Nuk do t\u00eb b\u00ebj ndonj\u00eb p\u00ebrshkrim t\u00eb gjat\u00eb. Do t\u00eb them vet\u00ebm pak fjal\u00eb t\u00eb thjeshta p\u00ebr himnin e mrekulluesh\u00ebm “Virgj\u00ebresha sot” kushtuar Krishtlindjes nga melodi Romanos, t\u00eb cilin e kan\u00eb karakterizuar “Pindar t\u00eb poezis\u00eb ritmike”.<\/p>\n
Romanosi jetoi n\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb VI-t\u00eb pas Krishtit, me prejardhje nga Siria dhe ishte dhjakon n\u00eb nj\u00eb nga Kishat e Bejrutit. Erdhi n\u00eb Kostandinopoj\u00eb dhe u em\u00ebrua dhjakon n\u00eb Kish\u00ebn e Sh\u00ebn Maris\u00eb q\u00eb quhej “e Kiros”. Himnet q\u00eb ka kompozuar jan\u00eb kryevepra.<\/p>\n
Nj\u00eb nat\u00eb iu shfaq n\u00eb \u00ebnd\u00ebr Sh\u00ebn Maria, i dha nj\u00eb cop\u00eb let\u00ebr dhe e nxiti ta hante. Romanosi e mori fjal\u00ebn me kuptimin e saj real dhe p\u00ebrpiqej gjat\u00eb \u00ebndrr\u00ebs ta zbatonte. Kur u zgjua dhe shpirti i tij qe mbushur me mall\u00ebngjim e frym\u00ebzim, lavd\u00ebroi Per\u00ebndin\u00eb p\u00ebr vegimin. Hipi n\u00eb amvonin e Kish\u00ebs dhe psali me prekje t\u00eb madhe shpirti himnin e shquar “Virgj\u00ebresha sot” q\u00eb psalet dit\u00ebn e Krishtlindjes dhe q\u00eb fillon si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n
Virgj\u00ebresha sot, t\u00eb p\u00ebrmbiqen\u00ebshmin lind,
\nDhe dheu i blaton, t\u00eb paafrueshmit shpell\u00ebn,
\nEngj\u00ebjt me barinjt\u00eb, lavd\u00ebrojn\u00eb;
\nDhe mag\u00ebt, me yllin udh\u00ebtojn\u00eb;
\nSe p\u00ebr ne lindi si djal\u00eb i ri
\nPer\u00ebndia i parajetsh\u00ebm.<\/p>\n
Esht\u00eb kjo strofa e par\u00eb e nj\u00eb poeme t\u00eb shk\u00eblqyer, e cila p\u00ebrb\u00ebhet nga nj\u00ebzetekat\u00ebr strofa. Kjo strof\u00eb p\u00ebrb\u00ebn “tem\u00ebn” e t\u00ebr\u00eb poem\u00ebs. N\u00eb fakt, nuk \u00ebsht\u00eb poem\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dram\u00eb e p\u00ebrkryer. Vendi ku zhvillohet drama, \u00ebsht\u00eb shpella. Personat jan\u00eb: Foshnja hyjnore, Per\u00ebndia, Sh\u00ebn Maria, Engj\u00ebjt, Barinjt\u00eb, Mag\u00ebt. Antitezat e kompozimit jan\u00eb prek\u00ebse. Figurat e saj t\u00eb mrekullueshme. Ritmi i saj i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. Melodit\u00eb e saj t\u00eb \u00ebmbla, ashtu si\u00e7 dinte t\u00eb krijonte e t\u00eb kompozonte melodi.<\/p>\n
Poetika e Romanosit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb, por edhe madh\u00ebshtore. Bizantinologu gjerman Krumbaher dhe shum\u00eb kritik\u00eb t\u00eb tjer\u00eb mendojn\u00eb se Romanosi \u00ebsht\u00eb poeti kishtar m\u00eb i madh i bot\u00ebs, sepse ky p\u00ebrfaq\u00ebson faz\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb himnografis\u00eb kristiane, e cila me at\u00eb arrin p\u00ebrsosm\u00ebrin\u00eb e saj m\u00eb t\u00eb lart\u00eb. Thell\u00ebsi e pakrahasuar ndjenje, dispozit\u00eb e kulluar poetike, shk\u00eblqim gjuh\u00ebsor, p\u00ebrsosm\u00ebri e padiskutueshme. Himnet e tij liturgjik\u00eb jan\u00eb drama fetare t\u00eb mrekullueshme.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebto gjejm\u00eb personat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr dhe t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Re. Patrik\u00ebt dhe profet\u00ebt. Apostujt dhe Martir\u00ebt. Protagonist Per\u00ebndia. T\u00ebr\u00ebdituria hyjnore, T\u00ebr\u00ebfuqia hyjnore, Drejt\u00ebsia dhe Shenjt\u00ebrimi drejtojn\u00eb bot\u00ebn dhe gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb n\u00eb t\u00eb. P\u00ebrball\u00eb personave t\u00eb hirsh\u00ebm, poeti entuziazmohet. Me devocion t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm ai v\u00ebshtron Krishtin dhe N\u00ebn\u00ebn e tij. Ngjarjet e s\u00eb kaluar\u00ebs zhvillohen si n\u00eb vegim. Ai vet nxitet, ngacmohet, frym\u00ebzohet. Nga fjal\u00ebt e tij p\u00ebrhapet fjala hyjnore. Nga poezia e tij buron melodi e \u00ebmb\u00ebl. Nga shpirti i tij gufon lutje qiellore. Fakt, poema: “Virgj\u00ebresha sot”<\/p>\n
Nuk zgjatem m\u00eb. K\u00ebto pak fjal\u00eb jan\u00eb th\u00ebrrime nga Tryeza mistike e Melodit Romanos. Jan\u00eb pak pika vese m\u00ebngjesi pranveror. Jan\u00eb pak petale nga lulet e ver\u00ebs. Q\u00eb tregojn\u00eb lart\u00ebsin\u00eb, thell\u00ebsin\u00eb dhe bukurin\u00eb e himnografis\u00eb ton\u00eb kishtare e n\u00eb ve\u00e7anti asaj t\u00eb Krishtlindjes, t\u00eb cil\u00ebn pak e njohim.<\/p>\n
Dhimit\u00ebr Beduli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Shkrim nga Dhimit\u00ebr Beduli mbi himnin ‘Virgj\u00ebresha sot’ t\u00eb kompozuar nga Melod Romanosi (shek. VI), karakterizuar si ‘Pindar i poezis\u00eb ritmike’. Romanosi ishte dhjakon n\u00eb Kostandinopoj\u00eb, dhe sipas legjend\u00ebs iu shfaq n\u00eb \u00ebnd\u00ebrr Sh\u00ebn Maria. Himni ‘Virgj\u00ebresha sot’ me 24 strofa \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dram\u00eb e p\u00ebrkryer q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn kryevepr\u00ebn e himnografis\u00eb s\u00eb Krishtlindjes.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"12 (39)","viti":"1995","muaji":"Dhjetor","muaji_numer":"12","dita":"","faqet":"[6]","fjale_kyce":"[\"Romanos Melodi\", \"himn\", \"Virgj\u00ebresha sot\", \"Krishtlindje\", \"Bizantin\", \"himnografi\", \"Sh\u00ebn Maria\", \"poezi kishtare\", \"shek. VI\", \"Kostandinopoj\u00eb\"]","permbledhje":"Shkrim nga Dhimit\u00ebr Beduli mbi himnin 'Virgj\u00ebresha sot' t\u00eb kompozuar nga Melod Romanosi (shek. VI), karakterizuar si 'Pindar i poezis\u00eb ritmike'. Romanosi ishte dhjakon n\u00eb Kostandinopoj\u00eb, dhe sipas legjend\u00ebs iu shfaq n\u00eb \u00ebnd\u00ebrr Sh\u00ebn Maria. Himni 'Virgj\u00ebresha sot' me 24 strofa \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dram\u00eb e p\u00ebrkryer q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn kryevepr\u00ebn e himnografis\u00eb s\u00eb Krishtlindjes.","autori":"Dhimit\u00ebr Beduli","kategoria":"Hagiografi\/Hymnografi","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9917],"ngjallja_autori":[9259],"ngjallja_viti":[9667],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-83540","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-hagiografi-hymnografi","ngjallja_autori-dhimiter-beduli","ngjallja_viti-9667","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n