruajtur ekuilibrin harmonik me natyr\u00ebn e virgj\u00ebr?<\/p>\n
Ashtu si edhe n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb, manastiret e Meteor\u00ebs ruajn\u00eb mistere t\u00eb mahnitshme historike, fetare, kulturore e artistike. Antikat, reliket, thesaret, veprat e artit dhe dor\u00ebshkrimet e vjetra q\u00eb gjenden n\u00eb ato manastire jan\u00eb krenaria e tyre. Shum\u00eb nga ato jan\u00eb jo vet\u00ebm gjurm\u00eb t\u00eb periudhave t\u00eb ndryshme historike, por q\u00eb e lidhin vendin edhe me ngjarje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. Kodik\u00eb dhe dor\u00ebshkrime n\u00eb pergamen\u00eb, m\u00ebndafsh apo let\u00ebr, me p\u00ebrmbajtje fetare, teologjike, ikonografike, muzikore, pa p\u00ebrjashtuar edhe tekste t\u00eb autor\u00ebve klasik\u00eb grek\u00eb, d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr mundin herkulian mendor e fizik q\u00eb derdhej gjat\u00eb kopjimit t\u00eb tyre kaligrafik me dor\u00eb ose n\u00eb shkronjtoret primitive q\u00eb ndodheshin aty. Programi ikonografik i realizuar me qindra m2 afreske, dhe ikona qysh nga shek i XII t\u00eb shkollave maqedonase e kretase, p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb shpesh kryevepra artistike t\u00eb piktor\u00ebve t\u00eb njohur e anonim\u00eb, objekte e relike utilitare liturgjike, si veshje t\u00eb p\u00ebrkryera klerik\u00ebsh, kryqe e ungjij, potire, epitafe t\u00eb q\u00ebndisur me ar e argjend, skeptra kryemurgjish e peshkop\u00ebsh, temjanica, kandile e ekzapterga argjendi, relike t\u00eb shenjtor\u00ebve dhe themeluesve t\u00eb manastireve, dhurata t\u00eb perandor\u00ebve dhe patrik\u00ebve bizantin\u00eb, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb kuriozitetet e surpriza mrekullish p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb i jepet mund\u00ebsia t’i shoh\u00eb ato.<\/p>\n
Sot pelegrin\u00ebt apo vizitor\u00ebt e shumt\u00eb nga e gjith\u00eb bota mund t\u00eb ngjiten n\u00eb k\u00ebto manastire pa v\u00ebshtir\u00ebsi, n\u00ebp\u00ebrmjet shtigjesh, tuneleve e shkall\u00ebsh t\u00eb panum\u00ebrta.<\/p>\n
Salla muzeumesh, ekspozita, dyqane suveniresh e antikuar\u00ebsh, shitore librash, katalog\u00ebsh, albumesh, kasetash e videokasetash, relikesh e objekte t\u00eb riprodhuara nga origjinali, t\u00eb organizuara n\u00eb dekore t\u00eb vjetra, reale, u japin t\u00eb gjith\u00ebve shansin t\u00eb marrin me vete nj\u00eb kujtim a simbol memorial t\u00eb shenjt\u00eb nga nj\u00eb civilizim tjet\u00ebr q\u00eb predikon mir\u00ebsin\u00eb, paqen, p\u00ebrsosm\u00ebrin\u00eb dhe begatin\u00eb shpirt\u00ebrore.<\/p>\n
Kush e ka provuar qoft\u00eb edhe nj\u00eb her\u00eb pranin\u00eb e vet n\u00eb Meteor\u00eb, ka provuar se aty egziston nj\u00eb t\u00ebrheqje e ve\u00e7ant\u00eb, magjike e gjith\u00ebpushtetshme, nj\u00eb frym\u00eb e ngroht\u00eb sugjestionuese q\u00eb buron s\u00eb larti, nj\u00eb mandil i tejduksh\u00ebm rrezatimi qiellor, midis t\u00eb cilave njeriu ndjen se di\u00e7ka ndodh me veten e tij, me tharmin e tij. Shpirti i tij zbutet, zgjerohet, zmadhohet, zjen e l\u00ebvrin sikur do t\u00eb shk\u00ebputet, t\u00eb shkulet n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb dy flatrave, p\u00ebr t\u00eb zb\u00ebrthyer kraharorin e p\u00ebr t\u00eb fluturuar fisnik\u00ebrisht lart, lart n\u00eb qiellin e bekuar t\u00eb Meteor\u00ebs.<\/p>\n
Kristaq Balli<\/p>\n
Sh\u00ebnim: Ve\u00e7 mbresave t\u00eb vizit\u00ebs, jan\u00eb p\u00ebrdorur materiale nga Albumi “METEORA – New Editon”.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Reportazh dhe p\u00ebrshkrim i manastireve t\u00eb Meteor\u00ebs n\u00eb Thesali, Greqi, p\u00ebrfshir\u00eb historikun, arkitektur\u00ebn dhe pasurin\u00eb artistike t\u00eb tyre. P\u00ebrshkruhet manastiri i Metamorfoz\u00ebs s\u00eb Krishtit, Varlaamit, Sh\u00ebn Nikolla Anapafsas, Sh\u00ebn Stefanit dhe Rusanu, si dhe ndikimi shpirt\u00ebror tek pelegrin\u00ebt.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"7 (46)","viti":"1996","muaji":"Korrik","muaji_numer":"7","dita":"","faqet":"[10]","fjale_kyce":"[\"Meteora\", \"Thesali\", \"Athanasios\", \"Metamorfoza\", \"Varlaam\", \"Sh\u00ebn Nikolla Anapafsas\", \"manastire\", \"afreske\", \"Frango Catelano\", \"pelegrinazh\"]","permbledhje":"Reportazh dhe p\u00ebrshkrim i manastireve t\u00eb Meteor\u00ebs n\u00eb Thesali, Greqi, p\u00ebrfshir\u00eb historikun, arkitektur\u00ebn dhe pasurin\u00eb artistike t\u00eb tyre. P\u00ebrshkruhet manastiri i Metamorfoz\u00ebs s\u00eb Krishtit, Varlaamit, Sh\u00ebn Nikolla Anapafsas, Sh\u00ebn Stefanit dhe Rusanu, si dhe ndikimi shpirt\u00ebror tek pelegrin\u00ebt.","autori":"Kristaq Balli","kategoria":"Reportazh\/Udh\u00ebtim","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[10104],"ngjallja_autori":[10105],"ngjallja_viti":[9923],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-83773","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-reportazh-udhetim","ngjallja_autori-kristaq-balli","ngjallja_viti-9923","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n