Nga Teodor Papapavli, Pedagog n\u00eb Seminarin Theologjik t\u00eb KOASH<\/p>\n
Shkak p\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkrim u b\u00eb nj\u00eb ekskursion i organizuar n\u00eb pik\u00ebn turistike t\u00eb Ardenic\u00ebs me rastin e 1 Majit dhe q\u00eb u transmetua nga TVSH. Sa shum\u00eb do t\u00eb d\u00ebshironin besimtar\u00ebt orthodhoks\u00eb q\u00eb ky eskursion t\u00eb ishte nj\u00eb pelegrinazh…<\/p>\n
Manastiri i Ardenic\u00ebs \u00ebsht\u00eb i vetmi manastir q\u00eb i shp\u00ebtoi rrebeshit komunist, qend\u00ebr spirituale e Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, d\u00ebshmi e gjall\u00eb e gjenis\u00eb krijuese t\u00eb popullit ton\u00eb n\u00eb shekuj. Ai \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e mjesht\u00ebrve vendas t\u00eb arkitektur\u00ebs dhe ikonografis\u00eb kishtare. Midis t\u00eb tjer\u00ebve, aty ka derdhur talentin, dashurin\u00eb dhe mjesht\u00ebrin\u00eb e tij jeromonaku i njohur Konstandin Shpataraku, i cili ka zografisur n\u00eb muret e brendsh\u00ebm t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb manastirit afreske edhe me shenjtor\u00eb vendas, si p.sh. Sh\u00ebn Joan Vladimiri, nga Elbasani, n\u00eb nj\u00eb kompozim ku spikat n\u00eb sfond princi Karl Topia, Sh\u00ebn Joan Kukuzelin, nga Durr\u00ebsi, themeluesi i muzik\u00ebs kishtare bizantine etj. Sipas tradit\u00ebs gojore, t\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb brez pas brezi n\u00eb Myzeqe, Gjergj Kastrioti, kur kthehej nga Kanina me shpur\u00ebn e krushqve dhe me nusen e tij Donik\u00ebn, u ndal n\u00eb Manastirin e Ardenic\u00ebs p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb kuror\u00eb n\u00eb kish\u00ebn e k\u00ebtushme. Gjat\u00eb shekujve Manastiri i Ardenic\u00ebs ka sh\u00ebrbyer nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe si shkoll\u00eb. Nga bankat e saj kan\u00eb dal\u00eb prift\u00ebrinj, psalt\u00eb, m\u00ebsues dhe peshkop\u00eb me em\u00ebr, si\u00e7 ishin peshkop\u00ebt Johasafi I dhe Johasafi II, t\u00eb dy nga fshati Bubullim\u00eb, dhe q\u00eb t\u00eb dy mitropolit\u00eb t\u00eb Beratit etj.<\/p>\n
Q\u00eb nga thell\u00ebsia e shekujve dhe deri n\u00eb mesin e shekullit XX, Manastiri i Ardenic\u00ebs ka qen\u00eb n\u00eb administrimin e Kish\u00ebs Orthodhokse. N\u00eb vitin 1967 u shtet\u00ebzua nga regjimi komunist p\u00ebr vlerat e tij t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe u shnd\u00ebrrua n\u00eb monument kulture. M\u00eb von\u00eb n\u00eb vitin 1980, kaloi n\u00eb inventarin e pasuris\u00eb s\u00eb patundshme t\u00eb Institutit t\u00eb Monumenteve t\u00eb Kultur\u00ebs dhe, m\u00eb von\u00eb, n\u00eb vitin 1989, nisen t\u00eb b\u00ebhen punimet e restaurimit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb vit, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb kontrate midis Nd\u00ebrmarrjes s\u00eb Turizmit – Lushnj\u00eb dhe Institutit t\u00eb Monumenteve t\u00eb Kultur\u00ebs – Tiran\u00eb, q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet \u00e7do vit, Manastiri i Ardenic\u00ebs u kthye n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb turistike p\u00ebr q\u00ebllime biznesi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim aty u b\u00ebn\u00eb punime dhe instalime hidrosanitare t\u00eb nevojshme p\u00ebr mjediset e hoteleris\u00eb, barbufes\u00eb, restorantit, tavern\u00ebs etj. Reklamat e bujshme n\u00eb shtyp e Radiotelevizion ftojn\u00eb periodikisht qytetar\u00ebt dhe familjet e tyre p\u00ebr t\u00eb frekuentuar pik\u00ebn turistike t\u00eb Ardenic\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb kaluar aty fundjav\u00ebn, dit\u00ebt e tjera t\u00eb pushimit etj. Aty b\u00ebhen dasma e fejesa, shtrohen gostira, dreka e darka, ndizet k\u00ebnga e vallja, luhet bixhoz, k\u00ebrcehet tuist dhe rokenroll, nd\u00ebrsa \u00e7iftet mund t\u00eb kalojn\u00eb net\u00ebt n\u00eb dhomat e pajisura me t\u00ebr\u00eb konfortin.<\/p>\n
Pra, Manastiri i Ardenic\u00ebs, nga qend\u00ebr spirituale shekullore e Kish\u00ebs Orthodhokse, \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr d\u00ebfrimi dhe arg\u00ebtimi; nga nj\u00eb monument kulture n\u00eb nj\u00eb objekt antikulturor. Mendojm\u00eb se ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb atentat kund\u00ebr trash\u00ebgimis\u00eb kulturore t\u00eb popullit ton\u00eb, nj\u00eb sakrilegj ndaj nj\u00eb institucioni spiritual t\u00eb Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb gjendje e trash\u00ebgoi Manastirin e Ardenic\u00ebs regjimi aktual demokratik. Dhe p\u00ebr ish-regjimin komunist ishte plot\u00ebsisht i justifikuar nj\u00eb trajtim i till\u00eb i k\u00ebtij institucioni, sepse synonte t\u00eb posht\u00ebronte \u00e7do gj\u00eb fetare, i nxitur nga nj\u00eb urrejtje e thell\u00eb ideologjike ndaj \u00e7do besimi fetar (feja, sipas filozofis\u00eb marksiste, \u00ebsht\u00eb “opium p\u00ebr masat”). P\u00ebrkundrazi, regjimi demokratik nuk duhej ta toleronte k\u00ebt\u00eb gjendje dhe t’i kthente k\u00ebtij monumenti t\u00eb kultur\u00ebs komb\u00ebtare dinjitetin e vet. Duke mos e b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, dashur padashur, krijohet p\u00ebrshtypja sikur disa politikan\u00eb t\u00eb sot\u00ebm qeverisin vendin me mentalitetet e vjetra ateiste. Kjo mund t\u00eb ndodh\u00eb edhe p\u00ebr inerci psikologjike, sepse brezi i vjet\u00ebr dhe brezi relativisht m\u00eb i ri u edukuan me ideologjin\u00eb ateiste dhe kjo gj\u00eb \u00ebsht\u00eb aq e v\u00ebrtet\u00eb, saq\u00eb mjaft personalitete t\u00eb jet\u00ebs politike, shoq\u00ebrore, artistike e kulturore nuk besojn\u00eb n\u00eb Zotin. Ve\u00e7se, duhet theksuar se ateizmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje personale e secilit dhe, n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri demokratike, si e jona, \u00e7do njeri \u00ebsht\u00eb i lir\u00eb t\u00eb besoj\u00eb ose t\u00eb mos besoj\u00eb. Por, kur je i ngarkuar t\u00eb qeveris\u00ebsh vendin, p\u00ebr hir t\u00eb parimeve t\u00eb liris\u00eb dhe t\u00eb demokracis\u00eb, je i detyruar moralisht dhe juridikisht t\u00eb respektosh institucionet fetare. Kthimi i tyre n\u00eb monumente kulture nuk mund t’i zhvesh\u00eb ato nga karakteri fetar e kish\u00ebtar shekullor, nuk mund t’i tjet\u00ebrsoj\u00eb.<\/p>\n
Krahas objekteve dhe pronave t\u00eb saj, Kisha Orthodhokse ka k\u00ebrkuar vazhdimisht q\u00eb t’i kthehej edhe Manastiri i Ardenic\u00ebs, por \u00ebsht\u00eb ndeshur n\u00eb refuzimin kategorik t\u00eb autoriteteve shtet\u00ebrore kompetente. P\u00ebr t\u00eb mos e kthyer, ato invokojn\u00eb faktin se Kisha nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb gj\u00ebndje ta ruaj\u00eb k\u00ebt\u00eb monument kulture nga vjedhjet dhe grabitjet. Mir\u00ebpo \u00e7far\u00eb tregon historia? Shekuj me radh\u00eb Manastiri i Ardenic\u00ebs ka qen\u00eb n\u00eb administrimin e Kish\u00ebs dhe ka mbetur i pac\u00ebnuar dhe i adhuruar si vend i shenjt\u00eb. P\u00ebrkundrazi, duke kaluar n\u00eb administrimin e organeve shtet\u00ebrore u b\u00ebn\u00eb vjedhje t\u00eb m\u00ebdha. Keqb\u00ebr\u00ebsit zhvesh\u00ebn ikonostasin dhe kish\u00ebn e manastirit nga ikona t\u00eb vyera dhe objekte t\u00eb tjer\u00eb me vlera t\u00eb pa\u00e7muara. Duke e par\u00eb \u00e7\u00ebshtjen pak m\u00eb gjer\u00eb, t\u00eb vjen t\u00eb b\u00ebsh pyetjen se cili \u00ebsht\u00eb ndryshimi midis d\u00ebmtimeve q\u00eb u b\u00ebjn\u00eb monumenteve t\u00eb kultur\u00ebs, vjedh\u00ebsit e ikonave, t\u00eb eshtrave t\u00eb shenjtor\u00ebve, t\u00eb k\u00ebmbanave, epitafeve etj. dhe p\u00ebrdhosjes spirituale t\u00eb tyre duke i shnd\u00ebruar n\u00eb qendra arg\u00ebtimi dhe d\u00ebfrimi? V\u00ebmendja ndaj k\u00ebrkesave t\u00eb kish\u00ebs dhe respekti ndaj komuniteteve fetare duhet t\u00eb jet\u00eb i barabart\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb pro\u00e7esin e ringjalljes s\u00eb saj Kisha Orthodhokse ka nevoj\u00eb t\u00eb domosdoshme p\u00ebr Manastirin e Ardenic\u00ebs. Ajo \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje ta restauroj\u00eb dhe t’i kthej\u00eb manastirit jet\u00ebn dhe rolin spiritual t\u00eb dikursh\u00ebm, si qend\u00ebr kryesore e monakizmit orthodhoks shqiptar. Do t\u00eb ishin kursyer fonde, q\u00eb po p\u00ebrdoren p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb ansambli t\u00eb madh arkitekturor n\u00eb Sh\u00ebn Vlash t\u00eb Durr\u00ebsit, i destinuar p\u00ebr Akademin\u00eb theologjike, me mjedise sipas standarteve evropiane, si dhe nj\u00eb manastir p\u00ebr murgjit e ardhsh\u00ebm shqiptar\u00eb. N\u00eb jet\u00ebn e Kish\u00ebs manastiret luajn\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb dyfisht\u00eb: nga nj\u00ebra an\u00eb – dhe kjo \u00ebsht\u00eb primare – jan\u00eb qendra spirituale ku kultivohet n\u00eb shkall\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb adhurimi i Zotit dhe nga ana tjet\u00ebr, sh\u00ebrbejn\u00eb si vatra edukimi p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e episkop\u00ebve t\u00eb ardhsh\u00ebm, sepse n\u00eb baz\u00eb t\u00eb kanoneve t\u00eb Orthodhoksis\u00eb, episkop\u00ebt dalin nga radh\u00ebt e murgj\u00ebrve me kultur\u00eb t\u00eb lart\u00eb teologjike. Pra, n\u00eb k\u00ebt\u00eb v\u00ebshtrim, roli i manastireve \u00ebsht\u00eb i paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm. T\u00eb gjith\u00eb episkop\u00ebt s\u00eb bashku formojn\u00eb Sinodin, q\u00eb \u00ebsht\u00eb organi kolegjial m\u00eb i lart\u00eb i \u00e7do kishe orthodhokse autoqefale.<\/p>\n
Refuzimi i autoriteteve shtet\u00ebrore p\u00ebr t’i kthyer Kish\u00ebs Orthodhokse Manastirin e Ardenic\u00ebs, i ka dh\u00ebn\u00eb shkas edhe komenteve t\u00eb shtypit orthodhoks evropian. N\u00eb nr. 191, shtator-tetor 1994, Buletini “Service Orthodoxe de Presse”, q\u00eb del n\u00eb Paris, shkruante: “Manastiri i Ardenic\u00ebs, q\u00eb ka qen\u00eb qend\u00ebr spirituale e Kish\u00ebs Orthodhokse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, vazhdon t\u00eb jet\u00eb z\u00ebn\u00eb nga nj\u00eb Bar-bufe dhe nj\u00eb tavern\u00eb (boite de nuit). Po k\u00ebshtu vendet e manastireve t\u00eb tjer\u00eb, megjith\u00ebse rr\u00ebnoja, nuk i jan\u00eb kthyer asaj”. N\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e Shtetit me Kish\u00ebn Orthodhokse vihet re nj\u00eb far\u00eb ngurrimi p\u00ebr t’i ardhur n\u00eb ndihm\u00eb, p\u00ebr t’i plot\u00ebsuar n\u00eb koh\u00eb k\u00ebrkesat e saj legjitime. Nga ana tjet\u00ebr, duhet v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje se, duke mos njohur rregullat kanonike t\u00eb Orthodhoksis\u00eb, krijohen situata paradoksale, sepse edhe pse synohet q\u00eb sa m\u00eb shpejt kisha jon\u00eb autoqefale t\u00eb jet\u00eb plot\u00ebsisht me struktur\u00ebn e saj tok\u00ebsore – kanonike dhe me sinod, zgjidhja e k\u00ebrkesave zvarritet shum\u00eb ose lihet pezull p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb vonohet shum\u00eb procesi i ringjalljes s\u00eb saj t\u00eb plot\u00eb dhe veprimet ose mosveprimet e autoriteteve shtet\u00ebrore, dashur pa dashur, kthehen si nj\u00eb burnerang kund\u00ebr vete synimeve t\u00eb tyre. Prandaj, p\u00ebr t\u00eb gjitha arsyet e sip\u00ebrme, Manastiri i Ardenic\u00ebs duhet t’i kthehet Kish\u00ebs Orthodhokse.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Editorial q\u00eb argumenton se Manastiri historik i Ardenic\u00ebs duhet t’i kthehet Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"","numri":"6 (33)","viti":"1995","muaji":"Qershor","muaji_numer":"6","dita":"","faqet":"[3, 4]","fjale_kyce":"[\"Manastiri i Ardenic\u00ebs\", \"Kisha Orthodhokse\", \"monumenti i kultur\u00ebs\", \"Konstandin Shpataraku\", \"Sh\u00ebn Joan Vladimiri\", \"ateizmi\", \"pronat e Kish\u00ebs\", \"Bubullim\u00eb\"]","permbledhje":"Editorial q\u00eb argumenton se Manastiri historik i Ardenic\u00ebs duhet t'i kthehet Kish\u00ebs Orthodhokse Autoqefale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.","autori":"Teodor Papapavli","kategoria":"Editorial \/ Pronat e Kish\u00ebs","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[9772],"ngjallja_autori":[9405],"ngjallja_viti":[9667],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-83318","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-editorial-pronat-e-kishes","ngjallja_autori-teodor-papapavli","ngjallja_viti-9667"],"acf":[],"yoast_head":"\n