Nga historia e Kish\u00ebs son\u00eb t\u00eb Shenjt\u00eb Orthodhokse<\/p>\n
\u00c7’jan\u00eb Sinodet Ekumenik\u00eb?<\/p>\n
Jan\u00eb mbledhje t\u00eb Et\u00ebrve t\u00eb Shenjt\u00eb e teolog\u00ebve t\u00eb ditur nga t\u00ebr\u00eb bota e krishter\u00eb, ku analizohen \u00e7\u00ebshtjet e fes\u00eb e t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Kish\u00ebs. N\u00eb to Et\u00ebrit e Shenjt\u00eb, Episkop\u00ebt e Kish\u00ebs, kan\u00eb mbrojtur fen\u00eb orthodhokse nga mashtrimet heretike e m\u00ebsimet e g\u00ebnjesht\u00ebrta.<\/p>\n
Kur iu dha fund ndjekjes nga jasht\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs, at\u00ebher\u00eb u shfaq\u00ebn armiq t\u00eb brendsh\u00ebm t\u00eb fes\u00eb, m\u00ebsuesit e rrem\u00eb (t\u00eb quajtur heretik\u00eb), t\u00eb cil\u00ebt u p\u00ebrpoq\u00ebn q\u00eb ta shkat\u00ebrrojn\u00eb Kish\u00ebn e vetme, t\u00eb Shenjt\u00eb, t\u00eb P\u00ebrgjithshme dhe Apostolike dhe t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs s\u00eb saj. T\u00eb till\u00eb njer\u00ebz Kisha i d\u00ebnoi n\u00eb Sinodet Ekumenike. Krahas k\u00ebtyre Sinodeve Ekumenike, mbaheshin edhe Sinode krahinore, q\u00eb thirreshin nga Kisha t\u00eb ve\u00e7anta. Shum\u00eb vendime t\u00eb k\u00ebtyre Sinodeve m\u00eb von\u00eb jan\u00eb njohur nga Sinodet Ekumenike si t\u00eb vlefshme p\u00ebr t\u00ebr\u00eb Kish\u00ebn. Sinodet Ekumenike kan\u00eb qen\u00eb e mbeten pushteti m\u00eb i lart\u00eb i Kish\u00ebs Orthodhokse.<\/p>\n
Cili \u00ebsht\u00eb Sinodi i par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Kish\u00ebs?<\/p>\n
Sinodi i Par\u00eb \u00ebsht\u00eb thirrur q\u00eb n\u00eb koh\u00ebrat Apostolike, n\u00eb qytetin e Shenjt\u00eb t\u00eb Jerusalemit (n\u00eb vitin 51). Ai quhet Sinodi Apostolik. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuvend, t\u00eb frym\u00ebzuar nga Shpirti i Shenjt\u00eb, Apostujt mor\u00ebn vendim q\u00eb rrethprerja nuk qe e detyrueshme p\u00ebr ata q\u00eb kishin besuar n\u00eb shum\u00eb per\u00ebndi e q\u00eb vinin p\u00ebr t’u pag\u00ebzuar. Prej tyre k\u00ebrkohej q\u00eb t\u00eb ruheshin vet\u00ebm nga flijimet kushtuar idhujve, t\u00eb ruheshin nga mashtrimi, t\u00eb mos hanin mishin e kafsh\u00ebve t\u00eb ngordhura e t\u00eb mos pinin gjakun e tyre.<\/p>\n
Vendimi i Sinodit Apostolik fillon me fjal\u00ebn: “Urdh\u00ebro, Shpirt i Shenjt\u00eb, tek ne…!”. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se Kisha \u00ebsht\u00eb e pagabueshme vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kur \u00ebsht\u00eb besnike e Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe kur vendimet e veta i merr kolegjialisht.<\/p>\n
Sa Sinode Ekumenike jan\u00eb mbajtur dhe \u00e7far\u00eb vendimesh kan\u00eb marr\u00eb?<\/p>\n
Sinode Ekumenik\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb shtat\u00eb, kurse krahinor\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr dhe k\u00ebto gjer n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb reja (Vendimet e disa Sinodeve Krahinore, si t\u00eb hershmet edhe t\u00eb rejat, kan\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi bot\u00ebrore, p\u00ebr vet\u00eb arsyen se e t\u00ebr\u00eb Kisha Orthodhokse i ka p\u00ebrqafuar si t\u00eb vetat).<\/p>\n
N\u00eb Sinodin e par\u00eb e t\u00eb dyt\u00eb Ekumenik, t\u00eb mbajtur n\u00eb Nike (n\u00eb vitin 325) dhe Konstandinopoj\u00eb (n\u00eb vitin 381), Et\u00ebrit e Shenjt\u00eb, duke luftuar kund\u00ebr heretikut Arijas dhe kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb, kan\u00eb formuluar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbledhur pohimin fetar, t\u00eb quajtur Simboli i Besimit, t\u00eb cilin edhe sot e lexojm\u00eb dhe e k\u00ebndojm\u00eb n\u00eb \u00e7do Liturgji t\u00eb Shenjt\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb Sinodin e tret\u00eb Ekumenik (n\u00eb vitin 431, n\u00eb Efes) Et\u00ebrit e Shenjt\u00eb kan\u00eb d\u00ebshmuar se Virgj\u00ebresha e d\u00eblir\u00eb Mari \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb Hyjlind\u00ebse, sepse Zotin e lindi me trup njeriu. Ata bashkarisht me Apostujt e Shenjt\u00eb dhe gjith\u00eb Shenjtor\u00ebt pohojn\u00eb nj\u00eb dhe t\u00eb vet\u00ebm, Krishtin, Birin e Per\u00ebndis\u00eb, t\u00eb vetmin t\u00eb lindur nga Ati para gjith\u00eb shekujve, por n\u00eb koh\u00eb, prej Shpirtit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe Hyjlind\u00ebses, Virgj\u00ebresh\u00ebs Sh\u00ebn Mari.<\/p>\n
N\u00eb Sinodhet Ekumenike t\u00eb kat\u00ebrt (m\u00eb 451), t\u00eb pest\u00eb (m\u00eb 553) dhe t\u00eb gjasht\u00eb (n\u00eb vitin 680) Et\u00ebrit e Shenjt\u00ebruar e mbrojt\u00ebn Kish\u00ebn nga rrymat e monofizit\u00ebve dhe monotelit\u00ebve dhe v\u00ebrtetuan t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb, si edhe Sinodet e m\u00ebparsh\u00ebm: q\u00eb Hyjnjeriu \u00ebsht\u00eb Per\u00ebndi i p\u00ebrsosur dhe Njeri i p\u00ebrsosur, me dy natyra, hyjnore dhe njer\u00ebzore. Ajo shihet n\u00eb Kopshtin Getsimani, ku Krishti i p\u00ebrgj\u00ebruar lutet: “At, po t\u00eb jet\u00eb e mundur, t’i shmangem k\u00ebsaj Kupe…”; k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb shprehur edhe vullneti njer\u00ebzor tek Krishti, sepse me vullnetin e vet njeriu nuk d\u00ebshiron t\u00eb vdes\u00eb.<\/p>\n
Sinodi i Shtat\u00eb Ekumenik (vitit 787) pohoi t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb mbi Zotin Krisht dhe sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00ebn e tij njer\u00ebzore, por, k\u00ebsaj rradhe, p\u00ebrmes mbrojtjes s\u00eb respektimit t\u00eb ikonave t\u00eb shenjta: n\u00eb fillim t\u00eb ikonave kushtuar Atit e pastaj t\u00eb ikonave t\u00eb tjera: Sh\u00ebn Maris\u00eb, Engj\u00ebjve dhe t\u00eb gjith\u00eb Shenjtor\u00ebve. Kund\u00ebrshtar\u00ebt e ikonave kan\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulur se nderimi p\u00ebr ikonat \u00ebsht\u00eb kthim tek adhurimi ndaj idhujve, mir\u00ebpo Et\u00ebrit e Shenjt\u00eb kan\u00eb shpjeguar dhe d\u00ebshmuar se t\u00eb krishter\u00ebt nuk i falen drurit mbi t\u00eb cilin jan\u00eb pikturuar ikonat, as ngjyrave q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrdorur. Ata, n\u00ebp\u00ebrmjet ikonave, shprehin nderimin dhe dashurin\u00eb e tyre ndaj sh\u00ebmb\u00eblltyr\u00ebs s\u00eb par\u00eb, ndaj Atij, q\u00eb \u00ebsht\u00eb pikturuar tek ato.<\/p>\n
Ikonat jan\u00eb Ungjij me ngjyra, shkenca e fes\u00eb p\u00ebr syt\u00eb. Prej tyre ndri\u00e7ohet syri i njeriut dhe zbulohet Bukuria e Fytyr\u00ebs s\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Ato jan\u00eb d\u00ebshmi se Per\u00ebndia \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb njeri, q\u00eb njeriu t\u00eb mund t\u00eb mbrohej nga djalli, m\u00ebkati dhe vdekja e m\u00eb n\u00eb fund t\u00eb hyjnizohej dhe kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme. Duke i nderuar dhe puthur ikonat e shenjta, ne nderojm\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet tyre Krishtin dhe Shenjtor\u00ebt me t\u00eb cil\u00ebt jeton Per\u00ebndia. K\u00ebshtu, tek ikonat ne shohim sa “I mrekulluesh\u00ebm \u00ebsht\u00eb Per\u00ebndia mes Shenjtor\u00ebve t\u00eb Tij”.<\/p>\n
Ikonat jan\u00eb flamujt e Kish\u00ebs Orthodhokse, shenj\u00eb e njohjes midis t\u00eb gjitha besimeve dhe t\u00eb krishter\u00ebve joorthodhoks\u00eb. Prandaj, ata q\u00eb nuk respektojn\u00eb Ikonat e Shenjta, tregojn\u00eb se nuk e njohin shpirtin e Librit t\u00eb Shenjt\u00eb dhe se fshehurazi apo hapur nuk e besojn\u00eb se Per\u00ebndia \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb njeri.<\/p>\n
Por, nuk duhet lejuar t\u00eb pikturohen dosido: Ato duhen pikturuar n\u00eb frym\u00ebn e Ungjillit dhe n\u00eb p\u00ebrputhje me p\u00ebrvoj\u00ebn shum\u00ebshekullore t\u00eb piktor\u00ebve t\u00eb ikonave t\u00eb shenjta t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse (t\u00eb v\u00ebrtetuar dhe kultivuar n\u00eb Bizantin Orthodhoks) etj.<\/p>\n
A jan\u00eb mbajtur Sinode t\u00eb tjer\u00eb Ekumenik\u00eb?<\/p>\n
T\u00eb shumt\u00eb jan\u00eb dhe jo pa arsye, q\u00eb pranojn\u00eb si Sinod Ekumenik at\u00eb t\u00eb mbajtur n\u00eb Kostandinopoj\u00eb (gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Fotit, Patrikut t\u00eb Kostandinopoj\u00ebs, viti 867), n\u00eb t\u00eb cilin jan\u00eb d\u00ebnuar m\u00ebsimet shtes\u00eb t\u00eb Per\u00ebndimit, q\u00eb ishin futur n\u00eb Simbol t\u00eb fes\u00eb, se Shpirti i Shenjt\u00eb buron nga “Ati dhe Biri” (Filiokva). Kjo shtes\u00eb m\u00eb von\u00eb u b\u00eb nj\u00eb nga shkaqet kryesore q\u00eb Kisha Katolike e Rom\u00ebs t\u00eb ndahet nga Kisha e vetme e Shenjt\u00eb, e P\u00ebrgjithshme, Apostolike dhe Orthodhokse.<\/p>\n
Me karakter Ekumenik jan\u00eb edhe vendimet e Sinodit Isihastik, t\u00eb mbajtur gjithashtu n\u00eb Kostandinopoj\u00eb (n\u00eb vitin 1351). N\u00eb at\u00eb Sinod \u00ebsht\u00eb marr\u00eb n\u00eb mbrojtje doktrina e Shenjt\u00eb frym\u00ebzuese mbi p\u00ebrjet\u00ebsin\u00eb e drit\u00ebs s\u00eb Tavorit, dome-h\u00ebn\u00eb mbi energjit\u00eb hyjnore t\u00eb p\u00ebrjetshme, n\u00eb t\u00eb cilat Trinia e Shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb e pranishme n\u00eb historin\u00eb e bot\u00ebs dhe t\u00eb njeriut. Duke mbrojtur fen\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb nga heretik\u00ebt e Varlaamit dhe duke d\u00ebshmuar v\u00ebrtet\u00ebsin\u00eb e dallimeve midis qenies hyjnore dhe energjis\u00eb hyjnore, Et\u00ebrit e k\u00ebtij Sinodi, me Sh\u00ebn Grigor Pallaman n\u00eb krye, mbrojt\u00ebn t\u00eb gjith\u00eb zbules\u00ebn dhe p\u00ebrvoj\u00ebn e drejt\u00eb shekullore t\u00eb Kish\u00ebs, si dhe mund\u00ebsin\u00eb reale t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Per\u00ebndis\u00eb e njeriut. N\u00ebp\u00ebrmjet k\u00ebsaj ata mbrojt\u00ebn t\u00eb vetmen shpres\u00eb p\u00ebr njeriun dhe mund\u00ebsin\u00eb e rritjes s\u00eb tij pa fund t\u00eb saj, t\u00eb bekimit t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm e t\u00eb pashfaqur t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb. Vendimet e k\u00ebtij Sinodi t\u00eb japin p\u00ebrshtypjen se jan\u00eb kulmi i t\u00eb gjitha Sinodeve Ekumenike e Krahinore t\u00eb deriat\u00ebhershme. Ato zbulojn\u00eb qart\u00eb themelet dhe horizontet e p\u00ebrjetshme t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb krijuar, e padukshme n\u00eb Kish\u00eb, si nj\u00eb punishte shp\u00ebtimtare dhe frym\u00ebzuese e Hyjnjeriut t\u00eb transformuar n\u00eb Tavor.<\/p>\n
P\u00ebrktheu Nikolla Sudari
\nShk\u00ebputur nga libri “S’ka m\u00eb t\u00eb bukur fe se ajo e krishter\u00eb”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Shpjegim historik dhe teologjik mbi Sinodet Ekumenik\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse. P\u00ebrshkruhet Sinodi Apostolik i Jerusalemit (51) dhe shtat\u00eb Sinodet Ekumenik\u00eb: Nike (325), Konstandinopoj\u00eb (381), Efes (431), Halqedhon (451), 553, 680 dhe 787 p\u00ebr mbrojtjen e ikonave. P\u00ebrmenden gjithashtu Sinodi i Sh\u00ebn Fotit (867) q\u00eb d\u00ebnoi Filiokvan\u00eb, dhe Sinodi Isihastik (1351) me Sh\u00ebn Grigor Pallamas mbi drit\u00ebn e Tavorit. P\u00ebrktheu Nikolla Sudari, shk\u00ebputur nga libri “S’ka m\u00eb t\u00eb bukur fe se ajo e krishter\u00eb”.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Nga historia e Kish\u00ebs son\u00eb t\u00eb Shenjt\u00eb Orthodhokse","numri":"7 (34)","viti":"1995","muaji":"Korrik","muaji_numer":"7","dita":"","faqet":"[9, 10]","fjale_kyce":"[\"Sinodet Ekumenik\u00eb\", \"Sinodi Apostolik\", \"Jerusalem\", \"Nike\", \"Konstandinopoj\u00eb\", \"Arijas\", \"Hyjlind\u00ebse\", \"Krishti\", \"ikona\", \"Filiokva\", \"Sh\u00ebn Grigor Pallamas\", \"Sinodi Isihastik\"]","permbledhje":"Shpjegim historik dhe teologjik mbi Sinodet Ekumenik\u00eb t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse. P\u00ebrshkruhet Sinodi Apostolik i Jerusalemit (51) dhe shtat\u00eb Sinodet Ekumenik\u00eb: Nike (325), Konstandinopoj\u00eb (381), Efes (431), Halqedhon (451), 553, 680 dhe 787 p\u00ebr mbrojtjen e ikonave. P\u00ebrmenden gjithashtu Sinodi i Sh\u00ebn Fotit (867) q\u00eb d\u00ebnoi Filiokvan\u00eb, dhe Sinodi Isihastik (1351) me Sh\u00ebn Grigor Pallamas mbi drit\u00ebn e Tavorit. P\u00ebrktheu Nikolla Sudari, shk\u00ebputur nga libri \"S'ka m\u00eb t\u00eb bukur fe se ajo e krishter\u00eb\".","autori":"P\u00ebrktheu Nikolla Sudari","kategoria":"Histori e Kish\u00ebs \/ Teologji","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9813],"ngjallja_autori":[9814],"ngjallja_viti":[9667],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-83377","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-e-kishes-teologji","ngjallja_autori-perktheu-nikolla-sudari","ngjallja_viti-9667","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n