\u00c7’\u00ebsht\u00eb Orthodhoksia?<\/p>\n
E diela e par\u00eb e kreshm\u00ebve t\u00eb m\u00ebdha, i dashur lexues, quhet “E diela e Orthodhoksis\u00eb”.<\/p>\n
Orthodhoksia!… \u00c7’fjal\u00eb e \u00ebmb\u00ebl dhe me \u00e7’kuptime t\u00eb larta!<\/p>\n
Orthodhoksia, si bot\u00ebkuptim, si rregulluese e marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet elementeve q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb jet\u00ebn individuale t\u00eb njeriut, dhe t\u00eb lidhjes nd\u00ebrmjet njeriut dhe hyjnis\u00eb, \u00ebsht\u00eb ekuilib\u00ebr, \u00ebsht\u00eb harmoni.<\/p>\n
Orthodhoksia, n\u00eb fush\u00ebn fetare, mban udh\u00ebn e drejt\u00eb. Ajo nuk rr\u00ebshqet as nga e djathta, as nga e majta radikale, ku, po ai njeri, \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrmbi\u00e7muar.<\/p>\n
Orthodhoksia, e mbetur besnike ndaj parimit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb sinodalitetit dhe larg frym\u00ebs autokrate, frym\u00ebzon m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb fisnike t\u00eb qeverimit.<\/p>\n
Orthodhoksia, n\u00eb fush\u00ebn shoq\u00ebrore, duke q\u00ebndruar p\u00ebrmbi klasat shoq\u00ebrore dhe sistemet e ndryshme ekonomike, udh\u00ebhiqet p\u00ebr zgjidhjen e problemeve shoq\u00ebrore nga parimet e larta ungjillore: t\u00eb vler\u00ebs s\u00eb pakufishme t\u00eb shpirtit t\u00eb njeriut, d.m.th. t\u00eb personalitetit njer\u00ebzor, t\u00eb dashuris\u00eb p\u00ebr t\u00eb af\u00ebrmin.<\/p>\n
Orthodhoksia, nga pik\u00ebpamja kanonike, rron mbi parimin e shenjt\u00eb t\u00eb autoqefalis\u00eb, dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb liris\u00eb kish\u00ebtare. Kisha jon\u00eb Orthodhokse Autoqefale, mot\u00ebr me t\u00eb gjitha kishat e tjera Orthodhokse Autoqefale t\u00eb bot\u00ebs, \u00ebsht\u00eb zonj\u00eb n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e saj mbi fatet fetare t\u00eb shpirtit orthodhoks shqiptar.<\/p>\n
Orthodhoksia, n\u00eb fush\u00ebn e shkenc\u00ebs dhe t\u00eb filozofis\u00eb, di fare mir\u00eb t\u00eb mbaj\u00eb kufijt\u00eb e caktuara t\u00eb t\u00eb dy k\u00ebtyre vlerave t\u00eb m\u00ebdha kulturore t\u00eb njer\u00ebzis\u00eb. Dhe n\u00ebse ndonj\u00eb nga p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e k\u00ebtyre vlerave largohet nga rrug\u00ebt e q\u00ebllimet e tyre t\u00eb v\u00ebrteta dhe shkel kufijt\u00eb e saj fetar\u00eb, orthodhoksia nuk godet e nuk shfren, por, e qet\u00eb dhe gati p\u00ebr falje, pret rikthimin e tij nga udha e gabuar n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n
Po, kur pastaj kjo orthodhoksi – sintez\u00eb e bukur e p\u00ebrbotshm\u00ebris\u00eb s\u00eb krisht\u00ebrimit dhe q\u00ebnies komb\u00ebtare t\u00eb \u00e7do populli, b\u00ebhet shqiptare, vesh, dometh\u00ebn\u00eb, rrob\u00ebn kremt\u00ebrore t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb st\u00ebrgjysh\u00ebrve dhe t\u00eb artit fetar n\u00eb tonin, n\u00eb ngjyr\u00ebn dhe n\u00eb shprehjen e tok\u00ebs shqiptare, a \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb ajo t\u00eb mos \u00e7mohet e t\u00eb mos dashurohet? Ja si e shpreh k\u00ebt\u00eb \u00e7mim e k\u00ebt\u00eb dashuri, nj\u00ebri nga shkrimtar\u00ebt tan\u00eb t\u00eb shquar e serioz\u00eb, i ndieri Dhimit\u00ebr Pashko, q\u00eb n\u00eb let\u00ebrsi njihet me emrin “Mitrush Kuteli”:<\/p>\n
“T\u00eb falem Ty, Fe e lasht\u00eb e vendit tim e mburuar drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga Fjala dhe nj\u00ebj\u00ebsuar me Fjal\u00ebn.<\/p>\n
T\u00eb falem Ty, Fe e q\u00ebndrimit dhe e durimit, Fe e martir\u00ebve dhe e d\u00ebshmor\u00ebve, Fe e paqes dhe e drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb falem Ty, Fe e gjysh\u00ebrve zem\u00ebrbardh\u00eb e shpirtm\u00ebdhenj, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrqafuan sapo u linde e si u linde, q\u00eb t\u00eb mbajt\u00ebn t\u00eb p\u00ebrgjakur e t\u00eb p\u00ebrlotur nj\u00eb koh\u00eb me gjuh\u00ebn e Kombit.<\/p>\n
Ti i dhe kombit tim drit\u00ebn e Ungjillit dhe kombi im t\u00eb fali Sh\u00ebn Konstandinin dhe mij\u00ebra martir\u00eb, q\u00eb, me gjakun e tyre, i b\u00ebn\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetshme themelet e tua.<\/p>\n
Ti frym\u00ebzove Janin e Vojsav\u00ebs, n\u00eb q\u00ebndrimin e tyre t\u00eb p\u00ebrlotur e t\u00eb p\u00ebrgjakur p\u00ebr mbrojtjen e k\u00ebsaj toke.<\/p>\n
Ti na dhe zem\u00ebrgurin Gjergj Kastriotin (Sk\u00ebnderbeun) q\u00eb i vuri gjoksin rebeshit t\u00eb Azis\u00eb.<\/p>\n
Ndaj teje, Fe e Sh\u00ebn Jonit dhe e Sh\u00ebn Maren\u00ebs, thyhet gjuri im si u pat thyer gjuri i atit, i gjyshit dhe i st\u00ebrgjyshit, gjer m\u00eb nj\u00ebzet breza.<\/p>\n
Ndaj teje, Fe e manastireve t\u00eb gurt\u00eb, e ajasmove t\u00eb shenjta, e altar\u00ebve t\u00eb r\u00ebnuar, kod\u00ebr m\u00eb kod\u00ebr, t\u00eb p\u00ebrhapura n\u00eb gjith\u00eb vendin tim, ne shtrojm\u00eb shpirtrat tona t\u00eb p\u00ebrvojtura dhe mb\u00ebshtet\u00ebm shpresat tona, gjithmon\u00eb t\u00eb gjalla e t\u00eb patundura.<\/p>\n
T\u00eb jam falur e do t\u00eb falem ty, Fe e shenjt\u00eb e Papa Kristos nga Negovani, e Papa Dhimitrit nga Ballkameni, dhe e gjith\u00eb martir\u00ebve t\u00eb Ungjillit shqiptar.<\/p>\n
Ti i mbajte kombit ton\u00eb legjendat e Konstandin\u00ebve e t\u00eb Garentinave, k\u00ebng\u00ebt e st\u00ebrlashta, zakonet e mburura, nga vet\u00eb fryma e k\u00ebsaj toke dhe e k\u00ebtij kombi.<\/p>\n
Mbules\u00eb e shenjt\u00eb kundrejt bresh\u00ebrit e koh\u00ebs, nur i \u00e7elnikt\u00eb kundrejt rebesheve t\u00eb zeza, anije e mrekullueshme, q\u00eb shpie ndaj jet\u00ebs s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb shpirtrat tona, ti ishte, je e do t\u00eb jesh p\u00ebrgjithmon\u00eb. Sepse Ti mburon nga p\u00ebrjet\u00ebsia e Fjal\u00ebs dhe je nj\u00ebj\u00ebsuar me Fjal\u00ebn”.<\/p>\n
Ja pra cila \u00ebsht\u00eb Orthodhoksia jon\u00eb!<\/p>\n
E megjithat\u00eb, ka nd\u00ebrmjet nesh mjaft dhe sidomos nga t\u00eb rinjt\u00eb, q\u00eb jo vet\u00ebm nuk e \u00e7mojn\u00eb dhe nuk e dashurojn\u00eb Orthodhoksin\u00eb, por edhe e shohin me sy p\u00ebrbuz\u00ebs. E kujtojn\u00eb p\u00ebr gjith\u00e7ka t\u00eb vjet\u00ebruar, t\u00eb ngurosur, pa jet\u00eb e pa l\u00ebvizje. P\u00ebr di\u00e7ka q\u00eb i p\u00ebrket s\u00eb kaluar\u00ebs dhe q\u00eb s’ka p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb tanishmen dhe p\u00ebr t\u00eb ardhmen. Edhe e dini p\u00ebrse? Vet\u00ebm e vet\u00ebm pse s’e njohin. Edhe s’kan\u00eb faj. P\u00ebr afro gjysm\u00eb shekulli rrjesht, ata nuk kan\u00eb d\u00ebgjuar ve\u00e7 fyerje dhe kritika p\u00ebr t\u00eb, s’kan\u00eb patur mund\u00ebsi t\u00eb lexojn\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr doktrin\u00ebn e saj, p\u00ebr ideologjin\u00eb e saj, p\u00ebr kontributin q\u00eb ajo ka dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr formimin e kultur\u00ebs, t\u00eb artit, t\u00eb nd\u00ebrgjegjes son\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n
Nuk mjafton vet\u00ebm q\u00eb njeriu t\u00eb lindet e t\u00eb quhet orthodhoks. Ai duhet t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrmbi t\u00eb gjitha vet\u00ebdije orthodhokse. Dhe vet\u00ebdija orthodhokse formohet me koh\u00eb, pas ligjeve t\u00eb shpirtit njer\u00ebzor, n\u00eb fillim me pjes\u00ebmarrjen n\u00eb sh\u00ebrbesat dhe zakonet orthodhokse dhe gradualisht dhe me nj\u00eb material fetar t\u00eb mir\u00ebstudiuar dhe t\u00eb mir\u00ebkuptuar.<\/p>\n
Por, deri n\u00eb krijimin e k\u00ebtij t\u00eb fundit, q\u00eb, me ndihm\u00ebn e Zotit, s\u00eb shpejti do ta ket\u00eb edhe Kisha jon\u00eb dhe ku i krishteri orthodhoks shqiptar do t\u00eb mund t\u00eb ndri\u00e7ohet mbi parimet dhe moralin e doktrin\u00ebs s\u00eb tij, si edhe mbi pik\u00ebpamjet e saj n\u00eb lidhje me rrymat shoq\u00ebrore-politike, etike e pedagogjike t\u00eb koh\u00ebs, \u00ebsht\u00eb e rekomandueshme dhe e domosdoshme pjes\u00ebmarrja sa m\u00eb e gjer\u00eb e jona, e t\u00eb gjitha familjeve orthodhokse n\u00eb sh\u00ebrbesat tona fetare, dhe n\u00eb praktikimin e zakoneve tona t\u00eb bukura orthodhokse, ku k\u00ebndohen dhe lexohen shqip t\u00eb gjitha uratat dhe himnet, t\u00eb p\u00ebrkthyera bukur prej t\u00eb ndierit Imzot Noli, i cili pik\u00ebrisht n\u00eb t\u00eb diel\u00ebn e Orthodhoksis\u00eb s\u00eb vitit 1908, dometh\u00ebn\u00eb para 86 vjet\u00ebsh, kreu n\u00eb Boston Mass t\u00eb Amerik\u00ebs mesh\u00ebn e par\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe.<\/p>\n
Duke marr\u00eb pjes\u00eb sa m\u00eb gjer\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbesat tona fetare, duke praktikuar zakonet tona t\u00eb bukura orthodhokse, duke d\u00ebgjuar himnet dhe uratat n\u00eb gjuh\u00ebn ton\u00eb t\u00eb \u00ebmb\u00ebl, ne do t\u00eb forcojm\u00eb vet\u00ebdijen ton\u00eb orthodhokse n\u00eb vetveten ton\u00eb dhe do t\u00eb p\u00ebrgatisim me f\u00ebmij\u00ebt tan\u00eb, brezin e ri orthodhoks.<\/p>\n
Zoti na ndihmoft\u00eb.<\/p>\n
Dh.B.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Artikull mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e T\u00eb Diel\u00ebs s\u00eb Orthodhoksis\u00eb, e diel\u00eb e par\u00eb e Kreshm\u00ebve t\u00eb M\u00ebdha. P\u00ebrshkruan Orthodhoksin\u00eb si bot\u00ebkuptim, ekuilib\u00ebr dhe harmoni, bazuar mbi autoqefalin\u00eb, parimet ungjillore dhe tradit\u00ebn komb\u00ebtare. P\u00ebrfshin nj\u00eb fragment t\u00eb famsh\u00ebm nga Mitrush Kuteli si lavd\u00ebrim ndaj Fes\u00eb Orthodhokse, dhe nxit pjes\u00ebmarrjen e familjeve orthodhokse n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"\u00c7'\u00ebsht\u00eb Orthodhoksia?","numri":"3 (18)","viti":"1994","muaji":"Mars","muaji_numer":"3","dita":"","faqet":"[7, 8]","fjale_kyce":"[\"E diela e Orthodhoksis\u00eb\", \"Orthodhoksia\", \"autoqefali\", \"Kisha Orthodhokse Autoqefale\", \"Mitrush Kuteli\", \"Dhimit\u00ebr Pashko\", \"kreshm\u00eb\", \"shqiptar\u00eb orthodhoks\u00eb\", \"Papa Kristo Negovani\", \"Papa Dhimit\u00ebr Ballkameni\", \"Noli\"]","permbledhje":"Artikull mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e T\u00eb Diel\u00ebs s\u00eb Orthodhoksis\u00eb, e diel\u00eb e par\u00eb e Kreshm\u00ebve t\u00eb M\u00ebdha. P\u00ebrshkruan Orthodhoksin\u00eb si bot\u00ebkuptim, ekuilib\u00ebr dhe harmoni, bazuar mbi autoqefalin\u00eb, parimet ungjillore dhe tradit\u00ebn komb\u00ebtare. P\u00ebrfshin nj\u00eb fragment t\u00eb famsh\u00ebm nga Mitrush Kuteli si lavd\u00ebrim ndaj Fes\u00eb Orthodhokse, dhe nxit pjes\u00ebmarrjen e familjeve orthodhokse n\u00eb sh\u00ebrbesat fetare.","autori":"Mitrush Kuteli (Dhimit\u00ebr Pashko)","kategoria":"Teologji \/ Spiritualitet","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[9463],"ngjallja_autori":[9464],"ngjallja_viti":[9436],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-82838","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-teologji-spiritualitet","ngjallja_autori-mitrush-kuteli-dhimiter-pashko","ngjallja_viti-9436"],"acf":[],"yoast_head":"\n