FEJA P\u00cbRBALL\u00cb POLITIK\u00cbS<\/p>\n
(Vijon nga numri i kaluar)<\/p>\n
Politika n\u00eb bot\u00ebn pagane koincidonte disi me fen\u00eb, sepse tek kjo mbizot\u00ebronte hyu antropomorf me t\u00eb gjitha veset. Madje faraoni, dhe m\u00eb von\u00eb perandori, shkojn\u00eb n\u00eb skaj duke hyjnizuar veten, dhe k\u00ebshtu n\u00ebnshtrimi qytetar i popullit ndaj tij merr tipare devocioni. Kurse te Hebrejt\u00eb, bart\u00ebs t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb gjall\u00eb, \u00ebsht\u00eb Zoti q\u00eb sundon, q\u00eb udh\u00ebheq, pavar\u00ebsisht se politika korrente kusht\u00ebzohet nga liria (n\u00eb ngjitje ose n\u00eb ulje) e kreut, nga pabesia ose bindja e turm\u00ebs, t\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsuar t\u00eb dy nga profeti, z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i Zotit dhe censor i vazhduesh\u00ebm i veprimeve t\u00eb tyre.<\/p>\n
Ky model mbeti p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb fuqi, por i ndryshuar n\u00eb k\u00ebt\u00eb: Profecia p\u00ebr izraelit\u00ebt u b\u00eb realitet tek kristian\u00ebt. Mesia erdhi dhe kush ish p\u00ebr t\u00eb besuar, besoi. N\u00eb refleks t\u00eb besimit ose mosbesimit tek akti i kryq\u00ebzimit t\u00eb Njeriut t\u00eb pam\u00ebkat\u00eb, i jepet kuptim m\u00ebkatit vet\u00eb, n\u00eb t\u00ebr\u00eb shtrirjen e tij; k\u00ebshtu ndarja mes njer\u00ebzve b\u00ebhet m\u00eb e thell\u00eb, dhe sfera politike e pasqyron at\u00eb.<\/p>\n
Duke u zbuluar e plot\u00eb dhe e vazhdueshme skllav\u00ebria prej m\u00ebkatit, merr kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb edhe liria, si dhe m\u00ebnyra se si do t\u00eb fitohet. Kjo liri do t\u00eb ndaj\u00eb mes tyre njer\u00ebzit tani e mbas, madje edhe ata t\u00eb nj\u00eb gjaku, t\u00eb nj\u00eb familjeje, dhe \u00ebsht\u00eb thelbi i v\u00ebrtet\u00eb i fjal\u00ebs “Erdha t\u00eb ve jo paqen, por shpat\u00ebn”. Popujt nuk do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb kope t\u00eb yshtura nga instikti i mbijetes\u00ebs dhe i rr\u00ebmbimit, ata nisin t\u00eb shnd\u00ebrrohen ngadal\u00eb n\u00eb p\u00ebrzierje t\u00eb shqet\u00ebsuara individ\u00ebsh q\u00eb vihen, secili ve\u00e7, para nj\u00eb zgjedhjeje. Ndodhin kthesa t\u00eb bujshme, si ajo e Perandorit Konstantin kur shpall krisht\u00ebrimin fe zyrtare; nj\u00eb mend\u00ebsi e re z\u00eb vend duke prur\u00eb nj\u00eb kultur\u00eb rr\u00ebnj\u00ebsisht t\u00eb ndryshme, por p\u00ebrs\u00ebri konflikti midis njer\u00ebzve thellohet, madje tani fillon i rrept\u00eb, sepse ndodh midis s\u00eb drejt\u00ebs dhe s\u00eb shtremb\u00ebr\u00ebs e jo m\u00eb midis dy t\u00eb shtrembrave). Politika, e p\u00ebrfaq\u00ebsuar nga njer\u00ebz, q\u00eb edhe ata p\u00ebsojn\u00eb ndikimin e koh\u00ebs, vihet t\u00eb zgjedh\u00eb n\u00eb m\u00ebdyshjen intime t\u00eb zgjedh\u00eb: t\u00eb veproj\u00eb sipas Per\u00ebndis\u00eb dhe far\u00ebs n\u00eb rritje t\u00eb besnik\u00ebve, apo sipas turm\u00ebs inerte, q\u00eb shpesh b\u00ebhet dhe m\u00eb e eg\u00ebr, pavar\u00ebsisht nga shnd\u00ebrrimet, ngaq\u00eb ngat\u00ebrron devocionin me fanatizmin dhe dashurin\u00eb e p\u00ebrzien me urrejtjen.<\/p>\n
Fryt i k\u00ebsaj m\u00ebdyshjeje \u00ebsht\u00eb shtirja dhe hipokrizia m\u00eb t\u00eb cil\u00ebn vishet pask\u00ebtaj politika (shum\u00eb shpesh feja), gj\u00eb q\u00eb as do t\u00eb kuptohej n\u00eb lasht\u00ebsin\u00eb pagane, kaq naivisht e sinqert\u00eb, meq\u00eb s’kishte pse ta fshihte dhun\u00ebn. Esht\u00eb e nj\u00ebjta dhun\u00eb q\u00eb vazhdon si p\u00ebrpara, por tani e fshehur dhe e zbukuruar brenda ligjeve t\u00eb diplomacis\u00eb. Nuk duhet kuptuar si nj\u00eb gj\u00eb t\u00ebr\u00ebsisht negative… P\u00ebrderisa u fol p\u00ebr nj\u00eb pedagogji hyjnore, k\u00ebto dredhime d\u00ebshmojn\u00eb, s\u00eb paku, p\u00ebr nj\u00eb faz\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimi se e drejta ekziston, por s’mund t\u00eb arrihet menj\u00ebher\u00eb. K\u00ebto shmangie “njer\u00ebzore”, (si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti i ligjit t\u00eb shkruar dhe jo t\u00eb zbatuar p\u00ebr “mospjekuri t\u00eb kushteve”) e \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrpara shoq\u00ebrin\u00eb, dhe shpesh l\u00ebn\u00eb shteg p\u00ebr disa shp\u00ebrthime t\u00eb habitshme vullneti t\u00eb mir\u00eb, i cili arrin jo vet\u00ebm t\u00eb afroj\u00eb e t\u00eb zbus\u00eb masa shum\u00ebmilionshe, por edhe t\u00eb b\u00ebj\u00eb zap dhelprat m\u00eb t\u00eb regjura t\u00eb dhun\u00ebs, s\u00eb hap\u00ebt e t\u00eb maskuar. N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn e af\u00ebrt kemi shembullin e Gandit, nj\u00eb kristian i pashpallur, por jasht\u00ebzakonisht efektiv p\u00ebr hir t\u00eb dashuris\u00eb s\u00eb pakusht\u00ebzuar p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit, miq e kund\u00ebrshtar\u00eb, gj\u00eb q\u00eb e aft\u00ebson t\u00eb sfidoj\u00eb \u00e7do zem\u00ebrngusht\u00ebsi.<\/p>\n
Problemi sot nuk q\u00ebndron aq te politika vet\u00eb, sa te kultura q\u00eb e prodhon at\u00eb. Brenda k\u00ebsaj kulture, dhuna \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak e bujshme, por m\u00eb themelore, sepse ka mbledhur dhe shtresuar pabesira t\u00eb brezave, q\u00eb u josh\u00ebn nga konceptimi afetar i shekujve modern\u00eb, q\u00eb i jepnin shoq\u00ebris\u00eb begati dhe prestigj tok\u00ebsor, n\u00eb k\u00ebmbim t\u00eb devocionit q\u00eb humbiste. Kjo pabesi e grumbulluar, nuk mund t\u00eb bjer\u00eb e t\u00ebra mbi shpatullat e brezit aktual, sepse \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb pak e nga pak, sa her\u00eb n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn veprohej sipas kritereve rrethanore e jo parimore, sa her\u00eb masat miratonin ligje e politika q\u00eb ndeshnin “nga pak” me nd\u00ebrgjegjen e tyre fetare, duke u bazuar tek nj\u00eb lloj pendimi “apriori” p\u00ebr padrejt\u00ebsin\u00eb e b\u00ebr\u00eb, e q\u00eb n\u00eb fakt ishte pajtim i qet\u00eb me t\u00eb. Kjo kultur\u00eb, q\u00eb rrezikon ta drobit\u00eb vullnetin e mir\u00eb, i ka v\u00ebn\u00eb p\u00ebrpara politik\u00ebs probleme, q\u00eb ajo detyrohet t’i zgjidh\u00eb tani me dhun\u00eb, gati kund\u00ebr vullnetit t\u00eb vet…<\/p>\n
Shembulli na vjen nga krahu i p\u00ebrkund\u00ebrt i Indis\u00eb s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, m’u n\u00eb bot\u00ebn “e par\u00eb”, sht\u00ebpi e Krisht\u00ebrimit t\u00eb shpallur, ku qytet\u00ebrimi i ngritur mbi progresin, nuk shk\u00ebputet dot nga ideali dhe praktika e mir\u00ebqenies. Megjith\u00eb dy katastrofat q\u00eb i ka n\u00eb shpin\u00eb brenda shekullit, q\u00eb na kujtojn\u00eb qametet biblike me zjarr e squfur (shenj\u00eb e qart\u00eb se kufiri i egoizmit \u00ebsht\u00eb kaluar bollsh\u00ebm), ajo vazhdon t\u00eb projektoj\u00eb “lumturin\u00eb” n\u00eb tok\u00eb, dhe e b\u00ebn mbi parimin e nj\u00eb seleksionimi t\u00eb “domosdosh\u00ebm”, jo m\u00eb t\u00eb natyr\u00ebs, as t\u00eb Per\u00ebndis\u00eb, por t\u00eb operuar nga vet\u00eb njeriu, me mjete shkencore! Tanim\u00eb kjo duket nj\u00eb zgjidhje e pranuar bot\u00ebrisht – nj\u00eb luft\u00eb q\u00eb u dashka t’i b\u00ebj\u00eb njer\u00ebzimi vetes. Ajo ting\u00ebllon k\u00ebshtu: P\u00ebr ta g\u00ebzuar jet\u00ebn nj\u00eb pjes\u00eb duhet t\u00eb flijohet pjesa tjet\u00ebr, jo me seleksionim natyral ose me luftra, si n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, por thjesht duke e penguar t\u00eb lind\u00eb! N\u00eb fakt, n\u00eb da\u00e7 me m\u00ebnyra t\u00eb buta, si ato kontraceptive, n\u00eb da\u00e7 m\u00eb t\u00eb fortat, si aborti, tanim\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar bindja se s’ka rrug\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr t\u00eb zgjidhur problemet e sotme dhe t\u00eb ardhme t\u00eb bot\u00ebs, ve\u00e7 k\u00ebsaj nd\u00ebrhyrjeje t\u00eb njeriut p\u00ebr t\u00eb kufizuar pjellorin\u00eb.<\/p>\n
Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb moment v\u00ebrtet kuptimplot\u00eb. N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn luftrat, mir\u00eb ose keq, sinqerisht ose me hipokrizi, b\u00ebheshin n\u00eb em\u00ebr t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, i k\u00ebrkohej ndihma Zotit. Sot bota e t\u00ebr\u00eb, edhe pse jo n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb deklaruar, edhe pse mjaft m\u00eb e zbutur, del n\u00eb fakt me veprime t\u00eb hapura kund\u00ebr tij, duke u suprimuar t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr jet\u00eb jo disa pak njer\u00ebzve t\u00eb rritur, t\u00eb armatosur, e kund\u00ebrshtar\u00eb t\u00eb nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm (e shum\u00eb a pak fajtor\u00eb), por miliona foshnjave n\u00eb embrion, ende pa u ardhur koha t\u00eb dalin n\u00eb jet\u00eb, dhe pra, t\u00eb paafta ende t\u00eb fyejn\u00eb ose t\u00eb d\u00ebmtojn\u00eb k\u00ebnd. Cil\u00ebsia e ve\u00e7ant\u00eb e k\u00ebtij momenti, q\u00eb e quajt\u00ebm kuptimplot\u00eb, q\u00ebndron te paaft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb kuptuar enormitetin e k\u00ebtij veprimi. Kjo \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e nj\u00eb shmangieje jo fort t\u00eb hershme nga rruga e r\u00ebndomt\u00eb humane, q\u00eb b\u00ebri njeriu i Rilindjes, kur i ra n\u00eb dor\u00eb shkenca moderne, e aft\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb me kosto t\u00eb lir\u00eb dhe n\u00eb seri. Ai e mori e menj\u00ebher\u00eb u josh nga mendimi se ishte produkt i duarve t\u00eb tij. I \u00e7liruar nga djersa e mundimet (n\u00eb fakt k\u00ebtu fillon procesi i komoditetit t\u00eb pun\u00ebs) ai fitoi p\u00ebrs\u00ebri krenarin\u00eb ta p\u00ebrballoj\u00eb vet\u00eb jet\u00ebn dhe \u00e7do gj\u00eb q\u00eb ndodhet brenda saj, dhe madje t\u00eb interpretoj\u00eb edhe Shkrimin e Shenjt\u00eb, jo m\u00eb me p\u00ebrul\u00ebsin\u00eb e atij q\u00eb lyp hir s\u00eb larti, por me logjik\u00ebn e paanshme t\u00eb filozofit dhe me p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb eskluzive t\u00eb qytetarit.<\/p>\n
N\u00eb shekujt q\u00eb pasuan u sh\u00ebruan shum\u00eb plag\u00eb, u arrit\u00ebn shum\u00eb t\u00eb v\u00ebrteta shkencore, u nd\u00ebrmor\u00ebn shum\u00eb udh\u00ebtime njohjeje e pushtimi, p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00eb frym\u00ebn e njeriut – zot i fatit t\u00eb tij. Krisht\u00ebrimi q\u00eb e kishte edukuar deri t\u00eb djeshmen, vazhdoi t\u00eb loz\u00eb rolin e moderuesit, t\u00eb moralizuesit e humanizuesit, por jo m\u00eb tep\u00ebr. K\u00ebsisoj, n\u00eb imagjinat\u00ebn e njeriut modern zuri vend p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nj\u00eb far\u00eb kund\u00ebrv\u00ebnie shum\u00eb a pak e hap\u00ebt me Zotin. Simboli i zjarrit promethean u zgjodh nga lasht\u00ebsia p\u00ebr t’ia v\u00ebn\u00eb si emblem\u00eb shkenc\u00ebs s\u00eb re, dhe, p\u00ebr ta thelluar dhe m\u00eb k\u00ebt\u00eb ndarje historike fe-kultur\u00eb, sh\u00ebrbeu q\u00ebndrimi fanatik i kish\u00ebs, q\u00eb priste me ftoht\u00ebsi ose dhe armiq\u00ebsi \u00e7do k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr hir q\u00eb i b\u00ebhej Per\u00ebndis\u00eb, por q\u00eb nuk p\u00ebrkonte me lutjen ashtu si\u00e7 e njihte ajo. K\u00ebto q\u00ebndrime t\u00eb ngushta u zbut\u00ebn me koh\u00eb, n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb tolerante, ku kisha rishikoi mjaft nga q\u00ebndrimet e ngurta.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, r\u00ebnia e ndjenj\u00ebs fetare (n\u00eb krahasim me shekujt e par\u00eb t\u00eb Krishterimit dhe Mesjet\u00ebn) \u00ebsht\u00eb fakt. Toleranca sot nuk dallon shum\u00eb nga indiferenca, kurse bamir\u00ebsia shpesh mbulon nd\u00ebrgjegjen e vak\u00ebt fetare.<\/p>\n
K\u00ebsisoj besa e gjall\u00eb, ajo e shtegtarit q\u00eb k\u00ebrkon v\u00ebrtet “shp\u00ebtim n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb”, q\u00eb i drejtohet pa pushim Zotit gjersa t\u00eb arrij\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb prej tij, mbetet pron\u00eb e nj\u00eb pakice, q\u00eb vendoset n\u00ebp\u00ebr kremtime shenjtor\u00ebsh-patron\u00eb n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb mrekullis\u00eb. Qytet\u00ebrimi modern u kalon anash k\u00ebtyre mbetjeve t\u00eb zjarrit t\u00eb vjet\u00ebr n\u00eb v\u00ebrshimin e tij, dhe e shumta, i shqyrton me kriteret e shkenc\u00ebs; por nuk shprehet. Por, tash s\u00eb fundi, vet\u00eb kriteri shkencor po p\u00ebson l\u00ebkundje. Q\u00eb shkenca n\u00eb vetvete s’ka qen\u00eb kurr\u00eb as “domen i djallit”, si\u00e7 e quajti nj\u00eb koh\u00eb ngusht\u00ebsia bigote, as \u00e7liruese nga obskurantizmi i fes\u00eb, si\u00e7 e shpalli materializmi i verb\u00ebr, q\u00eb ajo \u00ebsht\u00eb m\u00eb tep\u00ebr dhurat\u00eb s\u00eb larti dhe dashuri aktive p\u00ebr njer\u00ebzimin, dhe shum\u00eb m\u00eb pak kureshtje m\u00ebkatare, kjo u demostrua m\u00eb s\u00eb miri n\u00eb nj\u00eb rast limit, kur k\u00ebrkuesit racist\u00eb b\u00ebn\u00eb eksperimente pa asnj\u00eb far\u00eb kufizimi mbi njer\u00ebz, duke p\u00ebrdorur si kavie rob\u00ebrit e kampeve, dhe p\u00ebsuan d\u00ebshtim t\u00eb plot\u00eb.<\/p>\n
Rastet limit vihen re kudo tani. Esht\u00eb shenj\u00eb se koh\u00ebt ndryshojn\u00eb, se v\u00ebrshimi ateist racionalist t\u00ebrhiqet n\u00eb zbatic\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb rishfaqet shk\u00ebmbi i bes\u00ebs.<\/p>\n
Megjithat\u00eb shtresimet e paganizmit t\u00eb shkall\u00ebzuar q\u00eb u tha m\u00eb lart, t\u00eb filtruara gjat\u00eb shekujve modern\u00eb kan\u00eb \u00e7uar pushtetin dhe opinionin s\u00eb toku n\u00eb nj\u00eb pozit\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb vendosin pa fort skandal mbi t\u00eb drejt\u00ebn e miliona foshnjave t\u00eb palindura p\u00ebr t\u00eb jetuar. Kjo e vlen t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet, sepse na duket fakti m\u00eb q\u00ebndror – rrezikon vet\u00eb themelin e Marr\u00ebveshjes me Zotin, ngaq\u00eb ligj\u00ebson jo vet\u00ebm shterp\u00ebsin\u00eb (gjenetike e shpirt\u00ebrore), por edhe vrasjen masive! Premtimi “Do t\u00eb shtoj si yjet dhe si r\u00ebr\u00ebn e buz\u00ebs s\u00eb detit (Gjen. 22,16) i dh\u00ebn\u00eb t\u00ebr\u00eb brezave nga ay q\u00eb i mban zotimet, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte garancin\u00eb m\u00eb solide p\u00ebr t\u00eb ardhmen e njer\u00ebzimit, tanim\u00eb ting\u00ebllon si k\u00ebrc\u00ebnim. Kjo d\u00ebshmon p\u00ebr r\u00ebndes\u00ebn e arritur nga zemra e njeriut n\u00eb rendjen e saj pas k\u00ebnaq\u00ebsive, por dhe p\u00ebr mendjengusht\u00ebsin\u00eb e realizmit t\u00eb tij rrafsh p\u00ebr tok\u00eb, q\u00eb e gjykon ushqimin dhe vet\u00eb mbijetes\u00ebn e fisit njer\u00ebzor \u00e7\u00ebshtje shifrash dhe jo hapjeje t\u00eb njeriut ndaj t\u00eb af\u00ebrmit t\u00eb tij n\u00ebn fuqin\u00eb e Zotit.<\/p>\n
Dalja e far\u00ebrave me pjellori t\u00eb lart\u00eb, energjia me kosto t\u00eb ul\u00ebt q\u00eb e \u00e7on ujin kudo ku ndihet nevoj\u00eb, nuk u kujton m\u00eb njer\u00ebzve autorin e v\u00ebrtet\u00eb, at\u00eb q\u00eb hodhi buk\u00eb nga qieli de b\u00ebri t\u00eb shkrep\u00eb uj\u00ebt nga shk\u00ebmbi. Religjioziteti i tyre (megjith\u00eb ndryshimet e fundit idealiste n\u00eb shkenc\u00eb) vazhdon t\u00eb jet\u00eb i d\u00ebmtuar nga intervali i gjat\u00eb skeptik q\u00eb ndodhi n\u00eb kultur\u00eb. K\u00ebshtu ato, far\u00ebrat pjellore dhe bonifikimet e m\u00ebdha (p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmendur vet\u00ebm ato) nuk merren si premisa p\u00ebr rritjen e plot\u00eb t\u00eb njer\u00ebzimit, dhe me radh\u00eb, rritja e njer\u00ebzimit, nuk merret si premis\u00eb p\u00ebr fal\u00ebnderime t\u00eb reja ndaj Zotit, me an\u00ebn e realizimeve t\u00eb tjera q\u00eb mendjet profetike e gjeniale t\u00eb asaj r\u00ebre t\u00eb bekuar do t\u00eb nxjerrin pafund\u00ebrisht nga dashuria q\u00eb ka Krijuesi p\u00ebr njeriun. Edhe Kishat nuk ndikojn\u00eb dot vendosm\u00ebrisht p\u00ebr t\u00eb kthyer masat tek besimi. Vet\u00eb raporti i Kish\u00ebs me masat \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb i “mir\u00ebsjell\u00eb”, pa at\u00eb sinqeritet t\u00eb ashp\u00ebr q\u00eb karakterizon fazat e emergjenc\u00ebs s\u00eb tejme.<\/p>\n
Orthodhoksis\u00eb i ka r\u00ebn\u00eb fati (lexo: vullneti i Per\u00ebndis\u00eb) t\u00eb ekzistoj\u00eb e veproj\u00eb n\u00eb Lindje, aty ku pushteti temporal ka q\u00ebn\u00eb gjithmon\u00eb absolut, dhe ku njer\u00ebzia merreshin me Zotin p\u00ebr nj\u00eb prirje t\u00eb lindur n\u00eb at\u00eb rajon djep t\u00eb feve. Prania e mbretit autokrat p\u00ebrkrah kish\u00ebs, dhe ndjekjet e paprera prej tij s’ia kan\u00eb nd\u00ebrprer\u00eb kurr\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb vihet n\u00eb prov\u00eb, me pasoja t\u00eb dyfishta: titullar\u00ebt e saj kan\u00eb ulur shpesh kryet para autokratit, por n\u00eb fillin kryesor, gjaku i d\u00ebshmor\u00ebve t\u00eb shumt\u00eb ia ka ruajtur t\u00eb pask\u00ebrfitur dogm\u00ebn. Ajo mbetet nj\u00eb adhurim i shtang\u00ebt i Per\u00ebndis\u00eb Triadike, q\u00eb i siguron nj\u00eb report t\u00eb fort\u00eb, bailor, me bot\u00ebn dhe q\u00eb patjet\u00ebr do t’i vlej\u00eb bot\u00ebs n\u00eb koh\u00ebn e zbutjeve t\u00eb ndryshme t\u00eb besimit, p\u00ebr ta prur\u00eb p\u00ebrs\u00ebri tek vizioni i v\u00ebrtet\u00eb, i pakonsumuar i ekzistenc\u00ebs dhe shp\u00ebtimit. N\u00eb koh\u00ebt q\u00eb priten, orthodhoksia si e till\u00eb, s\u00eb bashku me kishat e tjera, si dhe me fet\u00eb e tjera monoteiste duhet t\u00eb \u00e7b\u00ebjn\u00eb shum\u00eb nga fitoret e racionalizmit t\u00eb ngusht\u00eb, duke provuar me shembuj t\u00eb bes\u00ebs s\u00eb gjall\u00eb, se ar\u00ebsyeja nuk hie, por zgjerohet tek mrekullia.<\/p>\n
Duke p\u00ebrfunduar, mund t\u00eb themi p\u00ebrmbledhtas, se p\u00ebrzierja n\u00eb politik\u00eb e d\u00ebmton fen\u00eb, por feja mund ta \u00e7liroj\u00eb politik\u00ebn nga shum\u00eb vese, po qe se ndikon, jo drejt, por n\u00ebp\u00ebrmjet kultur\u00ebs q\u00eb formon te qytetar\u00ebt, pra dhe drejtuesit politik\u00eb. Ajo duhet t\u00eb z\u00ebr\u00eb vend n\u00eb shkoll\u00eb si nj\u00eb e drejt\u00eb e njeriut p\u00ebr shpres\u00ebn e bazuar. Rezervat ose kund\u00ebrshtimet, ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb arsyeshme, se me futjen e fes\u00eb n\u00eb shkoll\u00eb rrezikohet paan\u00ebsia e informacionit ose nxiten paragjykimet, mund t\u00eb shmangen po t\u00eb jepet feja e till\u00eb si\u00e7 \u00ebsht\u00eb, nj\u00eb rrug\u00eb shpirt\u00ebrore dhe morale e bazuar n\u00eb dashuri p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb, dhe jo si nj\u00eb alternativ\u00eb ideologjike ose politike. Nx\u00ebn\u00ebsi mund t\u00eb marr\u00eb nga sfera laike, dhe nga e t\u00ebr\u00eb historia, deri edhe ajo pagane, shembuj shum\u00eb t\u00eb vlefsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb formuar virtytet e q\u00ebndres\u00ebs, integritetin moral, ndjenj\u00ebn e detyr\u00ebs, madje edhe t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb nj\u00eb far\u00eb mase, sepse k\u00ebto kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb edhe me ekzaltimin e egos, q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e fort\u00eb n\u00eb brend\u00ebsin\u00eb e secilit. Po vet\u00eb historia na tregon, nga ana tjet\u00ebr, se sa t\u00eb rrezikuara jan\u00eb k\u00ebto virtyte njer\u00ebzore nga lig\u00ebsia q\u00eb p\u00ebrhapet dita-dit\u00ebs dhe i rrethon me shterp\u00ebsi. Ato mund t\u00eb rijetojn\u00eb, madje t\u00eb fitojn\u00eb nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme ideore, dhe sidomos nj\u00eb blerim t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, q\u00eb s’njeh tharje, vet\u00ebm me an\u00ebn e dimensionit t\u00eb besimit e t\u00eb alturizmit, q\u00eb u vijn\u00eb jo nga idet\u00eb, por nga dashuria krijuese. Vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet saj qytetari mund t\u00eb arrij\u00eb t\u00eb b\u00ebhet p\u00ebrs\u00ebri “popull i zgjedhur”, q\u00eb me besim t\u00eb patundur tek premtimi i Zotit “t’i hyj\u00eb detit m\u00eb k\u00ebmb\u00eb”, i bindur se “rypina shp\u00ebtimtare” do t\u00eb shfaqet n\u00eb momentin e duhur!<\/p>\n
Politika k\u00ebshtu, e par\u00eb si nj\u00eb shikim m\u00eb i thell\u00eb, p\u00ebrtej detyrave ndaj thjesht mbijetes\u00ebs, nuk ka si t\u00eb mos kaloj\u00eb tek pajtimi me armikun e papdehur. Shenja t\u00eb k\u00ebsaj fryme ka patur gjithmon\u00eb, dhe \u00ebsht\u00eb merit\u00eb e fes\u00eb. Por q\u00eb kjo t\u00eb b\u00ebhet rrug\u00eb e shkelur dhe efektive, duhet t\u00eb shfaqet p\u00ebrs\u00ebri politikani besimtar (i modelit t\u00eb vjet\u00ebr e pak t\u00eb harruar t\u00eb historis\u00eb s\u00eb shenjt\u00eb, me nj\u00eb veshje t\u00eb re), jo vet\u00ebm i votuar, por i mb\u00ebshtetur me konsekuenc\u00eb nga nj\u00eb turm\u00eb po besimtare. Tani q\u00eb humanizmi i mark\u00ebs njer\u00ebzore (me emblem\u00eb zjarrin e vjedhur zotave) d\u00ebshtoi mes g\u00ebrmadhave t\u00eb luftrave, pilulave t\u00eb shterp\u00ebsis\u00eb dhe s\u00ebmundjeve n\u00eb ngjitje, kjo turm\u00eb e b\u00ebr\u00eb shumic\u00eb do t\u00eb mund\u00eb ta kthej\u00eb n\u00eb realitet konkret besimin e vet, kur t\u00eb jet\u00eb e gatshme t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga mir\u00ebq\u00ebnia me pun\u00eb aktive, secili si\u00e7 ia dikton zemra, por brenda nj\u00eb mend\u00ebsie dominuese tanim\u00eb dhe e b\u00ebr\u00eb forc\u00eb politike. Sepse flijimet q\u00eb do t\u00eb b\u00ebj\u00eb ajo n\u00eb taksa e pun\u00eb, do t\u00eb jen\u00eb nj\u00ebherazi e mira materiale n\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb t\u00eb af\u00ebrmit, po dhe pendes\u00eb e vet, e k\u00ebrkuar dhe e p\u00eblqyer nga Zoti, pa t\u00eb cil\u00ebn asgj\u00eb nuk b\u00ebhet, nga ato q\u00eb mbeten.<\/p>\n
Lek\u00eb Tasi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Vazhdim i eses\u00eb “Feja p\u00ebrball\u00eb politik\u00ebs” nga Lek\u00eb Tasi. Analiz\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnies historike midis fes\u00eb dhe politik\u00ebs, nga paganizmi n\u00eb Krisht\u00ebrim, kalimi i pushtetit nga Konstantini, shembulli i Gandit, kriza e humanizmit modern me abortin, dhe roli i posa\u00e7\u00ebm i Orthodhoksis\u00eb n\u00eb Lindje p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Vijon nga numri i kaluar","numri":"7 (22)","viti":"1994","muaji":"Korrik","muaji_numer":"7","dita":"","faqet":"[9, 10]","fjale_kyce":"[\"feja\", \"politika\", \"Krisht\u00ebrimi\", \"Konstantini\", \"Gandi\", \"racionaliz\u00ebm\", \"abort\", \"shkenc\u00eb\", \"humaniz\u00ebm\", \"Orthodhoksia\", \"Lindja\", \"Vatikani\", \"kultur\u00eb\"]","permbledhje":"Vazhdim i eses\u00eb \"Feja p\u00ebrball\u00eb politik\u00ebs\" nga Lek\u00eb Tasi. Analiz\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnies historike midis fes\u00eb dhe politik\u00ebs, nga paganizmi n\u00eb Krisht\u00ebrim, kalimi i pushtetit nga Konstantini, shembulli i Gandit, kriza e humanizmit modern me abortin, dhe roli i posa\u00e7\u00ebm i Orthodhoksis\u00eb n\u00eb Lindje p\u00ebr t\u00eb ardhmen.","autori":"Lek\u00eb Tasi","kategoria":"Ese filozofike\/teologjike","kryeredaktor":"Thoma Dhima"},"ngjallja_kategoria":[9559],"ngjallja_autori":[9529],"ngjallja_viti":[9436],"ngjallja_kryeredaktor":[9473],"class_list":["post-82976","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-ese-filozofike-teologjike","ngjallja_autori-leke-tasi","ngjallja_viti-9436","ngjallja_kryeredaktor-thoma-dhima"],"acf":[],"yoast_head":"\n