Muajin e kaluar vdiq n\u00eb mosh\u00ebn 82-vje\u00e7are prof. Dhimit\u00ebr Beduli, nj\u00eb nga teolog\u00ebt e m\u00ebdhenj t\u00eb KOASH-it dhe nj\u00eb nga aktivist\u00ebt m\u00eb t\u00eb gjall\u00eb e m\u00eb produktiv\u00eb p\u00ebr zhvillimin dhe lart\u00ebsimin e Orthodhoksis\u00eb shqiptare. Veprimtaria e tij karakterizohet nga disa tipare t\u00eb ve\u00e7anta; nga nj\u00eb p\u00ebrkushtim i rrall\u00eb ndaj Kish\u00ebs, nga pasuria e larmia e kontributit dhe nga koh\u00ebzgjatja e saj e madhe, plot gjasht\u00ebdhjet\u00eb vjet, nga rinia deri n\u00eb pleq\u00ebri nj\u00eb jet\u00eb e t\u00ebr\u00eb, duke milituar p\u00ebrkrah teolog\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb nderuar, klerik\u00eb dhe laik\u00eb, p\u00ebr p\u00ebrparimin dhe lul\u00ebzimin e KOASH-it.<\/p>\n
Natyrisht, q\u00eb n\u00eb nj\u00eb artikull gazete mundesh t\u00eb ndalesh ve\u00e7se kalimthi dhe n\u00eb disa momente kryesore t\u00eb jet\u00ebs dhe veprimtaris\u00eb s\u00eb tij, e cila \u00ebsht\u00eb aq e pasur, e gjer\u00eb dhe e larmishme, sa q\u00eb meriton t\u00eb b\u00ebhet, n\u00eb shenj\u00eb respekti dhe mir\u00ebnjohjeje, objekt i nj\u00eb monografie nga brezi i ri i klerit dhe i theolog\u00ebve, t\u00eb cilit ai iu kushtua me shum\u00eb dashuri dhe p\u00ebrkujdesje.<\/p>\n
Duke kthyer v\u00ebshtrimin prapa n\u00eb koh\u00eb, mendoj se ishte nj\u00eb fat i madh p\u00ebr Kish\u00ebn, q\u00eb, n\u00eb vitet para e pas shpalljes s\u00eb Autoqefalis\u00eb, t\u00eb militonin n\u00eb gjirin e saj theolog\u00eb dhe intelektual\u00eb t\u00eb zot\u00eb, si prof. Beduli me shok\u00eb. Sa u kthye nga studimet e larta p\u00ebr theologji n\u00eb Rumani, t\u00eb cilat i mbaroi me rezultate t\u00eb shk\u00eblqyera, u em\u00ebrua drejtor i seminarit “Sh\u00ebn Pavli” n\u00eb Tiran\u00eb, detyr\u00eb tep\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme, por edhe me p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb madhe, sepse i besohej p\u00ebrgatitja dhe formimi i brezit t\u00eb ri t\u00eb klerit t\u00eb ul\u00ebt. Por ai, me horizont t\u00eb gjer\u00eb dhe me kultur\u00eb, arriti t\u00eb siguroj\u00eb nj\u00eb zgjidhje optimale. N\u00eb marr\u00ebveshje me Ministrin\u00eb e Arsimit t\u00eb koh\u00ebs seminarist\u00ebt vazhdonin paradite Gjimnazin e Tiran\u00ebs, p\u00ebr t’u pajisur me konvikt e menc\u00eb. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb kuadrit pedagogjik t\u00eb specializuar p\u00ebr l\u00ebnd\u00ebt fetare, atij iu desh t\u00eb mbulonte disa l\u00ebnd\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe muzik\u00ebn kishtare bizantine. P\u00ebr fat t\u00eb keq, seminari i konceptuar dhe realizuar si m\u00eb sip\u00ebr, u mbyll p\u00ebr shkak t\u00eb luft\u00ebs dhe nj\u00eb pjes\u00eb e nx\u00ebn\u00ebsve u d\u00ebrguan jasht\u00eb shtetit, sidomos n\u00eb Rumani.<\/p>\n
Veprimtaria e prof. Dh. Bedulit p\u00ebr zhvillimin dhe lul\u00ebzimin e KOASH-it do t\u00eb g\u00ebrshetohej me aktivitete t\u00eb tjera, n\u00eb fush\u00ebn e p\u00ebrkthimeve e t\u00eb botimeve. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, do t\u00eb p\u00ebrmendim shnd\u00ebrimin e t\u00eb p\u00ebrjavshmes s\u00eb Kish\u00ebs “Predikimi”, n\u00eb revist\u00eb t\u00eb p\u00ebrmuajshme “Jeta Kristiane”, kryeredaktor i s\u00eb cil\u00ebs ishte vet\u00eb ai. Kjo revist\u00eb, me nivelin e saj t\u00eb lart\u00eb intelektual e fetar, do t\u00eb luante nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ngritjen e nivelit theologjik t\u00eb klerit, t\u00eb intelektual\u00ebve dhe t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb komunitetit orthodhoks. Botimi i saj u prit me g\u00ebzim e k\u00ebnaq\u00ebsi, sepse mbushte nj\u00eb boshll\u00ebk t\u00eb ndjesh\u00ebm.<\/p>\n
Krenar p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e Krisht\u00ebrimit n\u00eb Shqip\u00ebri, prof. Beduli ishte i pari studjues shqiptar q\u00eb ndri\u00e7oi historin\u00eb e KOASh-it n\u00eb shekuj. N\u00eb trevat e Iliris\u00eb ka predikuar apostulli i madh i kombeve PAVLI, i cili n\u00eb letrat e tij thot\u00eb se n\u00eb udh\u00ebtimet misionare p\u00ebr predikimin e Ungjillit kishte ardhur deri n\u00eb Iliri. Pra, krenar p\u00ebr lasht\u00ebsin\u00eb e krisht\u00ebrimit t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri e p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsuar mas\u00ebn e besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb trash\u00ebgimi apostolike, ai u b\u00eb hulumtuesi i par\u00eb i historis\u00eb s\u00eb Kish\u00ebs me tekstin: “Historia e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb deri n\u00eb vitin 1944”, vep\u00ebr q\u00eb, me interesimin e Kryepiskopit Anastas mundi t\u00eb shoh\u00eb drit\u00ebn e shtypit, ve\u00e7 n\u00eb vitin 1992. Aty p\u00ebrshkruhen episkopatat e mitropolit\u00eb e Iliris\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e perandorive romake e bizantine; flitet p\u00ebr p\u00ebrpjekjet q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb patriot\u00ebt e m\u00ebdhenj orthodhoks\u00eb p\u00ebr futjen e gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb sh\u00ebrbesat kishtare, si hieromonaku Kost\u00eb Beratasi, Theodhor Haxhifilipi (Dhaskal Todhri), Naum Veqilharxhi, Grigor Gjirokastriti, Kostandin Kristoforidhi, Mihal Grameno etj; flitej mbi p\u00ebrpjekjet p\u00ebr realizmin e autoqefalis\u00eb; p\u00ebr hierark\u00ebt e m\u00ebdhenj t\u00eb Kish\u00ebs Autoqefale: episkop\u00eb, mitropolit\u00eb e kryepiskop\u00eb; p\u00ebr manastiret e vendit ton\u00eb, me kishat e tyre shekullore monumente me vlera artistike t\u00eb pa\u00e7muara etj.<\/p>\n
Gjithashtu, veprimtaria intelektuale e prof. Dh. Bedulit (theologjike, pedagogjike, studimore dhe publi\u00e7istike) pleksej edhe me veprimtarin\u00eb praktike kishtare. \u00c7do t\u00eb diel dhe t\u00eb kremtet e vitit at\u00eb do ta gjej\u00eb n\u00eb kish\u00eb n\u00eb rolin e psaltit, mjeshtri t\u00eb cil\u00ebn ai e zot\u00ebronte n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosur, si askush tjet\u00ebr. Me z\u00ebrin e tij t\u00eb bukur dhe kumbues, ai i jepte mesh\u00ebs hyjnore nj\u00eb rezonanc\u00eb bizantine.<\/p>\n
Pas \u00e7lirimit t\u00eb vendit, fal\u00eb kultur\u00ebs e prestigjit si intelektual me z\u00eb u em\u00ebrua profesor n\u00eb Gjimnazin e Tiran\u00ebs, ku dha biologji p\u00ebr disa vjet. M\u00eb pas u caktua ekonomist e m\u00eb von\u00eb shef plani n\u00eb Uzin\u00ebn Mekanike t\u00eb Tiran\u00ebs, ku punoi deri sa doli n\u00eb pension. K\u00ebtu, fal\u00eb aft\u00ebsive t\u00eb tij n\u00eb organizimin e pun\u00ebs, p\u00ebrkushtimit n\u00eb detyr\u00eb, korektes\u00ebs, fitoi respektin e dashurin\u00eb e pun\u00ebtor\u00ebve. I till\u00eb ishte profesor Dh. Beduli shk\u00eblqente kudo q\u00eb punonte!<\/p>\n
Po, a mund ta harronte ai Kish\u00ebn, duke u integruar n\u00eb jet\u00ebn civile t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb komuniste? Kurrsesi! N\u00eb fsheht\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe, si n\u00eb koh\u00ebn e persekutimeve kund\u00ebr kristian\u00ebve nga perandor\u00ebt pagan\u00eb t\u00eb Rom\u00ebs, ai u gjendej pran\u00eb besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb n\u00eb raste t\u00eb caktuara. Bashk\u00eb me nj\u00eb prift t\u00eb zhveshur, larg turm\u00ebs q\u00eb asistonte n\u00eb ceremonin\u00eb e varrimit, ata p\u00ebshp\u00ebrisnin lutjet e p\u00ebrmortshme p\u00ebr t\u00eb ndjerin, sipas riteve orthodhokse…<\/p>\n
Pas triumfit t\u00eb demokracis\u00eb kishat e xhamit\u00eb u hap\u00ebn, por \u00e7do gj\u00eb ishte r\u00ebnuar nga themelet, objektet e kultit dhe kleri. N\u00eb kushtet e varferis\u00eb s\u00eb p\u00ebrgjithshme ishte e pamundur ringjallja e tyre pa ndihm\u00ebn nga jasht\u00eb. Dhe bota na u gjend pran\u00eb. N\u00eb krye t\u00eb grupit iniciator p\u00ebr ringjalljen e KOASH-it u vu prof. Dh. Beduli, aktivist i madh, i palodhur dhe i devotsh\u00ebm i Kish\u00ebs. Syt\u00eb dhe shpresat u drejtuan nga diaspora e SHBA, si n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, por me k\u00ebt\u00eb radh\u00eb nuk u d\u00ebrguan as klerik\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtuar ringjalljen e Kish\u00ebs as ndihma financiare p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbjen e objekteve t\u00eb kultit. N\u00eb k\u00ebto kushte, u k\u00ebrkua ndihma e Patriarkis\u00eb Ekumenike t\u00eb Kostandinopolit, me qend\u00ebr n\u00eb Fanar t\u00eb Stambollit. Me miratimin e udh\u00ebheqjes s\u00eb lart\u00eb t\u00eb shtetit erdhi n\u00eb Shqip\u00ebri nj\u00eb hierark i lart\u00eb grek. Prof. Dr, hir\u00ebsia e tij episkopi Anastas Janullatos, figur\u00eb e madhe e Orthodhoksis\u00eb, personalitet presigjioz n\u00eb mbar\u00eb krisht\u00ebrimin. Prof. Dh. Beduli u b\u00eb krahu i djatht\u00eb i tij dhe m\u00eb von\u00eb miku i tij i madh. Kisha, si zogu Feniks n\u00eb mitologji, nisi t\u00eb rilind\u00eb nga hiri i vet.<\/p>\n
Ndihma e k\u00ebshilltarit, i cili njihte realitetin e vendit t\u00eb vet me shum\u00eb besime fetare, mentalitetin, zakonet dhe psikologjin\u00eb e popullit t\u00eb vet, ia leht\u00ebsuan shum\u00eb pun\u00ebn Kryepiskopit p\u00ebr kap\u00ebrcimin e v\u00ebshtir\u00ebsive dhe pengesave objektive e sidomos, subjektive, shum\u00eb t\u00eb sajuara se sa reale, p\u00ebr ringjalljen e p\u00ebrgjithshme t\u00eb Kish\u00ebs.<\/p>\n
I lumturuar q\u00eb arriti ta shoh\u00eb p\u00ebrs\u00ebri Kish\u00ebn t\u00eb ringjallur, Prof. Dh. Beduli iu rikthye pun\u00ebs pedagogjike me hov djaloshar n\u00eb seminarin e Durr\u00ebsit, i gatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim, n\u00eb munges\u00eb t\u00eb kuadrit, n\u00eb t\u00eb gjitha disiplinat; iu kthye veprimtaris\u00eb publicistike, duke marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr barr\u00ebn e drejtorit t\u00eb gazet\u00ebs “Ngjallja”, duke p\u00ebrgatitur vet\u00eb ose duke p\u00ebrkthyer broshura p\u00ebr kurset e katekizm\u00ebs. Kryepsalti i dikursh\u00ebm u kthye p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb vendin e vet\u00eb n\u00eb kish\u00eb dhe t\u00eb gjith\u00eb kujtojn\u00eb jo vet\u00ebm psaltiqin\u00eb e tij t\u00eb bukur, por edhe recitimin bashk\u00eb me popullin t\u00eb lutjeve madhore “Ati yn\u00eb q\u00eb je n\u00eb qiell” dhe “Simboli i Besimit”. Nj\u00eb kujdes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ai i kushtoi rikthimit t\u00eb librave t\u00eb sh\u00ebrbesave kishtare t\u00eb p\u00ebrkthyera nga Imzot Noli. N\u00eb shtyp u b\u00eb nj\u00eb zhurm\u00eb e madhe sikur po b\u00ebhej nj\u00eb sakrilegj, po c\u00ebnohej nga “peshkopi grek” trash\u00ebgimia e paprekshme e Imzot Fan Nolit. Por kjo ishte nj\u00eb pun\u00eb vet\u00ebm e Dh. Bedulit. Si njoh\u00ebs kompetent i greqishtes s\u00eb re dhe t\u00eb vjet\u00ebr si dhe i terminologjis\u00eb kishtare, ai kishte konstatuar me koh\u00eb gabimet n\u00eb librat e sh\u00ebrbesave e k\u00ebt\u00eb gj\u00eb ia kishte v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje Fan Nolit n\u00eb nj\u00eb let\u00ebr pas \u00e7lirimit dhe n\u00eb letr\u00ebn e p\u00ebrgjigjes s\u00eb Fan Nolit, ai e quan t\u00eb drejt\u00eb kritik\u00ebn q\u00eb i b\u00ebhet. \u00c7far\u00eb u mbetet k\u00ebtyre kritizer\u00ebve t\u00eb s\u00ebmur\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 turpit q\u00eb dezinformojn\u00eb opinionin publik?<\/p>\n
P\u00ebr kontributin e tij shum\u00ebvje\u00e7ar, t\u00eb madh dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, p\u00ebr lart\u00ebsimin e Orthodhoksis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, para e pas \u00e7lirimit dhe p\u00ebr ringjalljen e KOASh-it pas triumfit t\u00eb demokracis\u00eb, p\u00ebrkrah Fortlumturis\u00eb s\u00eb Tij, Kryepiskopit Anastas, Patriku Ekumenik Vartholomeu I e nderoi, vitin e kaluar, prof. Dh. Bedulin me “Arhond-M\u00ebsues i Ungjillit”. Kjo dekorat\u00eb e lart\u00eb e Patriarkis\u00eb Ekumenike ishte shp\u00ebrblimi moral m\u00eb i lart\u00eb q\u00eb i b\u00ebhej veprimtaris\u00eb dhe kontributit t\u00eb tij t\u00eb madh p\u00ebr lul\u00ebzimin e Orthodhoksis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. G\u00ebzimi, k\u00ebnaq\u00ebsia dhe krenaria e tij ishin t\u00eb pashlyeshme.<\/p>\n
I p\u00ebrjetsh\u00ebm qoft\u00eb kujtimi!<\/p>\n
1 shkurt 1996<\/p>\n
Teodor Papapavli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Teodor Papapavli paraqet jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Dhimit\u00ebr Bedulit: nga studimet teologjike n\u00eb Rumani, drejtimi i Seminarit ‘Sh\u00ebn Pavli’, revista ‘Jeta Kristiane’, historia e KOASH botuar m\u00eb 1992, mbajtja e besimit gjat\u00eb komunizmit, rim\u00ebk\u00ebmbja e Kish\u00ebs pas demokracis\u00eb dhe nderimi me titullin ‘Arhond-M\u00ebsues i Ungjillit’ nga Patriku Vartholomeu.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"2 (42)","viti":"1996","muaji":"Shkurt","muaji_numer":"2","dita":"1","faqet":"[4, 8]","fjale_kyce":"[\"Dhimit\u00ebr Beduli\", \"Teodor Papapavli\", \"KOASH\", \"Seminari Sh\u00ebn Pavli\", \"Jeta Kristiane\", \"Rumani\", \"Historia e Kish\u00ebs\", \"Kristoforidhi\", \"Fan Noli\", \"Anastas Janullatos\", \"Patriku Vartholomeu\", \"Arhond-M\u00ebsues i Ungjillit\", \"Uzina Mekanike\", \"psalt\"]","permbledhje":"Teodor Papapavli paraqet jet\u00ebn dhe vepr\u00ebn e Dhimit\u00ebr Bedulit: nga studimet teologjike n\u00eb Rumani, drejtimi i Seminarit 'Sh\u00ebn Pavli', revista 'Jeta Kristiane', historia e KOASH botuar m\u00eb 1992, mbajtja e besimit gjat\u00eb komunizmit, rim\u00ebk\u00ebmbja e Kish\u00ebs pas demokracis\u00eb dhe nderimi me titullin 'Arhond-M\u00ebsues i Ungjillit' nga Patriku Vartholomeu.","autori":"Teodor Papapavli","kategoria":"P\u00ebrkujtim \/ Biografi","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[9968],"ngjallja_autori":[9405],"ngjallja_viti":[9923],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-83604","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-perkujtim-biografi","ngjallja_autori-teodor-papapavli","ngjallja_viti-9923"],"acf":[],"yoast_head":"\n