N\u00eb disa shkrime, t\u00eb mbushura me shpifje t\u00eb ul\u00ebta dhe tep\u00ebr fyese p\u00ebr \u00e7do besimtar orthodhoks, \u00ebsht\u00eb sulmuar kujtimi i D\u00ebshmorit t\u00eb shenjt\u00eb, Sh\u00ebn Kozmait t\u00eb Kolkondasit, i cili u martirizua nga pushtuesit turq. Si p\u00ebrgjigje ndaj tyre sh\u00ebrben edhe p\u00ebrkujtimi q\u00eb i ka b\u00ebr\u00eb atij Fortlumturia e Tij Kristofori (Kisi), Kryepiskopi i par\u00eb kanonik i Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn po e ribotojm\u00eb.<\/p>\n
Gjithashtu, kujtojm\u00eb se Imzot Noli i kishte l\u00ebn\u00eb Sh\u00ebn Kozmait nj\u00eb vend mjaft t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb librin e Kremtores, duke theksuar me respekt se “P\u00ebrkthimin e kemi b\u00ebr\u00eb lirisht…, me p\u00ebrjashtim t\u00eb k\u00ebndimit t\u00eb Sh\u00ebn Kozmait t\u00eb Beratit, t\u00eb cilit i parafrazuam nga versioni shqip i Kryehir\u00ebsis\u00eb s\u00eb Tij, Imzot Kristofor Kisit, Kryepeshkopit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb…”<\/p>\n
Posi nj\u00eb nga kometat, q\u00eb nga nj\u00eb koh\u00eb n\u00eb tjet\u00ebr shfaqen n\u00eb kup\u00ebn e qiellit, derdhin drit\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyeshme dhe zhduken shpejt, k\u00ebshtu prezantohet p\u00ebrpara nesh dhe fytyra e ndritshme e Sh\u00ebn Kozmait.<\/p>\n
Ky Shenjt nuk ishte nga ata fetar\u00eb e kallogjer\u00eb t\u00eb paditur e mendjengusht\u00eb, q\u00eb t\u00eb ngjitur n\u00eb letra t\u00eb vdekura, harrojn\u00eb frym\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb besimit fetar. Ai ishte nj\u00eb njeri me kultur\u00eb, me horizont mendor t\u00eb gjer\u00eb dhe, natyrisht me mendime fetare t\u00eb larta.<\/p>\n
Kjo gj\u00eb duket qart\u00eb si nga veprat ashtu dhe nga jet\u00ebshkrimi i tij, i shkruar, n\u00eb origjinal, prej nj\u00eb admiruesi t\u00eb tij. K\u00ebto na japin t\u00eb kuptojm\u00eb se Sh\u00ebn Kozmai ishte njeri me vullnet t\u00eb fort\u00eb dhe me aktivitet t\u00eb palodhur. N\u00eb ato koh\u00ebra kaq t\u00eb zorshme t\u00eb frik\u00ebs, ai, me mundime t\u00eb m\u00ebdha dhe me rreziqe t\u00eb patregueshme, sh\u00ebtiti anemban\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb; derdhi pasurisht drit\u00ebn dhe m\u00ebsimet e tij t\u00eb \u00e7mueshme, dhe u p\u00ebrpoq q\u00eb t\u00eb forconte, t\u00eb inkurajonte popullin e d\u00ebshp\u00ebruar. Me an\u00ebn e k\u00ebtij aktiviteti mundi ta shp\u00ebtoj\u00eb dhe ta p\u00ebrmbaj\u00eb.<\/p>\n
Po si ia arriti vall\u00eb k\u00ebtij q\u00ebllimi?<\/p>\n
Duke p\u00ebrhapur drit\u00ebn n\u00eb popull, duke \u00e7elur shkolla gjithkund dhe duke bindur popullin q\u00eb t’i mbante k\u00ebto me \u00e7do therori. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb merita e tij m\u00eb e madhe.<\/p>\n
Si nj\u00eb njeri me kultur\u00eb t\u00eb gjer\u00eb ai e dinte q\u00eb kjo ishte e vetmja udh\u00eb p\u00ebr t\u00eb formuar n\u00eb shpirtin e popullit nj\u00eb fetarizm\u00eb, jo t\u00eb dukshme, po t\u00eb gjall\u00eb, t\u00eb thjesht\u00eb dhe t\u00eb \u00e7liruar nga paragjykimet.<\/p>\n
Esht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb! Pa dije nuk mund t\u00eb ekzistojn\u00eb dhe idet\u00eb fetare t\u00eb thjeshta. Padija \u00ebsht\u00eb rr\u00ebnja e shum\u00eb lig\u00ebsive; po m\u00eb tep\u00ebr ajo \u00ebsht\u00eb n\u00ebna e supersticioneve t\u00eb err\u00ebta. S’ka dhe s’mund t\u00eb ket\u00eb besim dhe kult fetar t\u00eb past\u00ebr pa m\u00ebsim.<\/p>\n
Le t\u00eb hedhim nj\u00eb v\u00ebshtrim n\u00eb popullin ton\u00eb. Me hidh\u00ebrim do t\u00eb v\u00ebrejm\u00eb se \u00ebsht\u00eb degjeneruar n\u00eb nj\u00eb shumic\u00eb t\u00eb tij ideja fetare dhe gjer n\u00eb \u00e7’grad\u00eb ajo e ka humbur karakterin e saj t\u00eb lart\u00eb dhe influenc\u00ebn bamir\u00ebse. Ajo n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb jet\u00eb burim aktiviteti t\u00eb gjall\u00eb, t\u00eb shfaqur n\u00eb vepra t\u00eb hijshme, n\u00eb njer\u00ebzill\u00ebk, p\u00ebrkundrazi krijon n\u00eb shpirtin e tij paralogjizma t\u00eb rrezikshme.<\/p>\n
P\u00ebr nj\u00eb t\u00eb paditur Fe dometh\u00ebn\u00eb ceremonira, zakone dhe formalitete. Atij i duket se kur mban k\u00ebto, i ka mbaruar t\u00eb gjitha detyrat fetare. K\u00ebto supersticione, trash\u00ebgim i nj\u00eb t\u00eb shkuare t\u00eb gjat\u00eb, q\u00eb kan\u00eb pushtuar shpirtin e nj\u00eb shumice t\u00eb popullit, i p\u00ebrngjajn\u00eb Hidr\u00ebs mitologjike, s\u00eb cil\u00ebs, kur i pritej nj\u00eb kok\u00eb, mbinte n\u00eb vendin e saj nj\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n
Po \u00ebsht\u00eb vall\u00eb kjo Feja e v\u00ebrtet\u00eb? Jan\u00eb Fe supersticionet e paarsyeshme e t\u00eb err\u00ebta?<\/p>\n
Kurr\u00eb, kurr\u00eb! Inteligjenca e Lart\u00eb q\u00eb drejton gjith\u00ebsin\u00eb e pajisi njeriun me arsye, q\u00eb \u00ebsht\u00eb zbulimi i tij i v\u00ebrtet\u00eb, nj\u00eb shk\u00ebndij\u00eb e drit\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb am\u00ebshuar. Mbi at\u00eb drit\u00eb, pra, t\u00eb rrjedhur prej Atij vet\u00eb duhet t\u00eb bazohet \u00e7do besim.<\/p>\n
Fe nuk jan\u00eb zakonet dhe supersticionet prapanike, po sjellja e mir\u00eb, sinqeriteti dhe nderi n\u00eb relacionet dhe shoqi-shoqin. Fe \u00ebsht\u00eb t\u00eb b\u00ebsh detyr\u00ebn, t’i sh\u00ebrbesh nj\u00ebri-tjetrit; Fe, sidomos, \u00ebsht\u00eb t\u00eb b\u00ebhesh theror p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrgjithshme, p\u00ebr atdheun. K\u00ebto jan\u00eb shenjat e thjeshta dhe t\u00eb gjalla t\u00eb Fes\u00eb, dhe n\u00eb to na udh\u00ebheq Arsyeja, e ndri\u00e7uar nga m\u00ebsimi.<\/p>\n
Ja p\u00ebrse Sh\u00ebn Kozmai punoi p\u00ebr t’i frym\u00ebzuar popullit k\u00ebto parime t\u00eb larta; ja p\u00ebrse ai u p\u00ebrpoq q\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapte drit\u00ebn, t\u00eb \u00e7elte shkolla.<\/p>\n
K\u00ebto parime ai i v\u00ebrtetoi dhe me shembullin e tij t\u00eb bukur dhe sidomos me mbarimin heroik, duke ofruar jet\u00ebn e vet si theror n\u00eb altarin e idealit q\u00eb ndiqte.<\/p>\n
Urojm\u00eb q\u00eb ajo fytyr\u00eb kaq e ndritshme t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb gjithnj\u00eb e gjall\u00eb p\u00ebrpara syve tan\u00eb dhe t\u00eb na kujtoj\u00eb gjithmon\u00eb karakterin e lart\u00eb t\u00eb Fes\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb: Humanizmi dhe theroria, drita dhe p\u00ebrparimi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ribotim i shkrimit t\u00eb Kryepiskopit Kristofor Kisi p\u00ebr Sh\u00ebn Kozmain e Kolkondasit, ku ai p\u00ebrshkruhet si njeri me kultur\u00eb, vullnet t\u00eb fort\u00eb dhe aktivitet t\u00eb palodhur, q\u00eb p\u00ebrhapi drit\u00ebn dhe \u00e7eli shkolla mes popullit. Theksohet se fe e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb sjellja e mir\u00eb, sinqeriteti dhe theroria p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrgjithshme.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Sh\u00ebn Kozmai","numri":"7 (34)","viti":"1995","muaji":"Gusht","muaji_numer":"8","dita":"","faqet":"[1, 3]","fjale_kyce":"[\"Sh\u00ebn Kozmai\", \"Kristofor Kisi\", \"Kryepiskop\", \"d\u00ebshmor\", \"fe\", \"shkolla\", \"popull\", \"ngritje shpirt\u00ebrore\", \"humaniz\u00ebm\", \"Orthodhoksi\"]","permbledhje":"Ribotim i shkrimit t\u00eb Kryepiskopit Kristofor Kisi p\u00ebr Sh\u00ebn Kozmain e Kolkondasit, ku ai p\u00ebrshkruhet si njeri me kultur\u00eb, vullnet t\u00eb fort\u00eb dhe aktivitet t\u00eb palodhur, q\u00eb p\u00ebrhapi drit\u00ebn dhe \u00e7eli shkolla mes popullit. Theksohet se fe e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb sjellja e mir\u00eb, sinqeriteti dhe theroria p\u00ebr t\u00eb mir\u00ebn e p\u00ebrgjithshme.","autori":"Kristofor Kissi, Kryepiskop","kategoria":"Shkrim historik-fetar","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9824],"ngjallja_autori":[9383],"ngjallja_viti":[9667],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-83389","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-shkrim-historik-fetar","ngjallja_autori-kristofor-kissi-kryepiskop","ngjallja_viti-9667","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n