N\u00eb k\u00ebt\u00eb artikull do t\u00eb njohim lexuesit tan\u00eb me nj\u00eb bir t\u00eb shquar t\u00eb qytetit t\u00eb Durr\u00ebsit, i cili, me kontributin q\u00eb dha n\u00eb zhvillimin e muzik\u00ebs bizantine, ka krijuar n\u00eb historin\u00eb e k\u00ebsaj muzike nj\u00eb periudh\u00eb m\u00eb vete, q\u00eb p\u00ebrfshin shekullin XII deri n\u00eb t\u00eb XV pas Krishtit dhe q\u00eb njihet me emrin “periudh\u00eb kukuzeliane”. Ky \u00ebsht\u00eb Jan Kukuzeli, ishte nga Durr\u00ebsi dhe ka jetuar n\u00eb shekullin XII pas Krishtit. Biograf\u00ebt e tij nuk na japin holl\u00ebsira rreth jet\u00ebs n\u00eb Durr\u00ebs. Theksojm\u00eb vet\u00ebm se kishte mbetur jetim nga i ati dhe se p\u00ebr edukimin e tij kulturor u mor e \u00ebma. Ishte i zgjuar dhe i urt\u00eb, por, mbi t\u00eb gjitha, kishte nj\u00eb z\u00eb aq t\u00eb bukur e t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, nj\u00eb vesh muzikor kaq t\u00eb mpreht\u00eb, sa q\u00eb, kur merrte pjes\u00eb n\u00ebp\u00ebr manifestimet e ndryshme t\u00eb koh\u00ebs, linte p\u00ebrshtypje t\u00eb thella p\u00ebr talentin e tij.<\/p>\n
Kukuzeli n\u00eb Konstandinopoj\u00eb<\/p>\n
Pik\u00ebrisht ky talent i tij i ve\u00e7ant\u00eb mendojm\u00eb se \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shkak q\u00eb Kukuzeli t\u00eb d\u00ebrgohet n\u00eb Konstandinopoj\u00eb, ndoshta dhe me rekomandim t\u00eb autoriteteve t\u00eb vendit, p\u00ebr t’u pajisur me kultur\u00ebn p\u00ebrkat\u00ebse muzikore.<\/p>\n
Shkollat e Konstandinopoj\u00ebs, me n\u00eb krye universitetin, qen\u00eb t\u00eb d\u00ebgjuara n\u00eb gjith\u00eb perandorin\u00eb. Profesor\u00ebt qen\u00eb gjithashtu njer\u00ebz t\u00eb d\u00ebgjuar; filozof\u00eb, orator\u00eb, filolog\u00eb, etj., pararend\u00ebs t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb humanist\u00ebve t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb Rilindjes.<\/p>\n
N\u00eb Konstandinopoj\u00eb vinin nga t\u00eb gjitha an\u00ebt e perandoris\u00eb edhe artist\u00eb t\u00eb talentuar e sidomos k\u00ebng\u00ebtar\u00eb, p\u00ebr t’u afirmuar dhe vler\u00ebsuar si t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n
Sipas t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb na jep Nikolla Mesariti, njohurit\u00eb praktike dhe teorike t\u00eb muzik\u00ebs n\u00eb kryeqytetin bizantin merreshin si m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n
Pran\u00eb kishave t\u00eb m\u00ebdha, si t\u00eb Sh\u00ebn-Sofis\u00eb, t\u00eb Apostajve e t\u00eb tjera, kishte shkolla ku t\u00eb rinjt\u00eb fillestar\u00eb m\u00ebsonin gramatik\u00ebn dhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuarit dialektik\u00ebn e retorik\u00ebn. Q\u00eb t\u00eb dy grupet merrnin nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe nj\u00eb kultur\u00eb muzikore; t\u00eb par\u00ebt m\u00ebsonin k\u00ebng\u00ebt e psalmeve dhe t\u00eb tjer\u00ebt himnet. M\u00ebsimi teorik i muzik\u00ebs merrej n\u00eb universitet.<\/p>\n
N\u00eb Konstandinopoj\u00eb ekzistonte q\u00eb n\u00eb shekullin e V pas Krishtit nj\u00eb universitet i ngritur n\u00eb koh\u00ebn e perandorit Theodhos II, i riorganizuar pastaj n\u00eb shekullin IX nga \u00c7ezari Vardhas dhe i ndihmuar nga perandor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb shekujve X-XI.<\/p>\n
Universiteti kishte dy rrethe: triviumin, i cili p\u00ebrfshinte t\u00eb tre artet e lira: gramatik\u00ebn, retorik\u00ebn dhe dialektik\u00ebn dhe quadriviumin, q\u00eb p\u00ebrfshinte matematik\u00ebn, muzik\u00ebn, gjeometrin\u00eb dhe astronomin\u00eb.<\/p>\n
Vetkuptohet, se p\u00ebrfshirja e l\u00ebnd\u00ebs s\u00eb muzik\u00ebs n\u00eb quadrivium, tregon r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb i jepej studimit t\u00eb saj n\u00eb Bizant. Bile n\u00eb legjislacionin bizantin ka pasur dhe ligje t\u00eb ve\u00e7anta p\u00ebr p\u00ebrhapjen e muzik\u00ebs dhe t\u00eb drejtat e k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb p.sh. legjislacioni i Justinianit (527-565), perandor me origjin\u00eb ilire, i cili parashikonte ngritje shkollash p\u00ebr muzik\u00ebn, p\u00ebrcaktonte t\u00eb drejtat q\u00eb g\u00ebzonin k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt dhe krijonte madje dhe tituj, si “domestik” ose “llampadar”, me t\u00eb cil\u00ebt nderoheshin k\u00ebng\u00ebtar\u00ebt m\u00eb t\u00eb dalluar e t\u00eb talentuar.<\/p>\n
U zgjat\u00ebm pak me holl\u00ebsira, sepse k\u00ebto na ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb qart\u00eb formimin kulturor t\u00eb Kukuzelit ton\u00eb, i cili, dal\u00ebngadal\u00eb, pas mbarimit me sukses t\u00eb studimeve, u b\u00eb figur\u00eb artistike e shquar, q\u00eb t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen e perandorit dhe t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb pallatit. K\u00ebshtu ai shum\u00eb shpejt mori titullin e domestikut dhe u em\u00ebrua drejtues i t\u00eb gjitha aktiviteteve artistike dhe ceremonive festive t\u00eb pallatit t\u00eb patriakan\u00ebs.<\/p>\n
Nuk dihet se sa koh\u00eb do t\u00eb ket\u00eb q\u00ebndruar Kukuzeli n\u00eb k\u00ebt\u00eb detyr\u00eb, sepse m\u00eb von\u00eb e gjejm\u00eb at\u00eb n\u00eb Athos.<\/p>\n
Kukuzeli n\u00eb Athos<\/p>\n
Athosi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mal n\u00eb pjes\u00ebn ekstreme t\u00eb gadishullit Kalqidik t\u00eb Greqis\u00eb, i veshur me pyje prej fagu, bredhi dhe g\u00ebshtenjash, me burime dhe p\u00ebrenj t\u00eb shumt\u00eb, me detin q\u00eb e rreh nga t\u00eb tri an\u00ebt, me nj\u00eb pamje piktoreske shum\u00eb t\u00eb bukur dhe madh\u00ebshtore.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb terren me nj\u00eb sip\u00ebrfaqe prej 321 km2 \u00ebsht\u00eb ngritur k\u00ebtu e 1000 vjet p\u00ebrpara nj\u00eb komunitet murgjish, me nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb konsideruesh\u00ebm manastiresh, t\u00eb m\u00ebdhenj e t\u00eb vegj\u00ebl, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt m\u00eb i vjetri e m\u00eb i madhi \u00ebsht\u00eb Lavra e madhe, e nd\u00ebrtuar me 963 nga nj\u00eb ish-oficer i lart\u00eb bizanti, Athanas, s\u00eb bashku dhe me disa ish-n\u00ebnpun\u00ebs t\u00eb lart\u00eb me origjin\u00eb gjeorgjiane.<\/p>\n
Ky komunitet, i cili g\u00ebzonte nj\u00eb autonomi t\u00eb plot\u00eb, i varur direkt prej patrikut, u b\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme e kultur\u00ebs dhe artit bizantin.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, pra, nj\u00eb m\u00ebngjes t\u00eb bukur zbriti nga nj\u00eb anije, i veshur me rroba shum\u00eb t\u00eb thjeshta, q\u00eb t\u00eb mos e njihte nj\u00ebri n\u00eb udh\u00eb, Jan Kukuzeli, i cili u paraqit n\u00eb manastirin e Lavr\u00ebs s\u00eb madhe, jo me emrin e tij t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, por me nj\u00eb em\u00ebr tjet\u00ebr dhe k\u00ebrkoi q\u00eb, pasi t\u00eb b\u00ebnte stazhin e nx\u00ebn\u00ebsit, t\u00eb pranohej si pjes\u00ebtar i p\u00ebrhersh\u00ebm i atij komuniteti.<\/p>\n
K\u00ebrkesa iu pranua dhe si detyr\u00eb prove iu caktua t\u00eb kulloste cjep\u00eb t\u00eb manastirit. Dhe ai, duke shkuar me kopen\u00eb e vet ku ishin kullotat m\u00eb t\u00eb mira, ose duke sh\u00ebtitur vendet piktoreske t\u00eb malit, gjente n\u00eb pamjen e natyr\u00ebs dhe n\u00eb at\u00eb jet\u00eb t\u00eb lir\u00eb, k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb shpirt\u00ebrore dhe mendore.<\/p>\n
Jani – thon\u00eb biograf\u00ebt, donte shum\u00eb edhe detin, i cili i kujtonte vendlindjen e tij t\u00eb dashur, Durr\u00ebsin, i cili, si pozit\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi strategjike p\u00ebr perandorin\u00eb, ishte moll\u00eb sherri dhe luftrash midis bizantin\u00ebve, norman\u00ebve, venedikasve e t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n
Dhe nj\u00eb dit\u00eb – vazhdojn\u00eb biografit\u00eb, nd\u00ebrsa kulloste cjept\u00eb n\u00eb nj\u00eb kep t\u00eb Athosit dhe koha ishte e past\u00ebr dhe e qart\u00eb, s’po ndihej asnj\u00eb shushullim\u00eb, shenj\u00eb kjo se atje p\u00ebrreth s’kishte njeri, ia nisi k\u00ebng\u00ebs. Dhe k\u00ebndoi me aq pasion e melodi sikur d\u00ebshironte q\u00eb muzika e tij ta shp\u00ebrblente p\u00ebr t\u00ebr\u00eb koh\u00ebn e heshtjes.<\/p>\n
Mir\u00ebpo, ky akt u b\u00eb shkak p\u00ebr zbulimin e tij. Nj\u00eb asket q\u00eb e kishte d\u00ebgjuar dhe q\u00eb ishte shtangur nga bukuria e t\u00eb k\u00ebnduarit, lajm\u00ebroi t\u00eb parin e manastirit. Lajmi dha shkak p\u00ebr dyshime. Sepse brenda k\u00ebsaj kohe, edhe perandori edhe patriku po e k\u00ebrkonin n\u00eb t\u00eb gjitha an\u00ebt me an\u00eb t\u00eb d\u00ebrguarish. Ikja e tij n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb misterioze nga pallati kishte b\u00ebr\u00eb p\u00ebrshtypje, sepse ai ishte nj\u00eb personalitet, tashm\u00eb i njohur p\u00ebr talentin dhe kultur\u00ebn e tij n\u00eb rrethet e larta t\u00eb perandoris\u00eb.<\/p>\n
P\u00ebr ikjen e tij t\u00eb fsheht\u00eb nga Konstandinopoja jan\u00eb paraqitur mjaft supozime. Disa thon\u00eb se ai iku pse kapa turne prirje p\u00ebr jet\u00ebn monakale ose pse, gjoja, ka refuzuar t\u00eb merrte p\u00ebr grua nj\u00eb vajz\u00eb nga t\u00eb aristokracis\u00eb q\u00eb ia kishte propozuar perandori, e t\u00eb tjera.<\/p>\n
Kukuzeli, kur u thirr prej igumenit, natyrisht nuk e fshehu se kush ishte n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, por, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, i parashtroi edhe planin q\u00eb kishte p\u00ebr t’iu kushtuar krejt\u00ebsisht studimit dhe punimit t\u00eb muzik\u00ebs, duke iu lutur q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrhynte ku duhej p\u00ebr q\u00ebndrimin e tij p\u00ebrgjithnj\u00eb n\u00eb Athos, pasi nd\u00ebrkoh\u00eb kishte kryer dhe stazhin e nx\u00ebn\u00ebsit p\u00ebr murg.<\/p>\n
Dhe k\u00ebrkesa iu plot\u00ebsua. Me nd\u00ebrmjet\u00ebsimin e igumenit ai u lejua t\u00eb q\u00ebndronte n\u00eb Lavr\u00ebn e Madhe, ku iu dha nj\u00eb qeli e posa\u00e7me n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb saj. N\u00eb at\u00eb qeli t\u00eb thjesht\u00eb ai kreu gjith\u00eb at\u00eb pun\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb fush\u00ebn e muzik\u00ebs bizantine, gjersa vdiq n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb kaluar, i nderuar dhe i respektuar nga i gjith\u00eb Komuniteti dhe krishterimi orthodhoks, q\u00eb vazhdojn\u00eb ta kujtoj\u00eb si shenjt \u00e7do vit m\u00eb 1 t\u00eb tetorit.<\/p>\n
Kontributi i Jan Kukuzelit n\u00eb zhvillimin e muzik\u00ebs bizantine.<\/p>\n
Esht\u00eb th\u00ebn\u00eb q\u00eb n\u00eb fillim. Kontributi q\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb Kukuzeli n\u00eb zhvillimin e muzik\u00ebs bizantine, pra dhe t\u00eb muzik\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, \u00ebsht\u00eb i madh dhe vihet n\u00eb dukje nga t\u00eb gjith\u00eb bizantinolog\u00ebt dhe muzikolog\u00ebt q\u00eb jan\u00eb marr\u00eb me t\u00eb dhe q\u00eb n\u00eb shumic\u00ebn e tyre jan\u00eb t\u00eb huaj. T\u00eb gjith\u00eb e vler\u00ebsojn\u00eb si “burim t\u00eb dyt\u00eb” t\u00eb muzik\u00ebs bizantine.<\/p>\n
Ky kontribut konsiston n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebrmbledh\u00ebse n\u00eb sa m\u00eb posht\u00eb:<\/p>\n
1. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb sistemit ekzistues t\u00eb shkrimit muzikor t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb quajtur “damaskiniane”, Kukuzeli nd\u00ebrtoi nj\u00eb sistem t\u00eb vetin, i cili n\u00eb muzik\u00eb njihet me emrin “sistemi kukuzelian”. K\u00ebt\u00eb sistem ai e pasuroi me nj\u00eb shumic\u00eb shenjash t\u00eb reja, duke krijuar k\u00ebshtu mund\u00ebsi p\u00ebr shprehjen sa m\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb karakterit monodik t\u00eb k\u00ebng\u00ebs, t\u00eb vet\u00eb melodis\u00eb, n\u00eb t\u00eb gjitha nuancat e saj, q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet tyre virtuozizmi zanor t\u00eb gjente nj\u00eb fush\u00eb t\u00eb gjer\u00eb zhvillimi.<\/p>\n
2. Ka nd\u00ebrtuar p\u00ebr muzik\u00ebn bizantine “sistemin e rrath\u00ebve muzikor\u00eb”, me t\u00eb cilin stabilizoi nj\u00eb her\u00eb e mir\u00eb raportin q\u00eb ekziston nd\u00ebrmjet 4 tingujve kryesor\u00eb: dorianit, lidianit, frigjianit, dhe miksolidianit dhe 4 tingujve t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb, q\u00eb jan\u00eb: ipodoriani, ipolidiani, ipofrigjiani dhe ipomiksolidiani.<\/p>\n
3. Kompozoi shum\u00eb k\u00ebng\u00eb dhe himne t\u00eb reja, si polielej\u00eb, heruvik\u00eb e t\u00eb tjera, duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim dhe ison e k\u00ebng\u00ebs paqadike, ashtu si\u00e7 gjendet ajo n\u00eb k\u00ebng\u00ebt e vjetra dhe ka rishikuar e ndrequr mellodit\u00eb e shumic\u00ebs s\u00eb k\u00ebng\u00ebve q\u00eb k\u00ebndoheshin n\u00ebp\u00ebr ceremonit\u00eb kishtare, q\u00eb nga sh\u00ebrbesa e mbr\u00ebmjes e deri te liturgjia. Madje ka rishikuar dhe ka ndrequr edhe vet\u00eb tekstet e k\u00ebng\u00ebve, duke kthyer nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tyre nga proz\u00eb n\u00eb vargje, duke ndar\u00eb himnet n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb njishme ose n\u00eb gjys\u00ebmvargje, t\u00eb njohura me termin anagrame dhe, n\u00eb shum\u00eb raste, duke hartuar vet\u00eb edhe tekstin e tropareve.<\/p>\n
Dor\u00ebshkrimet voluminoze t\u00eb tij me k\u00ebng\u00ebn bizantine me nota, q\u00eb gjenden n\u00ebp\u00ebr bibliotekat e Athosit e n\u00ebp\u00ebr bibliotekat e tjera t\u00eb Evrop\u00ebs dhe q\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e tyre nuk njihen akoma mir\u00eb, tregojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb qart\u00eb pun\u00ebn e gjer\u00eb q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb Kukuzeli n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e artit muzikor bizantin dhe justifikon plot\u00ebsisht vler\u00ebsimin q\u00eb i \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb si “bilbili mrekulluesh\u00ebm” n\u00eb ekzekutimin e saj.<\/p>\n
Nga k\u00ebto, m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jan\u00eb sidomos dy librat: nj\u00ebri p\u00ebrmban k\u00ebng\u00ebt q\u00eb jan\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb melodi ose ndrequr prej tij dhe tjetri teorin\u00eb e k\u00ebng\u00ebs.<\/p>\n
I pari, ka k\u00ebt\u00eb titull: “Lib\u00ebr q\u00eb me d\u00ebshir\u00ebn e Per\u00ebndis\u00eb s\u00eb shenjt\u00eb p\u00ebrmban t\u00ebr\u00eb sh\u00ebrbesat e Kish\u00ebs, i nd\u00ebrtuar prej Mjeshtrit zotit Jan Kukuzeli”.<\/p>\n
I dyti, q\u00eb \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsishmi, ka k\u00ebt\u00eb titull “Arti i t\u00eb k\u00ebnduarit dhe shenjat e k\u00ebng\u00ebs bashk\u00eb me hironomin\u00eb dhe kompozimin, b\u00ebr\u00eb prej Mjeshtrit Jan Kukuzeli”, n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilit ai, n\u00eb form\u00eb pyetje-p\u00ebrgjigje, shtjellon an\u00ebn teorike t\u00eb muzik\u00ebs bizantine. Ai \u00ebsht\u00eb traktati i par\u00eb i k\u00ebtij lloji.<\/p>\n
Meritojn\u00eb gjithashtu t\u00eb p\u00ebrmenden edhe dy vepra t\u00eb tjera q\u00eb titullohen: e para “Tropare p\u00ebr Hyjlind\u00ebsen, poezi t\u00eb zotit Manuil Rambatia, melodia e Kukuzelit” dhe e dyta “Kondaqe p\u00ebr gjith\u00eb vitin, t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga Mihail Ananeoti dhe t\u00eb ndrequra nga Jan Kukuzeli”.<\/p>\n
Detyra e muzikolog\u00ebve tan\u00eb<\/p>\n
Vepra dhe personaliteti i Jan Kukuzelit njihet pak nd\u00ebr ne, sepse pak \u00ebsht\u00eb shkruar p\u00ebr t\u00eb. P\u00ebr koh\u00ebn para Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore as q\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb, po t\u00eb p\u00ebrjashtojm\u00eb dy shkrime q\u00eb ka botuar n\u00eb nj\u00eb nga revistat e asaj kohe shkruesi i k\u00ebtij artikulli dhe ku b\u00ebhej nj\u00eb paraqitje e shkurt\u00ebr e jet\u00ebs dhe e pun\u00ebs s\u00eb Kukuzelit n\u00eb l\u00ebmin e muzik\u00ebs bizantine.<\/p>\n
M\u00eb von\u00eb kompozitor\u00ebt Ramadan Sokoli dhe Kostandin Trako kan\u00eb shkruar p\u00ebr artistin ton\u00eb t\u00eb muzik\u00ebs Jan Kukuzelin dhe pun\u00ebn e tij. Jan\u00eb botuar dhe disa artikuj t\u00eb shk\u00ebputur n\u00eb shtypin ton\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt po p\u00ebrmendim at\u00eb t\u00eb shkruar nga Moikom Zeqo n\u00eb gazet\u00ebn “Drita” (12 shkurt 1978, faqe 12), me titull “Mbi figur\u00ebn e Jan Kukuzelit”. Esht\u00eb nj\u00eb fillim i mir\u00eb ky p\u00ebr popullarizimin e k\u00ebtij personaliteti t\u00eb madh muzikor. Por duhet ecur m\u00eb p\u00ebrpara, n\u00eb studime m\u00eb t\u00eb thelluara, lidhur p.sh. me formimin e tij, me largimin e tij nga kryeqyteti bizantin, me mas\u00ebn e ndikimit n\u00eb krijimtarin\u00eb e tij t\u00eb k\u00ebng\u00ebs popullore, me krijimtarin\u00eb e tij n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb nj\u00eb pasqyre t\u00eb plot\u00eb dhe analize t\u00eb holl\u00ebsishme t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb thesarit muzikor q\u00eb ai ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00ebshkrime dhe q\u00eb ndodhet i shp\u00ebrndar\u00eb n\u00ebp\u00ebr bibliotekat e m\u00ebdha t\u00eb Evrop\u00ebs e sidomos n\u00eb at\u00eb t\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe t\u00eb Athosit. Duhet gjurmuar edhe n\u00eb vendin ton\u00eb, sidomos n\u00eb Arkivin e Shtetit, se mos gjendet ndonj\u00eb kopje, sepse, si\u00e7 dihet, muzika bizantine dhe tekstet e saj, jan\u00eb p\u00ebrdorur vazhdimisht n\u00ebp\u00ebr ish-manastiret dhe kishat orthodhokse.<\/p>\n
Sh\u00ebn Jan Kukuzeli yn\u00eb mbetet nj\u00eb figur\u00eb e madhe e Kish\u00ebs dhe e artit ton\u00eb muzikor dhe z\u00eb nj\u00eb vend nderi n\u00eb historin\u00eb e vendit ton\u00eb e t\u00eb muzik\u00ebs.<\/p>\n
DHIMITER BEDULI<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Studim historik i Dhimit\u00ebr Bedulit mbi Sh\u00ebn Jan Kukuzelin nga Durr\u00ebsi, figur\u00eb e shquar e muzik\u00ebs bizantine t\u00eb shekullit XII. P\u00ebrshkruan jet\u00ebn e tij n\u00eb Konstandinopoj\u00eb dhe Athos, kontributin n\u00eb zhvillimin e muzik\u00ebs bizantine, sistemin kukuzelian dhe veprat e tij t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.<\/p>\n","protected":false},"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"nentitulli":"T\u00eb njohim traditat tona fetare","numri":"2 (2)","viti":"1992","muaji":"Nentor","muaji_numer":"11","dita":"","faqet":"[14, 15]","fjale_kyce":"[\"Jan Kukuzeli\", \"Durr\u00ebs\", \"muzik\u00eb bizantine\", \"Athos\", \"Lavra\", \"Konstandinopoja\", \"periudh\u00eb kukuzeliane\", \"domestik\", \"traktate\", \"dor\u00ebshkrime\"]","permbledhje":"Studim historik i Dhimit\u00ebr Bedulit mbi Sh\u00ebn Jan Kukuzelin nga Durr\u00ebsi, figur\u00eb e shquar e muzik\u00ebs bizantine t\u00eb shekullit XII. P\u00ebrshkruan jet\u00ebn e tij n\u00eb Konstandinopoj\u00eb dhe Athos, kontributin n\u00eb zhvillimin e muzik\u00ebs bizantine, sistemin kukuzelian dhe veprat e tij t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme.","autori":"Dhimit\u00ebr Beduli","kategoria":"Histori","kryeredaktor":""},"ngjallja_kategoria":[9258],"ngjallja_autori":[9259],"ngjallja_viti":[9182],"ngjallja_kryeredaktor":[],"class_list":["post-82488","ngjallja_article","type-ngjallja_article","status-publish","hentry","ngjallja_kategoria-histori","ngjallja_autori-dhimiter-beduli","ngjallja_viti-9182"],"acf":[],"yoast_head":"\n