Refleksione nga Pashka 1995<\/p>\n
Festa e Pashk\u00ebs, tregoi se Komuniteti Orthodhoks n\u00eb Shqip\u00ebri, me autoktoni, m\u00eb i vjetri, po forcohet e ringjallet me shpejt\u00ebsi. Faktor\u00ebt q\u00eb soll\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb fenomen hyjnor, sigurisht q\u00eb jan\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm, si proceset demokratike, gjithmon\u00eb n\u00eb rritje, q\u00eb po ndodhin etj, por edhe faktor\u00ebt e jasht\u00ebm, ku kryesori \u00ebsht\u00eb integrimi drejt qytet\u00ebrimit evropian.<\/p>\n
Nuk mund t\u00eb p\u00ebrfytyrohet nj\u00eb ringjallje kaq e madhe e orthodhoksis\u00eb, pa patur n\u00eb krye t\u00eb kish\u00ebs son\u00eb Hir\u00ebsin\u00eb e Tij Kryepiskopin Anastas. Shkat\u00ebrrimi ekstrem dhe gjendja aktuale e orthodhoksis\u00eb, q\u00eb trash\u00ebguam nga diktaturat e b\u00ebnin t\u00eb pamundur ringjalljen pa nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb till\u00eb shpirt\u00ebror. K\u00ebt\u00eb duhet ta din\u00eb mir\u00eb ata pak antiorthodhoks\u00eb, q\u00eb ende thurin plane si t\u00eb shkat\u00ebrrojn\u00eb kish\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n
Ishte mrekulli t\u00eb shihje n\u00eb fest\u00ebn e Pashk\u00ebve, kishat dhe katedralet tona, akoma shum\u00eb t\u00eb pakta, n\u00eb qytete e fshatra, ata mij\u00ebra e mij\u00ebra besimtar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt i faleshin Zotit Krisht, p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, dhe shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n
Katedralja e Mitropolis\u00eb s\u00eb Shenjt\u00eb n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, aq keq e sakatuar, q\u00eb mban akoma t\u00eb burgosur at\u00eb pasuri kolosale ikonash, q\u00eb i p\u00ebrkasin dhe presin t’ju kthehen kishave tona, nuk p\u00ebrballonte dot ata mij\u00ebra besimtar\u00eb q\u00eb hynin dhe dilnin gjat\u00eb gjith\u00eb Jav\u00ebs s\u00eb Madhe t\u00eb Pashk\u00ebs, sepse n\u00eb dispozicion t\u00eb kish\u00ebs \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb nj\u00eb sall\u00eb e vetme e tjet\u00ebrsuar, “Muzeu Mesjetar”, i sajuar aq mizorisht nga diktatura ende sot q\u00ebndron ogurzi e tallet me besimtar\u00ebt duke ju th\u00ebn\u00eb: “Kot e keni, un\u00eb do t\u00eb q\u00ebndroj po k\u00ebshtu, se jam vep\u00ebr e diktatorit”. Sa m\u00eb shpejt kjo godin\u00eb e tjet\u00ebrsuar t’i jepet kish\u00ebs son\u00eb dhe t\u00eb hiqet ai monument ogurzi, simbol i diktatur\u00ebs, e shkat\u00ebrrimit t\u00eb kishave, aq m\u00eb mir\u00eb do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebr ecurin\u00eb e demokracis\u00eb dhe t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare.<\/p>\n
P\u00ebr kultur\u00ebn e krishter\u00eb duhet t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb sot si muzeume kishat e katedralet tona, mbasi ato t\u00eb jen\u00eb marr\u00eb totalisht nga kisha jon\u00eb, sepse prona t\u00eb saj kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb shekuj. Kur k\u00ebto t\u00eb restaurohen dhe brenda tyre t\u00eb rivendosen ikonat dhe ikonostaset e vjedhura nga diktatura, at\u00ebhere do t\u00eb jen\u00eb muze t\u00eb v\u00ebrteta e do t\u00eb vizitohen nga mij\u00ebra e mij\u00ebra besimtar\u00eb, vendas e t\u00eb huaj, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se \u00e7far\u00eb kulture ka pasur vendi yn\u00eb dhe \u00e7far\u00eb inkuizicion ka ndodhur kund\u00ebr tyre. Ky paradoks i madh i koh\u00ebs q\u00eb po kalojm\u00eb duhet riparuar urgjentisht.<\/p>\n
Dhe sa m\u00eb shpejt t\u00eb marrim pronat tona, n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb tranzicioni, demokracia do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e sh\u00ebndosh\u00eb dhe do t’i jepet nj\u00eb shtytje mjaft e fuqishme integrimit n\u00eb komunitetin e vendeve t\u00eb zhvilluara. Europa, organizmat e shumta q\u00eb rregullojn\u00eb k\u00ebt\u00eb supershtet, t\u00eb pranon n\u00eb gjirin e saj, kur, midis t\u00eb tjerash besimet fetare lihen t\u00eb lira, nuk manipulohen, nuk ka diktat dhe nd\u00ebrhyrje t\u00eb st\u00ebrholluara p\u00ebr t\u00eb penguar zhvillimin dhe ringjalljen e saj.<\/p>\n
Orthodhoksia, me ndjenja sublime t\u00eb kultivuara prej shekujsh, t\u00eb patjet\u00ebrsuara nga diktatet, midis t\u00eb tjerash po rikonstrukton edhe shkall\u00ebn hieratike klerikale. Kjo \u00ebsht\u00eb dhe vepra m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, m\u00eb e gjat\u00eb, sepse u shkat\u00ebrrua totalisht nga komunizmi enverian dhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim kisha jon\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 injoranc\u00ebs, asgj\u00eb tjet\u00ebr nuk trash\u00ebgoi. Esht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb krijosh mendje t\u00eb ndritura teolog\u00ebsh dhe k\u00ebt\u00eb shkall\u00eb t\u00eb hierarkis\u00eb kishtare nga hi\u00e7i. Ktiptohen v\u00ebshtir\u00ebsit e jasht\u00ebzakonshme q\u00eb po p\u00ebrballon dhe do t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb Kryepiskopi yn\u00eb, Anastas. Kuptohet, nga ana tjet\u00ebr, pse q\u00eb tani k\u00ebsaj f\u00ebmije t\u00eb bukur q\u00eb u lind e rritet i sh\u00ebndetsh\u00ebm, duan q\u00eb t’i presin kok\u00ebn dhe k\u00ebshtu do ta ken\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur q\u00ebllimet e tyre djall\u00ebzore. Por, ato koh\u00eb kan\u00eb per\u00ebnduar nj\u00ebher\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb. Orthodhoksia dhe kisha e saj g\u00ebzon sot nj\u00eb reputation t\u00eb madh n\u00eb bot\u00ebn kristiane dhe \u00ebsht\u00eb e gjer\u00eb dhe e hapur p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n
S’mund ta kuptojm\u00eb akoma pse nuk ngrihet kisha orthodhokse n\u00eb Shkod\u00ebr. Dihet q\u00eb n\u00eb at\u00eb qytet banojn\u00eb mbi 500 familje orthodhokse. Si ta shpjegojm\u00eb k\u00ebt\u00eb dukuri negative p\u00ebr Shkodr\u00ebn, aq shum\u00eb t\u00eb lavd\u00ebruar p\u00ebr demokraci, ku \u00ebsht\u00eb toleranca fetare e pushtetar\u00ebve t\u00eb atjesh\u00ebm. N\u00eb qytetin e Kor\u00e7\u00ebs s’ka qen\u00eb n\u00eb tradit\u00eb feja katolike. N\u00eb koh\u00eb t\u00eb luft\u00ebs pushtuesit italian\u00eb ngrit\u00ebn nj\u00eb kish\u00eb katolike p\u00ebr ushtar\u00ebt e tyre. Por ja, sot, p\u00ebr disa familje katolike, q\u00eb num\u00ebrohen me gishta, \u00ebsht\u00eb ngritur nj\u00eb kish\u00eb katolike e bukur q\u00eb drejtohet nga at Geri nga Kanadaja. Ja toleranca fetare n\u00eb Kor\u00e7\u00eb.<\/p>\n
Mbi nj\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb kisha dhe manastire sot mbahen n\u00eb pron\u00ebsi t\u00eb ushtris\u00eb dhe shtetit. Mjaft truaj dhe toka rrotull kishave e manastireve zihen \u00e7do dit\u00eb. Fyerje e madhe dhe shkelje e t\u00eb drejtave \u00ebsht\u00eb moskthimi i Manastirit t\u00eb Ardenic\u00ebs; shum\u00eb lutje e k\u00ebrkesa jan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb manastir, deri n\u00eb instancat m\u00eb t\u00eb larta, por veshi mbetet i shurdh\u00ebt. Madje TV-ja, si p\u00ebr t\u00eb acaruar nervat e besimtar\u00ebve orthodhoks\u00eb, jep para disa koh\u00ebsh pamje nga biznesi q\u00eb b\u00ebhet n\u00eb mjediset e k\u00ebtij manastiri t\u00eb shenjt\u00eb. Ndaj, do t\u00eb ishte nj\u00eb gjest shum\u00eb kuptimplot\u00eb dhe \u00e7lirim nga komplekset e t\u00eb kaluar\u00ebs, lirimi dhe dh\u00ebnia urgjente e k\u00ebtij manastiri dhe t\u00eb gjith\u00eb pronave t\u00eb tjera si ai, n\u00eb pron\u00ebsi dhe administrim t\u00eb kish\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n
Thoma Piluri
\nKryetari i Lidhjes s\u00eb Intelektual\u00ebve Orthodhoks\u00eb”, Kor\u00e7\u00eb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Reflektim i Thoma Pilurit mbi nevoj\u00ebn e kthimit t\u00eb pronave Kish\u00ebs Orthodhokse pas Pashk\u00ebs 1995.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Refleksione nga Pashka 1995","numri":"6 (33)","viti":"1995","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[9, 10]","fjale_kyce":"[\"Pashka 1995\", \"pronat e Kish\u00ebs\", \"Kor\u00e7\u00eb\", \"Mitropolia\", \"Kryepiskopi Anastas\", \"Shkod\u00ebr\", \"Manastiri i Ardenic\u00ebs\", \"demokraci\", \"Lidhja e Intelektual\u00ebve Orthodhoks\u00eb\"]","permbledhje":"Reflektim i Thoma Pilurit mbi nevoj\u00ebn e kthimit t\u00eb pronave Kish\u00ebs Orthodhokse pas Pashk\u00ebs 1995.","autori":"Thoma Piluri","kategoria":"Editorial \/ Pronat","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[9785],"ngjallja_autori":[9786],"ngjallja_viti":[9667],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-83340","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-editorial-pronat","ngjallja_autori-thoma-piluri","ngjallja_viti-9667"],"acf":[],"yoast_head":"\n