\u00c7far\u00eb na thot\u00eb, pra, mjek\u00ebsia? A \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb embrioni pa shpirt, pa jet\u00eb t\u00eb vet t\u00eb pavarur? Esht\u00eb pjes\u00eb e trupit t\u00eb n\u00ebn\u00ebs s\u00eb vet dhe k\u00ebsisoj ajo ka t\u00eb drejt\u00eb ta trajtoj\u00eb si t\u00eb doj\u00eb, apo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb jet\u00eb krejt\u00ebsisht e pavarur, q\u00eb thjesht gjendet n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie vart\u00ebsie ushqimi nga ambjenti i trupit am\u00eb, si\u00e7 kemi t\u00eb gjith\u00eb vart\u00ebsi ushqimi nga mjedisi natyror?<\/p>\n
a) Kur fillon jeta n\u00eb embrion?<\/p>\n
1. Embrioni \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e trupit t\u00eb n\u00ebn\u00ebs deri sa t\u00eb lind\u00eb, thon\u00eb proabortist\u00ebt. Nuk i njohin embrionit jet\u00eb autonome dhe rrjedhimisht nuk ka as t\u00eb drejt\u00ebn e mbrojtjes!<\/p>\n
Kur f\u00ebmija lind para kohe, n\u00eb shtat\u00eb apo pes\u00eb muaj, n\u00eb saj\u00eb t\u00eb shkenc\u00ebs bashk\u00ebkohore mund t\u00eb jetoj\u00eb. Sepse ushqehet n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e duhur. \u00c7far\u00eb logjike mund t’i q\u00ebndroj\u00eb pretendimi se n\u00eb barkun e n\u00ebn\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb cop\u00eb mishi dhe jasht\u00eb tij jet\u00eb dhe person?<\/p>\n
Ashtu si parazit\u00ebt dhe mikrobet, q\u00eb jetojn\u00eb brenda dhe nga trupi i nj\u00eb gruaje, nuk jan\u00eb pjes\u00eb t\u00eb trupit t\u00eb saj, ashtu ndodh edhe me embrionin.<\/p>\n
\u00c7do diskutim n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb tem\u00eb mori fund kur u krijua f\u00ebmija e par\u00eb n\u00eb epruvet\u00eb. K\u00ebto ka konstatuar n\u00eb vija t\u00eb p\u00ebrgjithshme mjek\u00ebsia bashk\u00ebkohore.<\/p>\n
Por, n\u00eb t\u00eb shkuar\u00ebn e af\u00ebrt \u00e7\u00ebshtja ishte e err\u00ebt. Mjek\u00ebt e SHBA n\u00eb at\u00eb koh\u00eb pretendonin se jeta n\u00eb embrion fillon pas plot\u00ebsimit t\u00eb 12 jav\u00ebve nga dita e konceptimit. Kjo pik\u00ebpamje, solli si rezultat, q\u00eb nj\u00eb num\u00ebr kolosal abortesh kryhet para se t\u00eb plot\u00ebsohen 12 jav\u00ebt e jet\u00ebs (91% e numrit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm). Esht\u00eb e qart\u00eb se kjo ndodh ngaq\u00eb nd\u00ebrgjegjja e njeriut nuk e pranon leht\u00ebsisht se njeriu i ardhsh\u00ebm \u00ebsht\u00eb brenda barkut t\u00eb n\u00ebn\u00ebs “nj\u00eb cop\u00eb mish” q\u00eb mund ta “heq\u00ebsh qafe” sipas d\u00ebshir\u00ebs.<\/p>\n
2. Ky problem preokupoi shum\u00eb edhe mjek\u00ebt, edhe ata q\u00eb b\u00ebnin abortin, edhe ata q\u00eb ishin t\u00eb detyruar t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb ose t\u00eb bien dakort qoft\u00eb edhe me nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb vetme. Sepse jeta \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje shum\u00eb e shenjt\u00eb. \u00c7\u00ebshtja e aborteve nuk mund t\u00eb kufizohet tek ata q\u00eb e kryejn\u00eb. Esht\u00eb \u00e7\u00ebshtje e nd\u00ebrgjegjes morale nd\u00ebrnjer\u00ebzore. Dhe nd\u00ebrgjegjja nuk pranon veprime t\u00eb pap\u00ebrgjegjshme.<\/p>\n
Shum\u00eb shkenc\u00ebtar\u00eb u problematizuan moralisht. Pas k\u00ebrkimesh shkencore serioze kuptuan se \u00e7far\u00eb po b\u00ebnin. Dhe nga proabortist\u00eb, u b\u00ebn\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb guximsh\u00ebm t\u00eb aborteve dhe deontologjis\u00eb s\u00eb tyre.<\/p>\n
3. Nj\u00eb shkenc\u00ebtar i till\u00eb ishte doktori gjinekolog amerikan Bernard Nathanson, ish-drejtor i nj\u00eb klinike Speciale p\u00ebr aborte. Nathanson kishte b\u00ebr\u00eb gjasht\u00ebdhjet\u00eb mij\u00eb (60.000) aborte brenda dy vjet\u00ebsh! Por i shqet\u00ebsuar nga pyetje rreth drejt\u00ebsis\u00eb t\u00eb veprimeve t\u00eb tij, p\u00ebrdori mjetet e teknologjis\u00eb bashk\u00ebkohore (ultratinguj, kontroll elektronik i zemr\u00ebs s\u00eb embrionit, embrionoskopi etj.) n\u00eb v\u00ebzhgimin e \u00e7\u00ebshtjes: \u00c7far\u00eb jete paraqet embrioni? Kur fillon kjo jet\u00eb?<\/p>\n
Pas k\u00ebrkimeve Nathanson e kuptoi. Dhe deklaroi “sot fakti se embrioni \u00ebsht\u00eb qenie e ve\u00e7ant\u00eb njer\u00ebzore, me t\u00eb gjitha karakteristikat e ve\u00e7anta personale, nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb \u00e7\u00ebshtje besimi”. K\u00ebrkimet e tij provuan se kjo p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb qart\u00eb shkencore. Embrioni \u00ebsht\u00eb figur\u00eb e plot\u00eb njer\u00ebzore.<\/p>\n
P\u00ebr argumentimin e konkluzioneve Nathanson b\u00ebri xhirim kinematografik t\u00eb abortit t\u00eb nj\u00eb embrioni 12 jav\u00ebsh. Ky filmim, q\u00eb titullohet “Klithma e heshtur” (The silent scream), provon se embrioni a) parandjen k\u00ebrc\u00ebnimin e mjetit kriminal t\u00eb abortit dhe b) maniferston ndjenj\u00ebn e rrezikut. Ai 1) l\u00ebviz n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb dhunshme dhe t\u00eb zhurmshme, 2) shtohen t\u00eb rrahurat e zemr\u00ebs s\u00eb tij nga 140 n\u00eb 200, 3) hap goj\u00ebn e tij tej e tej si n\u00eb nj\u00eb klithm\u00eb, klithm\u00eb t\u00eb heshtur. Ky film shkakton nj\u00eb tmerr t\u00eb till\u00eb, saq\u00eb nj\u00eb doktor q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb vet\u00eb 10.000 aborte, q\u00eb kur e pa nuk b\u00ebri m\u00eb kurr\u00eb. Nj\u00eb pjes\u00ebtare e l\u00ebvizjes feministe, q\u00eb punoi p\u00ebr xhirimin e filmit, e ndikuar nga ato q\u00eb pa b\u00ebri nj\u00eb kthes\u00eb 180 grad\u00eb, ndryshoi q\u00ebndrim krejt\u00ebsisht.<\/p>\n
Pas k\u00ebtyre pyesim: Ku q\u00ebndron “obskurantizmi” e fryma mesjetare? Kush i p\u00ebrfaq\u00ebson? Sidoqoft\u00eb, jo Kisha.<\/p>\n
b) Shkenca ec\u00ebn p\u00ebrpara<\/p>\n
Sot, ve\u00e7se, konkluzionet e doktorit B. Nathanson jan\u00eb t\u00eb vjet\u00ebruara. Jan\u00eb tejkaluar. Mjek\u00ebsia bashk\u00ebkohore ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebrparime galopante.<\/p>\n
1. Ja \u00e7far\u00eb na zbulojn\u00eb observimet:
\na) n\u00eb dit\u00ebn e 18-t\u00eb ka filluar t\u00eb b\u00ebhet i ndjesh\u00ebm pulsi i zemr\u00ebs s\u00eb embrionit dhe \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb funksion sistemi i ve\u00e7ant\u00eb – i vet – i qarkullimit t\u00eb gjakut!
\nb) n\u00eb jav\u00ebn e 5-t\u00eb dallohen qart\u00eb hunda, faqet dhe gisht\u00ebrinjt\u00eb.
\nc) n\u00eb jav\u00ebn e 6-t\u00eb fillon t\u00eb funksionoj\u00eb sistemi nervor; dallohet qart\u00eb skeleti i tij dhe fillojn\u00eb t\u00eb funksionojn\u00eb veshkat, stomaku dhe m\u00ebl\u00e7ia e embrionit!
\nd) n\u00eb jav\u00ebn e 7-t\u00eb, te f\u00ebmija i palindur b\u00ebhen t\u00eb ndjeshme val\u00ebt encefalike (trunore), q\u00eb jan\u00eb kriteri kryesor, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit shkenca bashk\u00ebkohore p\u00ebrcakton n\u00eb se nj\u00eb person vazhdon t\u00eb jet\u00eb n\u00eb jet\u00eb. F\u00ebmija e vog\u00ebl i ka t\u00eb gjitha organet, t\u00eb brendshme dhe t\u00eb jashtme, plot\u00ebsisht t\u00eb formuara. Ka sy, hund\u00eb, buz\u00eb, gjuh\u00eb.
\ne) n\u00eb jav\u00ebn e 10-t\u00eb f\u00ebmija e palindur ka t\u00eb gjitha karakteristikat q\u00eb i shohim qart\u00eb te foshnja pas lindjes s\u00eb saj (9 muaj).
\nf) n\u00eb jav\u00ebn e 12-t\u00eb f\u00ebmija ka t\u00eb gjitha organet plot\u00ebsisht t\u00eb formuara, madje edhe shenjat e gisht\u00ebrinjve. Nuk mbetet m\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7 zhvillimit! Embrioni n\u00eb muajin e tret\u00eb ka kaq jet\u00eb saq\u00eb kthen kok\u00ebn e tij, b\u00ebn gjeste dhe l\u00ebvizje, shtr\u00ebngon grushtin e tij, gjen goj\u00ebn dhe thith gishtin e tij!<\/p>\n
– Vijon n\u00eb numrin e ardhsh\u00ebm –<\/p>\n
Problemi i abortit \u00ebsht\u00eb, m\u00eb pare se “e drejt\u00eb e individit”, nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje themelore shpirt\u00ebrore. Duke abortuar nj\u00eb fem\u00ebr b\u00ebn nj\u00eb dhunim t\u00eb trupit t\u00eb saj apo vret nj\u00eb krijes\u00eb t\u00eb re t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb? M\u00ebnyra se si ky problem u trajtua n\u00eb rrug\u00eb ligjore \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht amorale, sepse u vendos pa rezerve n\u00eb favor t\u00eb abortit.<\/p>\n
Ndaj, n\u00eb shkrimet e m\u00ebposht\u00ebme dhe n\u00eb at\u00eb q\u00eb do t\u00eb botojm\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen do p\u00ebrpiqemi t\u00eb njohim besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn dhe rrug\u00ebn e drejt\u00eb q\u00eb k\u00ebshillon Kisha jon\u00eb Orthodhokse.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikulli analizon faktet mjek\u00ebsore mbi jet\u00ebn e embrionit nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i shkenc\u00ebs bashk\u00ebkohore, duke p\u00ebrmendur kthimin nga proabortizmi i gjinekologut amerikan Bernard Nathanson dhe filmin e tij “Klithma e heshtur”, dhe paraqit observimet shkencore mbi formimin e embrionit.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"45","viti":"1996","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[2, 3]","fjale_kyce":"[\"embrion\", \"abort\", \"mjek\u00ebsi\", \"Bernard Nathanson\", \"Klithma e heshtur\", \"The silent scream\", \"shkenca\", \"nd\u00ebrgjegje morale\", \"Kisha Orthodhokse\", \"12 jav\u00eb\", \"bioetik\u00eb\"]","permbledhje":"Artikulli analizon faktet mjek\u00ebsore mbi jet\u00ebn e embrionit nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi i shkenc\u00ebs bashk\u00ebkohore, duke p\u00ebrmendur kthimin nga proabortizmi i gjinekologut amerikan Bernard Nathanson dhe filmin e tij \"Klithma e heshtur\", dhe paraqit observimet shkencore mbi formimin e embrionit.","autori":"","kategoria":"Etik\u00eb \/ Bioetik\u00eb","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[10060],"ngjallja_autori":[],"ngjallja_viti":[9923],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-83725","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-etike-bioetike","ngjallja_viti-9923","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n