Nj\u00eb intelektual dhe misionar i flakt\u00eb, por i harruar i Kish\u00ebs son\u00eb Orthodhokse, q\u00eb ndikoi shum\u00eb n\u00eb forcimin e orthodhoksis\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb dhe n\u00eb frenimin e islamizimit, para ardhjes s\u00eb Sh\u00ebn Kozmait, \u00ebsht\u00eb dhe Nektar Terpo Voskopojari.<\/p>\n
U lind nga fundi i shekullit t\u00eb 17-t\u00eb n\u00eb Voskopoj\u00eb, qend\u00ebr e madhe tregtare dhe kulturore e koh\u00ebs, e d\u00ebgjuar sidomos p\u00ebr Akademin\u00eb dhe shtypshkronj\u00ebn e saj. Informatat q\u00eb disponojm\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij jan\u00eb t\u00eb pakta. Dim\u00eb se ka kryer Akademin\u00eb e Voskopoj\u00ebs dhe inguro midis plejad\u00ebs s\u00eb intelektual\u00ebve orthodhokse, klerik\u00eb e laik\u00eb, q\u00eb kan\u00eb kryer Akademin\u00eb dhe p\u00ebrmendet nga t\u00eb gjith\u00eb shkrimtar\u00ebt q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb me historin\u00eb e Voskopoj\u00ebs.<\/p>\n
Pas mbarimit t\u00eb studimeve, ka shkuar n\u00eb Malin e Shenjt\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb qend\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme teologjike dhe asketike p\u00ebr mbar\u00eb orthodhoksin\u00eb, ku u b\u00eb murg e m\u00eb von\u00eb hieromonak. Emri i tij “Nektar Terpo Voskopojari” figuron – na thot\u00eb i ndieri shkrimtar i shquar Evllogji Kurilla n\u00eb vepr\u00ebn e tij “Grigor Argjirokastriti” – nd\u00ebr regjistrat e manastireve t\u00eb atjesh\u00ebm. M\u00eb von\u00eb e gjejm\u00eb n\u00eb manastirin e Sh\u00ebn Naumit. Ishte njeri i veprimit, me karakteristik\u00ebn baz\u00eb, q\u00eb veprimi i tij vaditej nga pema e gjall\u00eb e jet\u00ebs monakale. Veproi gjat\u00eb shekullit t\u00eb 18-t\u00eb dhe k\u00ebt\u00eb e dim\u00eb nga p\u00ebrmbajtja e t\u00eb dy veprave q\u00eb ka shkruar dhe botuar.<\/p>\n
Brenda dhjet\u00ebvjetorit 1720-1730 shkrojti vepr\u00ebn e tij t\u00eb par\u00eb me titullin: “\u00c7\u00ebshtje t\u00eb ndryshme teologjike me pyetje e p\u00ebrgjigje, t\u00eb mbledhura nga shkrimet e Sh\u00ebn Vasilit dhe t\u00eb et\u00ebrve t\u00eb tjer\u00eb dhe t\u00eb interpretuara n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb dhe perifrazim t\u00eb thjesht\u00eb”. Esht\u00eb nj\u00eb katekizm\u00eb e mrekullueshme, q\u00eb pati 3 botime; botimin e dyt\u00eb m\u00eb 1779 dhe at\u00eb t\u00eb tretin m\u00eb 1781.<\/p>\n
Vepra e tij e dyt\u00eb, q\u00eb ka titullin “Besimi”, \u00ebsht\u00eb botuar n\u00eb Venedik m\u00eb 1732 dhe pati disa ribotime. Nga veprat e tij m\u00ebsojm\u00eb se ai kaloi m\u00eb von\u00eb nga manastiri i Sh\u00ebn Naumit, n\u00eb at\u00eb t\u00eb Ardenic\u00ebs, ku n\u00eb fillim u ngarkua me detyr\u00ebn e atit shpirt\u00ebror e pastaj dhe me at\u00eb t\u00eb igumenit t\u00eb manastirit.<\/p>\n
Manastirin e Ardenic\u00ebs e b\u00ebri qend\u00ebr t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb tij misionare. Q\u00eb k\u00ebtej ai shkonte n\u00ebp\u00ebr fshatrat e Myzeqes\u00eb, predikonte kudo Fjal\u00ebn e Zotit, rr\u00ebfente njer\u00ebzit, i inkurajonte t\u00eb q\u00ebndronin n\u00eb besimin e st\u00ebrgjysh\u00ebrve t\u00eb tyre. Ardenica, n\u00eb koh\u00ebn kur ai qe igumen i saj, njohu dit\u00eb t\u00eb mira, u b\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme shpirt\u00ebrore p\u00ebr t\u00ebr\u00eb rrethin e Myzeqes\u00eb.<\/p>\n
Nga fjala e tij e shkruar, e cila duhet p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip, del shum\u00eb qart\u00eb n\u00eb pah nd\u00ebrgjegja misionare e k\u00ebtij njeriu t\u00eb shenjt\u00eb, si edhe piksynimet kryesore t\u00eb tij, t\u00eb cilat mund t\u00eb p\u00ebrmblidhen si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n
1. Katekizmi. T’i dixytohej populli t\u00eb vuajtur, q\u00eb, n\u00ebn shtypjen e huaj, po harronte besimin, zakonet, jet\u00ebn shpirt\u00ebrore; nj\u00eb populli q\u00eb, i mbytur brenda n\u00eb agonin\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbijetuar, rrezikonte t\u00eb humbiste nd\u00ebrgjegjen e tij fetare. Fjala e tij ishte ngush\u00eblluese, inkurajuese, k\u00ebshilluese.<\/p>\n
2. Dh\u00ebnia e njohurive baz\u00eb p\u00ebr orthodhoks\u00ebt p\u00ebr besimin, p\u00ebr shenjtor\u00ebt, por edhe p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsonin pun\u00ebt e tyre bujq\u00ebsore.<\/p>\n
3. P\u00ebrmir\u00ebsimi i jet\u00ebs shoq\u00ebrore t\u00eb njer\u00ebzve. Njoh\u00ebs i problemeve shoq\u00ebrore t\u00eb krahinave q\u00eb vizitonte, p\u00ebrpiqej t\u00eb ndreqte an\u00ebt e dob\u00ebta q\u00eb kishin z\u00ebn\u00eb rr\u00ebnj\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet midis njer\u00ebzve dhe n\u00eb ato p\u00ebr pun\u00ebn.<\/p>\n
4. Kufizimi i tendenc\u00ebs s\u00eb islamizimit t\u00eb t\u00eb krishter\u00ebve, q\u00eb ki-shte shkaqe t\u00eb ndryshme. Terpoja u dallua n\u00eb p\u00ebrballimin e k\u00ebtij fenomeni. Ulej me dashuri n\u00eb \u00e7do rast dhe p\u00ebrpiqej p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbajtur me shum\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb krishter\u00ebt n\u00eb fen\u00eb e tyre dhe t\u00eb pengonte p\u00ebrpjekjet e t\u00ebrbuara t\u00eb turqve p\u00ebr islamizimin e rajave.<\/p>\n
“Ju lutem o bij t\u00eb bekuar t\u00eb Krishtit – shkruan ai – mos u g\u00ebnjeni dhe mos u mashtroni p\u00ebr dy aspra n\u00eb dit\u00eb dhe tradh\u00ebtoni besimin e kulluar dhe shum\u00eb t\u00eb sigurt t\u00eb Krishtit dhe Per\u00ebndis\u00eb son\u00eb. Asnj\u00eb t\u00eb mos shk\u00ebputet nga besimi i shenjt\u00eb dhe nga Kisha e p\u00ebrgjithshme e Krishtit p\u00ebr detyrimin e hara\u00e7it”.<\/p>\n
Dhe i k\u00ebshillon: “Duroi pra torturat dhe po t\u00eb lidh\u00ebn mos u hidh\u00ebro dhe po t\u00eb vun\u00eb n\u00eb burg apo n\u00eb hekura e n\u00eb trombuk (m\u00ebnyr\u00eb torture me shtr\u00ebngimin e k\u00ebmb\u00ebve midis dy druve), duroi me g\u00ebzim duke b\u00ebr\u00eb kryqin dhe le\u00e7it emrin e Krishtit, Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb Gjith\u00ebsis\u00eb”.<\/p>\n
5. Kritika shoq\u00ebrore: godiste mendimet dhe veprimet e shtremb\u00ebra t\u00eb njer\u00ebzve, padrejt\u00ebsit\u00eb q\u00eb kryheshin nga t\u00eb fuqishmit e vendit, shpifjet, vjedhjet e t\u00eb tjera. Kritik\u00eb t\u00eb rrept\u00eb ka b\u00ebr\u00eb edhe kund\u00ebr pushtuesve osman\u00eb, madje edhe kund\u00ebr Sulltanit, edhe kund\u00ebr klerit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n
Prandaj kish krijuar armiq edhe nga ana e pushtuesve edhe nga ana e disa t\u00eb krishter\u00ebve, q\u00eb i kritikonte p\u00ebr veprimet e tyre t\u00eb padrejta. N\u00eb korrik t\u00eb vitit 1724 turqit e arrestuan n\u00eb fshatin Dragot af\u00ebr Elbasanit dhe e rrah\u00ebn aq r\u00ebnd\u00eb, sa e b\u00ebn\u00eb invalid nga dora e majt\u00eb.<\/p>\n
Vler\u00ebsohet si nj\u00eb teolog i zoti dhe i guximsh\u00ebm. T\u00eb habisin idet\u00eb e tij t\u00eb larta, t\u00eb guximshme, antitiranike, p\u00ebr shkak t\u00eb t\u00eb cilave ka hequr shum\u00eb.<\/p>\n
Koh\u00ebn e fundit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij e kaloi n\u00eb Venedik ku edhe nd\u00ebrroi jet\u00eb. Nuk dihet me sakt\u00ebsi as viti i vdekjes, as vendi ku u varros.<\/p>\n
Pergatiti Dhimit\u00ebr Beduli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Biografi e Hieromonakut Nektar Terpo Voskopojari (fundi i shek. XVII – shek. XVIII), nj\u00eb intelektual dhe misionar i flakt\u00eb i Kish\u00ebs Orthodhokse q\u00eb ndihmoi n\u00eb forcimin e orthodhoksis\u00eb dhe n\u00eb frenimin e islamizimit n\u00eb Shqip\u00ebri para ardhjes s\u00eb Sh\u00ebn Kozmait. P\u00ebrshkruan veprat e tij (\u00c7\u00ebshtje teologjike, Besimi), veprimtarin\u00eb misionare n\u00eb Myzeqe, kritik\u00ebn shoq\u00ebrore e antitiranike dhe arrestimin nga turqit n\u00eb Dragot.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"Nj\u00eb intelektual dhe misionar i flakt\u00eb, por i harruar i Kish\u00ebs son\u00eb Orthodhokse, q\u00eb ndikoi shum\u00eb n\u00eb forcimin e orthodhoksis\u00eb n\u00eb vendin ton\u00eb dhe n\u00eb frenimin e islamizimit, para ardhjes s\u00eb Sh\u00ebn Kozmait","numri":"3 (18)","viti":"1994","muaji":"Mars","muaji_numer":"3","dita":"","faqet":"[4]","fjale_kyce":"[\"Nektar Terpo\", \"Voskopoj\u00eb\", \"Akademia e Voskopoj\u00ebs\", \"Mali i Shenjt\u00eb\", \"manastiri i Ardenic\u00ebs\", \"Myzeqe\", \"islamizim\", \"katekizm\u00eb\", \"Besimi\", \"martirizim\", \"Venedik\"]","permbledhje":"Biografi e Hieromonakut Nektar Terpo Voskopojari (fundi i shek. XVII - shek. XVIII), nj\u00eb intelektual dhe misionar i flakt\u00eb i Kish\u00ebs Orthodhokse q\u00eb ndihmoi n\u00eb forcimin e orthodhoksis\u00eb dhe n\u00eb frenimin e islamizimit n\u00eb Shqip\u00ebri para ardhjes s\u00eb Sh\u00ebn Kozmait. P\u00ebrshkruan veprat e tij (\u00c7\u00ebshtje teologjike, Besimi), veprimtarin\u00eb misionare n\u00eb Myzeqe, kritik\u00ebn shoq\u00ebrore e antitiranike dhe arrestimin nga turqit n\u00eb Dragot.","autori":"Pergatiti Dhimit\u00ebr Beduli","kategoria":"Histori kishtare \/ Personalitete","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[9461],"ngjallja_autori":[9462],"ngjallja_viti":[9436],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-82837","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori-kishtare-personalitete","ngjallja_autori-pergatiti-dhimiter-beduli","ngjallja_viti-9436"],"acf":[],"yoast_head":"\n